Connect with Us

Pse Trump nuk do ndryshojë dot politikën e jashtme të SHBA-së

Blog

Pse Trump nuk do ndryshojë dot politikën e jashtme të SHBA-së

Publikuar

-

Nga Andrew Bacevich “Los Angeles Times”

* Le ta pranojmë për një moment, që Donald Trump është i pandershëm. Megjithatë, historia nuk është asgjë tjetër, veçse një përrallë e tejmbushur me ironi. Megjithë mangësitë e tij të shumta, Trump duket se po synon të rivlerësojë rolin e Amerikës në botë.

Ai synon të përshtasë politikën amerikane, me kushtet aktuale globale, dhe t’i japë fund luftërave të saj të pafundme, duke filluar që nga Siria. “Kombet e mëdha, nuk zhvillojnë luftëra të pafundme”. Kështu deklaroi presidenti amerikan në fjalimin e tij vjetor për vitin 2019.

Ajo që sjell kjo deklaratë në dukje naive, është një propozim radikal për të rrëzuar paradigmën e sigurisë kombëtare të SHBA-së. Të pranosh marrëzinë e luftërave të pafundme të këtij vendi, vë në dyshim zakonet që Uashingtoni i sheh si thelbin e “udhëheqjes globale amerikane”:(1) pozicionimin e forcave amerikane në qindra baza jashtë vendit; (2) ndarjen e planetit në komanda ushtarake rajonale; (3) garancinë për sigurinë e dhjetëra kombeve, pavarësisht nga vlerat sapo aftësia e tyre për t’u vetëmbrojtur; (4) ruajtja e aftësisë për të projektuar pushtetin edhe në cepat më të largëta të botës; (5) mbajtja në gatishmëri nr.1 e disa mbushjeve bërthamore; (6) kërkimi i “teknologjive të përparuara”, që do të eliminojnë rreziqet e qenësishme të luftës; (7) përballimi i kostove të një burokracie të madhe të sigurisë kombëtare; (8) shpërfillja e ndikimit korruptues të kompleksit ushtarak-industrial; në (9) shitjen e armëve dhe mbi të gjitha në (10) shpenzimet ushtarake.

Gjatë viteve 1960, industria ushtarake u testua në Vietnam. Aktivizmi ushtarak u rrit. Gjatë presidencave të ndryshme të Xhorxh H.W Bush, Bill Klinton, Xhorxh W.Bush dhe Barak Obama, Shtetet e Bashkuara ndërhynë ose sulmuan në Panama, Irak, Somali, Haiti, Bosnje, Kosovë, Afganistan, Sudan, Afganistan, Libi, Jemen, Siri, disa vende të Afrikës Perëndimore dhe për një kohë të shkurtër në Pakistan.

Rezistenca në lidhje me përdorimin e forcës u zhduk. Pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, pati një autorizim për ta përdorur lirisht forcën ushtarake. Dhe kjo i dha komandantit të përgjithshëm liri të plotë për të “frenuar dhe parandaluar” terrorizmin kudo, dhe në çfarëdo lloj mënyre të nevojshme.

“Lufta globale kundër terrorizmit”, është tani e përqendruar në kufirin Turqi-Siri. Duke pasur parasysh mbulimin mediatik të tërheqjes së papritur të trupave amerikane atje, shumëkush mund të arrijë në përfundimin se çështja kryesore është fati i kurdëve, me ushtrinë e SHBA-së që konsiderohet si përgjegjësja e vetme për mirëqenien e tyre.

Braktisja e kurdëve nga Amerika, cilësohet padyshim si një akt mizor dhe imoral. Megjithatë, zgjeroni pak këndvështrimin, dhe rezultati do të duket më pak mbresëlënës. Në Afganistan, talibanët nuk e pranuan kurrë humbjen, dhe sot po kërcënojnë qeverinë afgane të instaluar nga Perëndimi.

