Connect with Us

Çështja katalanase është e “drejta për të vendosur”/ Shembulli kanadez dhe ai britanik

Blog

Çështja katalanase është e “drejta për të vendosur”/ Shembulli kanadez dhe ai britanik

Publikuar

-

Vendimi që ka dënuar të “burgosurit politikë” katalanas me afate që shkojnë nga 9 deri në 13 vite burg ka gjeneruar një emocion të thellë në Katalonjë dhe ka shkaktuar manifestime të mëdha që kanë përshkuar vendin gjatë ditëve të fundit. Është një vendim jashtëzakonisht i gjatë nëqoftëse matet mbi bazën e parimeve e të vlerave themelore të demokracisë liberale e të vetëvendosjes apo edhe thjesht të konsideratave të mirëkuptimit politik.

Në fakt nuk është një vendim që habit nëqoftëse instrumenti i vetëm matës është ai i konformitetit të thjeshtë ndaj ligjit pozitiv dhe detyrimeve e kufizimeve në ushtrimin e demokracisë që ajo imponon. Mbi bazën e ligjshmërisë spanjolle, nuk pritej asgjë ndryshe dhe jo vetëm prej mosbesimit tek gjykatësit spanjollë, por edhe pse vendimi sigurisht që ka koherencën e tij me kuadrin ligjor brenda të cilit ka ndodhur shpallja e pavarësisë katalanase.

Në këtë kuptim, është e qartë se skandali spanjoll nuk qëndron në faktin se kush ka shkelur ligjin është arrestuar; kjo ndodh kudo dhe është e vështirë të mendohet – apo edhe të dëshirohet – se mund të ndodhë ndryshe. Skandali spanjoll qëndron në faktin se është detyruar të arrihet në një akt mosbindjeje për faktin se qenë mohuar sistematikisht në kohë të gjitha hapësirat e mundshme për një rrugëtim të pranuar e të dakordësuar që të mundësonte të verifikohej vullneti mazhoritar i popullit katalanas.

Kështu, çështja është krejtësisht e lidhur me kuptimin që u atribuojmë kushtetutave. Nëqoftëse konsiderojmë se një kushtetutë duhet të jetë në thelb një “statut pushteti” që mund të japë një model të caktuar demokracie formale apo nëqoftëse konsiderojmë se duhet të përfaqësojë një instrument të azhurnueshëm dhe të përsosshëm që duhet të garantojë parime themelore lirie politike. Çështja e raportit midis rendit pozitiv dhe vendosmërisë demokratike mund të gjente rrugëdalje shumë të ndryshme nga ajo që kanë çuar në konfliktin midis Barcelonës dhe Madridit.

Nga ky këndvështrim, është jashtëzakonisht interesant skenari kanadez. Pas thirrjes dhe mbajtjes të një referendumi në vitin 1955 për pavarësinë nga ana e qeverisë së Québec, janë ndërmarrë nisma të ndryshme ligjore për ta vënë në diskutim ligjshmërinë e një shkëputjeje eventuale. Gjykata Supreme kanadeze e sqaroi çështjen me një vendim të vitit 1998 që përfaqëson një precedent domethënës për ekuilibrin e saj dhe për respektimin që tregon kundrejt vullneteve politike që vijnë nga poshtë. Sipas gjykatësve të Kanadasë, kushtetuta e një vendi është tërësia e parimeve të shkruara dhe jo të shkruara që në rastin kanadez artikulohen rreth katër shtyllave kryesore: federalizmit, demokracisë, shtetit të së drejtës dhe mbrojtjes së pakicave. Për pasojë, një vendim kushtetues lidhur me temën e shkëputjes duhet që të frymëzohet në shpirt dhe në thelb nga parime të tilla.

Në këtë kuptim, për Gjykatën e Ottawa një pavarësi unilaterale nuk mund të konsiderohet e njëanshme – dhe kjo është diferenca e madhe me rastin spanjoll – përballë suksesit të një referendumi indipendentist, një respektim i plotë i shpirtit kushtetues imponon se duhet të negociohen rrugë ligjore dhe të pranuara që mundësojnë t’i jepet zbatim vullnetit të shprehur mazhoritar.

“Parimi i federalizmit, bashkuar me parimin demokratik, dikton se shprehja e qartë e dëshirës për të ndjekur shkëputjen nga ana e popullsisë së një province i jep jetë detyrimit për të gjitha palët të Konfederatës që të negociojnë ndryshime kushtetuese që i përgjigjen dëshirës së shprehur. (…) Refuzimi i qartë i rendit kushtetues nga ana e Québec do t’i jepte legjitimitet kërkesës për shkëputje dhe do të përcaktonte një detyrim për provincat e tjera dhe për qeverinë federale që ta njohë e ta respektojë shprehjen e një vullneti demokratik, nëpërmjet negociatash të kryera në përputhje me parimet kushtetuese”.

Për më tepër, në refuzimin e perspektivës së një shkëputjeje unilaterale, Gjykata saktëson se i referohet vetëm implementimit efektiv të shkëputjes, jo fillimit të një procesi dhe mbajtjes të një referendumi që futet në disponimin e plotë të një province dhe që bile rezulton i sanksionuar vetë nga ky vendim si instrumenti kryesor për sqarimin e vullnetit praktik popullor. Është një vendim që ka kënaqur indipendentistët e Québec. Nga këndvështrimi i tyre fakti që një shpallje unilaterale pavarësie është e paligjshme nuk përbën problem në momentin ku vihen në dispozicion instrumente demokratikë të njohur për arritjen e të njëjtit objektiv. Me fjalë të tjera, në një kuadër si ai kanadez, unilateraliteti është thjesht jo i nevojshëm.

LEXO EDHE:  “Paralizohet” Barcelona/ Protesta dhe greva pro Katalonjas

Jo shumë ndryshe është mësimi që vjen nga menaxhimi britanik i çështjes skoceze. Rrugët institucionale për menaxhimin e një kërkese për shkëputje, në rast se nuk ekzistojnë, krijohen. Në harkun e pak viteve rivendikimet skoceze në termat e vetëqeverisjes janë menaxhuar me risi të konsiderueshme kushtetuese, duke krijuar një sistem të avancuar të devolution. Dhe më pas, kur qeveria skoceze e ka formuluar kërkesën për mbajtjen e një referendumi për pavarësinë, në afate relativisht të shpejta, Londra dhe Edimburgu kanë gjetur termat e një marrëveshjeje për një konsultim të pranuar. Mekanizmat për një referendum indipendentist nuk qenë “parashikuar”. Nuk qenë “skalitur”, por janë “gjetur” dhe inkuadruar në terma të ligjshmërisë, falë një sistemi politik mjaftueshëm të pjekur sa për të pranuar se “bipolarizmi territorial” përfaqëson tashmë një dimension thelbësor dhe të parevokueshëm të demokracisë politike.

Kurse vizioni spanjoll përfaqëson në fakt një përdhosje të konstitucionalizmit që bëhet jo instrument për të afirmuar, por për të mohuar kushte themelore demokracie dhe, në analizë të fundit, për të mbrojtur statuskuonë dhe “pushtetin” nga vullneti i qytetarëve. Për këtë arsye, për sa vendimi përfaqëson sot një moment “dramaciteti simbolik”, ai është vetë një simptomë finale e një sëmundjeje shumë të thellë, e përfaqësuar nga konceptimi vertikal dhe hierarkik i marrëdhënieve politike dhe nga koncepti i kufijve si entitet i përjetshëm dhe i pandryshueshëm.

Në këtë kuptim, është e qartë se konsideratat e humanizmit kundrejt liderëve indipendentistë në burg – dhe të mundësisë së uljes të tensionit – duhet të bëjnë të shpresosh në ndonjë akt indulgjence nga ana e qeverisë spanjolle. Por njëherazi është e qartë se lirimi i të burgosurve mund të përfaqësojë “kundrashpërblimin” e një dorëheqjeje të lëvizjeve e të partive katalanase nga ndjekja e pavarësisë, sepse pikërisht çështja e madhe nuk përfaqësohet nga vendimi i këtyre ditëve, por nga mungesa e kushteve të veprueshmërisë kushtetuese dhe demokratike që në vite do të duhej të mundësonin të kanalizohej debati mbi pavarësinë në brendësi të një hullie ligjërisht të njohur. Liderët e arrestuar katalanas e dinin atë me të cilën ndesheshin dhe në gjykatë kanë marrë mbi vete përgjegjësitë për veprimet e tyre.

Siç ka deklaruar në proces Jordi Cuixart, President i shoqatës kulturore më të madhe dhe historike katalanase dhe i burgosur bile përpara referendumit indipendentist, “kur më akuzojnë për një gjë që kam bërë se çfarë mund të them përveçse po, është e vërtetë, e kam bërë – dhe se do të kisha detyrimin moral ta ribëja këtu dhe sot. Gjithçka që kam bërë do ta ribëja, pasi jam i bindur se duhet ta bëj – i pranoj aktet dhe e pranoj pasojën. Vendimet e kësaj gjykate nuk do t’i ndryshojnë prioritetet e mia që nuk janë dalja nga burgu, por të luftoj paqësisht që të mund të vendosim të ardhmen tonë”.

Nga Katalonja në Brexit, “e drejta për të vendosur” – e drejta e vetëidentifikimit kombëtar dhe e aderimit komunitar – përfaqëson çështjen e madhe demokratike të këtyre viteve dhe barrierat që i vendosen asaj përfaqësojnë Murin e Berlinit të sotëm. Më këtë kuptim, meriton që të njihet sakrifica e atyre, që në një Europë gjithnjë e më shumë të zënë me administrimin e përditshmërisë, kanë vënë lirinë e tyre në shërbim të një kauze, që përtej skemave ideologjike tradicionale, që zgjeron hapësirat e shprehjes dhe të respektimit të vullnetit të të “qeverisurve”./ Bota.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Trump mund të fitojë duke luajtur me kartën e patriotizmit

Publikuar

-

Nga

Trump mund të fitojë duke luajtur me kartën e patriotizmit

Nga Patrick Buchanan “Newsmax”

* Donald Trump e nisi garën e tij presidenciale, duke folur para Malit Rashmor të premten e shkuar, dhe nga lëndina e Shtëpisë së Bardhë të shtunën më 4 korrik. Ai po përdor një kauzë, që mund ta kthejë fatin në anën e tij, dhe reagimet histerike kundër të disa mediave të mëdha, janë dëshmi e fuqisë së mesazhit të tij.

Duke qëndruar para imazheve të gdhendura të presidentëve legjendarë Uashington, Xheferson, Linkoln dhe Teodor Ruzvelt, Trump deklaroi tha se “turmat e zemëruara po përpiqen që të rrëzojnë përmendoret e themeluesve të shtetit tonë, duke nxitur një valë krimesh të dhunshme në qytetet tona”.

Këto turma përbëhen nga marksistë, kriminelë dhe anarkistë. Kauza e tyre është një revolucion kulturor. “Qëllimi i tyre nuk është një Amerikë më e mirë, por fundi i Amerikës”- tha ai. Pasi përmendi shkurtimisht arritjet e katër pararendësve të tij, Trump shtoi:”Asnjë lëvizje që kërkon ta çmontojë këto trashëgimi të çmuar amerikane, nuk mund të ketë në zemrën e vet një dashuri për Amerikën”.

Pastaj ai shigjetoi kandidatin rival e “fshehur në bodrum” Xho Bajden:”Asnjë person që qëndron i heshtur përballë shkatërrimit të kësaj trashëgimie të shkëlqyer, nuk mund të na udhëheqë drejt një të ardhme më të mirë!”.

Trump po e quan heshtjen e Bajdenit përballë sulmit kundër heronjve dhe historisë tonë, si shfaqje të një burracakërie të dukshme politike, që e bën rivalin demokrat të duket në sytë e publikut si një bashkëpunëtor moral i turmave. Dhe një ditë, “Djali i Bodrumit” do të duhet të japë shpjegime.

Ku ishte ai kur Trumpi dha mesazhet e forta patriotike në Ditën e Pavarësisë së SHBA-së? Ndërsa partia e tij, shkroi në rrjetet sociale se shkuarja e Trumpit në Malin Rashmor synonte “lavdërimin e epërsisë së të bardhëve”, Bajden ngriti zërin mbi nevojën e “shkuljes me rrënjë të racizmit sistematik” nga Amerika.

A tingëllon kjo si një oratori e Herri Truman apo Xhon Kenedit? Në këtë formë janë ravijëzuar linjat ndarëse të presidencialeve të këtij viti. Në njërën anë ndodhen ata që besojnë se Amerika është një vend i mirë, më i madhi që ka parë bota ndonjëherë, dhe që burrat që e krijuan këtë mrekulli duhet të respektohen, nderohen dhe kujtohen.

E tillë nuk është pikëpamja e krahut të majtë të Partisë Demokratike. Sepse, teksa në Malin Rashmor po shpërthenin fishekzjarret, një turmë nga Baltimora po shkatërronte dhe hidhte në ujë një statujë të Kristofor Kolombit. Përmendorja ndodhej pranë lagjes “Italia e Vogël”, dhe ishte inauguruar në vitin 1984 nga presidenti Ronald Regan.

A mendojnë urrejtësit e Kolombit, se shkatërrimi i statujave të tij anembanë Amerikës, nuk do t’i zemërojë dhe armiqësojë amerikanët me origjinë italiane që e nderojnë kontributin e eksploratorit të famshëm? A mendon Bajden se amerikanët do të shpërblejnë një kandidat dhe një parti, që nuk do të distancohet nga turma që e kreu atë akt?

LEXO EDHE:  Sistemi zgjedhor, mund t’i garantojë fitoren konservatorëve në Britani

LEXO EDHE:  Tri fuqitë evropiane apel për ulje tensioni Teheran-SHBA

Ndërsa krahu i majtë i Partisë Demokratike, përqafon lëvizjen “mos financoni më policinë”, edhe për sa kohë do të ruajë mbështetjen e votuesve të saj, që po shohin rritjen e niveleve të vrasjeve në rekorde të reja? Gjatë fundjavës së Ditës së Pavarësisë vetëm në Çikago, u qëlluan me armë 80 persona, prej të cilëve 17 humbën jetën.

Në Nju Jork, numri i viktimave nga të shtënat me armë është rritur me 50 për qind këtë vit. Në qershor, pati 250, një rritje prej 150 në krahasim me qershorin e 2019-ës. Dhe përgjigja e kryetarit të bashkisë Bill de Blazio ishte:shkurtim me 1 miliardë dollarë i buxhetit të Departamentit të Policisë së Nju Jorkut, NYPD.

Më 4 Korrik, një milici e armatosur zezakësh shkoi para monumentit Stone Mountain në Xhorxhia, që bart imazhin e gdhendur të Robert E.Li dhe Stounuoll Xhekson. Ata synuan shkatërrimin e atij monumenti. Trump është akuzuar për “përçarjen e kombit”. Por nuk është Trumpi, ai që synon të shkatërrojë policinë, apo të justifikojë “protestat” e karakterizuara nga plaçkitjet dhe zjarr-vëniet. Dhe nuk është Trumpi, ai që rrëzon përmendoret dhe monumentet e amerikanëve të mëdhenj të së kaluarës.

Aty ku Partia Demokratike ka qenë e lëkundur në qëndrimin e saj, Trump ka qenë më se i qartë. Ai qëndron në krah të policëve, që kanë përjetuar 6 javë të fundit shumë të vështira. Ai është kundër sulmeve dhe shkatërrimit të monumenteve.

Ai ka denoncuar trazirat, plaçkitjet dhe zjarr-vëniet që kanë shoqëruar protestat, të cilat mediat kryesore nuk pushojnë së etiketuari si “paqësore”. Nuk është Trumpi ai që po e përçan Amerikën. Ai është zotuar t’u rezistojë trazirave me të gjitha mjetet që ka në arsenalin e tij presidencial.

Dhe ndërkohë mbetur edhe 4 muaj deri në zgjedhjet e nëntorit, 18 javë derisa Amerika të vendosë:A duam të vazhdojmë me një epokë protestash që shndërrohen shpesh në trazira, plaçkitje dhe zjarr-vënie? A duam të shohim shpërbërjen e plotë të policisë amerikane?

A duam të shohim statujat e presidentëve Uashington, Xheferson, Xhekson, Linkoln dhe Grant të shkatërruara nga turmat që e urrejnë Amerikën, urrejnë heronjtë dhe historinë tonë kombëtare?

Qëndrimi i Trump pro traditës dhe kundër sundimit të turmave, është i vetmja qëndrim që mund të ketë presidenti. Dhe është një qëndrim i nevojshëm. Për këtë arsye, lufta kulturore do të zgjasë edhe shumë kohë pas këtyre zgjedhjeve presidenciale.

Dhe a do të përcaktojë ajo se çfarë lloj vendi do të bëhemi? A do të jetë republika e madhe dhe e lavdishme e së kaluarës, apo “kenëta” marksiste sociale dhe kulturore, që po na premtojmë sot turmat? Trump luajti së fundmi me kartën e patriotizmit, që është e duhura për t’u luajtur, dhe kjo thjesht mund të funksionojë për rizgjedhjen e tij në nëntor./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Turqia në Ballkan/ Një marshim i saj drejt Perëndimit

Publikuar

-

Nga

Turqia në Ballkan/ Një marshim i saj drejt Perëndimit

Nga Andrei Isaev “Modern Diplomacy”

* Rajoni i Ballkanit, po bëhet tërheqës për një spektër të gjerë lojtarësh të huaj – nga Pekini në Uashington, dhe nga Brukseli në Riad. Por ai paraqet një interes të madh edhe për Ankaranë. Për Turqinë, rajoni i Ballkanit është i rëndësishëm në aspektin historik, kulturor, politik dhe ekonomik, duke luajtur rolin e një “urë” drejt Evropës.

Për më tepër, paradigma e politikës së jashtme turko-islamike, e stimulon Ankaranë të hidhet në veprim:shumica e popullsisë turke janë myslimanë, ndërsa Rexhep Taip Erdogan po e pozicionon veten si “mbrojtësi” kryesor i botës islamike. Dhe vitet e fundit, autoriteti i tij si një mbrojtës i “metit”, bashkësisë islamike të Ballkanit, është në rritje.

Myslimanët përbëjnë pjesën më të madhe të popullsisë në Shqipëri, Kosovë, Bosnje dhe Hercegovinë, dhe krahinën e Sanxhakut në Serbi). Ndërkohë në Maqedoni dhe Malin e Zi përqindja e myslimanëve është respektivisht 33 dhe 17 për qind.

Për më tepër, gadishulli balkanik është shtëpia e rreth 1.5 milionë turqve të Ballkanit, përkundër faktit se shumë prej tyre emigruan në Turqi, dhe se Turqia dhe Greqia kryen mes tyre një shkëmbim të popullsisë pas Luftës së Dytë Botërore.

Ankaraja nisi të shfaq një interes gjithnjë e në rritje ndaj Ballkanit pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Por ajo që i dha një impuls të ri, ishte ngjitja në pushtet në vitin 2009 e Ahmet Davutoglu, që shpalli se Turqia do të merrte përsipër rolin e ndërmjetëses midis BE-së dhe vendeve të rajonit, duke kontribuar kësisoj në afrimin dhe integrimin e kësaj të fundit në strukturat euro-atlantike.

Që atëherë, lidhjet ekonomike turko-ballkanike, dhe bashkëpunimi ushtarak dhe politik, kanë përjetuar një zhvillim progresiv. Vendet e rajonit, janë të përfshira në programet e NATO-s, dhe i kanë reformuar forcat e tyre të armatosura në përputhje me standardet e aleancës.

Që nga viti 1995, Ankaraja ka marrë pjesë në të gjitha operacionet e NATO-s në Ballkan dhe ka dërguar ushtarët e saj të shërbejnë me misionet ndërkombëtare të sigurisë në Kosovë dhe Bosnje Hercegovinë. Dhe nuk ka ndërmend të ndalet:shkollat ​​ushtarake turke, ofrojnë klasa në gjuhën serbe, kroate dhe shqiptare.

Vitet e fundit, shumë ekspertë kanë vërejtur rritjen e “forcës së butë” të Turqisë në rajonin e Ballkanit. Në rajon janë zbatuar dhjetëra projekte arsimore, të kujdesit shëndetësor dhe kulturor, kur Turqia financon fushata humanitare, dhe investon shuma të mëdha në projekte edukative dhe mjekësore, por edhe në ndërtimin e objekteve infrastrukturore dhe energjetike.

Në zhvillim, është një plan për të botuar librat shkollorë të njehsuar të historisë me Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë dhe Hercegovinën. Sipas “Ballkan Insight”, popullariteti i telenovelave turke në Ballkan, po e rrit autoritetin e Turqisë në këtë rajon, duke bërë njëkohësisht të mundur që Turqia ta “rishkruajë historinë”.

Në dallim nga vitet 1990, kur politika e Ankarasë në Ballkan ishte e orientuar para së gjithash tek vendet dhe grupimet e afërta etnike dhe fetare, sot ajo është e vendosur të shtrijë ndikimin e saj në të gjitha vendet e gadishullit. Për Turqinë, partnerët kryesorë janë Shqipëria, Bosnja, Maqedonia e Veriut, Rumania, dhe partnerët e “nivelit të dytë” Kroacia, Mali i Zi, Kosova dhe Serbia.

Rëndësia e këtyre të fundit, është rritur në mënyrë të vazhdueshme në sytë e diplomatëve turq. Erdogan, që vizitoi Beogradin tetorin e vitit të kaluar, e ka përshkruar Serbinë si “një vend me rëndësi kyçe për paqen dhe stabilitetin në Ballkan”. Bashkëpunimi me Serbinë, tha ai, ka arritur një nivel “ideal”.

Partnerët e tjerë përfshijnë Bullgarinë (në një masë më të vogël) dhe Greqinë – vende ku fryma anti-turke është e fortë. Sipas gazetës turke “Hürriyet”, Ankaraja dhe Athina “kanë pikëpamje të kundërta mbi një numër çështjesh”, përfshirë kufirin tokësor, Detin Egje, Qipron dhe tërë Mesdheun Lindor, ku shelfi kontinental i pasur me gaz natyror dhe kufijtë detarë, janë ende çështje në diskutim.

Por në Ballkan, Turqia duhet të konkurrojë para së gjithash për ndikim me Bashkimin Evropian, që e sheh jo pa bazë rajonin si një zonë “natyrore” të sferës së saj të interesave. Kjo garë bëhet më e fortë, teksa marrëdhëniet midis Ankarasë dhe Brukselit, po bëhen gjithnjë e më të ftohta.

LEXO EDHE:  Tri fuqitë evropiane apel për ulje tensioni Teheran-SHBA

LEXO EDHE:  Sistemi zgjedhor, mund t’i garantojë fitoren konservatorëve në Britani

Drejtimi euro-atlantik, dominon aktualisht politikat e jashtme të thuajse të gjitha vendeve të Ballkanit, përkundër faktit se pritshmëritë mbi zgjerimin e bashkëpunimit me Perëndimin rrallëherë bëhen realitet. “Solidariteti evropian nuk ekziston”- deklaroi presidenti serb me trishtim, ditën që shpalli gjendjen e jashtëzakonshme në vend për shkak të pandemisë së koronavirusit.

Gjithsesi Bullgaria, Rumania, Shqipëria, Kroacia, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut iu bashkuan NATO-s; Bullgaria, Greqia, Rumania dhe Kroacia janë anëtare të BE-së, Serbia dhe Mali i Zi po zhvillojnë bisedimet për anëtarësim, dhe Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë marrë dritën jeshile për t’i nisur së shpejti këto negociata.

Sidoqoftë, zyrtarët e BE po e pranojnë se kanë kaq shumë probleme të brendshme, sa që nuk mund të pranojnë për momentin anëtarë të rinj.

Megjithatë, Brukseli po vijon me veprimtarinë e tij, pasi sipas mendimit të një numri analistësh perëndimorë, shpresat e vendeve të rajonit për anëtarësim në BE janë i vetmi faktor që mban larg një “shpërthim” të ri të konflikteve në Ballkan.

Për më tepër, Evropa është e shqetësuar mbi aktivitetin në rritje të Turqisë, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe në rajon. Në vitin 2017 Ministri austriak i Mbrojtjes, Hans-Peter Doskozil u shpreh i shqetësuar për “islamizimin e ngadaltë të Ballkanit’. Ndërkohë, BE-ja po bën çmos për të zvogëluar ndikimin e Rusisë dhe Kinës. Uashingtoni është në të njëjtën linjë me Brukselin. Në majin e vitit 2018, Sekretari amerikan i Shtetit, Majk Pompeo, tha në fjalën e tij në Komitetin e Çështjeve Ndërkombëtare në Kongres, se Rusia (por edhe Turqia), ishte e angazhuar në “destabilizimin e situatës” në Ballkan.

Prandaj është e nevojshme prania ushtarake amerikane atje (bazat ushtarake amerikane ndodhen në territoret e 3 vendeve të rajonit), bashkë me përfshirjen e shteteve të Ballkanit në programet e NATO-s. Fërkimet me Ankaranë, e shtynë Uashingtonin të ngrinte në Rumani dhe Bullgari një sistem të mbrojtës anti-raketore, ku ndodhen ndërkohë 4 baza ushtarake amerikane.

Dy vjet më parë Shtetet e Bashkuara njoftuan ndërtimin e disa bazave të tjera në gadishull, kryesisht në Greqi. Aktualisht, rajoni i Ballkanit përfaqëson një kapitull të rëndësishëm të politikës së jashtme ruse. Një numër vendesh, mbi të gjitha Serbia, po vazhdojnë ta kërkojnë praninë ruse.

Sipas raportit “Ku po shkon Ballkani? Modeli i ri i bashkëpunimit për Rusinë” (2018) i Klubit Valdai, Rusia duhet të bëjë përpjekje për ta zgjeruar gamën e partnerëve në këtë rajon, duke nxitur njëkohësisht bashkëpunimin me aktorët e jashtëm.

Një shembull i një bashkëpunimi të tillë, mund të jetë një shtrirje e gazsjellësit “Turkish Stream” në Evropë. Përsa i përket Turqisë, ky rajon ka rëndësi brenda kornizës së “neo-otomanizmit”, që parashikon përhapjen e ndikimit ekonomik, kulturor dhe politik në territoret që ishin pushtuar dikur nga Perandoria Osmane.

Ndonëse kjo doktrinë nuk është shpallur në nivelin zyrtar, ajo përbën de fakto bazën ideologjike të politikës së jashtme të Turqisë. Në vitet 1990, në kulmin e euforisë për shkak të shfaqjes së një numri të madh shtetesh turke, Turqia shpalli krijimin e një “bote turke” si një nga pikat kryesore të agjendës së saj të politikës së jashtme.

Sipas mendimit të elitave politike të vendit, udhëheqja në këtë “botë” do të rritë vlerën e Turqisë në skenën ndërkombëtare dhe kësisoj do ta lehtësojë anëtarësimin e saj në Bashkimin Evropian. Tani, ajo është bërë më ambicioze:si pjesë e kësaj ideologjie, Turqia e pozicionon veten si partnere e barabartë me tërë Evropën, dhe e gjykon si jetike praninë e saj në Ballkan.

Por “bota turke” nuk u krijua për shumë arsye. Ajo nuk pati asnjë mbështetje nga Perëndimi, dhe Turqisë i munguan burimet financiare apo edhe ndikimi. Po kështu, Perëndimi nuk ka nevojë për asnjë lloj forme të “Pax Otomana”, në një kohë që përpjekjet për ta krijuar atë mund të dëshmohen në një periudhë afatgjatë një barrë shumë e rëndë për ekonominë turke./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Murtaja bubonike në Mongoli/ A jemi të rrezikuar?

Publikuar

-

Nga

Murtaja bubonike në Mongoli/ A jemi të rrezikuar?

Tani që po e përjetojnë në vetën e parë se çfarë do të thotë të kalosh një pandemi, që të gjithë jemi më të ndjeshëm ndaj çdo kambane të mundshme alarmi. Ditët e fundit, lajmet e raportuara nga autoritetet kineze për një rast të konfirmuar, dhe të paktën një rast tjetër të dyshuar me Murtajën bubonike në rajonin autonom të Mongolisë së Brendshme, ka shkaktuar

jo pak shqetësim. Megjithatë për momentin, nuk duket se ka asnjë arsye për të besuar se kjo sëmundje mund të përhapet në një shkallë të gjerë, ashtu siç ndodhi me Covid-19.

Dy raste të njohura

Pacienti i parë është një bari i kuruar në një spital në qytetin Bajanur, tanimë në gjendje të qëndrueshme dhe në karantinë. Nuk është e qartë se si ai ra në kontakt me infeksionin e rrezikshëm, ndërsa dinamika e prekjes së një pacienti tjetër të mundshëm, një djalë i ri

15-vjeçar, që ra në kontakt me një marmotë të kapur nga një qen, është më pak misterioze. Autoritetet kineze i kërkuan popullatës të shmangë gjuetinë, prekjen ose ngrënien e brejtësve, në veçanti të marmotave, që duket se janë burimi i mundshëm i patogjenit (bakterit Yersinia pestis ), dhe të qëndrojnë larg çdo brejtësi të ngordhur. Niveli i alarmit shëndetësor u rrit në 3 nga maksimumi 4, dhe do të mbetet i tillë deri në fund të këtij viti.

Infeksioni

Murtaja bubonike, shkaktohet nga futja në trupin e njeriut të bakterit Yersinia pestis, nëpërmjet kafshimit të një pleshti të infektuar nga ana e tij nga një brejtës. Bartësi më i zakonshëm i infeksionit është zakonisht miu.

Por në rajonin e Mongolisë së Brendshme, bartës është më shpesh marmota, një kafshë e përhapur shumë në zonat rurale. Simptomat e sëmundjes përfshijnë ethet e forta, ndjesia e përgjithshme e të qenit fizikisht jo mirë, dhe ënjtje të nyjave limfatike në ije dhe sqetulla (të cilat fryhen dhe formojnë fshika të qelbëzuara).

LEXO EDHE:  Saviano: Britania e madhe vendi më i korruptuar në botë!

LEXO EDHE:  Saviano: Britania e madhe vendi më i korruptuar në botë!

Forma pulmonare e murtajës, që është sigurisht më seriozja, por më pak e zakonshme, përfshin traktin e poshtëm të frymëmarrjes, dhe transmetohet nga një njeri tek tjetri përmes ajrit, madje edhe pa kafshimin nga pleshtat.

Dikur bënte kërdinë, por sot mund të kurohet

Përgjatë historisë, Murtaja bubonike ka qenë një sëmundje jashtëzakonisht vdekjeprurëse: Epidemia më e rëndë, ajo e Vdekjes së Zezë e shekullit XIV, vrau të paktën një të tretën e 75-80 milionë banorëve të Evropës, në një nga valët më vdekjeprurëse të një epidemia të regjistruar ndonjëherë.

Në vitin 1665, Murtaja bubonike shfarosi një të pestën e popullsisë së Londrës, ndërsa 12 milionë njerëz vdiqën gjatë shpërthimeve epidemike që u shfaqën midis Kinës dhe Indisë në shekullin XIX-të. Disa shpërthime të vogla epidemike regjistrohen ende sot në pjesë të botës, si Kongo dhe Madagaskari në Afrikë.

Nëse neglizhohet, sëmundja e Murtajës bubonike është vdekjeprurëse në 30-60 për qind të rasteve. Megjithatë në rast se identifikohet në kohë, siç duket që ka ndodhur edhe me 2 pacientët, ajo është e shërueshme me antibiotikë.

Sistemi i hershëm i monitorimit, ndihmon shumë në parandalimin e përhapjes së madhe të këtij infeksioni. Pra lajmi real është ky:nuk kemi të bëjmë me një kërcënim i ri pandemik që vjen nga Lindja. Siç vë në dukje e përditshmja amerikane “The New York Times”, Shtetet e Bashkuara regjistrojnë mesatarisht 7 raste të Murtajës bubonike në vit, më shpesh në zonat rurale të shteteve perëndimore./ Focus.it-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE