Connect with Us

Shtatë vite më parë, kthimi i eshtrave të Mbretit Zog

Histori

Shtatë vite më parë, kthimi i eshtrave të Mbretit Zog

Publikuar

-

Nga Ekrem Spahiu*

Forcat komuniste në mëngjesin e 17 nëntorit 1944 shkatërruan mauzoleumin ku preheshin eshtrat e Nënës Mbretëreshë Sadije dhe hynë triumfalisht në Tiranë si çlirimtarë, “a thua se ai varr ishte gjermani i fundit”.

68 vjet më vonë, pikërisht më 17 nëntor 2012 me nismën e Partisë “Lëvizja e Legalitetit” dhe mbështetjen e gjithanshme të Kryeministrit z. Sali Berisha, u kthyen në atdheeshtrat e Mbretit Zog Idhe u vendosën të prehenpërjetësisht nëmauzoleumin e rindërtuar nga qeveria, si një replikë e modernizuar e mauzoleumit origjinal, që ishte ndërtuar në dhjetor 1935. Kjo datë simbolike e ringritjes së tij dëshmon vullnetin e kombit shqiptar për ndreqjen e padrejtësive historike.

Ky moment shumë i rëndësishëm për autoritetin e shtetit shqiptar në demokraci u përzgjodhme rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisëpër shkakse shumë vite tëhistorisë së shtetit shqiptar lidhen me figurën e Ahmet Zogut.

Me VKM të posaçme, qeveria ngriti një komision ndërministror për kthimin e eshtrave të Mbretit Zog Idhe organizoi një ceremoni madhështore.Për zbatimin e VKM ishin përfshirë drejtuesit më të lartë të: Ministrisë së Brendshme, Ministrisë së Jashtme, Ministrisë së Mbrojtjes, Ministrisë së Financave, Ministrisë së Kulturës, Bashkisë së Tiranës dhe Istitutittë Monomenteve të Kulturës.

Mbreti Zog ndërroi jetë në Paris më 9 prill 1961 dhe eshtrat e tij preheshin te varreza “Thiais Parisien”. Më 14 nëntor 2012 në Paris,nëpërmjet një ceremonie zyrtare dhe nderime ushtarake organizuar ngaProtokolli i Presidentit të Republikës franceze, në prani tëFamiljes Mbretërore Shqiptare, autoriteteve të larta të qeverisë franceze,delegacionit të qeverisë shqiptare, drejtuesve të PLL dhe shumë mbretërorëve të ardhur nga Shqipëria, Franca, Belgjika, Anglia, etj, u bë zhvarrimi dhe përgatitja e eshtrave të Mbretit Zog për t’i nisur në atdheun e vet.

Mëngjesi i 16 tetorit 2012 ishte shumë i veçantë në Rinas.Nërespekt të figurës madhore tëMbretit Zog kishindalëpër të pritur eshtrat e Mbretit të Shqiptarëve, mjaft personalitete të larta të shtetit si dhe mijëra qytetarë. Gjithçka ishte organizuarme përpikëri nga Protokolli i Shtetit. Arkivoli,i vendosur nëmakinën mortore dhe i mbuluar me flamurin shqiptar, nën marshet funebre të bandës frymore, kalon në mesin e simpatizantëve të Mbretërisë që ishin vendosur në dy anët e rrugësdhe niset në drejtim të Tiranës.

Më 17 nëntor, në Pallatin Mbretëror u zhvilluan homazhet në nderim të Mbretit Zog I. Princi Leka II, e fejuara e tij zj.Elia Zaharia dhe anëtarë të tjerë të Familjes Mbretërore, pritën autoritetet më të larta të shtetit shqiptar dhe Kosovës, përfaqësues të familjeve mbretërore,Zëvendëskryeministrin e Hungarisë, gjithë drejtuesit e partive politike në Shqipëri, ambasadorë, përfaqësues të klerit, drejtuesit politik shqiptarë nga Maqedonia, Mali Zi, Lugina e Preshevës dhe mijëra vizitorë nga të gjitha trevat shqiptare,të ardhur për të nderuar figurën e Mbretit Zog.

Pas homazheve,arkivoli me eshtrat e Mbretit Zog u vendosën në shtratin e topit, për t’u përcjellë drejt mauzoleumit të Familjes Mbretërore.

Personalitetet më të lartapolitike të kombit, në të dy krahët  kufirit, shprehën vlerësimet maksimale për figurën e Mbretit Zog. Në fjalën e saj, Presidentja e Kosovës znj. Atifete Jahjaga, evidentoi kontributin e jashtëzakonshëm të Mbretit Zog në ndërtimin dhe në konsolidimin e shtetit modern shqiptar:“Kthimi i eshtrave të ministrit, kryeministrit, presidentit dhe të naltmadhnisë së tij, mbretit të shqiptarëve Zog I, simbolizon drejtësinë hyjnore, paqen politike dhe pajtimin kombëtar. Shqipëria, nën udhëheqjen e Mbretit Zog, nga një vend i varfër dhe i pazhvilluar, fisnor dhe i përçarë, me kontradikta të shumta, u bë një vend modern i kohës, i unifikuar, me shtrirje të pushtetit dhe të administratës në çdo cep, me liri qytetare dhe me tolerancë fetare që ishte shembull për vendet e tjera”.

LEXO EDHE:  81 vjetori i lindjes së Mbretit Leka I, më i votuari në historinë politike shqiptare

Presidenti i Republikës së Shqipërisë, z. Bujar Nishani, ndër të tjera tha:“Sot, në prag të 100-vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë, është një gjest shumë fisnik, një detyrim historik, moral dhe patriotik, që eshtrat e Mbretit Zog të prehen në vendin, të cilit ai i kushtoi vitet më të mira të jetës. Ky akt nuk është thjesht një detyrë qytetare dhe njerëzore, por edhe mundësi për të shlyer një detyrim, jo vetëm ndaj një Njeriu, por ndaj një epoke të tërë. Epokës së shtetformimit të Shqipërisë që e deshi dhe nisi ta vinte në jetë Mbreti Zog.Rivarrimi i tij sot, pikërisht aty ku shteti-parti i Diktatorit hodhi në erë varrin e nënës së tij, Nanës Mbretneshë, është simbolika e Shqipërisë që nukurren, por nderon, që nuk harron, por i jep secilit atë që meriton”.

Kryeministri z. Sali Berisha, theksoi se sot të gjithë shqiptarët përulen përpara veprës dhe kontributit të Mbretit Zog. “Sot mbarë kombi shqiptar, nderojnë e përulen para veprës dhe kontributit të njërit prej burrave më të shquar të historisë së tyre kombëtare, Mbretit Zog I, që rikthehet në Atdheun e tij pas mërgimit prej së gjalli dhe së vdekuri në dhera të tjera. Shqiptarët përulen me nderim të madh para burrit që jetësoi pavarësinë e Shqipërisë”.(…) “Ahmet Zogu nderohet sot për ndërtimin e shtetit shqiptar, kontributin historik që dha. Ahmet Zogu do të nderohet gjithnjë nga shqiptarët për kontributin e tij të jashtëzakonshëm, për vokacionin e tij perëndimor. Në këtë kontekst nëse do bënim një vlerësim në raport me rrethanat ku jetoi, përpjekjet e tij për zhvillimin e shqiptarëve janë mbinjerëzore”.

Princ Leka, në emër të Familjes Mbretërore falenderoi kryeministrin Berisha për kthimin e eshtrave të Mbretit Zog në atdhe dhe shprehu mirënjohje për personalitetet më të larta që vlerësuan  veprën dhe kontributin e madh të Mbretit, dhënë për Shqipërinë. Dukefalenderuar pjesëmarrësit, Ai u shpreh:“Rishikimi i historisë së popullit tonë nuk fillon dhe mbaron sot. Eshtë një proces ende i gjatë dhe i vështirë për të zbuluar me objektivitet të vërtetat historike. Rindërtimi i mauzoleumit ka një rëndësi jo vetëm për Familjen Mbretërore, por për të gjithë kombin shqiptar”.

Pas fjalimeve të rastit, dy ushtarë të ceremonialit palosin flamurin kombëtar dhe ia dorëzojnë  në mënyrë ceremoniale Princ Lekës. Nën tre breshëri me armë dhe të shtëna me top, arkivoli vendoset nga ushtarët e ceremonialit në banesën e fundit dhe me këtë gjest mbyllet ceremonia e rivarrimit të eshtrave të Mbretit Zog I në mauzoleumin e Familjes Mbreterore.

Presidenti i Republikës z. Bujar Nishani shtroi një darkë në Pallatin Mbretëror, ku edhe i akordoi Naltmadhnisë së Tij Zogut I, Mbretit të Shqiptarëve “Urdhrin e Flamurit Kombëtar”(pas vdekjes), me motivacionin: “Figurë madhore e qendrore e historisë së Shqipërisë, që hodhi themelet e ndërtimit dhe funksionimit të shtetit modern shqiptar, me orientim të qartë perëndimor europian.Ideator dhe realizues i administratës së parë të shtetit shqiptar, si dhe i një legjislacioni bashkëkohor të niveleve të larta, që do t’i hapte rrugë emancipimit shoqëror dhe zhvillimit të vendit.Personalitet që gjithë jetën e tij e lidhi me fatet e kombit, të Shqipërisë dhe të shqiptarëve”.

*ish-deputet & kryetar i PLL

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Histori

Histori/ Si lindën vaksinat e para?

Publikuar

-

Nga

Si lindën vaksinat e para?

Atë vit gripi dukej se ishte shumë më agresiv dhe virulent se sa zakonisht. Moris Hilman, shefi i departamentit të sëmundjeve të frymëmarrjes në Qendrën Mjekësore Amerikane të Mbrojtjes, vendosi që të zgjidhte problemin.

Ai dhe ekipi i tij, ia dolën të izolojnë virusin duke e analizuar atë. Bëhej fjalë një lloj të ri virusi potencialisht katastrofik:ishte viti 1957, viti në të cilin virusi A/Singapor /1/57 H2N2 shkaktoi epideminë e gripit aziatik, që vrau rreth 2 milionë njerëz në të gjithë botën.

Moris Hilman

Në SHBA, viktimat mund të ishin miliona, por ato nuk i kaluan 69 mijë vetët. Hilman kishte arritur të krijonte një vaksinë dhe ta shpërndante 40 milion doza të saj në mbarë vendin. Ishte vetëm një nga zbulimet e mikrobiologut amerikan, babait të vaksinave kundër mbi 40 agjentëve infektivë, 7 prej të cilëve (fruthi, shytat, rubeola, hepatiti B, lija e dhenve, meningjiti dhe bakteri hemofil i gripit B), i gjejmë në kalendarin e vaksinave të detyrueshme që duhet të bëjmë.

Eduard Xhener

Edhe pse më pjellori, Hilman nuk ishte i pari që eci në rrugën e vështirë të parandalimit të sëmundjeve (dhe trajtimit) përmes vaksinimit. Babai i imunizimit ishte Eduard Xhener  (1749-1823), një mjek fshati që zbuloi se si të mposhtte epideminë e lisë, që në Anglinë e shekullit XVIII shkaktonte 40.000 të vdekur çdo vit.

Në atë kohë, i vetmi trajtim i njohur ishte variolacioni:një praktikë e vjetër, gjatë së cilës mjekët u transmetonin njerëzve të shëndetshëm një formë më të butë të lisë. Intuita ishte e saktë, por gjithsesi mjeti ishte i rrezikshëm.

Ndërkohë Xhener dhe shumë nga kolegët e tij kishin vënë re se mjelësit e bagëtive ishin imunë ndaj lisë nëse kishin puçrra nëpër duar, të ngjashme me ato të shkaktuara nga lija, dhe të njëjta me ato që shfaqeshin ndonjëherë në sisët e lopëve.

Po sikur zgjidhja të ishin puçrrat e lopës, më pak agresive se sa ato të lisë tek njeriu? Në 1796, Xhener kreu një provë. Ai mori Xhejms Fipsin, djalin 8-vjeçar të kopshtarit të tij, dhe e infektoi atë me qelbin e nxjerrë nga puçrrat në duart e Sara Nelmes, një mjelëse që ishte infektuar nga lopët.

Djali pati në fillim pak ethe, por për 2 ditë u shërua. Dy muaj më vonë, kur mjeku e ekspozoi ndaj virusit, Xhejmsi nuk zhvilloi asnjë simptomë. Pas 2vitesh dhe 23 eksperimenteve të tjera, Xhener ishte i pari që demonstroi shkencërisht efektivitetin anti-lijës të asaj që ai quajti vaksinë, duke i hapur kështu rrugën eksperimenteve të ngjashme nga Lui Pastër (1822-1895).

Lui Pastër

Ishte viti 1885 kur Zhozef Meister, një djalë 9-vjeçar i shoqëruar nga nëna e tij, hyri në laboratorin parisien të kimistit dhe mikrobiologut francez Lui Pastër. Ata vinin nga një fshat i rajonit të Alsasës. Pesë ditë më parë, fëmija ishte kafshuar disa herë nga një qen i tërbuar.

Për ilaçet e kohës Zhozefi nuk kishte shpëtim, ndaj mjeku i tij, një fans i studimeve të Pastërit mbi tërbimin, e kishte rekomanduar tek ai. Dhe shkencëtari i dha fëmijës ilaçin e tij kundër tërbimit. Ishte hera e parë që ai e provonte tek një qenie njerëzore. Pas 12 injeksionesh dhe 2 javë regjimi në shtrat, Zhozefi u ngrit në këmbë i shëruar.

Dhe të mendosh që ajo shpikje e mrekullueshme lindi nga një gabim:6 vjet më parë, ndërsa studionte sëmundjen e kolerës tek pulat, Pastër u kishte futur aksidentalisht disa baktere të dobësuara disa shpendëve. Zogjtë zhvilluan vetëm simptoma shumë të lehta të sëmundjes, dhe kur Pastër u injektoi baktere të gjalla, ata nuk ishin më të sëmura.



Ky rast i kishte sugjeruar atij mekanizmin që qëndron pas vaksinave moderne:me një bakter ose virus të dobësuar në laborator, mund të shkaktohet një sëmundje më e lehtë që nuk dëmton e pacientin, dhe e bën atë imun ndaj versionit më agresiv të sëmundjes.

LEXO EDHE:  Mbreti Zog hodhi themelet e shtetit modern shqiptar

LEXO EDHE:  Kongresi i Lushnjes/ Jetësim i pavarësisë së Shqipërisë, gur themeli i parlamentarizmit

Por si arriti Pastër ta bënte më pak vdekjeprurës virusin e tërbimit? Provë pas prove, Pastër zbuloi se ndërsa lënda trunore e infektuar e kavieve të tij thahej, virusi në të e humbte forcën, duke u bërë i padëmshëm brenda 2 javësh.