Nëse dikush mund të thotë se e ka fituar luftën në Irak, ky lloj nderi duhet t’i përkasë me siguri Iranit. Dhe përkundër qindra mijëra të vdekurve dhe triliona dollarëve të shpenzuar, Shtetet e Bashkuara nuk janë asfare pranë përmbushjes së qëllimeve të saj të deklaruara politike në rajon.

Tani presidenti i Shteteve të Bashkuara, thotë se dëshiron t’i japë fund kësaj situate. Në kundërpërgjigje, shumë demokratë dhe republikanë këmbëngulin që Trump të mos bëjë atë që ai e ka deklaruar. Udhëheqësi i shumicës republikane në Senatit, Miç Mekonell, që është zakonisht mbrojtësi më i fortë i presidentit, denoncoi kohët e fundit vendimin e Trump, përmes një editoriali të botuar në “The Washington Post”, duke këmbëngulur se “sistemi ndërkombëtar i pas Luftës së Dytë Botërore, që ka garantuar një epokë të paparë paqeje, prosperiteti , dhe zhvillimi teknologjik, duhet që të ruhet”.

Nëse ju e besoni që bota sot, i ngjan asaj që ekzistonte pas Luftës së Dytë Botërore – me një ekonomi amerikane dominante, Evropën e dobët dhe të brishtë, Kinën e varfër dhe të prapambetur, dhe një krizë klimatike që as që imagjinohej – argumenti i Mekonell do të zinte vend.

Por ajo botë nuk ekziston më. Mjerisht, vendosmëria e Trump për të ndryshuar qasjen e SHBA-së ndaj konflikteve të huaja, nuk shtrihet përtej efektit të zhurmës. Edhe tërheqjet e trupave amerikane nga Siria, rezultojnë pak më shumë se sa një ripozicionim.

Për rrjedhojë, nismat diplomatike që mund t’i hapin vërtet rrugë përfundimit të luftërave të pafundme – rivendosjes së marrëdhënieve diplomatike normale me vendet e tjera, ose ndalimin e shitjeve të armëve për kombet që përdorin armë të prodhuara nga SHBA- as që merren në  konideratë për t’u shtruar në tryezën e bisedimit.

Frikërat nuk janë të paarsyeshsme:Siria është një minë me sahat. Shtojini kësaj një amerikan të mirë, dhe politika amerikane e sigurisë mund të ndryshojë. Por që ta përfundojë me sukses këtë detyrë të nevojshme, duhet dikush që ka më shumë vendosmëri, qëndrueshmëri dhe forcë më të madhe karakteriale sesa Donald Trumpi.

Shënim:Andrew Bacevich është analist politik. Libri i tij më i ri “Epoka e iluzioneve:Si Amerika e shpërdoroi fitoren e saj në Luftën e Ftohtë” botohet së shpejti./ Përshtatur nga CNA.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

MACRON, lider i Evropës apo mbrojtës i interesave tradicionale franceze?

Publikuar

-

Nga

Ku dëshiron ta çojë BE dhe NATO-n me prishjen e statuskuosë aktuale Presidenti francez Macron? Veprimet e fundit të tij janë në kontradiktë me qëndrimet e mëparshme franceze ndaj Evropës, shkruan Auron Dodi.

Gjermania iu përgjigj këtë javë zyrtarisht pikëpyetjes franceze për të ardhmen e NATO-s. Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Heiko Maas deklaroi në takimin e ministrave të Jashtëm të NATO-s se NATO-ja duhet të zhvillohet, në pikëpamje konceptuale dhe politikisht, me “qeliza politike të gjalla”. Gjermania kërkon që NATO-ja të mos fiksohet vetëm në politikën e mbrojtjes, por të theksojë funksionin e saj politik. Për këtë ministri Maas propozoi ngritjen e një komisioni ekspertësh, të kryesuar nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg: për të paraqitur propozime si politike, ashtu edhe për çështje transatlantike.

Ky propozim gjerman pranon atë që thonë francezët: se ka probleme në bashkëpunimin brenda NATO-s. Shkasin për kritikën e fundit me “fjalë drastike” ndaj NATO-s, Presidenti francez Macron e mori nga dy veprime të pakoordinuara me aleancën të dy anëtarëve të NATO-s: SHBA dhe Turqisë. Presidenti Trump i tërhoqi trupat nga Siria dhe Presidenti turk Erdogan marshoi në Siri pa u konsultuar me Aleancën. NATO-ja është e vdekur klinikisht dhe nuk dihet nëse funksionon klauzola e mbrojtjes reciproke ndaj një shteti anëtar, deklaroi në këtë kuadër Presidenti Macron në intervistën, tashmë të famshme, me gazetën britanike “Economist”.

Reformim, por jo pikëpyetje NATO-s

Funksionin e prishjes së statuskuosë, apo “disruptiv” siç cilësohet në Evropë stili i ri i Macronit, intervista me britanikët e arriti. Gjermania përpiqet tani me propozimin e saj ta fusë debatin në linja konstruktive, në mënyrë që besimi ndaj NATO-s të mos tronditet në themel. Gjermania kërkon reformim të NATO-s, nuk pranon ta vërë në diskutim atë. NATO-s si aleancë ushtarake nuk i vihet pikëpyetje, edhe nëse Macroni ka të drejtë në 95% të atyre që thotë, deklaroi edhe ministri i Jashtëm i Luksemburgut, Jean Asselborn. Ne shtrojmë pyetjen a mund të mbështetemi vërtet në një aleat si Franca, që gjithsesi investon pak për Aleancën, ishte reagimi i zemëruar që erdhi nga Varshava. Përballë kësaj, sekretarja franceze e shtetit për Evropën, Amélie de Montchalin argumenton se Macroni i shtroi qëllimisht tani pyetjet e tij: në prag të kremtimit pas dy javësh të 70 vjetorit të Aleancës dhe para fillimit të punës së Komisionit të ri Evropian.

Aftësia e Macronit për t’u vënë gjërave emrin që kanë dhe guximi i tij ka simpatizantë edhe në Gjermani. Por ajo që çudit me veprimet e Macronit këtë vit është se mjaft vetëve ai u kujton rolin që luanin në BE deri tani britanikët e parehatshëm: ata kundërshtonin (shpesh me sukses) përpjekjet për politika të përbashkëta evropiane, p.sh. në mbrojtje, të cilat do të lejonin thellimin e unifikimit në BE. Kjo në një kohë kur deklaratat e Macronit janë të kundërta me veprimet e tij bllokuese këtë vit: ai ka këmbëngulur për thellimin e BE, në mbrojtje, në fushën e sigurisë dhe me bashkimin bankar.

Veprimet e Macronit janë kontradiktore. Ai flet për forcimin e BE, por veprimet e tij dobësojnë pozicionin evropian duke bllokuar hapjen e negociatave me Maqedoninë e Veriut dhe me Shqipërinë.

Macroni kërkon një ushtri të fortë evropiane, por ushtarakisht nuk e forcon kontributin evropian në NATO: Franca nuk pranon p.sh. të drejtojë batalione të përbashkëta të NATO-s në Estoni. Ai kërkon autonomi ushtarake nga SHBA. Por pa SHBA, ushtritë e dobësuara evropiane nuk e mbrojnë dot kontinentin. A është Franca në fakt më e interesuar që të marrë rolin e superfuqisë ushtarake në një Evropë të dobësuar? A po sheh fuqi të tjera, si p.sh. Rusinë në këtë rol? Dhe cilat janë me të vërtetë synimet e Macronit?

Kufizimi i fuqisë politike të Gjermanisë – motiv frymëzues për Macronin?

Te shumë vëzhgues po forcohet përshtypja se motiv frymëzues për Macronin është bërë dëshira për të kufizuar fuqinë politike të Gjermanisë në Evropë. Kjo ka qenë traditë e politikës franceze, veçanërisht deri në ribashkimin e Gjermanisë. Veprimi i fundit bllokues i Presidentit francez, vetoja për fillimin e negociatave për anëtarësim të BE me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut shihet si një hap tjetër në këtë drejtim. “Nëqoftëse se Gjermania do të zgjerojë sferën e saj të influencës, nuk mund ta bëjë këtë falas”, i tha një politolog francez së përditshmes Le Monde. Ai nuk përmendi përpjekjen e Francës për të rigjallëruar marrëdhëniet me Serbinë, gjë që u duk në vizitën në korrik në Beograd të Presidentit Macron. Dhe bllokimin nga Franca të liberalizimit të vizave të BE me Kosovën. A do t’u kushtohet Franca në të ardhmen kryesisht lidhjeve të saj tradicionale? Fakt është se Franca nuk sheh përfitim nga zgjerimi i BE në vendet e Evropës lindore dhe jugore. Ky zgjerim ka theksuar rolin qendror të Gjermanisë në BE.

LEXO EDHE:  Foto/ Trump takon “mikeshën e mrekullueshme”

Në shkurt të këtij viti papritur Franca e shpalli veten kundërshtare të tubacionit të furnizimit me gaz nga Rusia, Nordstream 2. Kundërshtimi i Francës ndaj këtij tubacioni, me të cilin Gjermania do të furnizohet me gaz rus e forcoi qëndrimin kritik për këtë projekt të Komisionit Evropian. Kompromisi u arrit me shumë vështirësi.

Mungesa e re e vullnetit nga Parisi për t’u koordinuar me Berlinin për Evropën, shkakton habi në Berlin. Ministri i Jashtëm gjerman, Maas kërkoi në kuadër të takimit të NATO-s që të dyja vendet të dakordohen “për premisat strategjike – në mënyrë që të mos shkaktohet dëm” i rëndë. Në kuadër të takimit të Partisë Popullore Evropiane në Zagreb, kancelarja Merkel tha se BE do të bisedojë me hollësi me Macronin, edhe për zgjerimin e BE.

Kjo në një kohë kur revista gjermane “Der Spiegel” shkruan këto ditë se kur punonjësit e Kancelarisë Federale pyesin në Paris homologët se pse Franca nuk po i koordinon qëndrimet me Gjermaninë, përgjigjja që vjen nga bashkëpunëtorët është se ata kanë vetëm ndikim të kufizuar te Presidenti i tyre. Kjo të kujton marrëdhëniet e Trumpit me bashkëpunëtorët. Prandaj një analist flet për një lloj “trampizmi intelektual” që vjen për momentin nga Parisi.

Afrimi francez me Rusinë dhe rezervat evropiane

Linja tjetër e re e politikës së jashtme franceze, afrimi me Rusinë, flet për këmbënguljen franceze për të ndjekur në BE një politikë të jashtme të ndryshme nga ajo e frymëzuar prej Gjermanisë. Fillimisht me këmbënguljen e Macronit, Rusia fitoi së fundi të drejtën e votës në Këshillin e Evropës në Strasburg. Pas kësaj, pa u konsultuar me gjermanët, Macroni dërgoi në Moskë ministrat e tij të jashtëm dhe atë të mbrojtjes. Synimi i shpallur: për të nisur bashkëpunim të ri sigurie (të BE!) me Rusinë.

Argumenti i Macronit është që Rusia ndodhet në Evropë dhe Evropa nuk ka interes ta lërë Rusinë të thellohet në afrimin e nisur me Kinën. Për këtë, thotë Macroni, duhet rimenduar me vetëkritikë politika evropiane ndaj Rusisë, nisur nga ngjarjet rreth Ukrainës.

Parimisht edhe Gjermania nuk është e mbyllur ndaj gjetjes së rrugëve për shtensionim marrëdhëniesh me Rusinë. Por këtë e pengon fakti se nuk ka ndryshim në politikën ruse, sidomos ndaj Ukrainës, pas aneksimit të Krimesë. Kështu që heqja e sanksioneve të BE ndaj Rusisë për momentin nuk vjen në diskutim. Këtë hap e kundërshton jo vetëm Gjermania, por në radhë të parë shtetet lindore të BE. Vlerësimi demonstrativ që Macroni dhe kryeministri hungarez Viktor Orban (gjithashtu ithtar i afrimit me Rusinë) i bëjnë së fundi njëri-tjetrit, nuk ndikon aspak për ta afruar Macronin me shtetet e tjera lindore.

Macroni është i vetmuar, konstatonte javët e fundit një analist i New York Times. Me padurimin e tij, ai ka lënduar jo vetëm lindorët, por edhe Gjermaninë.

LEXO TE PLOTE

Blog

Çfarë është një oligark?

Publikuar

-

Nga

Nga Joel Samuels “The Conversation”

* Teksa kanë nisur dëgjimore mbi shkarkimin e presidentin amerikaneDonald Trump, disa diplomatë dhe ambasadorë amerikanë, kanë dëshmuar në lidhje me ndikimin e oligarkëve në administratën Trump. Unë jam një studiues i së drejtës ndërkombëtare, që ka punuar që nga fillimi i viteve 1990 në hapësirën sovjetike dhe post-sovjetike.

Ndërsa seancat dëgjimore në Uashington, marrin vëmendjen kryesore, besoj se është e rëndësishme ta kuptoni se çfarë janë oligarkët, dhe çfarë pushteti kanë ata. Ky term u krijua mbi 2.300 vjet më parë nga Aristoteli, që vëzhgonte me kujdes format e qeverisjes shtetërore.

Ashtu si aristokracia, edhe oligarkia nënkuptonte sundimin nga një pakicë, në kontrast me demokracinë, që është qeverisja e popullit.

Që nga koha e Aristotelit dhe deri në fillim të viteve 1990, koncepti i një oligarkie – dhe oligarkëve – mbeti kryesisht një temë e studimeve akademike. Por me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, u shfaq një grup i ri oligarkësh. Në fillim të viteve 1990, këta burra hanin ushqimet më të shtrenjta në hotelet më të reja, dhe ndërtuan shtëpi të mëdha luksoze në periferi të Moskës.

Ata ishin kryesisht lojtarët e rinj në sektorin financiar, që financuan presidentin e parë të Rusisë post-sovjetike, Boris Jelcin. Këta oligarkë, nuk ishin zyrtarisht pjesë e qeverisë ruse. Ata ishin individë private, që përfituan nga lidhjet me qeverinë, për të grumbulluar pasuri të mëdha në periudha të shkurtra.

Ky pasurim, erdhi nga privatizimi i ndërmarrjeve shtetërore, një proces i zhvilluar dhe i nxitur nga ekspertët amerikanë, dhe ata evropiano-perëndimorë. Unë kam studiuar rolin e krimit të organizuar në Rusi në fillim të viteve 1990, dhe kam parë si është transferuar pasuria nga shteti në duart e një grupi të vogël individësh, ku që të gjithë ata kishin lidhje me udhëheqësit e Rusisë.

Duke kontrolluar industritë kryesore – nga nafta dhe gazi natyror, tek çeliku, nikeli dhe industri e tjera kryesore- oligarkët rusë ndikuan gati në të gjitha aspektet e jetës së përditshme.

Me kalimin e kohës, ata e zgjeruan veprimtarinë e tyre në fusha të tjera, si në media apo sport.

Por në thelb, oligarkët e vunë pasurinë e tyre të madhe nga industritë, dhe e përdorën hapur dhe pa u ndëshkuar fuqinë e tyre. Gjatë 20 viteve të fundit, numri i oligarkëve në Rusi është rritur, por baza e fuqisë së tyre mbetet e njëjtë:marrëdhënia e ngushtë me presidentin Putin, sjell përfitime financiare personale.

LEXO EDHE:  Elita e SHBA e braktisi ëndrrën amerikane/ Trump është pasoja e tmerrshme

Sikurse u shpreh vetë Putin për gazetën londineze “Financial Times” në fillim të këtij viti:”Oligarkët janë ata që e përdorin afërsinë e tyre me autoritetet, për të patur super fitime”.

Pra Putin vetë, na dha një përkufizim alternativ të oligarkut modern.

Dhe ashtu si Jelcin, Putini ka qenë përgjegjës për ngritjen – dhe në risa raste edhe rënien – e oligarkëve modernë të Rusisë. Por oligarkë, nuk ka vetëm në Rusi. Dhe kjo është arsyeja, pse ne e kemi dëgjuar kaq shpesh këtë term gjatë muajve të fundit. Në Ukrainë, zgjedhjet presidenciale të pranverës së këtij viti, çuan në ngjitjen mbresëlënëse në pushtet të aktorit komik Volodimir Zelenski.

Këto zgjedhje ishin si një referendum kundër oligarkëve të Ukrainës. Unë isha në Ukrainë gjatë raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale të këtij viti, dhe të gjithë ukrainasit me të cilët bisedova më thanë të njëjtën gjë për Zelenskin:Askush nuk e dinte kush ishte, por kjo nuk kishte aspak rëndësi.

Kjo pasi personi që qëndron pas tij, më thanë ata, ishte Igor Kolomoiski, pasuria e të cilit ishte kërcënuar nga Petro Poroshenko, presidenti i atëhershëm i Ukrainës, që po rikandidonte për një mandat tjetër. Në sytë e ukrainasve, Kolomoiski kishte nevojë që një kandidat tjetër, të nxirrte jashtë loje Poroshenkon.

Dhe ai e gjeti njeriun e tij tek Zelenski. Ky nuk ishte vetëm një aktor, para se të hynte befas në politikë për të kandiduar për president. Ai ishte një aktor, që punonte në një televizion që zotërohet nga Kolomoiski. Pra, teksa dëgjojmë të flitet për oligarkët dhe politikën e Ukrainës, është e rëndësishme të mos harrohet, se ndërsa këta individë super të pasur nuk janë zyrtarisht pjesë e qeverisë, siç mund të kishte parashikuar Aristoteli, ata kanë shumë ndikim në interesat ekonomike, mediatike dhe politike të vendit.

Shënim:Joel Samuels, është profesor i jurisprudencës në Universitetin e Karolinës së Jugut, SHBA./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A parashikon forma e fytyrës, prirjen për dhunë tek një njeri?

Publikuar

-

Nga

Nga John Horgan “Scientific American”

* Në historinë e teorive pseudoshkencore, disa prej tyre kanë qenë shumë të dëmshme. Njëra prej tyre, është pretendimi i kriminologut italian të shekullit të XIX, Çezare Lombrozo, sipas të cilit temperamenti dhe sjellja e një njeriu, mund të parashikohet nga fizionomia dhe struktura e fytyrës së tij.

Sipas Lombrozos, disa njerëz janë kriminelë të lindur. Ata kanë të trashëguar “egërsinë” me tipare “atavistike” të njerëzve të lashtë. Këtu përfshihen nofullat e mëdha, vetullat e trasha dhe veshët e mëdhenj. Burra të tillë, pohonte Lombrozo, janë të prirur për “vanitet të tepruar, orgji seksuale, për një dëshirë të papërmbajtshme për të bërë keq, për dëshirën jo vetëm për të vrarë, por edhe për ta gjymtuar kufomën”.

Edhe pse plot të meta, hipoteza e Lombrozos, u bë jashtëzakonisht popullore në fund të shekullit XIX dhe fillimin e shekullit XX-të, duke mbërritur kulmin me teorinë e eugjenikës, ose përmirësimit të racës njerëzore, përmes eleminimit të të sëmurëve mendorë, apo atyre me vese sociale kronike.

Biologu Stefën Gulld, e cilëson teorinë e Lombrozos si “doktrinën ndoshta më me ndikim që ka dalë ndonjëherë nga tradita antropometrike”. Më pas, ekspertët u distancuan nga teoritë biologjike të krimit, duke u përqëndruar tek shkaqet mjedisore, siç janë varfëria dhe abuzimi.

Por studiuesit modernë, veçanërisht antropologu i Universitetit të Harvardit Riçard Rangam, po studiojnë sërish pretendimin e Lombrozos, sipas të cilit burrat me fytyrat e gjera, janë më të prirur për të qenë të dhunshëm.

Rangam është i njohur për argumentimin në librin e tij “Meshkujt demonë” të vitit 1997, se këta lloj meshkujsh, ndajnë me shimpanzetë një prirje të lindur për të ushtruar një dhunë vdekjeprurëse në grup. Kritikë të ndryshëm, përfshirë antropologun Brajan Ferguson dhe unë, e kanë kritikuar këtë pretendim, të cilin unë e quaj edhe si teoria e rrënjeve të thella të luftës.

Rangam vazhdon që të këmbëngulë në pikëpamjen e tij. Në librin e tij “Kufijtë e psikologjië”, ai bën dallimin midis 2 llojeve të dhunës mashkullore, reaktive dhe asaj proaktive. Dhuna reaktive është emocionale, e nxitur nga zemra, ndërsa dhuna proaktive është e përllogaritur.

Mendoni pak mbi ndryshimin midis një krimi pasioni, dhe vrasjes me paramendim. Rangam vëren se në shoqëritë moderne të gjuetar-grumbulluesve, meshkujt janë verejtur se bashkoheshin në mënyrë proaktive për të ekzekutuar një anëtar problematik të grupit, që kishte dalë jashtë kontrollit.

LEXO EDHE:  Ekstradimi i Gulenit/ SHBA diskutime me Turqinë

Diçka e ngjashme ka ndodhur vazhdimisht gjatë evolucionit tonë, spekulon Rang dhe si rezultat, meshkujt evoluan për t’u bërë më pak të dhunshëm, megjithëse jemi gjithsesi shumë të prirur për të ushtruar dhunë të llogaritur në grup. Kjo prirje evolucionare, të cilën Rangam e quan “vetë-zbutje”, solli ndryshime fiziologjike, por edhe ndryshime njohëse dhe sjellore.

Sipas tij, ashtu si qentë e zbutur të shtëpisë, që kanë fytyra më të ngushta dhe nofulla dhe dhëmbë më të vegjël se të parët e tyre, po kështu ka ndodhur edhe me njerëzit modernë. Meshkujt relativisht të pazbutur jetojnë ende mes nesh, sugjeron Rangam, dhe kjo mund të dallohen nga fizionomia dhe sjellja e tyre. Burrat me fytyra të gjera – më saktësisht, një raport i madh midis gjerësisë dhe gjatësisë së fytyrës – duket veçanërisht i prirur për agresion, pretendon ai.

Si provë ai citon një studim të vitit 2008, që zbuloi se një raport numerik midis gjerësisë dhe gjatësisë së fytyrës, parashikon “sjellje agresive” në mesin e lojtarëve të hokejit (e matur nga numri i gjobave që kishin marrë nga policia rrugore) dhe studentët në universitete (matur nga mënyra se si ata luanin në lojëra konkurruese në një laborator).

Disa studime të tjera e mbështesin këtë pretendim, të tjerat nuk gjejnë dot ndonjë lidhje, madje as tek lojtarët e hokejit. Një studim i vitit 2012, raportoi se “pesha e trupit, dhe jo raporti i gjerësi-gjatësi e fytyrës, parashikon agresionin tek lojtarët e hokejit”.

Ndërkohë një studim i gjerë i vitit 2013, mbi mijëra njerëz nga popullsi të ndryshme, përfshirë të burgosurit meksikanë, arriti në përfundimin se “forma e fytyrës, është një parashikues i dobët i sjelljes agresive” . Hipoteza e “fytyrës së gjerë” është sa e pamoralshme, aq dhe empirikisht e dyshimtë. Sidomos kur kombinohet me teknologjinë e njohjes së fytyrës, kjo lloj pseudoshkence mund të çojë në një diskrimin sistematik të shumë njerëzve./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE