Connect with Us

Kompjuterët po marrin kontrollin mbi tregjet financiare

Ekonomi

Kompjuterët po marrin kontrollin mbi tregjet financiare

Publikuar

-

Puna e tregjeve të kapitalit është të përpunojë informacionin në mënyrë që kursimet të shkojnë drejt projekteve dhe firmave më të mira. Në pamje të parë, kjo e bën financimin e niveleve të lartë të duket i thjeshtë, por në të vërtetë, ai është shumë dinamik dhe, mbi të gjitha, i komplikuar.

Ai pasqyron një botë në ndryshim. Tregjet e sotme, për shembull, po përballen me luftën tregtare dhe me normat e ulëta të interesit. Por ai pasqyron edhe ndryshime brenda financave, të cilat vazhdimisht e rikrijojnë veten në një luftë të përhershme për të fituar një avantazh konkurrues. Ashtu siç përshkruhet edhe në këtë artikull, revolucioni i fundit është në nivelin më të lartë. Makineritë kanë marrë kontrollin mbi investimin, dhe jo vetëm sa i takon blerjes dhe shitjes së letrave me vlerë, por edhe kontrollin në nivele më të larta, në atë të monitorimit të ekonomisë dhe ndarjes së kapitalit.

Fondet që drejtohen nga kompjuterët, që ndjekin rregullat e vendosura nga njerëzit, përbëjnë 35% të tregjeve të aksioneve të Amerikës, 60% të aseteve të kapitalit institucional dhe 60% të veprimtarisë tregtare. Programet e reja të Inteligjencës Artificiale po i përcaktojnë vetë rregullat e tyre të investimit, në mënyrë që njerëzit t’i kuptojnë ato vetëm pjesërisht. Industritë e ndryshme, duke filluar që nga ato të shpërndarjes së picave e deri tek Hollywood-i, po ndryshohen nga teknologjia, por financat janë unike sepse ato mund të ushtrojnë fuqinë e votimit mbi firmat, të rishpërndajnë pasurinë dhe të shkaktojnë një kaos të vërtetë në ekonomi.

Për shkak se ato merren me shuma të mëdha, financat gjithmonë kanë pasur para për të arritur suksese që në vitet e hershme. Kështu, për shembull, kablloja e parë transatlantike, e cila përfundoi në vitin 1866, e cila lidhi Liverpool-in me Nju Jorkun. Analistët e Wall Street i kushtuan rëndësi të madhe programeve si excel-i që në fillim të viteve 1980, dhe që prej asaj periudhe, kompjuterët kanë pushtuar industrinë financiare. Një ndër proceset e para që u ekzekutua ishte ai i urdhrave për blerje dhe shitje. Nëse do të vizitoni një institucion tregtar sot, ajo që do të dëgjoni do të jetë zhurma e serverëve dhe jo zhurma e tregtarëve.

Tregtia me frekuencë të lartë përfiton nga ndryshimet e vogla në çmimin e letrave me vlerë, duke përdorur një mori transaksionesh. Në dekadën e kaluar, kompjuterët kanë drejtuar edhe portofolat. Fondet e investimeve të tregtueshme në bursa (ETFs) dhe fondet e ndërsjella ndjekin automatikisht indekset e aksioneve dhe të bonove. Muajin e kaluar, këto mjete investuan 4.3 trilionë dollarë në kapitalin amerikan, duke tejkaluar shumat e drejtuara në mënyrë aktive për herë të parë nga njerëzit.

Sa më shumë kalon koha, aq më shumë kompjuterët po fitojnë autonominë. Programet softuerikë, që përdorin Inteligjencën Artificiale, po krijojnë strategjitë e tyre pa pasur nevojë për drejtimin e njerëzve. Shumë njerëz janë skeptikë në drejtim të Inteligjencës Artificiale por rritja e fuqisë përpunuese ndikon edhe në rritjen e aftësive të saj. Dhe nëse do të marrin në konsideratë rrjedhjen e informacionit nëpërmjet kompjuterëve, ajo nuk mund të krahasohet me informacionin që marrin menaxherët e fondeve, të cilët duhet të lexojnë raporte dhe të takojnë firmat të ndryshme duke u bazuar në rregullat strikte të tregtimit të brendshëm dhe të ruajtjes së informacionit.

Këto janë krijuar për të kontrolluar atë që është në domenin publik dhe për të siguruar që të gjithë të kenë akses të barabartë në të. Sot, burime pothuajse të pafund të dhënash dhe fuqia përpunuese po krijon mënyra të reja për të vlerësuar investimet. Për shembull, disa fonde përpiqen të përdorin satelitët për të gjurmuar parkingjet përpara dyqaneve me pakicë dhe të marrin të dhëna mbi inflacionin nga faqet e tregtisë elektronike. Dhe rrjedhimisht, ata do të kenë një informacion më të përditësuar në lidhje me firma të ndryshme, madje më të përditësuar edhe se vetë bordet drejtuese të këtyre firmave.

LEXO EDHE:  Kosovë, shtohen rastet e mashtrimit kompjuterik

Deri më tani, fuqizimi i kompjuterëve i ka demokratizuar financat, duke reduktuar kostot. Një fond tipik i investimeve të tregtueshme në bursë (ETF), tarifohet me 0.1%, krahasuar me ndoshta 1% të një fondi aktiv. Ju mund të blini ETF edhe nga telefoni tuaj. Një luftë e vazhdueshme e çmimeve do të thotë që kostoja e tregtimit ka rënë dhe tregjet janë bërë më likuide se kurrë më parë. Sidomos kur kthimet në shumicën e investimeve janë aq të ulëta sa ato të sotme, gjithçka bëhet më e qartë. Megjithatë, epoka në zhvillim e financave të dominuara nga makineritë krijon padyshim edhe shqetësime, ku një prej më të rëndësishmeve është stabiliteti financiar.

Investitorët me përvojë ankohen se kompjuterët mund të shtrembërojnë çmimet e aseteve. Rregullatorët shqetësohen se likuiditeti do të zhduket, teksa tregjet do të bien. Këto pretendime mund të anashkalohen sepse njerëzit janë plotësisht të aftë të shkaktojnë edhe vetë një kaos të vërtetë, dhe kompjuterët të jenë ata që mund të ndihmojnë në menaxhimin e rrezikut. Sidoqoftë, incidentet që kanë ndodhur nuk janë të pakta, dhe këtu mund të përmendim çrregullimin në çmimet e ETF-së në vitin 2010, një rënie të theksuar të sterlinës në vitin 2016 dhe një rënie të çmimeve të borxhit dhjetorin e vitit të kaluar. Dhe pikërisht skeptikët mendojnë se me fuqizimin e mëtejshëm të kompjuterëve, incidente të tilla mund të bëhen edhe më të rënda dhe mund të ndodhin më shpesh.

Një shqetësim tjetër është se si mund të përqendrohet pasuria te financat e kompjuterizuara. Për shkak se performanca mbështetet më shumë në fuqinë përpunuese dhe tek të dhënat, ata që kanë më shumë ndikim mund të arrijnë të gjenerojnë sasi të mëdha parash. Investitorët e shumtë argumentojnë se çdo avantazh që ata kanë pasur mund të konkurrohet lehtësisht. Sidoqoftë, disa fonde po paguajnë për të siguruar të drejtat ekskluzive të të dhënave. Imagjinoni, për shembull, JPMorgan Chase të përdorte të dhënat e saj të brendshme mbi flukset e kartave të kreditit për të tregtuar bonot e Thesarit të tregut. Këto lloje konfliktesh, aktualisht hipotetike, shumë shpejt mund të ndodhin me të vërtetë.

Një shqetësim i fundit është qeverisja e korporatave. Për dekada të tëra, bordet e kompanive janë votuar nga menaxherët e fondeve në emër të klientëve të tyre. Po sikur ato aksione të drejtohen nga kompjuterët që janë agnostikë, ose më keq, janë programuar për të ndjekur një objektiv të caktuar siç është detyrimi i firmave për të paguar një dividend me çdo kusht? Sigurisht që njerëzit mund ta tejkalojnë këtë. Për shembull, BlackRock, firma më e madhe e ETF-ve, u jep firmave udhëzime mbi strategjinë dhe politikën mjedisore. Por kjo ngre edhe një problem tjetër: nëse pasuritë u kalojnë disa menaxherëve të fondeve të mëdha me ekonomi të shkallës, ata do të kenë fuqi votimi të pakufizuar mbi ekonominë.

Hej Siri, a mund të investosh ti, kursimet e së gjithë jetës sime?

Risitë në financa janë të shumta, por shpeshherë ato çojnë në kriza sepse fitojnë shumë besim në vetvete. Në shekullin e 18-të, shoqëria aksionere krijoi flluska, përpara se të fillonte ta bënte biznesin në shkallë të gjerë në shekullin e 19-të.
Parimet e gjera të rregullimit të tregut janë të përhershme: trajtimi i barabartë i të gjithë klientëve, akses i barabartë ndaj informacionit dhe promovimi i konkurrencës. Sidoqoftë, revolucioni i makinerive kompjuterike duket sikur do t’i bëjë rregullat e sotme të duken tmerrësisht të vjetruara. Investitorët njerëzorë do të zbulojnë dhe do të pranojnë se ata nuk janë më, më të zgjuarit e kësaj fushe./Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Eurostat: Shqipëria dhe Bullgaria, vendet me rënien më të madhe në përqindje të popullsisë në Europë

Publikuar

-

Nga

Eurostat: Shqipëria dhe Bullgaria, dy shtetet më rënien më të madhe në përqindje të popullsisë në Europë

Sot është Dita Botërore e Popullsisë. Eurostat ka publikuar të dhënat e ndryshimit të popullsisë për vendet e Bashkimit Europian dhe shteteve të tjera të Europës.

Bullgaria dhe Shqipëria rezultojnë dy shtetet që kanë shënuar rënien më të fortë në përqindje të popullsisë, në 1 janar 2020, krahasuar me 1 janar 2019, përkatësisht me -7% dhe -5.8%.

Më pas renditet Serbia (-5.3%) dhe Rumania (-5%).

Të dhëna të mëparshme të Eurostat dhe INSTAT (për Shqipërinë) tregojnë se në Shqipëri arsyeja e rënies së popullsisë lidhet me reduktimin e shtesës natyrore, që gjithsesi ende mbetet pozitive dhe sidomos migracionit të lartë neto negativ.

Sipas Eurostat, shtesa natyrore e popullsisë ishte 2.3% në janar 2020 kundrejt 1 janar 2019, ose 6.6 mijë lindje më shumë sesa vdekje, që është më e ulëta të paktën që nga vitet ’90, sipas të dhënave të tjera të INSTAT.

Ndërsa për Serbinë, tendenca negative e popullsisë është e lidhur me shtesën natyrore negative (vendi ka më shumë vdekje dhe lindje), ndërsa migracioni neto është pothuajse zero. Sipas Eurostat Serbia kishte një rënie të shtesës natyrore me 5.3% për periudhën në fjalë.

LEXO EDHE:  “Falsifikatori”, arrestohet 52-vjeçari në Fier

LEXO EDHE:  Frika e një virusi global/ Kompania përditëson Windows-in e vjetër

Totali i popullsisë së BE (me 27 anëtarë, pa britaninë) është 447.7 milionë banorë në 1 janar 2020, ose 9.9 milionë banorë më shumë nga 1 janari 2019. Rritja ka ardhur për shkak të migracionit neto pozitiv, ndërsa shtesa natyrore është negative me -1.1%. Shtetet me rënien më të lartë natyrore të popullsisë janë Bullgaria, Greqia, Italia, Kroacia etj.

4.7 milion vdekje janë regjistruar në BE në vitin 2019, 0.9% më pak se një vit më parë. Norma më e ulët e vdekjeve është regjistruar në Irlandë (6.3 për 1 000 banorë). Norma të ulëta janë regjistruar edhe në Qipro (6.8), Luksemburgu (6.9 ‰), Maltë (7.3.), Dhe Suedia (8.6.). Në të kundërt, niveli më i lartë i vdekjeve është regjistruar në Bullgari (15.5.), e ndjekur nga Letonia (14.5.), Lituania (13.7), Rumania (13.4 ‰) dhe Hungaria (13.3.).

Shqipëria, sipas përllogaritjeve, kishte një vdekshmëri prej 7.7 personash për 1,000 banorë, më e ulët se mesatarja e BE-së, prej 10.4 për 1,000 banorë./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Frontet e hapura të investimeve të qeverisë kërkojnë edhe 930 mln euro financime/ Shumica për PPP-të

Publikuar

-

Nga

Frontet e hapura të investimeve të qeverisë kërkojnë edhe 930 mln euro financime/ Shumica për PPP-të

Qeveria e Shqipërisë po vijon financimin e 680 projekteve që janë kryesisht investime publike në infrastrukturë që kërkojnë mbështetje financiare shumëvjeçare.

Këto projekte kanë një kosto totale prej 507 miliardë lekësh, rreth 4 miliardë euro, sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave që i referohen azhurnimeve të fundit, qershor 2020.

Nga kjo shumë deri më tani janë financuar 309 miliardë lekë (3.1 miliardë euro) dhe mbeten për tu financuar edhe 117 miliardë lekë të tjera rreth 930 milionë euro.

Nga projektet në zbatim detyrimin më të madh financat e publike e kanë ndaj rrugës së Arbrit. Sipas Ministrisë së Financave deri tani për ketë projektet janë paguar 5 miliardë lekë dhe mbeten për tu paguar edhe 67.4 miliardë lekë. Pagesat që duhen kryer ndaj rrugës së Aarbrit zënë gati gjysmën e angazhimeve në fuqi për investimet publike.

Projekti i dytë për të cilin qeveria ka marrë angazhim shumë vjeçare, është kontratat e koncesionit të rrugës së Kombit e cila do të financohet me mbi 10 miliardë lekë nga buxheti i shtetit, teksa deri më tani janë disbursuar 609 milionë lekë.

LEXO EDHE:  Kosovë, shtohen rastet e mashtrimit kompjuterik

LEXO EDHE:  Frika e një virusi global/ Kompania përditëson Windows-in e vjetër

Sipas të dhënave nga thesarit, projekti i tretë me angazhimin më të kushtueshëm është ndërtimi i rrugës Kardhiq- Delvine me një financim total 10 miliardë lekë ku mbeten të papaguara ende 4,2 miliardë lekë.

Siç shihet nga tabela e detajuar e Ministrisë së Financave angazhimet më të mëdha të pagesave për investimet në vijim janë ndaj kontratave koncensionare.

Monitorimi periodik i shpenzimeve për angazhimet shumëvjeçare të investimeve publike u ndërmor nga qeveria pas vitit 2013 me qëllimin për të parandaluar krijimin e detyrimeve të prapambetura.

Qeveria Rama kur erdhi në pushtet gjeti gati 500 milionë euro detyrime të prapambetura të cilat ishin krijuar nga qeveria e mëparshme, e cila kishte hapur fronte punimesh në rrugë më shumë se mundësitë financiare në buxhetin e shtetit.

Por sipas të dhënave të fundit detyrimet për financimin e kontratave buxhetore në fuqi po i afrohen të 1 miliardë eurove, shumë kjo që kërkon financime nga buxheti përtej një mandatit qeverisës./ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Sondazhi/ 59% e shqiptarëve nuk do shkojnë me pushime këtë vit

Publikuar

-

Nga

Sondazhi/ 59% e shqiptarëve nuk do shkojnë me pushime këtë vit, jo për shkak të Covid-19

Pasiguria e krijuar nga Covid-19 duket se ka prishuar planet e shumë shqiptarëve për të shkuar me pushime këtë vit. Por më shumë sesa frika, arsyeja kryesore lidhet me pamundësinë ekonomike.

Sipas një sondazhi të IDRApoll.com, komunitieti online i anketimeve nga IDRA Research & Consulting,, gati 59% e shqiptarëve shprehen se nuk do të bëjnë pushime sivjet.

Vetëm 8% e atyre që nuk do të shkojnë me pushime ndalohen nga frika e COVID-19 e cila lidhet ngushtë me shëndetin.

Pjesa më e madhe e tyre që nuk do të shkojnë me pushime sepse nuk kanë mundësi ekonomike, 29%

Rezultatet tregojnë se pavarësisht situatës ekonomike apo frikës nga infektimi me COVID-19 rreth 36% shqiptarëve deklarojnë se po presin të shkojnë me pushime gjatë muajve korrik-gusht-shtator. Ka edhe nga ata që tashmë i kanë përfunduar pushimet, rreth 2 %.

Më tej, vërehet edhe një pjesë e qytetarëve që po presin lirimin e lëvizjes drejt destinacioneve turistike jashtë Shqipërisë për të shijuar pushimet jashtë vendit.

Nga arsyet që i pengojnë shqiptarët për të shkuar me pushime këtë vit, vetëm 8% e atyre që nuk do të shkojnë me pushime ndalohen nga frika e COVID-19 e cila lidhet ngushtë me shëndetin. Kjo kategori e qytetarëve e konsiderojnë COVID-19 si arsyen kryesore për të anuluar pushimet e kësaj vere. Pjesa tjetër prej 51% që nuk do të bëjnë pushime këtë vit përmendin arsyet e lidhura me detyrimet që kanë me punën, familjen e tjera si dhe arsyen e lidhur me mundësitë ekonomike.

Duke shkuar në detaje, rreth 22% deklarojnë se kanë angazhime të tjera pune apo familjare, çfarë ua bën të pamundur të gjejnë  kohën për të shkuar me pushime sivjet. Anketa vë në dukje se pjesa më e madhe e tyre që nuk do të shkojnë me pushime janë ata që nuk kanë mundësi ekonomike, 29% (nuk do të shkojnë me pushime sivjet kryesisht për shkak të pamundësisë ekonomike).

Idra thekson se rezultati sipas të cilit gjendja ekonomike ngelet shqetësimi kryesor i shqiptarëve në këto muaj është mbështetur edhe nga anketa të tjera të mëparshme që ka realizuar IDRApoll.com.

Ky anketim është realizuar nëpërmjet një kampioni përfaqësues për moshën nga 18 deri në 54 vjeç . Pjesë e këtij sondazhi u bënë 1017 të anketuar me anë të panelit të anketimeve online IDRApoll.com. Toleranca e gabimit për këtë anketim është 3.1% me një interval besueshmërie 95%./ Monitor 

LEXO TE PLOTE