Kështu pjesët e trurit dhe virusi i dobësuar, ishin kthyer në një shpikje shpëtimtare që iu injektua Zhozefit. Pastër e quajti atë ‘vaksinë’, për nder të pararendësit të tij anglez Eduard Xhener, që gati një shekull më parë kishte shpëtuar në mënyrë të ngjashme pacientët e tij nga sëmundja e lisë.

Rua dhe Von Behring

Gara për ilaçin e parë kundër një sëmundje tjetër të rëndë infektive, difterisë, ishte shumë e ashpër. Në vitin 1888, krahu i djathtë i Pastër, Emile Rua, zbuloi se bakteri i difterisë prodhonte një toksinë, një helm që sulmonte fytin e të sëmurit, e frynte atë, duke e asfiksuar për vdekje të sëmurin.

Këtu nisi kërkimi i mikrobiologut Emil von Behring. Të dy, në mënyra të ndryshme, arritën të krijojnë një kurë, duke përdorur plazmën e gjakut të një kali imun ndaj difterisë dhe e pasur me cilësi anti-toksike. Gjithsesi në fund ishte Von Behring, me ndihmën e imunologut Paul Erlih dhe teoritë e tij mbi antitrupat, ai që dha studimit të tij një themel të fortë, dhe më vonë edhe Çmimin Nobel për Mjekësi.

Megjithëse efekti mbrojtës i plazmës mbaronte pas rreth 20 ditësh, kjo kurë u përdor në rastet me urgjente për sëmundjet e tjera, nga tetanozi tek Gripi Spanjoll (1918-1920), dhe sot, me të njëjtat kritere urgjence, po përdoret po plazma e gjakut tek pacientët me simptoma të rënda të Covid-19.

Salk dhe Sabin

Pas Luftës së Dytë Botërore, u përhap një epidemi veçanërisht e egër e poliomelitit. Poliovirusi i identifikuar në vitin 1949, që ndikon mbi sistemin nervor qendror, dhe motorët neuralë të shtyllës kurrizore. Midis viteve 1951-1955, ai vriste ose paralizonte rreth 28.500 njerëz në vit.

Gara u zhvillua në SHBA, dhe fituesi i saj ishte një vaksinë. Në fakt dy të tilla:e para, e zhvilluar nga shkencëtari amerikan Xhonas Salk, përmbante viruse të ç’aktivuara dhe në vend se të shkaktonte sëmundje, ato stimulonin antitrupat që e mbronin organizmin në rastin e prekjes nga kjo sëmundje.

I përdorur me entuziazëm në vitin 1955, ai u zëvendësua disa vjet më vonë me vaksinën me një virus aktiv por të zbutur, të zbuluar nga virologu polak Albert Sabin. Më e lirë në çmim dhe më e lehtë për t’u injektuar, me pika nga goja, vaksina e Sabin nisi të përdorej në vitin 1962.

Pak më shumë se një dekadë më parë, nisi revolucioni i vërtetë në zhvillimin e vaksinave, me ardhjen e biologjisë molekulare, teknikave të manipulimit të ADN-së, dhe studimin e çdo lloj informacioni sado të vogël që përmban ADN-ja e qelizave të mikroorganizmave.

Të ndërtuara në laborator, dhe jo më me të njëjtat viruse dhe baktere që duhet të luftojnë, por vetëm me një pjesë të molekulave të tyre apo me antigjene specifike, sot vaksinat e vjetra janë përmirësuar, ndërsa ato të gjeneratës më të fundit, janë në gjendje të luftojnë dhe të mposhtin sëmundjet e reja dhe vdekjeprurëse si Ebola. Dhe tani bota po pret të mësojë, se kur shkenca do të prodhojë vaksinën kundër Covid-19./ focus.it–Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Histori

Rrëfimi nga SHBA/ Tragjedia e tmerrshme që i ndodhi në Berat familjes së Teme Sejkos

Publikuar

-

Nga

Memorie.al publikon disa pjesë nga libri voluminoz autobiografik në dorshkrim “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar” (kujtime nga xhehnemi) me autor, Kasem Hoxha me origjinë nga fshati Markat i Sarandës dhe me banim në SHBA-ës që nga viti 1985, kur ai u arratis nga Shqipëria, pasi kishte vuajtur dhjetë vite në burgjet e regjimit komunist të Enver Hoxhës.

E gjithë historia e trishtë dhe e dhimbëshme e Kaso Hoxhës, që nga jeta dhe puna e vështirë në fshatin e tij në skajin më jugor të vëndit, pakënaqësia ndaj regjimit dhe poezitë e para me karakter politik, si ranë ato në dorë të Sigurimit të Shtetit dhe kush ishin të afërmit e tij që e spiunuan, arrestimi në zyrën e Kryetarit të Këshillit Popullor të fshatit Markat, nga Sigurimi i Shtetit më 21 qershor të vitit 1973, hetuesia në Degën e Punëve të Brendëshme të Sarandës, gjyqi ndaj tij dhe dënimi me 10 vjet burg për “agjitacion e propagandë”, qëndrimi në “Kaushin” e Tiranës (Reparti 313), dhe të burgosurit që gjeti aty, dërgimi në Spaç e puna në atë kamp me policët e oficerët kriminelë dhe të “butë”, bashkëvuajtësit e përshkrimi i “portreteve” të tyre me anët pozitive dhe negative, lirimi nga burgu dhe kthimi në fshat, arratisja në Greqi dhe qëndrimi në kampin e Llavros-it, fitimi i azilit politik për në SHBA-ës, korrespodenca me organizatën Amnesty International, e degës së Londrës, informacionet me të dhënat që u dërgonte për të burgosurit e Spaçit dhe regjimit komunist në Shqipëri, e deri tek krijimi i familjes së re dhe jeta e puna në atë vënd të largët me komunitetin çam të përçarë nga intrigat e njerëzve të Sigurimit të Shtetit nga Shqipëria që vepronin atje.

Pjesë nga libri në dorshkrim, “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar”, (kujtime nga xhehnemi) i autorit, Kasem Hoxha, dërguar prej tij ekskluzivisht për Memorie.al

Prolog

Lexues të dashur!

Mos ja vini veshin titullit që po ju paraqes, dua të them, se sikur mos të jeni të duruar për të lexuar këtë përmbledhje me kujtime, po të doni ta falni autorin, se stili i tij është i zbehtë, i pafrymëzuar përpara kësaj drame të madhe, të popullit tim, të kombit tim martir.

Personazhet e mij, nuk janë të krijuar nga fantazia ime, por janë njerëz të vërtetë, janë vëllezërit tuaj, baballarët tuaj, të afërmit tuaj. Ngjarjet nuk janë të trilluara, por reale e të jetuara.

Ju do të bindeni vetë, vetëm pasi të keni lexuar këtë përmbledhje me kujtime. Ju do gjeni diçka nga jeta juaj, diçka të vërtetë nga jeta e baballarëve tuaj, e nënave tuaja, e vëllezërve tuaj, se si vuajtën se si vdiqën.

Këtë përmbledhje kujtimesh, e shkrova për amanetin që më lanë shokët, që bota të mësojë të vërtetën, se si u torturuan, si vuajtën, si vdiqën, njerëz të pafajshëm, nëpër kampet dhe burgjet e xhelatit, Enver Hoxha!

Unë shkoj me shpresë se cilido lexues, shqiptar ose i huaj, nuk më mbetet hatëri, nga kritika, rrahja e mendimeve të kundërta, pasi është mënyra më e mirë për të gjetur të vërtetën. Titulli i librit, “Tokë e bukur, njerëz të shëmtuar”, do t’i zëmëroj lexuesit, por në fund, do arrij në konkluzion se kam të drejtë, ta quaj “Epokën 45-vjeçare të regjimit komunist satanik të Enver Hoxhës”: Të shëmtuar.

Unë, mjerisht, për fatin e keq që pata, pashë dhe jetova dramën e madhe që ndodhi përpara syve të mij. Nuk jam as poet dhe as gojtar, do më duhet punë e madhe që t’i shpëtoj gabimeve letrare në këtë libër historik, që mund të frymëzojë poetët dhe shkrimtarët e ardhshëm, mbi tragjedinë e kohës sonë, të kohës më të zëzë të kombit tim!

Zotërinj lexues, ju uroj të gjithëve të keni liri dhe paqe…!

Kaso Hoxha.

Llavrio, Greqi 1985

Vijon nga numri i kaluar

Biseda në Spaç me Rajmond Sejkon, i fundit i Sejkatëve

U njoha me Rajmondin aty nga mesi i vitit 1976, pasi ky kishte kohë që kishte ardhur në burgun e Spaçit. Ai kishte më tepër se dy muaj, por ishte në grupin tjetër të zonës së II-të, kurse unë në grupin e zonës së III-të, kështu që nuk mund të shiheshim. Një ditë të dielë, isha ulur në stol, në oborrin e burgut dhe po rrija. Aty mu afrua një djalë i gjatë por pak i krrusur. Ai ishte fytyrë mprehtë, me një hundë të gjatë.

-“Si je Kaso”, më tha, dhe më zgjati dorën për t’u takuar.

-“Të faleminderit, ju si jeni”, i’a ktheva dhe unë duke i zgjatur dorën.

-“Më njeh apo jo”, më tha duke më buzëqeshur.

-“Me thënë të drejtën të kam parë, por se cili je unë nuk e di. Unë kam qëndruar indiferent, dhe nuk ju jepja ndonjë rëndësi njerëzve. Ndoshta kjo është një e metë, por këtë mësim e kam marrë nga praktika e hidhur e burgut. Sepse kam humbur besimin tek njerëzit”, i’a ktheva.

-“Ke të drejtë”, më tha Mondi.

-“Me kë kam nderin të flas”, e pyeta.

-“Unë jam djali i Teme Sejkos”, më tha dhe uli kokën.

Nuk u besova veshëve, dhe për pak ngela i habitur, duke e parë me vëmëndje.

-“Kurajo mos u mërzit’, i thashë, ‘nuk mjaftoi gjaku i babait tënd, që të ngopte egërsinë e bishës së Tiranës, por duheshe edhe ti”, i thashë. Duke e ngushëlluar, i thashë se nuk ishte vetëm ai fatkeq në këtë botë.

-“Jo Kaso, çka thënë Zoti, do të bëhet”, tha ai.

-“Ku banon familja jote, Mondi”, e pyeta sepse nuk dija gjë për ta. Me këtë pyetje e pashë që e vrava, sepse ishte një nga pyetjet më të vështira të jetës së tij! Në sytë e tij rrëshkitën lotët. Pas kësaj ai psherëtiu, dhe pas psherëtimës, belbëzoi. -“Tani Kaso, unë s’kam më familje, kam mbetur fillikat i vetëm në këtë botë”, m’u përgjigj duke u munduar të përmbante veten.

E pashë që gabova duke i lënduar plagët e zemërës, por tani ishte vonë. Përpara meje qëndronte një personazh i një tragjedie të madhe familjare. Ja ç’më tregonte në një ditë të tillë Mondi, -“Pasi u pushkatua babai ynë Kaso, neve na internuan në Berat. Bëheshim tre vetë në atë dhomë të ndyrë, mamaja, unë, dhe vëllai i vogël, Sokoli. Ne ishim të vegjël, mamasë nuk i jepnin punë, ndërsa ne shumë net, flinim pa ngrënë. Mamaja rrinte edhe ditë të tëra pa ngrënë, po ne nuk e kuptonim sepse ishim të vegjël.

Ata donin që ta gjunjëzonin atë për ta bërë servile dhe spiune, dhe ndoshta t’u shkonte pas qëllimeve të tyre. Kur e panë që po vdisnim urie, asaj i dhanë një punë të rëndomtë, që të bënte llaç dhe tulla. Kjo punë ishte e rëndë për mamanë që nuk kishte bërë ndonjëherë punë fizike. Ndërsa neve, na bëhej një luftë e ashpër klasore. Ne nuk luanim në rrugë, sepse i kishin mësuar të vegjëlit e lagjes, që të na ngacmonin duke na thënë: “djemtë e armikut të popullit”.

Unë prekesha dhe kacafytesha me ta, por ata ishin shumë dhe na godisnin. Ne ktheheshim ashtu të rreckosur dhe qanim, ndërsa mamaja na përkëdhelte dhe na këshillonte që ne të mos loznim në rrugë. Një jetë e tillë me vuajtje vazhdoi derisa u rritëm ne. Kur dolëm në punë, unë dhe Sokoli e ndriçuam jetën pak. Jetonim më mirë dhe hanim më mirë. Unë mbarova ushtrinë, dhe po atë vit do shkonte ushtar Sokoli. Por në vitin 1974, Dega e Brëndshme e Beratit, e arretsoi Sokolin bashkë me dy shokët e tij.

I akuzonin sikur donin të digjnin Kombinatin e tekstileve të Beratit. Komplot i kurdisur shumë bukur. Për dhjetë muaj me rradhë, i torutruan që të pranonte akuzën, dy shokët u thyen dhe e pranuan atë. Kurse Sokoli jo. I nxorrën në gjyq. Sokoli, foli dhe u tha shokëve që t’a hidhnin poshtë atë akuzë. Ai dëshmonte para një gjyqi të poshtër të Sigurimit, dhe torturat që u ishin bërë, e bindën popullin se ai, ishte i pafajshëm.

Unë me mamanë, kishim zënë vënd në fund të sallës së gjyqit dhe po qanim që të dy. Sokoli ishte katandisur si mos më keq pas torturave, por atij s’i bënte syri tërr përpara xhelatëve. Gjyqi vazhdoi më shumë se pesë seanca. Në seancën e fundit, Prokurori dha pretencën dhe njoftoi dënimet e të akuzuarve.

Emri i parë ishte: Sokol Sejko, “dënohet me vdekje”! Këto fjalë ranë si predha mbi mua dhe mbi mamanë. Asaj i ra të fikët, ndërsa unë shpërtheva në ngashërim. Për këtë arsye nuk munda ta ndihmoja nënën, pasi çdo gjë m’u errësua përreth. As nuk dëgjoja dhe as nuk shikoja. As nuk mora vesh sesa i dënuan shokët e tij.

LEXO EDHE:  Kongresi i Lushnjes/ Jetësim i pavarësisë së Shqipërisë, gur themeli i parlamentarizmit

LEXO EDHE:  Mbreti Zog I gjithë jetën e tij e lidhi me fatet e kombit, të Shqipërisë dhe të shqiptarëve

Pasi mbaroi pretenca, trupi gjykues kërkoi nga Sokoli të dëgjonte fjalën e tij të fundit. Ai i tha këto fjalë: “Çfarë të kërkoj nga ju, kur ju më merrni, dhe atë që ma ka dhënë tjetër kush”! Trupi gjykues u tërhoq që të merrte vendimin. Ato minuta neve na u dukën si muaj, ndërsa mamaja s’po e merrte dot veten, sepse u shkri në lot.



Mua më dridhej gjithë trupi dhe prisja me ankth vendimin e trupit gjykues. Ai filloi të lexojë vendimin: “Sokol Sejko, dënohej me vdekje”, dhe dy shokët e tij, me nga 25 vjet burg. Vëllai qëndroi krenar, ai nuk e dha veten përpara xhelatëve të tij, edhe pse na shihte neve të dyve që po qanim. Seanca u mbyll dhe të dënuarve i’u dha e drejta që të apelonin vendimin në Gjykatën e Lartë brënda tre ditëve.

Policët i rrëmbyen ata dhe i futën nëpër makina. Ata u zhdukën në një kthesë në drejtim të Degës. Vëllai kishte më tepër se 40 ditë që priste vendimin nga Gjykata e Lartë, i lidhur me këmbë e duar me nga 80 kg. hekur, për të mos lëvizur nga vëndi. Po afronte Viti i Ri 1975, dhe mamaja shkoi në Pazar për të blerë një pulë. Mori dhe tre kg. verë, dhe kur u kthye në shtëpi, ishte e pikëlluar sa s’thuhet.

“Do t’ja përgatis Sokolit këtë pulë’, më tha, ‘dhe do t’i çoj dhe verën”. “Nuk e lejojnë një gjë të këtillë’, i thashë mamit, ‘mishin mund ta pranojnë”.

“Do u lutem”, më tha ajo që ishte katandisur sa një 5 lekësh. “Bëj si të duash” i thashë. Data e Vitit të Ri u gëdhi. Ishte ftohtë, qielli ishte i vrenjtur, por shi nuk binte. Bota atë ditë gëzonte, kurse ne qanim. Mami mblodhi pulën e pjekur me një gazetë, i zbrazi shishet në një bidon plastik, dhe u nis për te birucat e Degës.

U paraqit tek gardiani i burgut, dhe i tha se i kishte sjellë diçka djalit për të ngrënë. Përmes lotëve dhe ngashërimave, i’u lut ta shihte pak të birin, këtë ditë të shënuar. Gardiani u gjënd ngushtë përpara dhimbjes së kësaj nëne, dhe i tha se ishte e ndaluar një gjë e tillë. Si ushqimi, ashtu dhe vera. Por ai për të mos e vrarë më tej mamanë shpirtërisht, i mori ato, dhe I’a çoi Sokolit.

“Të faleminderit shumë”, i tha ajo. “Le ta pijë biri i një nëne, këtë, sepse ky Vit i Ri, ishte i fundit për të”, tha mami duke u larguar nga porta e burgut. 15 ditë më vonë, Prokuroria, më njoftoi se vendimi u zbatua para se të vinte Viti i Ri. Varri nuk i dihej! Oh sa e tmerrshme, dhe sa e llahtarshme ka qënë ajo ditë! Mami kishte rënë përmbys dhe gjithë ditën po qante. Ajo derdhi lotë pa fund, ashtu si çdo nënë do të bënte.

Asnjë njeri s’më erdhi për ngushëllim. Mamaja u sëmur nga të qarët dhe unë ndejta dy ditë në shtëpi për ta qetësuar dhe për t’i bërë hysmet, pasi ajo as hante dhe as pinte! Unë u detyrova të shkoja në punë ditën tjetër dhe mamaja mbeti vetëm në shtëpi. Kur u ktheva nga puna pasdite, pashë një turmë njerëzish që po rrinin para pallatit tonë, ku banoja unë me nënën. Një kufomë pa jetë e bërë copë, po dergjej në asfalt dhe unë fillimisht nuk mund ata njihja se kush ishte ajo fatkeqe!

Ndërkaq, vështrimi i njerëzve u drejtua nga unë. E kuptova menjëherë se diçka e keqe do t’i kishte ndodhur mamasë. E hapa turmën dhe u afrova te kufoma, ku ç’të shihja…?! Mamaja ime e bërë copë! Ulërita me kujë me gjithë fuqinë e shpirtit dhe u sula mbi kufomën e mamasë, e tunda, e fërkova, por ajo s’lëvizte…?!

E mora para duarsh, mamanë e pajetë dhe e ngjita në dhomë duke e shtrirë me kujdes në krevatin e saj, si për të mos i lënduar plagët që i kullonin ende gjak! Disa shokë më kishin ardhur nga mbrapa dhe po rrinin në fund të dhomës. Ndërkohë unë e kisha humbur fare dhe nuk dija ç’të bëja. Isha bërë si i marrë dhe ashtu dola në ballkonin e pallatit, andej nga ku ishte hedhur nëna, që të hidhesha edhe unë, por shokët më rrëmbyen nga krahët duke më mbajtur me forcë.

Shava regjimin e Enver Hoxhës më tërë forcën e zërit që kisha. Pas pak minutash, tek po qaja mamin, aty mbërriti policia dhe më arrestuan menjëherë e më çuan në Degën e Punëve të Brendshme duke më mbyllur në birucë.

Nuk morra vesh më se çfar u bë me kufomën e mamasë, e cila ishte hedhur nga kati i pestë i pallatit ku banonim. Mua më dënuan tetë vjet burg politik, me akuzën “agjitacion e propagandë”, pse shava Enver Hoxhën dhe tani jam këtu me ty”, e mbylli tregimin e tij Rajmond Sejko dhe nuk vazhdoi më, pasi tellalli i burgut na bëri thirrje për apelin e mbrëmjes, pasi ora po shkonte 18.00 U ndava me Mondin për ta vazhduar tjetër herë atë histori rrënqethëse.

Pas arrestimit të shokëve tanë, gjendja në burg ishte tepër e acaruar

Pas arrestimit të shokëve tanë gjëndja në burg ishte tepër e acaruar. Në ankth të burgosurit prisnin se kush e kishte rradhën. Rajmondi, unë, Nazmi Veseli, Xhelal Çami, kishim bërë më shumë se gjysmën e dënimit. Familjet tona prisnin që ne të liroheshim.

Gjëndja ime shëndetësore sa vinte dhe keqësohej gjithnjë e më shumë. Unë kurrë nuk i shkruaja nanës për këtë, në ato pak letra që i dërgoja, për të mos e mërzitur më tepër. Nëna ime ishte analfabete dhe nuk dinte as të shkruante dhe as të lexonte. Ajo priste të rriteshin Luljeta dhe Nderimja. Mejdos, gruas sime i kisha thënë se ishte e lirë nga unë dhe të shikonte jetën e saj.

I isha lutur shumë herë që t’i dërgonte ato dy vajza në Jetimore, për një jetë më të mire, të atyre dy fatëkeqëve. Mejdua ja kushtoi jetën atyre dy vajzave për t’i rritur, duke mos i’u nënshtruar presioneve të Sigurimit dhe ajo nuk u tremb. Ajo bashkë me burrin e motrës sime, (Dilos) Esat Mullai, erdhi në Spaç për të më takuar. Unë përsëri i thashë se nuk ishte vonë që të më braktiste mua. Por ajo përsëri ngulmoi duke thënë: “Jo, ky ishte fati im dhe mbaroi kjo punë. Mos e diskuto më këtë muhabet”. Pas këtij takimi i shkrova dhe një letër për ta falenderuar më tepër.

Letra që i shkrova, bashkëshortes, Mejdos, nga Spaçi!

Spaç, 15 korrik 1979

E dashur Mejdo

Mos më vë re pse të shkruaj rrallë, jo se ju kam harruar, por nuk dua që t’ju lëndoj.

Mjerisht për mua që nuk gjej dot fjalë, të shperh falenderimet më të mira, për kujdesin që tregove kur isha i sëmurë në Spital.

E dashur Mejdo, me dëshirën tënde, me vullnetin tënd dhe me bujarinë tënde, u lidhe pas një njeriu të falimentuar. Pas një njeriu që i kanë vënë emër të keq, që nuk i ka mbetur më në këtë botë asnjë mik.

Ti vetë dhe të afërmit e t’u kanë vuajtur aq shumë nga shkaku im dhe prandaj, nuk ke se si ta harrosh shkaktarin e pafalshëm të të gjitha këtyre rreziqeve dhe fatkeqësive që të ranë në kokë. Ti nuk ke se si ta harrosh rolin që kam luajtur unë në këtë mes.

Ta dish se sa mirënjohës, sa shumë mirënjohës që jam dhe sa keq më vjen për ju, që ju ndodhi kaq keq me mua!

Ju betohem e dashur Mejdo, se nuk kam menduar keq për ju, kurrën e kurrës, se për mua ju keni qenë kurdoherë, kujtimi më i ndritur, më i kulluar dhe më i bukur i fëmijrisë dhe rinisë time të trishutuar.

Kam aq arsye dhe gjykim të vlersoj, të gjitha këto.

Parndaj më lejo Mejdo, të të dërgoj, falenderimet dhe përshëndetjet e mija, më të mira dhe më të ngrohta të zëmrës sime, duke të uruar shëndet dhe të jesh e fortë.

Rreshtat e fundit të letrës po i mbush me të fala për nënon time të dashur dhe i uroj shëndet.

Përqafime dhe i puth nga larg, Lulen dhe Nderimen.

Dërgoj të fala me mall, për motrat, Dilo, Vito e Bardha.

I kujtoj me mall dhe u uroj shëndet familjarisht.

Mos harro, pa u dërguar të fala nga ana ime, prindërve dhe vëllezërve të t’u.

Të fala për të gjithë kush pyet.

Ju përqafoj me mall,Kasëmi

Mbetem me shpresë se do më dërgosh letër./Memorie.al

LEXO TE PLOTE

Histori

“Në kampin e Tepelenës, kishin zili dhe dhitë e malit që ushqeheshin me fare pasi ne…”/ Dëshmia shokuese e nipit të ish- ministrit

Publikuar

-

Nga

Memorie.al publikon historinë e panjohur të ngjarjes së shumëpërfolur në historinë e Shqipërisë të ndodhur në marsin e vitit 1908, kur Çerçiz Topulli në bashkëpunim me komitët e tij, vrau me atentat Komandantin e Gjindarmërisë së Gjirokastrës, Bimbashin turk, Halil Efendiun, që ishte me origjinë nga Bosnja. Historia e panjohur vjen nëpërmjet kujtimeve të Javer bej Hurshitit me origjinë nga Afkazia, ish-kryetar bashkie, prefekt, deputet, ministër dhe senator, që nga periudha e shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, e deri në mbarimin e Luftës në nëntorin e vitit 1944, (kur ai do të arrestohej dhe do të pushkatohej pak muaj më vonë pasi ishte gjykuar në Gjyqin Special), të cilat janë trashëguar dhe ruhen nga nipi i tij, Shahin Hurshiti, në Tiranë.

Komandanti i Gjindarmërisë së Gjirokastrës, Bimbashi Halil Efendiu, nga gjiriti, donte të diktonte se cilët ishin personat që i bënin strehë Çerçizit, që t’i internonte ata. Dikush kallzoi se e fejuara e Çerçizit, Qamoja ishte me barrë. Po të provohej kjo, do të ishte një provë e gjallë që Çerçizi mbahej prej fisit të gruas. Kështu Bimbashi vendosi që të dërgonte një doktor për ta ekzaminuar Qamon. Kjo gjë iu njoftua Çerçizit i cili për të ndaluar një punë që ishte e turpëshme simbas zakonit tonë, vendosi që t’a vriste Bimbashin e Gjirokastrës. Në atë kohë që unë arrita te Hani i Çiçove në të hyrë të pazarit nga ana e Hazmuratit, u dëgjuan dy të shtëna një pas një dhe kur u afruam për të parë ç’kish ngjarë, pamë Bimbashin të shtrirë për dhe që kish vdekur”.

Kështu shkruhet në mes të tjerash lidhur me ngjarjen tashmë shumë të njohur në historinë e Shqipërisë që bën fjalë për vrasjen e Bimbashit turk të Gjirokastrës në vitin 1908 prej çetës së Çerçiz Topullit, në kujtimet e Javer Bej Hurushitit, ish-kryetar bashkie, prefekt, deputet, ministër dhe senator që nga periudha e shpalljes së Pavarësisë e deri në mbarimin e Luftës në vitin 1944, i cili pak muaj më pas, në prillin e vitit 1945, do të ekezkutohej me pushkatim, pasi ishte gjykuar nga “Gjyqi Special” së bashku me 63 të pandehur të tjerë, të gjithë ish-funksionarë, zyrtarë të lartë dhe intelektual të njohur që nga qeveria e parë e Ismail Qemalit e deri tek ajo e fundit nën pushtimin gjerman në nëntorin e 1944-ës.

Kujtimet e tij, Javer bej Hurshitit janë në dorshkrim dhe ato janë shkruar prej tij në katër fletore të trasha në vitin 1939 dhe ato posedohen nga nipi i tij, Shahin Hurshiti, i cili na i ka vënë në dispozicion për t’u publikuar nga Memorie.al.

Po kush ishte Javer Bej Hurshiti dhe cila është e kaluara e tij? Si u arrestua ai së bashku me djalin e tij, Mehmetin, në janarin e vitit 1945 dhe përse Enver Hoxha dha urdhër që t’i ktheheshin të gjitha plaçkat e shtëpisë që i’u konfiskuan ditën e arrestimit?! Përse Halil Hoxha i’u lut të birit të tij Enverit, që të mos e pushkatonte Javerin me të dënuarit e Gjyqit Special dhe cila ishte përgjigjia që mori prej tij? Si u trajtua nga regjimimi komunist familja e Javer Beut dhe si u ruajtën prej fëmijëve e nipit të tij, kujtimet e famëshme me ngjarjet historike që ai i kishte përjetuar vetë, të cilat i kishte shkruar që në 1939-ën?

Lidhur me këto e ngjarje të tjera nga historia e familjes Hurshiti, na njeh dëshmia e nipit të tij, Shahin Hurshitit dhe nga kujtimet e Javer Beut, po botojmë ngjarjen e vrasjes së Bimbashit turk nga çeta e Çerçiz Topullit, duke qenë se ai është një nga figurat më popullore të luftëtarëve në Jugun e Shqipërisë.

Lidhur me atë çka e shtyu Javer Bej Hurshtitin që t’ë shkruaj kujtimet, në fillim të fletores së parë ai është shprehur: “Fatkeqësisht shumë të pakët, fare të pakët janë ata shqiptarë që kanë mbajtur shënime të kujtimeve të tyre. Unë, pothuaj se, jam ndodhur në të gjitha lëvizjet kombëtare që kanë ndodhur në krahinën e Labërisë: nuk jam tundur prej Gjirokastrës gjithë kohën e okupasionit grek dhe italian: kam qenë dëshmitar i aq ngjarjeve me rëndësi sa që sikur qysh në ato kohëra, t’i kesh shënuar ngjarjet ditë për ditë, sot do të jesh në gjëndje të botoja historinë e plotë të Gjirokastrës qysh prej vitit 1912 der 1925. Pikërisht historinë e atyre kohëve që kemi me shumë rëndësi për historinë e Rilidjes s’onë Kombëtare, sot vendosa t’i shkruaj kujtimet, por këto do të jenë shumë të meta. Shumë data me rëndësi dhe shumë emra të personave që kanë lojtur role me rëndësi i kam harruar. Prandaj këto kujtime më shumë se t’i shërbejnë historisë së vëndit, do t’i shërbejnë më shumë familjes sime”

 Funksioni i fundit shtetëror që mbajti Javer Bej Hurshiti, ishte ai i Prefektit të Shkodrës, të cilin ai e ushtroi nga viti 1936, e deri në fundin e vitit 1943, kur dha dorëheqjen pas disa konfliktesh që pati me majorin Hauzding, Shefin e Gestapos gjermane në qytetin e Shkodrës. Ato konflikte erdhën si pasojë e ndërhyrjeve të shumta që Javeri bënte nga pozita e Prefektit, për lirimin e komunistëve të arrestuar nga Komanda Gjermane e atij qyteti. Edhe pse Javer Hurshiti u largua nga administrata shtetërore, në fundin e vjeshtës të vitit 1944, ai pati disa oferta nga gjermanët për t’u larguar nga Shqipëria, së bashku me familjen e tij. Por ai nuk pranoi, duke e ndjerë veten krejt të pastër dhe i bindur se komunistët që po vinin në pushtet, jo vetëm që nuk do ta ngacmonin, por do t’ja dinin dhe do e vlersonin për ndihmën që ai u kishte dhënë atyre duke shpëtuar shumë syresh nga pushkatimit.



Arrestimi i Javerit dhe Mehmetit

Por ajo që kishte menduar Javer Beu, se komunistët kur të vinin në pushtet nuk do ta ngacmonin, nuk i doli ashtu siç e kishte parashikuar. Përkundrazi, ngjarjet u zhvilluan në të kundërtën e asaj ç’ka kishte menduar poltikani i vjetër me më shumë se 25 vite karrierë. Lidhur me këtë, nipi i tij Shahin Hurshiti (djali i Mehmetit) rrëfen: “Ndonëse në fundin e vitit 1944, unë nuk kam qenë më shumë se pesë vjeç, e mbaj mënd shumë mirë se në shtëpinë tonë, aty në rrugën “Qemal Stafa”, diskutohej shpesh: nëse babai Mehmeti, me gjyshin Javer Beun, do të largoheshin nga Shqipëria apo jo. Këto diskutime vinin pasi ata të dy patën oferta të shumta nga miqtë e tyre që kishin punuar së bashku në Këshillin e Lartë të Shtetit, e Asamblenë Kombëtare, të cilët u thonin të largoheshin familjarisht jashtë atdheut, për t’i shpëtuar ndonjë hakmarrje të mundëshme të komunistëve. Por nga sa mbaj mënd unë dhe nga ato që më ka treguar babai vite më vonë, as ai dhe as gjyshi, Javer Beu, nuk e kishin çuar asnjëherë nëpërmend që të largoheshin ndonjëherë nga Shqipëria. Kjo vinte pasi ata e ndjenin veten krejt të pastër dhe të papërlyer, ndonëse të dy kishin pasur funksione të larta që nga vitet 1920-të. Por nuk ndodhi ashtu siç e kishin menduar babai me gjyshin. E mbaj mënd si tani atë ditë të fillimit të janarit të vitit 1945, kur rreth orës katër të pasdrekës, në shtëpinë tonë (në vilën dy katëshe në rrugën “Qemal Stafa” ku banonim me qera), trokitën dy partizanë, të cilët pasi u prezantuan u sollën shumë përzemërsisht me ne. Sipas sjelljes së tyre edhe familja jonë i priti shumë mirë ata, që pasi u futën brenda dhe morën edhe qerasjet e rastit, thanë se kishin urdhër për të marrë me vete në Komandë, babanë Mehmetin dhe gjyshin Javer Beun. Para se të dilnin, po me atë mirësjellje që ata erdhën në fillim, partizanët na thanë se me babanë e gjyshin nuk kishin më shumë se pesë minuta punë dhe do t’i kthenin përsëri në shtëpi. Ndërsa ne pritëm gjithë natën, në ankth që të vinte babai dhe gjyshi, të nesërmen para shtëpisë sonë erdhën tre makina “Renault” me partizanë, të cilët filluan të na mernin të gjitha orenditë e shtëpisë, duke na thënë se kishin urdhër për të na i konfiskuar. Bashkë me orenditë dhe rrobat e trupit, në një nga makinat ata ngarkuan dhe të gjithë librat e bibliotekës sonë shumë të pasur dhe me dokumenta të tjera që ishin ruajtur që nga koha e Turqisë. Atë ditë ne mundëm të shpëtonim vetëm katër fletore ku gjyshi, Javer Beu, kishte shkruar kujtimet e tija, si dhe disa fotografi. Këto ia dhamë për t’i ruajtur hallës sonë, Fatimesë, motrës së madhe të Javerit, e cila u martua me Avni Abazin, që ishte nipi i Namik Bej Delvinës. Po atë ditë pasdreke, për çudinë tone, dy makinat me orenditë që na morën gjithçka, i sollën përsëri në shtëpi dhe i shkarkuan të gjitha ashtu siç i kishn marrë paradite. Atë ditë dhe disa kohë më pas ne nuk e mësuam dot arsyen sepse ata i kthyen orenditë. Këtë gjë ne e mësuam më vonë dhe urdhërin për kthimin e tyre e kishte dhënë vetë Enver Hoxha, i cili ishte shprehur: “Ata çdo gjë kanë bërë, por nuk kanë vjedhur, janë të ndershëm”. Ndonëse pas këtyre fjalëve të Enver Hoxhës, që thuhet se i tha pas ndërhyrjes së babait të tij Halitit, të cilit Javer Beu i ishte gjendur në rast të vështirësive të ndryshme që kish pasur ai. Pas disa ditëve ne na hoqën nga ajo shtëpi dhe na dërguan e na internuan në Shijak, tek Katër Rrugët. Aty na u gjend një njeri i mirë dhe i pasur, i cili na liroi një barakë dhe e gjithë familja jonë u strehua aty”, kujton Shahin Hurshiti, atë kohë kur i internuan në Shijak, pasi i’u pushkatua gjyshi Javer Bej Hurshiti dhe babai Mehmeti, u dënua me 15 vite burg politik.

LEXO EDHE:  Mbreti Zog hodhi themelet e shtetit modern shqiptar

LEXO EDHE:  Mbreti Zog I gjithë jetën e tij e lidhi me fatet e kombit, të Shqipërisë dhe të shqiptarëve

Internimi në Tepelenë

Si rrodhën ngjarjet më pas me familjen e Javer Bej Hurshiti dhe si u trajtuan ata nga regjimi komunist? Lidhur me këtë Shahini kujton: “Në Shijak, familjes sonë i’u gjend dhe na mori në mbrojtje burri i motrës sonë, Mit’hat Çela, i cili ishte nga një familje e njohur kavajase dhe pjestarët e saj kishin qenë të lidhur ngushtë me Luftën. Kjo gjë nuk zgjati shumë, se Mit’hati jo vetëm që nuk mundi të na mbronte dot më, por ai u arrestua vetë në vitin 1951 dhe në gjyq i thanë: “Ke bashkëpunuar me armiqtë e klasës”. Pasi Mit’hati u dënua me 12 vite burg politik, familjen tonë e hoqën nga Shijaku dhe një pjesë e sollën në Kampin e NISH-Tullës në Kamëz, (Tiranë) kurse mua me nënën Firdesin, na çuan në Kampin e Internimit në Tepelenë. Nga internimi shpëtoi vetëm motra e madhe, Esmaja, e cila u martua me djalin e djalit të Ismail Qemal Vlorës. Por dhe Esmaja vuajti, sepse i’u dënua me burg, vjerri, Qamil Vlora, djali i Ismail Qemalit, si dhe burri i saj, Ismail Qemali i ri. Aty në atë kamp ne kemi parë tmerret më të mëdha, sepse nga uria dhe sëmundjet, aty vdisnin njerëz çdo ditë. Të vdekurit i varrosnin në bregun e Lumit të Bënçës, në mënyrë që kur të vinte lumi në dimër, t’i merrte dhe mos të gjendeshin më as eshtrat e tyre. Nuk e ekzagjeroj aspak po në atë kamp ne kishim zili dhe dhitë e malit të cilat ushqeheshin me ferra, sepse ne të internuarit e atij kampi as ferra nuk kishim për të ngrënë. Në ato kushte ne jetuam në atë kamp deri në vitin 1954, kur ai u prish, ne na dërguan në Lushnje”, kujton Shahin Hurshiti, kampin e tmershëm të Tepelenës ku asokohe ishin internuar pothuaj shumica e pinjollëve të familjeve më me emër në Shqipëri. Një pjesë prej të cilave nuk u kthyen kurrë më, në vendet e tyre, sepse vdiqën dhe u varrosën shkrepave e gërxheve të Lumit të Bënçës, ku banorët e atyre anëve tregojnë se deri vonë, zallishtja e tij ka ndriçuar prej fosforit të eshtrave të të vdekurve.

Arkivolet nga dritarja e barakës

Po deri kur vazhdoi urrejtja e regjimit komunist ndaj familjes dhe pasardhësve të Javer Bej Hurshitit, politikanit plak që kishte paguar 5.000 napolona flori për të mos u djegur Gjirokastra, nga andartët grekë dhe kishte udhëhequr vullnetarët gjirokastritë, në luftën e Sarandës, ku ngriti dhe flamurin në vitin 1913?! Lidhur me këtë, Shahini kujton: “Në qytetin e Lushnjës familjen tonë e caktuan për të banuar në një barakë prej llamarine, diku në afërsi të stadiumit të sotëm, në lagjen “Kongresi i Lushnjes”. Ajo barakë ishte e mbuluar me katrama dhe dyshemeja e saj ishte direkt në dhe. Në atë kohë që na dërguan ne aty, babai ishte ende në burg dhe ai na dërgoi letër se na ishte hequr përgjithmonë e drejta për t’u kthyer në Tiranë. Babai, Mehmeti, u lirua nga burgu në vitin 1955, dhe ai jetoi po aty në atë barakë të ngushtë deri sa ndërroi jetë, në 21 shkurtin e vitit 1980. Atë ditë që do bënim varrimin, arkivolin e babait e nxorrëm nga dritarja e barakës ashtu siç kishim bërë dy vite më parë dhe me nënën, pasi dera e barakës ishte tepër e ngushtë dhe nuk i nxinte arkivolët e tyre. Familja jonë mundi të mbijetonte në atë barakë kompesate, aty në periferi të Lushnjes, në saj të ndihmës së madhe që na dhanë banorët e mrekullueshëm të atij qyteti të urtë, që na gjendeshin për çdo gjë”, përfundon rrëfimin e tij tragjik, Shahin Hurshiti, që së bashku me vëllezërit dhe motrat, vuajtën në kampet e internimit, për të vetmen arsye se ishin pasardhësit e Javer Bej Hurshitit, ish-politikanit të njohur që nga periudha e shpalljes së Pavarsisë, që u pushkatua me Gjyqin Special, në prillin e vitit 1945, i akuzuar si “armik i popullit”.

Kush ishte Mehmet Hurshiti?

Mehmet Hurshiti u lind ne qytetin e gurtë të Gjirokastrës në vitin 1906 dhe ishte fëmija i parë i Javer Bej Hurshitit, të cilit më vonë i lindën dhe dy vajza, Fatimeja në vitin 1910 dhe Afërdita në vitin 1921. Mehmeti, pasi mbaroi shkollën fillore në Gjirokastër, u dërgua për të ndjekur Liceun Francez në qytetin e Korçës, të cilin e përfundoi në vitin 1927. Në vitin 1925, kur Mehmet Hurshiti vazhdonte ende mësimet në Liceun Francez të Korçës, ai u martua në Gjirokastër, me një vajzë e cila ishte mbesa e Myftar Bej Sevranit, me origjinë nga Skrapari, i cili ishte shkolluar në Akademinë Ushtarake të Stambollit dhe kishte shërbyer si Bimbash (Shef – Policie) në Gjirokastër, Korçë dhe Leskovik. Pasi mbaroi Liceun Francez, Mehmeti u kthye në qytetin e tij të lindjes në Gjirokastër dhe punoi për disa kohë si Sekretar i Bashkisë. Po atë vit ai e dorëzoi atë detyrë pasi u shpërngul familjarisht për në Tiranë, pasi babai i tij Javeri u zgjodh si deputet i Parlamentit Shqiptar. Pas ardhjes në Tiranë, po atë vit, Mehmeti fitoi një të drejtë studimi për të ndjekur studimet e larta në Itali në degën e Shkencave Politike. Aty nga viti 1934 – ‘35, Mehmet Hurshiti i ndërpreu studimet për arsye që nuk dihen dhe kanë ngelur ende të paqarta edhe nga pjestarët e familjes së tij, e pas kësaj u kthye në Shqipëri. Në shtatorin e vitit 1936, Mehmeti i’u nënshtrua një konkursi që u zhvillua nga Kryeministria e asaj kohen ë Prefekturën e Durrësit, së bashku me Prefektin Rexhep Jella (që ishte shkolluar në Londër) dhe më pas atë e transferuan në Prefekturën e Tiranës, ku ai punoi si nënprefekt deri në fillimin e vitit 1944 së bashku me Prefektin Qazim Bej Mulleti. Nga martesa me Firdesin, Mehmet Hurshiti pati tetë fëmijë. E para ishte Esmaja, (e cila u martua me nipin e Ismail Qemal Vlorës, Ismail Qemalin e ri), Dakmareti, Ishhani (Shano), Meribani, Tomorri, Rustemi, Geraldina (ka lindur ditën që u martua Mbreti Zog, i cili i vuri dhe emrin për nder të gruas së tij, Mbretëreshës  Geraldina) dhe i fundit i fëmijëve, ishte Shahini i cili lindi në vitin 1940 në Tiranë./Memorie.al

LEXO TE PLOTE