Connect with Us

Paketa e re/ Të gjitha ndryshimet, si po përshtatet legjislacioni për fiskalizimin

Ekonomi

Paketa e re/ Të gjitha ndryshimet, si po përshtatet legjislacioni për fiskalizimin

Publikuar

-

Paketa Fiskale, këtë vit, vjen me një nxitje pozitive për industrinë automative, duke përcaktuar një normë 5% për tatimfitimin për bizneset që bëhen pjesë e saj, teksa norma e taksimit për bizneset e tjera është 15%.

Sportistët dhe kompanitë që sponsorizojnë sportin lehtësohen nga tatimet dhe legjislacioni fiskal përshtatet për fiskalizimin. Penalitetet bëhen progresive dhe taksat për makinat luksoze lehtësohen.

Ndryshimet e reja fiskale, që pritet të hyjnë në fuqi në vitin 2020, synojnë të nxisin investimet në industrinë automative, mbështetjen e aktiviteteve sportive dhe përshtatjen e legjislacionit tatimor, sidomos Ligjit të Procedurës Tatimore dhe Ligjit për TVSH me fiskalizimin, një projekt i ri i Ministrisë së Financave për procesin e faturimit që pritet të zbatohet nga pranvera e vitit 2020.

Ndryshimet ligjore, për shkak të fiskalizimit, përfshijnë edhe disa penalitete në zinxhirin e aktorëve në këtë projekt, që nga administratorët e pajisjeve deri te bizneset dhe konsumatorët. Me ndryshimet e reja, gjobat për kundërvajtjet e përdorimit të pajisjeve janë progresive nga biznesi i vogël te më i madhi, nga 50-150 mijë lekë. Gjithashtu, Paketa Fiskale e vitit 2020 rregullon taksimin e makinave të luksit me tendencë ulje, duke amortizuar vlerën e tyre me nga 10 % në vit.

Paketa Fiskale e këtij viti vjen me një nxitje pozitive për industrinë automative, duke përcaktuar një normë 5% për tatimfitimin për bizneset që bëhen pjesë e saj, teksa norma e taksimit për bizneset e tjera është 15 %. Shqipëria nuk ka traditë në prodhimin e automjeteve, po sigurisht që ka një traditë shumëvjeçare që nga koha e monizimit në disa industri për prodhimin e pjesëve elektrike dhe pajisjeve të tjera më të lehta, që u duhen industrisë automative. Kjo lehtësi u ndërmor në kuadër të një plani të përbashkët rajonal, për të tërhequr industrinë mbështetëse të prodhimit të automjeteve në rajon, ku pararojë janë Maqedonia dhe Serbia.

Kryetari i Dhomës së Tregtisë, Nikolin Jaka, dha vlerësime për incentivimin e industrisë automative. Sipas tij, qeveria duhet të mbështesë sektorin prodhues dhe industrinë përpunuese, si një bazë e shëndetshme për nxitjen e eksporteve dhe rritjen e punësimit.

Paketa Fiskale e vitit 2020 nuk ka ndikime të drejtpërdrejta në të ardhura, por synon të nxisë investimet në sektorët e industrisë së automjeteve dhe gjallërimin e aktiviteteve sportive.

Tatimfitim 5% për bizneset e industrisë automative

Shqipëria po synon të bëhet pjesë e zinxhirit të prodhimit të industrisë automative. Në Paketën Fiskale të vitit 2020 është propozuar një ndryshim në ligjin për tatimin mbi të ardhurat, që synon incentivimin e sektorit të industrisë automotive, duke ulur normën e tatimfitimit në 5 %, për personat juridikë që ushtrojnë aktivitet ekonomik në këtë industri.

Industria automotive në Shqipëri është në fillesat e saj dhe aktualisht, has vështirësi të konkurrojë me kushtet, kapacitetet dhe potencialin e ofruar nga vendet e rajonit për këtë lloj industrie. Duke qenë se vendet e rajonit, si Serbia apo Maqedonia, kanë kulturë dhe industri të kësaj natyre më të hershme, thjesht e kanë vazhduar dhe plotësuar më tej duke përmirësuar nivelin e ekspertizës dhe know-how. Ministria e Financave e argumenton në relacionin që shoqëron ndryshimet ligjore se, propozimi i incentivave fiskale në fushën e industrisë automotive ka qëllim, jo vetëm të ndihmojë vendin tonë që të konkurrojë në këtë sektor me vendet e rajonit, por dhe të mundësojë tërheqjen e investimeve në këtë industri.

Me këto ndryshime, nxitja e investimeve në sektorin e industrisë automotive do të kontribuojë, edhe në rritjen e numrit të bizneseve që operojnë në këtë fushë, si dhe hapjen e vendeve të reja të punës.

Praktika ndërkombëtare njeh disa forma të incentivimit për sektorë të caktuar të industrisë, për të cilët gjykohet me rëndësi rritja dhe zhvillimi. Konkretisht, këto incentiva mund të konsistojnë p.sh., në lehtësi tatimore për fitimin e realizuar nga shoqëritë që operojnë në këta sektorë, apo dhe në njohje përtej normës së lejuar të shpenzimeve të zbritshme për efekt fiskal.

Nëpërmjet këtij projektligji, propozohet forma e reduktimit të tatimfitimit nga shkalla normale, duke synuar krijimin e kushteve të favorshme për përmirësimin e klimës për zhvillimin e tregut të industrisë automotive brenda vendit.

Sportistët dhe kompanitë që sponsorizojnë sportin lehtësohen nga tatimet

Qeveria ka vendosur të mbështesë aktivitetet sportive, duke lehtësuar barrën fiskale për artistët dhe kompanitë që sponsorizojnë aktivitetet sportive.

Kjo synohet të arrihet edhe nëpërmjet përjashtimit nga tatimi mbi të ardhurat personale për shpërblimet që iu jepen sportistëve dhe ekipeve sportive, pjesë të federatave sportive, të njohura nga legjislacioni përkatës, për rezultatet e arritura gjatë aktivitetit sportiv. Ndërkohë, lehtësi propozohen dhe për personat juridikë, të cilët realizojnë fitim vjetor të tatueshëm mbi 100 milionë lekë, për shumat e sponsorizuara në fushën e sportit, të njohura si shpenzime të zbritshme, për efekt të llogaritjes së tatimit mbi fitimin e periudhës tatimore, janë të zbritshme sa trefishi i vlerës së shumës së sponsorizuar.

Për tatimpaguesit, të cilët investojnë në projekte biznesi mbi 1 miliard lekë, mbartja e humbjeve të bëhet për një periudhë 5-vjeçare, propozohet pasi këto investime me vlera të konsiderueshme dhe që përgjithësisht kanë një shtrirje të konsiderueshme në kohë, të kenë mundësi që humbjet e rezultuara t’i mbulojnë me fitimet në pesë periudhat e ardhshme tatimoresipas parimit “humbja e parë më përpara se ajo e fundit.”

Projektligji synon gjithashtu harmonizimin e Ligjit nr. 8438, nr. 8438, datë 28.12.1998, “Për tatimin mbi të ardhurat”, të ndryshuar, me ligjin e ri “Për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit.”

2020, lehtësohet taksimi për makinat e luksit

Në Paketën Fiskale 2020, qeveria ka lehtësuar taksimin për makinat e luksit duke amortizuar vlerën e tyre me 10 % në vit.

Me këtë ndryshim, Ministria e Financave po synon saktësimin e vlerës së mjetit për efekt të kritereve që duhet të përmbushë një automjet për t’u konsideruar automjet luksi. Aktualisht, në ligjin “Për taksat kombëtare”, i ndryshuar, përcakton se “automjet luksoz” konsiderohet autovetura deri në 6+1, e cila plotëson të paktën njërin nga kushtet e mëposhtme:

-Cilindratën të barabartë ose më të madhe se 3000 cm3; ose

-Vlerën/çmimin të barabartë, ose më shumë se 5 000 000 lekë.

Me ndryshimet e propozuara në këtë projektligj synohet që vlera e automjetit do të amortizohet çdo vit me 10 % të vlerës së mbetur. Gjithashtu është parashikuar se vlera e shitjes së automjeteve të klasifikuara si “Automjet luksoz” nuk mund të jetë më e vogël se vlera e mjetit të amortizuar sipas amortizimit.

Ministria e Financave shpjegoi se ky propozim vjen si shkak i një numri të konsiderueshëm të kërkesëpadive në DPSHTRR në lidhje me uljen vit pas viti të vlerës së mjeteve të klasifikuara si mjete luksi. Të tilla kërkesëpadi apo ankesat nga pronarët e mjeteve për çmimin e mjetit, janë një numër i konsiderueshëm, fakt ky i cili ngarkon me kosto financiare që rëndojnë statusin e DPSHTRR-së, si person juridik, publik, i cili vetëfinancohet.

Gjithashtu kanë ndryshuar penalitetet me qëllim unifikimin e gjobës për pagesë të vonuar për taksën vjetore të mjeteve të përdorura me gjoba të vendosura për detyrime tatimore të së njëjtës natyrë të parashikuara në Ligjin për Procedurat Tatimore.

Në nenin 4, pika 3, e ligjit aktual “Për Taksat Kombëtare” përcaktohet “…Pronari i mjetit, i cili nuk kryen pagesën e kësaj takse brenda 10 ditëve nga mbarimi i afatit të vlefshmërisë së parashikuar, detyrohet të paguajë një gjobë prej 5 % të shumës së detyrimit të papaguar për çdo muaj vonesë, por jo më shumë se 25 % për çdo vit. 18 % e të ardhurave vjetore nga kjo taksë i kalojnë buxhetit të qeverisjes vendore. Procedura e ndarjes së të ardhurave me buxhetet e njësive të qeverisjes vendore përcaktohet me Vendim të Këshillit të Ministrave, bazuar në numrin e mjeteve të regjistruara sipas njësive të qeverisjes vendore.”

Me ndryshimet e propozuara në këtë projektligj bëhet zëvendësimi i togfjalëshit “prej 5 % të shumës së detyrimit të papaguar për çdo muaj vonesë, por jo më shumë se 25 % për çdo vit” zëvendësohet me togfjalëshin “sipas nenit 114 të ligjit nr.9920, datë 19.05.2008 ‘Për procedurat tatimore në RSH’, i ndryshuar” dhe togfjalëshi “18 për qind” zëvendësohet me togfjalëshin “25 për qind”.

Ndryshimet e mëtejshme synojnë rritje të komisionit që përfiton DPSHTRR, prej 5 % për taksën e regjistrimit fillestar dhe taksën e përvitshme për automjetet luksoze. Aktualisht përcaktohet se për taksën e regjistrimit fillestar dhe taksën e përvitshme për automjetet luksoze, zero për qind.

Me ndryshimet e propozuara në këtë projektligj, taksa e regjistrimit fillestar dhe taksa e përvitshme për automjetet luksoze, bëhet 5 %.

Ky propozim vjen për arsye se DPSHTRR-ja, duke qenë me statusin e personit juridik, publik, i cili vetëfinancohet dhe nga ana tjetër kostot janë relativisht të larta për ndryshime të kritereve për klasifikimin e mjetit si “automjet luksoz” në sistemin informatik. Mungesa e të dhënave për vlerën e mjetit në sistemin informatik e DPSHTRR ka bërë që puna për kontrollin, plotësimin dhe saktësimin e vlerës së mjetit, për të gjithë ato mjete të cilat mendohej se mund të klasifikohen si “automjet luksoz”, janë realizuar shpenzime përkatëse të konsiderueshme sidomos në burime njerëzore, në një kohë që DPSHTRR si agjent nuk përfiton asnjë të ardhur nga kjo taksë. Gjithashtu DPSHTRR, për të realizuar arkëtimin e taksave dhe për të qenë sa më afër taksapaguesve, ka hapur zyra edhe në rrethe të tjera.

Këto ndryshime synojnë shtimin e kategorisë së personave me aftësi të kufizuara për t’u përjashtuar nga taksat vjetore të mjeteve të përdorura dhe përjashtimin nga pagimi i taksës vjetore të automjeteve të hershme me interes historik dhe koleksionimi sipas akteve ligjore e nënligjore në fuqi.

Procedurat përshtaten me fiskalizimin

 Ligji për Procedurat Tatimore do të ndryshojë vitin që vjen më së shumti në drejtim të përshtatjes me fiskalizimin. Ministria e Financave sqaron se, ky projektligj synon harmonizimin e dispozitave përkatëse të ligjit Për Procedurat Tatimore në vendin tonë lidhur me faturimin, me përcaktimet e projektligjit për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, i cili sjell një risi në procesin e faturimit dhe monitorimit të transaksioneve, harmonizimin dhe unifikimin e kundërvajtjeve administrative që lidhem me çështjet e faturimit, si dhe rregullimin e disa çështjeve teknike që lidhen administrimin e detyrimeve tatimore të propozuar nga Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve.

Ky projekt është materializuar edhe në projektligjin për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, i cili pasi kaloi fazat e konsultimit, është përcjellë për shqyrtim dhe miratim pranë Këshillit të Ministrave.

Në këtë kontekst, duke qenë se projektligji për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, sjell risi dhe ndryshime në sistemin e faturimit dhe monitorimit të qarkullimit, përfshirë në një të ardhme të afërt edhe faturën elektronike (e-invoice), është e nevojshme të harmonizohen dhe përshtaten dispozitat përkatëse të ligjit të procedurave tatimore lidhur me faturimin, me parashikimet e këtij projektligji, sqaron Ministria e Financave.

Ministria e Financave dhe Ekonomisë ka hartuar projektligjin “Për faturën dhe sistemin e Monitorimit të qarkullimit”, i cili propozon krijimin e një sistemi të ri faturimi dhe monitorimi të transaksioneve të bizneseve në vend, të shoqëruara me një risi në pajisjet fiskale. Qëllimi kryesor i këtij ligji, është të krijojë një regjistër të subjekteve që lëshojnë fatura dhe kështu të kontrollojë përmbajtjen e tyre, të monitorojë të gjitha faturat e lëshuara (pavarësisht nëse ato paguhen me apo pa para në dorë) gjatë kryerjes së transaksioneve B2C (Business to Consumer), B2B (Business to Business) dhe B2G (Business to Government), si dhe pagesat e faturave të lëshuara dhe të regjistruara pa para në dorë, në kohë reale, nga administrata tatimore e Republikës së Shqipërisë.

Ndryshojnë penalitetet, gjobat bëhen progresive

Me ndryshimet e propozuara ligjore në ligjin e procedurës tatimore, skema e gjobave ndryshon për moslëshim të faturës shoqëruese.

Për bizneset e vogla, që nuk janë të regjistruara në TVSH dhe që nuk lëshojnë fatura, ose i lëshojnë me elemente gjysmake sipas ndryshimeve të reja ligjore, dënohen me gjobë prej 50,000 lekë.

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë prej 100,000 lekë, por jo më pak se vlera e TVSH-së munguar.

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit mbi fitimin dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë prej 150,000 lekë, por jo më pak se vlera e TVSH së munguar.

Përveç dënimit me gjobë, sipas pikës 1 të këtij neni, përveç masës së gjobës për tatimpaguesit e regjistruar për TVSH-në bëhet vlerësim tatimor për tre muajt e fundit, duke përdorur metodat alternative.

Sipas ndryshimeve të propozuara subjekti, i cili për herë të dytë brenda vitit kalendarik, kryen një shkelje gjobitet me 100,000 (njëqind mijë) lekë për tatimpaguesit e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin e biznesit të vogël pa TVSH-së, 200 000 (dyqind mijë) lekë për tatimpaguesit e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin e biznesit të vogël me TVSH-së, 300 000 (tre qind mijë) për tatimpaguesit e tjerë të regjistruar për tatimfitimi dhe TVSH.

Për tatimpaguesit e regjistruar për TVSH-në bëhet vlerësim tatimor për periudhat e fundit të pavlerësuara, por jo më tepër se tre muaj, duke përdorur metodat alternative, të parashikuara në nenet 71 dhe 72 të këtij ligji. Më tej, ndaj biznesit merret masa e bllokimit të veprimtarisë në vendin ku është konstatuar shkelja për 30 ditë kalendarike, e cila hiqet nëse tatimpaguesi paguan penalitetet e vendosura.

Ndryshimet përcaktojnë se tatimpaguesi që lëshon një dëftesë tatimore, me vlerë të parashtypur, që nuk përmban elementet e përcaktuara në këtë ligj dhe në aktet nënligjore, për dëftesën tatimore/biletën me vlerë të parashtypur, dënohet me gjobë, në masën 50 000.

Tatimpaguesi që lëshon dëftesë tatimore, ku ka shënuar një vlerë të ndryshme nga vlera e furnizimit, ose e çmimit të afishuar, dënohet me gjobë në masën 50 000 (pesëdhjetë mijë) lekë;

Moslëshimi i biletave të shërbimit me vlerë të parashtypur, të prodhuara nga institucionet e autorizuara, të përdorura në sektorë të ndryshëm, dënohet me gjobë, në masën 10,000 lekë.

Në ligjin aktual të procedurave tatimore, që është në zbatim gjoba për moslëshimin të kuponëve dhe faturave tatimore, ishin 50 mijë lekë dhe rivlerësim të vlerës së mallit për çdo kategori të biznesit.

Gjobat në procedurën e fiskalizimit

Tatimpaguesi, i cili është subjekt i lëshimit të faturës ose faturës shoqëruese, në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, dënohet me gjobë nëse nuk instalon pajisjen elektronike të faturimit, ose nuk pajiset me pajisje elektronike të faturimit të lëvizshëm dhe me printer fiskal, i cili përmban një softëare për nënshkrimin elektronik të faturës dhe nuk siguron një lidhje interneti për shkëmbimin elektronik të të dhënave me administratën tatimore si më poshtë:

-Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, të cilët nuk janë të regjistruar për TVSH-në, dhe tatimpagues të tjerë dënohen me gjobë prej 50,000 lekë.

-Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, dhe për TVSH-në, dënohet me gjobë prej 100,000 lekë.

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit mbi fitimin, në përputhje me ligjin për tatimin mbi të ardhurat dhe për TVSH-në, dënohet me gjobë prej 150,000 lekë.

nëse:

Gjobat e mësipërme aplikohen edhe ndaj bizneseve që nuk pajisen në AKSHI me certifikatën dixhitale të përcaktuar për nënshkrimin elektronik të faturës, ose faturës shoqëruese dhe për identifikimin e tatimpaguesit që lëshon fatura. Gjobat aplikohen edhe për bizneset që nuk lëshon faturat nëpërmjet pajisjeve elektronike të faturimit të përcaktuar në shkronjën dhe që nuk zbatojnë procedurën e fiskalizimit për shitje nëpërmjet pajisjeve të vetëshërbimit.

Kundërvajtjet për mirëmbajtësit e pajisjeve të fiskalizimit

Sipas ndryshimeve të propozuara ligjore, prodhuesi dhe/ose mirëmbajtësi i software, i cili nuk është regjistruar në regjistrin e prodhuesve ose mirëmbajtësit të softuerit, përpara fillimit të ofrimit ose mirëmbajtjes së softuerit për lëshimin e faturave, ose faturave shoqëruese, në Administratën Tatimore, në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, dënohet me gjobë 1.000.000 lekë për këtë shkelje.

Prodhuesi ose mirëmbajtësi i software, programi i të cilit përdoret nga subjekti që lëshon fatura, nuk mundëson procedurën e fiskalizimit dhe nëse software përmban mundësi, të cilat shmangin procedurën e fiskalizimit të faturës së lëshuar në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, dënohet me gjobë 1.000.000 lekë për këtë shkelje.

Shkeljet në procedurën e lëshimit dërgimit dhe pranimit të e-Faturës

Sipas propozimeve të Ministrisë së Financave, personi, i cili është subjekt i lëshimit të e-Faturës, në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit dënohet me gjobë:

-Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, të cilët nuk janë të regjistruar për TVSH-në, dhe tatimpagues të tjerë dënohen me gjobë 50,000 lekë.

-Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë 100,000 lekë, por jo më pak se vlera e TVSH së munguar.

-Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit mbi fitimin, në përputhje me ligjin për tatimin mbi të ardhurat dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë 150,000 lekë, por jo më pak se vlera e TVSH së munguar nëse:

-Nuk lëshon apo dërgon e-Faturën dhe dokumentet shoqëruese në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit;

lëshon dhe dërgon e-Faturat dhe dokumentet shoqëruese që nuk janë në përputhje me rregullat e përdorimit të e-Faturës;

nuk është regjistruar në regjistrin qendror të shkëmbimit të e-Faturave.

Personi, i cili është i detyruar të pranojë e-Faturën, në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, dënohet me gjobë:

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, të cilët nuk janë të regjistruar për TVSH-në, dhe tatimpagues të tjerë dënohen me gjobë 50,000 lekë.

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për biznesin e vogël, dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë prej 100,000 lekë.

Tatimpaguesit e regjistruar me përgjegjësinë tatimore të tatimit mbi fitimin dhe për TVSH-në, dënohen me gjobë 150,000 lekë, por jo më pak se vlera e TVSH së munguar

nëse:

-pranon dhe përpunon e-Fatura dhe dokumentet shoqëruese që nuk janë në përputhje me rregullat e përdorimit të e-Faturës;

-nuk pranon ose nuk përpunon e-Faturat dhe dokumentet shoqëruese në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit;

-kryen pagesat e e-Faturës në kundërshtim me dispozitat e ligjit që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit.

Personi, i cili është ndërmjetës i teknologjisë së informacionit që ofron shërbime për lëshim/dërgim të e-Faturës, të cilat nuk janë në përputhje me ligjin që rregullon faturën dënohet me gjobë 50.000 lekë për çdo faturë.

Mosmarrja e faturës, gjobat

Blerësi ose çdo pranues i faturës së lëshuar për pagesë me para në dorë, i cili nuk e merr faturën e lëshuar, dhe, me kërkesë të personit të autorizuar të administratës tatimore, nuk i tregon faturën e marrë pas largimit nga vendndodhja e biznesit të shitësit dënohet me:

-100 mijë lekë nëse është tatimpagues i regjistruar për TVSH dhe/ose Tatimin mbi Fitimin

-50.000 lekë nëse është tatimpagues i regjistruar për Tatimin e Thjeshtuar mbi Fitimin.

-2.000 lekë nëse është individ, konsumator final. Me ligjin aktual gjoba për konsumatorët ishte 1000 lekë.

Dënimet janë 00.000 lekë për çdo rast, nëse banka apo institucioni financiar që ofron shërbime të pagesave pa para në dorë të e-Faturave të lëshuara nga subjekti i cili ka zbatuar procedurën e fiskalizimit, nuk e regjistron pagesën e kryer, si dhe për këtë pagesë nuk e njofton administratën tatimore nëpërmjet sistemit elektronik, menjëherë pas pagesës, në përputhje me ligjin që rregullon faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit./ Monitor

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

PPP-të ose Paratë e Përdorura Paturpësisht!

Publikuar

-

Nga

Partneritet Privat-publik

Partneritetet Publike-Private, të njohura si PPP-të, apo koncesionet, nuk janë shpikur në Shqipëri. Ato përdoren si një alternativë investimi, kur një shtet ka nevojë për investime të mëdha dhe nuk ka burimet e duhura për ta bërë këtë.

Projektet i merr përsipër t’i realizojë investitori privat dhe shlyerja bëhet në një afat relativisht të gjatë, që zakonisht përkon me një periudhë të përafërt me atë të shfrytëzimit të këtij investimi e që jo doemos duhet të jetë nga shteti apo taksapaguesit, por shumë më tepër nga përdoruesit e këtij investimi, për një periudhë disavjeçare.

Rreziku ndahet mes dy palëve. Nga ana tjetër, shteti vendos që një projekt të caktuar ta japë me PPP, kur vëren që ka prioritete të tjera më të rëndësishme për investimet e kryera me para publike dhe pasi është i bindur se ky investitor e realizues privat ka kapacitetet e duhura, ekonominë e shkallës dhe kapitalin e nevojshëm. E megjithatë, edhe vende të zhvilluara e kanë pasur të vështirë t’i kontrollojnë këto lloj partneritetesh.

Eurodad (Rrjeti Europian mbi Monitorimin e Borxhit) që përbëhet prej 47 organizatash të shoqërisë civile, nga 20 vende europiane, gjeti së fundmi nga një monitorim se projektet PPP po rezultojnë me kosto të larta për buxhetet publike dhe me një nivel të tepruar të rrezikut për sektorin publik dhe, për rrjedhojë, një barrë të rëndë për qytetarët. Çdo PPP e studiuar ishte më e rrezikshme për shtetin, sesa për kompanitë private të përfshira, pasi sektori publik kërkohej të hynte dhe të merrte kostot kur gjërat nuk shkonin mirë. Edhe vende të zhvilluara nuk arrijnë t’i kontrollojnë ato. Në Suedi, kostoja totale e ndërtimit e spitalit të Nya Karolinska Solna (NKS) arriti nga 1.4 miliardë në 2.4 miliardë euro dhe tani njihet si “spitali më i shtrenjtë në botë”.

Në Shqipëri, çdo ditë e më shumë, po bëhet e qartë që kontratat PPP janë të hartuara keq, pa asnjë lloj studimi, me kosto të fryra që, për fat të keq, sa vijnë e po shtohen, me rrezikun që e merr të gjithë përsipër shteti. Kostot po tejkalojnë çdo lloj parashikimi, ndërsa shteti po detyrohet të paguajë dhe për shërbimet që privati nuk i kryen, pasi në kontrata është parashikuar pagesa për një numër fiks shërbimesh, që i mundësojnë privatit të dalë me fitim. Vetëm për koncesionet e shëndetësisë, janë paguar 4 vitet e fundit rreth 10 milionë euro për shërbime të pakryera.

Të mjaftueshme këto për të ndërtuar nga e para një spital modest! Nëse nuk paguan, privatët nuk e kanë të vështirë të fitojnë gjyqet. Në rastin e koncesionit të sterilizimit, Ministria e Shëndetësisë u detyrua të kufizonte operacionet, sepse pagesat në vitin 2018 dolën përtej parashikimit dhe u tejkaluan me rreth 3.6 milionë euro (nga 17 mln euro që ishte kontrata vjetore).
Në buxhetin e vitit 2020, shpenzimet kapitale parashikohen me ulje 4%, ndërsa pagesat koncesionare do të rriten me 16%! Këto pagesa kanë arritur në 30% të shpenzimeve kapitale me burime të brendshme dhe 17% të investimeve totale kapitale (një vit më parë, kjo peshë ishte rreth 13%). Po ndodh ajo që pritej. Angazhimi në projektet koncesionare pa efektivitet po e detyron qeverinë të kufizojë shpenzimet e tjera kapitale (ndoshta edhe më të domosdoshme), në mënyrë që të ruajë ekuilibrat e buxhetit.

LEXO EDHE:  Ndryshimet në qeveri/ Ngjela: Ramës i duket vetja monark

Transparenca mungon tërësisht. Projekti i Rrugës së Arbrit, me një të rënë të lapsit, u rrit me 45%, në 58 miliardë lekë, nga kontrata fillestare. Asnjë transparencë, pse, kur, dhe si u ndryshua kontrata. Për projektin tjetër, atë të Milot – Balldren, do të paguajmë 17 milionë euro për kilometër, për një rrugë në mes të askundit, që nuk i sjell asnjë vlerë të shtuar ekonomisë, por kursen vetëm 5-10 minuta nga koha e shoferëve. Kostoja e projektit tjetër, Orikum – Dukat, u rrit me 23% në tabelat e buxhetit 2020, në raport me kontratën.

Kostot vetëm sa vijnë e shtohen përtej parashikimeve dhe, nëse vazhdohet me këto ritme, rrezikohet që të kalohet kufiri i pagesave prej 5% të të ardhurave tatimore të vitit të mëparshëm, përtej së cilës qeveria do të detyrohej të korrektonte të ardhurat, ku rruga më e shpejtë do të ishte rritja e taksave. Projekti “One billion”, i trumbetuar me të madhe tre vjet më parë, që synonte të paktën ndërtimin e pesë akseve rrugore, përfshirë dhe Thumanë – Rrogozhinë, 150 shkollave, një spitali model në Fier etj., tashmë është “mbushur” vetëm me tre rrugë (Rruga e Abrit, Milot – Balldren dhe Orikum – Dukat). Një shpërdorim i paturpshëm ky i parave të taksapaguesve, që dekurajon bizneset dhe individët të jenë të përgjegjshëm në marrëdhëniet e tyre me shtetin.

Institucionet ndërkombëtare, të cilat kishin paralajmëruar që në fillim rreziqet që vinin nga angazhimi i lartë me PPP-të, tani po flasin hapur për pasojat dhe ndikimin negativ të tyre në rritjen ekonomike. Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), në raportin e saj të fundit, rendiste si një prej arsyeve të rishikimit në ulje të performancës ekonomike edhe “risqet e brendshme të lidhura me detyrimet e mundshme që rrjedhin nga programet e Partneriteteve Publike-Private, që u mungon transparenca dhe përgjegjshmëria”!-EDITORIAL- MONITOR

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

KSSH letër Kuvendit/ Boll me PPP, të rriten pagat dhe pensionet

Publikuar

-

Nga

Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë ka reaguar në lidhje me projektbuxhetin e 2020.

Në një letër publike drejtuar Kuvendit të Shqipërisë, KSSH bën thirrje të ndalen koncesionet PPP dhe të rriten pagat minimale dhe pensionet.

“Ky projektbuxhet u hartua ne terr pasi u lanë jashtë debatit grupet e interesit dhe Këshilli Kombëtar i Punës.

Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë konstaton me shqetësim se 120 milion euro nga taksat e shqiptarëve vitin që vjen do shkojnë për 14 kontrata koncensionare dhe se fondi për politika të reja pagash është zero, nga 2 miliard lekë që ishte në 2019.

KSSH në fillim të 2019 kërkoi që brenda vitit paga minimale të shkonte deri në 33.000 lekë dhe në vitin 2020 paga minimale të shkojë deri në 36.000 lekë.”-thuhet ndër të tjera në deklaratë.

Reagim i plotë i KSSH për projektbuxhetin e 2020:

Ministria e Financave ka prezantuar në Konferencën e Kryetarëve projektbuxhetin për vitin 2020 teksa ky projektbuxheti do kalojë dhe në komisionet parlamentare para se të votohet në kuvend dhe të dekretohet nga Presidenti i Republikës.

Ky projektbuxhet u hartua ne terr pasi u lanë jashtë debatit grupet e interesit dhe Këshilli Kombëtar i Punës.

Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë konstaton me shqetësim se 120 milion euro nga taksat e shqiptarëve vitin që vjen do shkojnë për 14 kontrata koncensionare dhe se fondi për politika të reja pagash është zero, nga 2 miliard lekë që ishte në 2019.

KSSH në fillim të 2019 kërkoi që brenda vitit paga minimale të shkonte deri në 33.000 lekë dhe në vitin 2020 paga minimale të shkojë deri në 36.000 lekë.

Presidenti i Konfederatës së Sindikatave të Shqipërisë Kol Nikollaj gjatë punimeve të Kongresit të KSSH i kërkoi Ministrisë së Financave të rrisë sa më shpejt pagën minimale, si e vetmja rrugë që ekonomia shqiptare të shkojë drejt kolapsit.

Paga minimale në vitin 2020 duhet të bëhet 36.000 mijë lekë të reja, ndërkohë duhet parë më urgjencë rritja e pagave për arsimtarët, mjekët dhe administratën. Sot bizneset në Shqipëri po vuajnë për punëtorë dhe shkaku kryesor i hemoragjisë së punës është paga minimale.

LEXO EDHE:  Ekspertët kundër: Paketa Fiskale nxit evazionin dhe favorizon vetëm disa biznese

Kujtojmë së paga minimale në Shqipëri është 15 herë më e ulët së në vendet Bashkimit Evropian.

Problemi më i madh i shqiptarëve është ekonomia dhe kjo është hallka kryesore në zingjirin e kushteve të Bashkimit Evropian për hapjen e negociatave për vendin tonë.

Shteti Shqiptar duhet të punojë për të luftuar rritjen e arkëtimeve,informalitetin dhe fshehjen e të ardhurave nga biznesi dhe të detyrojë këtë të fundit të bëjë deklarime reale të pagave dhe jo fiktive.

Nga rritja e pagës minimale ai që fiton vec punëmarrësit është punëdhënësi, pasi rritja e pagës pasohet me rritje të produktivitetit dhe rritje të kualifikimeve profesione.

Bizneset në Shqipëri e ndjejnë nevojën e profesionistëve dhe vendimin e qeverisë për rritje të pagës minimale nuk do ta shihnin me skepticizëm. Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë kërkon që të shikohet mundësia edhe për rritjen e pensioneve për vitin 2020.

Sot një pensionist shqiptar, ndonëse gjithë jetën ka punuar në kushte tmerrësisht të vështira me pensionin që merr nuk siguron dot as ilaçet.

Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë i kërkon Ministrisë së Financave që pensionet e qytetit të rriten me 10% dhe ato të fshatit të rriten me 15% Rritja e pagës minimale dhe rritja e pensioneve do ishin në kure e fuqishme edhe për plagët sociale më të cilat përballet shoqëria jonë.

Konfederata e Sindikatave i kërkon qeverisë Rama që këtë vit të akordojë pagën e 13 për arsimtarët dhe shpërblim për pensionistët.

Nëse nga taksat e shqiptarët paguhen 120 milionë euro në vit për kontrata koncesionesh nuk ka asnjë arsye përse arsimtarët dhe mosha e tretë duhet të rrije pa shpërblim./ CNA.al

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Rritet tatimi mbi të ardhurat për individët që kanë më shumë se një punë/ Sa do tatohen

Publikuar

-

Nga

Individët, që punojnë në më shumë se një punë, duhet të përgatiten që të paguajnë më shumë tatim mbi të ardhurat. Kjo do të ndodhë, pasi ata do të jenë të detyruar të bëjnë deklarimin vjetor të të ardhurave në fillim të vitit pasardhës, çka do të ndryshojë tërësisht mënyrën sesi llogaritet tatimi mbi pagat e tyre, duke bërë që individët të përfitojnë vetë një herë nga përjashtimi për të ardhurat deri në 30 mijë lekë, ndërsa nëse shuma e dy pagave të tyre i kalon 150 mijë lekët, do të tatohen për shtesën me 23%.

Me një ndryshim në ligjin për tatimin mbi të ardhurat, Ministria e Financave parashikon që individët që janë të punësuar në më shumë se një punëmarrës do të bëjnë deklarimin vjetor të të ardhurave, edhe nëse ai nuk i kalojnë 2 milionë lekët në vit.

Më herët, detyrimin për të bërë deklarimin vjetor e kishin vetëm individët që kishin të ardhura prej më shumë se 2 milionë lekësh.

Ndryshimi përcakton që të gjithë individët, të cilët janë të punësuar në më shumë se një punëmarrës, “deklarojnë  në  deklaratën  e  tyre  vjetore  të  të  ardhurave,  në  një  shumë  të  vetme,  të  gjitha  të  ardhurat  e  siguruara  nga  punësimi,  llogarisin shumën  totale  të  detyrimit  tatimor  mbi  pagat,  zbresin  kur  është  rasti,  tatimin  e  mbajtur në burim nga punëdhënësi dhe përcaktojnë shumën e detyrimit tatimor që duhet të paguajnë për buxhetin e shtetit”. Ndryshimi pritet të hyjë në fuqi nga 1 janari i vitit të ardhshëm.

Burime zyrtare nga Ministria e Financave thanë për Monitor se përmes këtij ndryshimi synohet që të vendoset barazi në tatimin mbi të ardhurat që paguhet nga punëmarrësit. P.sh, sot një individ, që mund të marrë paga në tre bordero, me nga 30 mijë lekë secila, nuk paguan asnjë lekë tatim mbi të ardhurat (deri në 30 mijë lekë, tatimi mbi të ardhurat është zero), ndonëse në total ai merr 90 mijë lekë.

Ky individ tashmë, kur të bëjë deklarimin e të ardhurave të vitit të mëparshëm, do të duhet të paguajë tatimi mbi të ardhurat, pasi duhet të llogarisë tatimin mbi pagën mbi totalin prej 90 mijë lekë (në bazë të së cilës duhet të paguajë 13% të shumës mbi 30 mijë lekë). Si rrjedhojë, në këtë rast, ky individ do të duhet të paguajë tatim mbi të ardhurat 93,600 lekë (7,800 lekë në muaj), në momentin që do të bëjë deklarimin e të ardhurave personale (sipas ligjit deklarimi i të ardhurave personale bëhet brenda datës 30 prill të vitit pasardhës).

Ose një individ që ka dy paga mujore nga 50 mijë lekë, aktualisht paguan në vit si tatim mbi të ardhurat 62,400 lekë në total (për të dy pagat, llogaritet vetëm 13% e shumës mbi 30 mijë lekë). Në fillim të vitit të ardhshëm të vitit, kur të bëhet deklarimi i të ardhurave dhe rillogaritja, ai do të duhet të paguajë shtesë në total edhe 46,800 lekë (pasi tatimi do të llogaritet mbi një pagë të vetme prej 100 mijë lekësh dhe do të rezultonte në total 109,200 lekë për gjithë vitin). Shuma e paguar do të rritet në këtë rast me 42% (shiko tabelën 1).

LEXO EDHE:  Denoncimi/ Ministrja e Kulturës emëroi burrin pedagog në UT

Në rast se individi ka dy paga që i kalojnë 150 mijë lekë në muaj, tatimi që ata do të paguajnë do të jetë edhe më i lartë, pasi pjesa mbi 150 mijë lekë do të tatohet me 23%. Psh, një individ me dy paga nga 90 dhe 80 mijë lekë në muaj (170 mijë lekë në total), aktualisht paguan 171.6 mijë lekë tatim në vit. Me deklarimin e të ardhurave, tatimi total do të rezultojë 242.4 mijë lekë, ose 78,800 lekë më shumë. Shuma totale që duhet paguar është 30% më e lartë, sesa kur deklaronte dy rroga veç e veç (shiko tabelën 2).

Prej mëse dy vitesh, kjo mënyrë deklarimi dhe rillogaritje kryhej për ata individë që ishin të dypunësuar, por të ardhurat e tyre e kalonin kufirin e 2 milionë lekëve në vit, ose mbi 167 mijë lekë në muaj.

Tashmë kjo skemë po shtrihet tek të gjithë për të vendosur parimin e barazisë. Burimet nga Ministria e Financave thanë se nuk ka kuptim dhe drejtësi, që një individ që merr një pagë psh 180 mijë lekë në muaj, të paguajë më shumë se një tjetër që merr po të njëjtën shumë, por të ndarë në dy apo tre paga. Nga ana tjetër, sërish nuk ka kuptim që individët me dy paga të ndara, që nuk e kapin kufirin e 2 milionë lekëve në vit, të tatohen ndryshe nga ata që marrin po më shumë se një pagë dhe që e kalojnë këtë kufi.

Financat pohojnë se kanë tentuar më herët që të bëjnë identifikim manual të personave që kanë më shumë sesa një pagë, ndërsa tashmë është sanksionuar me ligj detyrimi i të gjithë individëve që kanë më shumë se një punë për të deklaruar të ardhurat totale nga pagat, çka do të sjellë dhe rritje të tatimit të paguar prej tyre.

Tatimi mbi të ardhurat për pagat mbi 150 mijë lëkë (23%) jo vetëm është më i larti në rajon, po ai nxiti një skemë të shmangies ndaj taksave, duke shfrytëzuar hapësirat ligjore dhe diferencat në tatimin ndaj individëve dhe ndaj bizneseve të vogla. Individë me paga të larta dolën nga skema e pagës së kompanive dhe u regjistruan si persona fizikë (biznes i vogël) dhe filluan të faturojnë kompanitë që ata punojnë, në mënyrë që të shmangin tatimin mbi të ardhurat personale, që për pagat e larta arrin deri në 23%. Tatimet një vit më parë hartuar disa ndryshime ligjore për të kapur shmangësit./ Monitor

   

LEXO TE PLOTE