Connect with Us

Kompjuterët po marrin kontrollin mbi tregjet financiare

Ekonomi

Kompjuterët po marrin kontrollin mbi tregjet financiare

Publikuar

-

Puna e tregjeve të kapitalit është të përpunojë informacionin në mënyrë që kursimet të shkojnë drejt projekteve dhe firmave më të mira. Në pamje të parë, kjo e bën financimin e niveleve të lartë të duket i thjeshtë, por në të vërtetë, ai është shumë dinamik dhe, mbi të gjitha, i komplikuar.

Ai pasqyron një botë në ndryshim. Tregjet e sotme, për shembull, po përballen me luftën tregtare dhe me normat e ulëta të interesit. Por ai pasqyron edhe ndryshime brenda financave, të cilat vazhdimisht e rikrijojnë veten në një luftë të përhershme për të fituar një avantazh konkurrues. Ashtu siç përshkruhet edhe në këtë artikull, revolucioni i fundit është në nivelin më të lartë. Makineritë kanë marrë kontrollin mbi investimin, dhe jo vetëm sa i takon blerjes dhe shitjes së letrave me vlerë, por edhe kontrollin në nivele më të larta, në atë të monitorimit të ekonomisë dhe ndarjes së kapitalit.

Fondet që drejtohen nga kompjuterët, që ndjekin rregullat e vendosura nga njerëzit, përbëjnë 35% të tregjeve të aksioneve të Amerikës, 60% të aseteve të kapitalit institucional dhe 60% të veprimtarisë tregtare. Programet e reja të Inteligjencës Artificiale po i përcaktojnë vetë rregullat e tyre të investimit, në mënyrë që njerëzit t’i kuptojnë ato vetëm pjesërisht. Industritë e ndryshme, duke filluar që nga ato të shpërndarjes së picave e deri tek Hollywood-i, po ndryshohen nga teknologjia, por financat janë unike sepse ato mund të ushtrojnë fuqinë e votimit mbi firmat, të rishpërndajnë pasurinë dhe të shkaktojnë një kaos të vërtetë në ekonomi.

Për shkak se ato merren me shuma të mëdha, financat gjithmonë kanë pasur para për të arritur suksese që në vitet e hershme. Kështu, për shembull, kablloja e parë transatlantike, e cila përfundoi në vitin 1866, e cila lidhi Liverpool-in me Nju Jorkun. Analistët e Wall Street i kushtuan rëndësi të madhe programeve si excel-i që në fillim të viteve 1980, dhe që prej asaj periudhe, kompjuterët kanë pushtuar industrinë financiare. Një ndër proceset e para që u ekzekutua ishte ai i urdhrave për blerje dhe shitje. Nëse do të vizitoni një institucion tregtar sot, ajo që do të dëgjoni do të jetë zhurma e serverëve dhe jo zhurma e tregtarëve.

Tregtia me frekuencë të lartë përfiton nga ndryshimet e vogla në çmimin e letrave me vlerë, duke përdorur një mori transaksionesh. Në dekadën e kaluar, kompjuterët kanë drejtuar edhe portofolat. Fondet e investimeve të tregtueshme në bursa (ETFs) dhe fondet e ndërsjella ndjekin automatikisht indekset e aksioneve dhe të bonove. Muajin e kaluar, këto mjete investuan 4.3 trilionë dollarë në kapitalin amerikan, duke tejkaluar shumat e drejtuara në mënyrë aktive për herë të parë nga njerëzit.

Sa më shumë kalon koha, aq më shumë kompjuterët po fitojnë autonominë. Programet softuerikë, që përdorin Inteligjencën Artificiale, po krijojnë strategjitë e tyre pa pasur nevojë për drejtimin e njerëzve. Shumë njerëz janë skeptikë në drejtim të Inteligjencës Artificiale por rritja e fuqisë përpunuese ndikon edhe në rritjen e aftësive të saj. Dhe nëse do të marrin në konsideratë rrjedhjen e informacionit nëpërmjet kompjuterëve, ajo nuk mund të krahasohet me informacionin që marrin menaxherët e fondeve, të cilët duhet të lexojnë raporte dhe të takojnë firmat të ndryshme duke u bazuar në rregullat strikte të tregtimit të brendshëm dhe të ruajtjes së informacionit.

Këto janë krijuar për të kontrolluar atë që është në domenin publik dhe për të siguruar që të gjithë të kenë akses të barabartë në të. Sot, burime pothuajse të pafund të dhënash dhe fuqia përpunuese po krijon mënyra të reja për të vlerësuar investimet. Për shembull, disa fonde përpiqen të përdorin satelitët për të gjurmuar parkingjet përpara dyqaneve me pakicë dhe të marrin të dhëna mbi inflacionin nga faqet e tregtisë elektronike. Dhe rrjedhimisht, ata do të kenë një informacion më të përditësuar në lidhje me firma të ndryshme, madje më të përditësuar edhe se vetë bordet drejtuese të këtyre firmave.

LEXO EDHE:  “Vret” kompjuterin se nuk i punonte

Deri më tani, fuqizimi i kompjuterëve i ka demokratizuar financat, duke reduktuar kostot. Një fond tipik i investimeve të tregtueshme në bursë (ETF), tarifohet me 0.1%, krahasuar me ndoshta 1% të një fondi aktiv. Ju mund të blini ETF edhe nga telefoni tuaj. Një luftë e vazhdueshme e çmimeve do të thotë që kostoja e tregtimit ka rënë dhe tregjet janë bërë më likuide se kurrë më parë. Sidomos kur kthimet në shumicën e investimeve janë aq të ulëta sa ato të sotme, gjithçka bëhet më e qartë. Megjithatë, epoka në zhvillim e financave të dominuara nga makineritë krijon padyshim edhe shqetësime, ku një prej më të rëndësishmeve është stabiliteti financiar.

Investitorët me përvojë ankohen se kompjuterët mund të shtrembërojnë çmimet e aseteve. Rregullatorët shqetësohen se likuiditeti do të zhduket, teksa tregjet do të bien. Këto pretendime mund të anashkalohen sepse njerëzit janë plotësisht të aftë të shkaktojnë edhe vetë një kaos të vërtetë, dhe kompjuterët të jenë ata që mund të ndihmojnë në menaxhimin e rrezikut. Sidoqoftë, incidentet që kanë ndodhur nuk janë të pakta, dhe këtu mund të përmendim çrregullimin në çmimet e ETF-së në vitin 2010, një rënie të theksuar të sterlinës në vitin 2016 dhe një rënie të çmimeve të borxhit dhjetorin e vitit të kaluar. Dhe pikërisht skeptikët mendojnë se me fuqizimin e mëtejshëm të kompjuterëve, incidente të tilla mund të bëhen edhe më të rënda dhe mund të ndodhin më shpesh.

Një shqetësim tjetër është se si mund të përqendrohet pasuria te financat e kompjuterizuara. Për shkak se performanca mbështetet më shumë në fuqinë përpunuese dhe tek të dhënat, ata që kanë më shumë ndikim mund të arrijnë të gjenerojnë sasi të mëdha parash. Investitorët e shumtë argumentojnë se çdo avantazh që ata kanë pasur mund të konkurrohet lehtësisht. Sidoqoftë, disa fonde po paguajnë për të siguruar të drejtat ekskluzive të të dhënave. Imagjinoni, për shembull, JPMorgan Chase të përdorte të dhënat e saj të brendshme mbi flukset e kartave të kreditit për të tregtuar bonot e Thesarit të tregut. Këto lloje konfliktesh, aktualisht hipotetike, shumë shpejt mund të ndodhin me të vërtetë.

Një shqetësim i fundit është qeverisja e korporatave. Për dekada të tëra, bordet e kompanive janë votuar nga menaxherët e fondeve në emër të klientëve të tyre. Po sikur ato aksione të drejtohen nga kompjuterët që janë agnostikë, ose më keq, janë programuar për të ndjekur një objektiv të caktuar siç është detyrimi i firmave për të paguar një dividend me çdo kusht? Sigurisht që njerëzit mund ta tejkalojnë këtë. Për shembull, BlackRock, firma më e madhe e ETF-ve, u jep firmave udhëzime mbi strategjinë dhe politikën mjedisore. Por kjo ngre edhe një problem tjetër: nëse pasuritë u kalojnë disa menaxherëve të fondeve të mëdha me ekonomi të shkallës, ata do të kenë fuqi votimi të pakufizuar mbi ekonominë.

Hej Siri, a mund të investosh ti, kursimet e së gjithë jetës sime?

Risitë në financa janë të shumta, por shpeshherë ato çojnë në kriza sepse fitojnë shumë besim në vetvete. Në shekullin e 18-të, shoqëria aksionere krijoi flluska, përpara se të fillonte ta bënte biznesin në shkallë të gjerë në shekullin e 19-të.
Parimet e gjera të rregullimit të tregut janë të përhershme: trajtimi i barabartë i të gjithë klientëve, akses i barabartë ndaj informacionit dhe promovimi i konkurrencës. Sidoqoftë, revolucioni i makinerive kompjuterike duket sikur do t’i bëjë rregullat e sotme të duken tmerrësisht të vjetruara. Investitorët njerëzorë do të zbulojnë dhe do të pranojnë se ata nuk janë më, më të zgjuarit e kësaj fushe./Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Rrjeti i përbashkët energjetik Kosovë-Shqipëri/ Tërbohet Serbia, ja si reagon zyrtari i lartë

Publikuar

-

Nga

Sikurse dhe pritej, nënshkrimi i marrëveshjes midis shqipërisë dhe Kosovës për një rrjet të përbashkët energjetik, që e shkëput këtë të fundit nga vartësia e Serbisë, ka sjellë reagimin e menjëhershëm dhe të ashpër të Beogradit zyrtar.

Nëpërmet një deklarate publike drejtori serb i zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Marko Gjuriq, e cilësoi nënshkrimin një “marrëveshje energjetike të Shqipërisë së Madhe”, ndërsa kërcënoi se “Serbia nuk do ta lejojë zbatimin e marrëveshjes energjetike Kosovë-Shqipëri”.

“Shqipëria e madhe energjetike” ekziston vetëm në ëndrrat shoviniste të disa politikanëve në Prishtinë. Serbia është pronare dhe ndërtuese e elektrorrjetit në Kosovë dhe për këtë kemi dëshmi të panumërta”, ka artikuluar Gjuriq në komunikatën e shpërndarë për mediat serbe nga zyra e tij.

Më tej po në të njejtën komunikatë zyrtare thuhet:

“Në sajë të angazhimit të Rrjetit Energjetik të Serbisë (EMS), dhe Elektroekonomisë së Serbisë si dhe të institucioneve përkatëse gjatë viteve të shkuara është penguar dhe ndaluar anëtarësimi i operatorit të Prishtinës, i cili ilegalisht shfrytëzon një pjesë të rrjetit tonë në Kosovë në (ENTSOE), ndërsa paralajmërimi për krijimin e Shqipërisë së madhe energjetike zbulon fytyrën e vërtetë shoviniste të politikës së Prishtinës”.

Sipas Marko Gjuriqit: “Blloku energjetik Kosovë-Shqipëri, që po synohet të krijohet, është i pazbatueshëm në terren ndaj dhe duhet të ndalet nga ana e bashkësisë ndërkombëtare para se ai të prodhojë pasoja për energjetikën rajonale, madje edhe për stabilitetin politik. Vijimësia e tij vulos perspektivën e dialogut”.

Marrëveshja energjetike Kosovë-Serbi që hyn në fuqi pranverën e ardhëshme, është pjesë e dialogut disa vjeçar ndërmjet dy vendeve, por, ajo asnjëherë nuk arriti të zbatohej. Kjo për faktin që Serbia pretendon pronësi mbi sistemin e transmisionit energjetik të Kosovës.

LEXO EDHE:  Obama kërkon një kompjuter që imiton trurin

LEXO EDHE:  “Vret” kompjuterin se nuk i punonte

Në deklarimet e tyre zyrtarë të qeverisë së Kosovës, kanë konfirmuar se që nga shpallja e pavarësisë Kosova ka humbur mbi 170 milionë euro nga bllokada që Serbia i ka bërë rrjetit të transmisionit të Kosovës.

“Janë nga 10 deri në 15 milionë euro në vit, pa përfshirë edhe transmisionin me Shqipërinë, që nuk është venë në funksion pikërisht për këtë arsye. Pra, në përgjithësi janë mbi 170 milionë euro, që Serbia i arkëton në emër të Kosovës që nga shpallja e pavarësisë së Kosovës në vitin 2008”, ka deklaruar Valdrin Lluka, drejtuesi në funksion i Ministrisë së Zhvillimit Ekonomik, sipas të cilit: Kosova do të kërkojë kompensimin e këtyre humbjeve gjatë negociatave ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Gjatë dialogut Kosovë-Serbi, në vitin 2013 është nënshkruar dhe marrëveshja energjetike midis dy vëndeve. Në të është rënë dakord të krijohet një kompani e re, sipas kornizës ligjore të Kosovës, që do të furnizojë me energji elektrike konsumatorët në katër komunat veriore të Kosovës me shumicë serbe. Por, kjo kompani nuk u regjistrua kurrë, sikundër që dhe jo pak marrëveshje të tjera.

Po ashtu, pjesa dërmuese e qytetarëve serb të Veriut të Kosovës, për vite të tëra nuk e paguajnë energjinë elektrike duke sjellë si pasojë humbjen që shkon deri në 8 milionë euro, shumë kjo që deri vitin e shkuar u është faturuar banorëve të pjesëve tjera të Kosovës…

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Shkëputet nga Serbia/ Kosova, rrjet të përbashkët energjetik me Shqipërinë

Publikuar

-

Nga

Kosova do të bashkohet në rrjetin energjetik të Shqipërisë nga muaji prill i vitit të ardhshëm, sipas një marrëveshje të nënshkruar të hënën, duke i dhënë fund varësisë nga rrjeti i Serbisë, autoritetet e së cilës reaguan me zemërim.

Sikurse raporton media amerikane VOA, Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut të Energjisë Elektrike të Kosovës (KOSTT) dhe Operatori i Sistemit të Transmetimit të Shqipërisë (OST), nënshkruan në Tiranë Marrëveshjen për themelimin e Bllokut Rregullues të Sistemeve Energjetike Kosovë-Shqipëri.

Në një njoftim të KOSTT-it thuhet se “operimi si Bllok Rregullues i përbërë prej dy zonave rregulluese, ka për qëllim operimin më të lehtë të dy sistemeve elektro-energjetike si nga aspekti teknik ashtu dhe ai ekonomik. Kjo do të mundësojë operimin dhe balancimin më të lehtë të të dy sistemeve, zvogëlimin e kostove dhe shkëmbimin e rezervave të sistemeve”.

Njoftimi citon kryeshefin ekzekutiv të KOSTT-it Ilir Shala , të ketë thënë se: “kjo është marrëveshje historike për Kosovën meqë deri më tani ne si KOSTT kemi qenë brenda Zonës Rregulluese serbe (EMS), gjegjësisht brenda bllokut rregullues SMM (Serbi, Mali i Zi dhe Maqedoni e Veriut)”.

Ndërsa administratori i përgjithshëm i OST-ut, Skerdi Drenova, tha se kjo “garanton sigurinë e operimit për të dy Sistemet Elektroenergjetike dhe krijon kushte të favorshme për shfrytëzimin optimal të burimeve gjeneruese brenda Bllokut”.

Në Beograd, shefi i zyrës për Kosovën në qeverinë serbe, Marko Gjuriç, tha se “Shqipëria e madhe energjetike ekziston vetëm në ëndrrat shoviniste të disa politikanëve në Prishtinë”, ndërsa bëri thirrje që bashkësia ndërkombëtare të mos lejojë zbatimin e marrëveshjes së nënshkruar në Tiranë.

LEXO EDHE:  Kompjuterat po përdorin inteligjencën artificiale për të gjetur vipat që nuk kanë ekzistuar

LEXO EDHE:  “Vret” kompjuterin se nuk i punonte

Ai tha se Serbia është pronare dhe ndërtuese e rrjetit elektrik në Kosovë, ndërsa “blloku është i pazbatueshëm në terren dhe ai duhet të ndalet nga ana e bashkësisë ndërkombëtare para se të prodhojë pasoja për energjetikën rajonale, madje edhe për qëndrueshmërinë politike dhe të vulosë ardhmërinë e dialogut”.

 Kosova dhe Serbia kishin nënshkruar marrëveshje në bisedimet e ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian sipas së cilës KOSTT-i dhe Operatori i Sistemit të Serbisë ( EMS), duhej të fillonin funksionimin si dy zona rregulluese të pavarura në përputhje me kërkesat e Rrjetit Evropian të Operatorëve të Sistemit të Transmisionit të Energjisë Elektrike (ENTSO). Por, ajo ende nuk është zbatuar sikundër edhe një pjesë e madhe e marrëveshjeve të arritura në bisedimet që synojnë normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet tyre.
LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Rikuperimi i pasojave të tërmetit/ FMN i akordon 87 milionë euro Shqipërisë

Publikuar

-

Nga

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka vendosur ti akordoj vendit tonë një kontribut financiar që shkon deri në 87 milionë euro. Lajmin e ka konfirmuar guvernatori Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, në një lidhje të drejtëpërdrejtë me studion e emisionit “Top Talk”, ku ka folur rreth situatës në të cilën ndodhet vendi ynë, pas goditjes tragjike të tërmetit të datës 26 nëntor.

“Kemi një facilitet të Fondit Monetar Ndërkombëtar, që shkon në dispozicion të Shqipërisë, deri në 87 milionë euro, për t’u përdorur në këtë situatë. Është konvertimi i pjesës së SDR, i kontributit tonë, rreth 87 milionë euro, është teknike . Është një mundësi plus përveç ndihmave të donatorëve. Ne duhet të bëjmë maksimumin si Shqipëri që të tërheqim në mënyrë sa më të organizuar të gjitha ndihmat dhe donacionet që jepen nga donatorët ndërkombëtar dhe ata kombëtar.

LEXO EDHE:  “Vret” kompjuterin se nuk i punonte

LEXO EDHE:  “Vret” kompjuterin se nuk i punonte

Paralelisht me vlerësimin e gjendjes së dëmeve të tërmetit ne duhet të bëjmë një grumbullim sa më eficent të këtyre ndihmave dhe më pas të kalojmë në planin e rimëkëmbjes. Shqetësimi I Bankës Qendrore është si do të ndikojë kjo në parametrat makro ekonomikë, si do të ndikojë në rritjen ekonomike, në nivelin e inflacionit, në kursin e këmbimit, në stabilitetin financiar të vendit. NE kemi filluar të analizojmë, patjetër që ndikimet janë negative, sepse kjo është një faktor rreziku dhe në funksion të këtij faktori duhet të bëjmë analizat tona. Nëse niveli do të jetë plus-minus ne duhet të jemi në gjendje të ruajmë stabilitetin financiar”, ka artikuluar guvernatori Sejko, duke paralajmëruar mbajtjen e një takimi me bankat e nivelit të dytë, ditën e nesërme. /CNA.al

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: