Connect with Us

Tre dekada pas revolucioneve të 1989-ës, demokracia po sfidohet seriozisht

Blog

Tre dekada pas revolucioneve të 1989-ës, demokracia po sfidohet seriozisht

Publikuar

-

Nga Javier Solana “Project Syndicate”

* 9 nëntori i vitit 1989, është një datë që brezi im s’do ta harrojë kurrë, dhe që do të ngulitet përgjithmonë në historinë njerëzore. Atë ditë, gati 30 vjet më parë, ra Muri i Berlinit. Shpërbërja e bllokut sovjetik, tregoi se komunizmi do të ishte dështimi i dytë i madh ideologjik i shekullit XX, pas shkatërrimit të fashizmit disa dekada më parë.

Kapitalizmi liberal dhe eksponenti i tij kryesor, Shtetet e Bashkuara, mbretëruan të vetëm, duke qenë në dukje të destinuar të shijonin një hegjemoni të gjatë, dhe të pa diskutueshme. Shumë vende lulëzuan në mjedisin e ri. Për shembull Polonia, vendosi në krye një qeveri jo-komuniste, pak para se të binte Muri i Berlinit, dhe pasi përjetoi disa probleme të hershme të tranzicionit, u bë pa problem pjesë e NATO-s dhe Bashkimit Evropian.

                       Javier Solana 

Ekonomia polake, përjetoi për herë të fundit rënie në vitin e largët 1991. Ndërkohë në 2009-ën, kur PBB-ja e çdo shteti tjetër anëtar të BE-së u tkurr, Polonia u rrit me gati 3 për qind. Gjithsesi, sot e dimë që 1989-a nuk shënoi fundin e historisë, por të një kapitulli specifik të saj.

Demokracia liberale perëndimore, për të cilën Frencis Fukujama parashikoi se do të gëzonte një epërsi të përjetshme pas vitit 1989, përballet sot me një sfidë gjithnjë e më serioze nga forcat anti-liberale. Ndërkohë edhe periudha e dominimit të Amerikës, rezultoi të jetë jetëshkurtër. Sulmet terroriste kundër SHBA-së më 11 Shtator 2001, treguan se sa e brishtë mund të jetë një fuqi e madhe përballë aktorëve jo-shtetërorë.

Për më tepër, anëtarësimi në të njëjtin vit i Kinës në Organizatën Botërore të Tregtisë, i dha shtysë më të madhe rritjes spektakolare ekonomike të këtij vendi. Hegjemonia Amerikane mori fund, dhe bota mësoi gradualisht të fliste “gjuhën” e multipolaritetit. Rritja ekonomike e Kinës, ka përgënjeshtuar shumë supozime të mëhershme.

Në nëntorin e vitit 1989, Partia Komuniste e Kinës (CPC), dukej tejet e rrezikuar. Bashkimi Sovjetik, po përballej me një krizë gjithnjë e më të dukshme, ndërsa Kina po lëpinte ende plagët pas protestave të Sheshit Tiananmen. CPC reagoi ndaj këtyre dy episodeve, duke ia mbyllur të gjitha dyert liberalizimit politik.

Në fund, në kundërshtim me shumë parashikime, shembja e Bashkimit Sovjetik nuk çoi në rrëzimin e CPC në Kinë. Dhe as zhvillimi ekonomik i Kinës, nuk e minoi modelin e saj autokratik, të paktën deri tani. Përkundrazi, CPC është duke forcuar pozitat e saj nën udhëheqjen e presidentit Xi Jinping. Madje disa qeveri, kanë filluar të shohin si një burim frymëzimi, modelin e zhvillimit autoritar të Kinës.

Por narrativa alternative e autoriteteve kineze, ka disa pika të errëta. Republika Popullore e Kinës kremtoi pak ditë më parë 70-vjetorin e saj, duke e tejkaluar në jetëgjatësi Bashkimin Sovjetik. Por Kina komuniste nuk është 70-vjeçe. Megjithë retorikën zyrtare, ngritja ekonomike e Kinës, ishte kryesisht rezultat i reformave liberale të Ten Hsiao Pinit pas vitit 1978.

LEXO EDHE:  Ndryshimi i kufijve/ Meta në SHBA, zbulon planin

Ndërkohë, udhëheqësit e vendit nuk kanë më ambicie komuniste. Siç thotë ekonomisti Branko Milanoviç, modeli i sotëm kinez paraqet një lloj kapitalizmi tjetër, dhe jo një sistem krejtësisht të ndryshëm ekonomik. Në këtë kuptim, parashikimet e Fukujamës, nuk janë dëshmuar ende si të gabuara, pasi kapitalizmi nuk ka ende asnjë rival në të gjithë botën.

Fakti që Kina nominalisht komuniste, është ndër mbrojtëset më të forta të globalizmit, është një nga paradokset e mëdha të epokës sonë. Në realitet, hapja e Kinës ndaj botës së jashtme, është ende relativisht e kufizuar. Por qeveria e saj po merr një rol udhëheqës në forume të caktuara ekonomike, kryesisht për shkak se këtë nuk po e bëjnë të tjerët.

Dy fuqitë kryesore, që dikur bënë më shumë për të promovuar tregtinë e lire, SHBA-ja dhe Britania e Madhe, janë aktualisht në një tërheqje të plotë. Këto kohë, globalizimi është më popullor në Azi, sesa në Perëndim. Shumë analistë në SHBA dhe Evropë, besojnë se të ashtuquajturit humbës të globalizmit, kanë ndihmuar ngjitjen në pushtet të figurave joliberale sikurse është presidenti amerikan Donald Trump.

Por ekonomia, i jep vetëm një shpjegim të pjesshëm kësaj tendence. Për shembull shihni sërish Poloninë. Pavarësisht se ka qenë model i një tranzicioni të suksesshëm, nga socializmi në kapitalizmin liberal, dhe përkundër shmangies së krizës ekonomike, vendi ka përqafuar jo-liberalizmin në formën e Partisë Ligj dhe Drejtësi (PiS), që kohët e fundit fitoi zgjedhjet e dyta parlamentare radhazi.

Edhe pse PiS, ka shfrytëzuar pakënaqësinë ekonomike në mesin e disa segmenteve të popullsisë, ajo ka luajtur edhe me shqetësimet më të thella, që kanë të bëjnë me identitetin kombëtar polak.

Prandaj, larg të qenit të kundërta më njëra-tjetra, kapitalizmi dhe anti-liberalizmi po përparojnë tashmë në mënyrë të vazhdueshme, dhe po konsolidohen në rrafshin global.

Tridhjetë vjet nga sot, ne mund të jetojmë në një botë, ku fuqitë jo-liberale përplasen vazhdimisht me njëra-tjetrën. Ose mund të jetë një botë, në të cilën do të jenë rrikthyer vlera të tilla si demokracia dhe multilateralizmi. Leksionet që mësuam nga viti 1989, është se duhet të jemi modestë. Por kjo s’do të thotë që duhet të jemi pasivë:ajo që zgjedhim të bëjmë sot, do të lërë pa dyshim shenjë në botën e së nesërmes./ Përshtatur nga CNA.al

Shënim: Javier Solana, është ish-përfaqësues i lartë i BE-së për Politikën e Jashtme dhe Siguri, ish-Sekretar i Përgjithshëm i NATO-s, dhe ish-ministër i Jashtëm i Spanjës. Aktualisht është president i Qendrës për Ekonomi Globale dhe Gjeopolitikë.

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Brexit i ashpër me dredhi?

Publikuar

-

Nga

Disa nga rebelët e Brexit janë rikthyer në Partinë Konservatore. Të tjerë zgjedhin të qëndrojnë si liberalë ose të pavarur, siç është ish-Ministri i Drejtësisë, David Gauke.

“Mos i jepni Boris Johnson shansin e një Brexit-i të ashpër,” paralajmëron David Gauke, një nga kundërshtarët më të njohur të Brexit-it nga legjislatura e mëparshme. Ai mbahej si drejtues i të ashtuquajturës “Gaukeward Squad”, një lojë fjalësh kjo për “trupën e rebelëve” nga radhët e 21 deputetëve konservatorë, që në shtator dolën hapur kundër kryeministrit dhe planeve të tij për Brexit-in. Tani Gauke kandidon si i pavarur në zonën e tij me një politikë që është kundër partisë së tij, sikurse edhe rebeli tjetër, ish-Prokurori i Përgjithshëm, Dominic Grieve. Dy konservatorë të tjerë nga ky grup kanë kaluar në krahun e liberalëve.

Brexit-i i ashpër nga dera e pasme?

Nuk do të ishte keq, thotë David Gauke, sikur votuesit e vjetër të konservatorëve në këto zgjedhje të votonin ndryshe, pra, për liberalët  Ai vetë është për një referendum të dytë, sepse mendon, se nuk ka më asnjë shans për ta bashkuar vendin me një Brexit të butë.

Gauke dyshon, se Boris Johnson tani po përpiqet ta arrijë Brexitin e ashpër nga dera e pasme. Duke përjashtuar çdo zgjatje të fazës kalimtare vitin e ardhshëm, në fund të vitit 2020, Britania e Madhe do të përfundojë detyrimisht në Brexitin e ashpër. Kjo gjë u shmang në shtator, falë rebelëve në radhët e konservatorëve.

“Unë besoj se kryeministri nuk do të jetë në gjendje politikisht ta zgjasë periudhën e tranzicionit. Të djathtët në partinë konservatore nuk do ta lejojnë të bëjë një gjë të tillë,” thotë Gauke në një intervistë për “The Times”. Kjo do të thotë që brenda 13 muajsh, Britania e Madhe, vetëm në bazë të rregullave të OBT-së do të përballej faktikisht me Brexit-in e ashpër. Sikurse edhe diplomatët në Bruksel, ai mendon se brenda një gjysmë viti nuk mund të arrihet një marrëveshje e re tregtare me BE-në.

Marrëveshje me partinë Brexit?

“Ne nuk e dimë saktësisht se çfarë do Johnson,” thotë Anand Menon, një profesor në Kings College të Londrës dhe një specialist i Brexit-it në institutin “UK in a changing Europe”. “Kjo e bën situatën edhe më të rrezikshme dhe të paparashikueshme se më parë”. Me Johnson-in nuk ka kurrë siguri se a do t’i përmbushë zotimet, thotë ai.

E paqartë është për vëzhguesit edhe marrëveshja që ka arritur ai me Partinë Brexit të Nigel Farage-it, i cili në fundjavë u tërhoq nga të gjitha qarqet zgjedhore, ku kandidojnë konservatorët. Farage tha se “nuk dëshironte të përçante bllokun pro-Brexit”. Por çfarë mori ai si shpërblim për këtë tërheqje? Mos vallë premtimin e një Brexit-i të ashpër?

“Ne nuk e dimë, se çfarë marrëveshje është bërë aty”, thotë Anand Menon, por, natyrisht, njerëz nga Partia Konservatore kanë pasur bisedime me njerëz nga partia Brexit. Një kryeministër ka shumë shpërblime për të dhuruar, dhe ne do ta shohim se çfarë e motivon Nigel Farage-in më shumë: paraja apo fama. Por ndoshta ai e ka bërë edhe nga halli, sepse nuk kishte aq kandidatë për të 600 zonat zgjedhore.

Gjithsesi, kjo bëri që konservatorët të ngjiteshin menjëherë në sondazhe dhe aktualisht të kenë 10 pikë më shumë se Partia Laburiste. “Kjo nuk do të thotë se tani ka mbaruar gjithçka”, thotë Prof. Menon. Shumë britanikë janë ende të pavendosur dhe Brexit-i po i bën zgjedhjet më të paparashikueshme se kurrë.

Nigel Farage

LEXO EDHE:  Luftë? SHBA paralajmëron Korenë e Veriut

LEXO EDHE:  SHBA ka dëshmi të pakundërshtueshme/ Irani thyhen sanksionet e OKB-së

Marrëveshje tregtare në kohë rekord?

Boris Johnson premton një marrëveshje të tregtisë së lirë “Kanada ++” pas Brexit-it, pa pasur nevojë që Britania t’u përmbahet rregullave të BE-së, dhe kjo mund të bëhet pa probleme brenda një periudhe gjysmëvjeçare.

Twitter / 9KB6QxZK0

Por sa realiste është kjo? Për marrëveshjen me Kanadanë u nevojitën shtatë vjet, por nga ana tjetër, John Springford nga “Centre for European Reform” mendon, se ajo që mund të arrihet së paku është një marrëveshje shumë e reduktuar ku të rregullohen vetëm qarkullimi i mallrave dhe doganat, por edhe kjo nuk mund të realizohet brenda 11 muajve. Sepse negociatat me Britaninë e Madhe mund të fillojnë vetëm pas Brexit-it, më 31 janar 2020. Pastaj BE-ja duhet t’i japë negociatorit të saj, Michael Barnier një mandat të dytë dhe vendet anëtare të dorëzojnë udhëzimet e tyre. Dhe për këtë ata duhet të njohin synimet e britanikëve dhe se çfarë efekti do të kenë ata për ta. Kjo do ta vonojë edhe më tej fillimin e vërtetë të bisedimeve.

Kreu laburist, Jeremy Corbyn

Dhe së fundi, ka edhe pengesa përmbajtësore: Kancelarja Angela Merkel kishte paralajmëruar qysh në tetor për një Britani si konkurrente, e cila nuk u përmbahet më rregullave dhe standardeve evropiane. BE-ja nuk dëshiron të ketë një “Singapor mbi Thames” te pragu i saj. Pra, çështja e “level playing field”, përafrimi i rregullave për ndihma shtetërore, për mjedisin dhe kushtet e punës, do të luajë një rol qendror. “Këtu, BE-ja do të kërkojë çmimin e saj,” thotë Springford, çka mund të bëjë që bisedimet shumë shpejt të dështojnë për arsye politike.

Ai gjithashtu beson, se Boris Johnson në këtë çështje do ta ndryshojë edhe njëherë mendjen dhe do të kërkojë sërish zgjatjen e Brexit-it. “Boris Johnson bën atë që e mban atë në pushtet, thotë eksperti për çështje tregtare. Dhe nëse ai ka një shumicë të konsiderueshme në parlament, ai madje mund t’ia lejojë vetes edhe të sakrifikojë disa simpatizantë të “Brexit”- të ashpër.

Sidoqoftë, për Kryeministrin do të ishte më mirë të hynte në një marrëveshje tjetër të thjeshtë të tregtisë së lirë me një fazë tjetër kalimtare sesa të konfrontohej me kaosin dhe problemet e një Brexit-i të shtyrë. Se a do të dalë fjala e paralajmëruesve që thonë, se Kryeministri Britanik synon që të realizojë fshehurazi një Brexit të ashpër ose e vëzhguesve që e mbajnë atë për pragmatik, kjo do të shihet vitin e ardhshëm.

Sido që të jetë, në këtë fushatë zgjedhore lufta verbale është shumë e ashpër dhe Brexit-i mbetet një temë mbizotëruese sado që konservatorët  dhe labouristët përpiqen të flasin për tema të tjera si sistemin shëndetësor, ose mungesën e hapësirës së banimit. Në këto tema, të dyja palët kanë bërë aq shumë premtime të mëdha, saqë ndoshta askush nuk u zë besë. / DW

LEXO TE PLOTE

Blog

Mjekët: Pse duhet të hani darkë jo më vonë se ora 18.00

Publikuar

-

Nga

* Ajo çka rrit rrezikun nga sëmundjet e zemrës, nuk është vetëm ajo që konsumoni. Studiuesit thonë tani, se një faktor më rëndësi është edhe koha se kur hani. Një studim 1-vjeçar, konstatoi se gratë që zakonisht darkonin pas orës 6 të pasdites, mund të përballeshin me një rrezik më të madh të “vrasësit” kryesor të njeriut në botë.

Ato që hanin darkë më vonë, ishin më të ndjeshme ndaj shumë faktorëve të rrezikut, si tensioni i lartë, indeksi i lartë i masës trupore (BMI), dhe kontrolli i dobët i sheqerit në gjak. Ekspertët e Universitetit të Kolumbias në SHBA, që studiuan 112 gra, thonë se zgjedhja për të ngrënë më herët në mbrëmje, mund të jetë një mënyrë e thjeshtë për të ulur rrezikun e prekjes nga sëmundjet e zemrës.

Shëndeti kardiovaskular, u vlerësua duke përdorur ‘7 Kriteret’ e Shoqatës Amerikane të Zemrës Amerikane. Ato përfshijnë mospirjen e duhanit, të qenit fizikisht aktiv, ngrënien në mënyrë të shëndetshme, dhe të qëndruarit elegantë, pasjen e kolesterolit, presionit të gjakut dhe sheqerit në gjak në nivele të ulëta.

Studimet kanë treguar vazhdimisht, se njerëzit që i përmbahen më shumë këtyre kritereve, kanë një rrezik më të ulët nga sëmundjet e zemrës dhe goditjes në tru. Pjesëmarrësve, të moshës mesatare 33-vjeç, iu dhanë rezultatet e shëndetit të zemrës së tyre në fillimin e studimit.

Kjo u përsërit më pas një vit më vonë. Vullnetarët mbajtën ditarë elektronikë të ushqimit se çfarë hanin, sa dhe kur hanin për një javë në fillim, dhe pranë fundit të studimit. Cilat ishin treguesit e rrezikut nga sëmundjet e zemrës?

Studiuesit vlerësuan shëndetin kardiovaskular (CVD) të 112 grave në bazë ‘7 Kritereve’ të Shoqatës së Zemrës Amerikane. Në një studim të punonjësve në një kompani, kostot vjetore të kujdesit shëndetësor ishin mesatarisht 2.021 dollarë më pak, për punonjësit që plotësonin të paktën 6 nga 7 kriteret e rekomanduara, në krahasim me punonjësit që përmbushnin vetëm 2 ose më pak prej këtyre masave.

Njerëzit që zbatonin të paktën 5 nga kriteret, kishin një rrezik 78 përqind më pak për të vdekur nga probleme të lidhura me zemrën, në krahasim me njerëzit që nuk plotësonin asnjë nga 7 kriteret e këshilluara nga mjekët.

Rezultatet e studimit, që u prezantuan në Sesionet Shkencore të Shoqatës Amerikane të Zemrës në Filadelfia, treguan se ngrënia pas orës 18:00, ishte e lidhur me një shëndet më të dobët të zemrës. Gratë që konsumuan një pjesë më të madhe të kalorive të tyre ditore pas kësaj kohe, kishin mesatarisht një presion më të lartë të gjakut.

Ato ishin gjithashtu më shumë mbipeshë, dhe më pak të afta për të kontrolluar nivelit e sheqerit në gjak, që të dy faktorë seriozë rreziku për prekjen nga sëmundjet e zemrës. Ndërkohë të dhënat treguan gjithashtu, se çdo rritje me 1 për qind e kalorive të konsumuara në mbrëmje, rriste treguesit e shëndetit të dobët të nje zemre.

LEXO EDHE:  Votimi për ambasadoren e SHBA në Shqipëri/ Kongresi i’a rikthen presidentit Trump kandidaturën

LEXO EDHE:  Studentët shqiptarë në SHBA/ Flasin mbi zgjedhjet presidenciale në Amerikë

Një përfundim i ngjashëm, u arrit edhe me një rritje prej 1 për qind të kalorive pas orës 20:00, çka i cila shtoi më shumë prova kësaj teorie. Gjetjet ishin të njëjta, edhe pasi studiuesit ndryshuan moshën dhe statusin socio-ekonomik të pjesëmarrësve në studim.

Studimi nuk u mor me burrat, por një pjesë e studimeve kanë treguar rezultate të ngjashme. Për shembull, studiuesit e Universitetit të Harvardit, zbuluan se burrat që konsmonin rregullisht një vakt të vogël ushqimor në prag të mesnatës “ishin 55 për qind më të rrezikuar nga sëmundjet koronare të zemrës, sesa burrat që nuk e kishin këtë zakon”.

Ata anketuan afro 27.000 burra, mbi zakonet e tyre të ngrënies në vitin 1992. Dr. Nur Makarem dhe ekipi i saj nuk specifikoi se sa kalori ishte pragu për këto gjetje. Por ata rekomandojnë që kaloritë pas orës 6 të mbrëmjes, nuk duhet të jenë më shumë se 30 përqind e totalit ditor.

Bazuar në udhëzimet e qeverisë amerikane, kjo sasi është 600 kalori për gratë dhe 750 për burrat. Ndërkohë ekipi nuk vërtetoi se ngrënia në orët e vona të mbrëmjes, shkaktonte  sëmundje të zemrës.

Ata zbuluan vetëm një lidhje me faktorët e njohur të rrezikut. Por ky nuk është studimi i parë që zbulon këtë lidhje. Dhjetra prova të tjera shkencore, kanë dhënë rezultate të ngjashme. Një studim i publikuar në vitin 2016, sugjeronte se ngrënia në orët e vona të mbrëmjes, e mban trupin në “gatishmëri të lartë” kur në fakt ai duhet të “fiket”.

Presioni i gjakut, duhet të ulet të paktën 10 për qind përpara se të shkoni në shtrat të flini. Por studiuesit turq, zbuluan se një vakt i vonë e ndërpret këtë. Ekspertët mendojnë se kjo ndodh pasi ngrënia vonë, çliron një sasi të madhe hormoneve të stresit, pikërisht në kohën kur trupi duhet të nisë të relaksohet.

Një darkë e vonë, rezultat i jetës moderne, shkon edhe kundër orës sonë natyrale të trupit, thotë dr.Makarem. “Ne kemi evoluar të kemi një cikël 24-orësh të dritës dhe errësirës, çka do të thotë se ne hamë dhe jemi aktivë gjatë ditës, dhe flemë natën”- thotë ajo. Por punët tona intensive, e shtyjnë gjithçka më vonë.

Dhe tani ne po hamë në periudha jo të përshtatshme. Deri tani, stili i jetesës për të parandaluar sëmundjet e zemrës, ishte përqendruar tek ajo që hamë dhe sasia që hamë. Rezultatet paraprake të këtyre studimeve, tregojnë se ngrënia në një orar të përshtatshëm, duke respektuar proporcionin e kalorive në vaktet e mbrëmjes, mund të ndihmojë në uljen e rrezikut nga sëmundjet e zemrës./ Dayli Mail-Përshtatur nga CNA.al

 

LEXO TE PLOTE

Blog

Shpikësi më vdekjeprurës në botë/ Mikail Kallashnikov dhe AK-47-a e tij

Publikuar

-

Nga

Cila ka qenë arma më vdekjeprurëse e shekullit XX-të? Ndoshta gjëja e parë që ju vjen ndërmend është bomba bërthamore, që llogaritet të ketë vrarë rreth 200.000 njerëz kur Shtetet e Bashkuara hodhën 2 prej tyre në qytetet japoneze të Hiroshimës dhe Nagasakit, në gushtin e vitit 1945.

Në fakt, një armë tjetër është përgjegjëse për shumë më tepër vdekje, madje miliona të tilla. Ajo është pushka sulmuese automatike Kallashnikov, e njohur zakonisht si AK-47. E prodhuar në fillim në fshehtësi vetëm për ushtrinë sovjetike, deri më sot janë prodhuar rreth 100 milionë kallashnikovë, dhe disa variante të kësaj arme.

Ajo gjendet sot në mbarë botën, sidomos në duart e shumë qytetarëve amerikanë. Sipas të dhënave zyrtare në vitin 2012, amerikanët blenë po aq AK-47 sa policia dhe ushtria ruse.

Rusi Mikail Kallashnikov, e shpiku armën që mban emrin e tij në mesin e shekullit të kaluar.

I lindur më 10 nëntor 1919, Kallashnikov ishte një mekanik tankesh në ushtrinë sovjetike gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai u plagos gjatë pushtimit gjerman të Bashkimit Sovjetik në vitin 1941. Duke parë në betejë avantazhin e madh që u jepnin gjermanëve armët e zjarrit, Kallashnikov vendosi të ndërtojë një armë më të mirë automatike.

Ai prodhoi disa modele, të cilat nuk ishin më të mira se të rivalëve të tij, para se të prodhonte AK-47 e parë. Emri i shpikjes më të madhe të tij, vjen nga ‘Automat Kalashnikova’ 1947, viti kur u prodhua për herë të parë. Në vitin 1949, AK-47 u bë arma zyrtare sulmuese e ushtrisë sovjetike.

E përdorur më vonë edhe nga vendet e tjera të Paktit të Varshavës, kjo armë u përhap me shpejtësi në gjithë botën, duke u shndërruar në një simbol të revolucionit në vende si Vietnami, Afganistani, Kolumbia dhe Mozambiku. Gjatë jetës së tij të gjatë, Kallashnikov vazhdoi që të modifikonte dizajnin klasik të armës së tij.

Në vitin 1959, ai nisi prodhimin e AKM, një armë më e lehtë dhe më pak e kushtueshme se AK-47. Ai prodhoi ndërkohë edhe mitralozin PK. AK-47 të modifikuara, prodhohen ende sot në shumë vende të botës. Po pse kjo armë ishte kaq shumë revolucionare?

Së pari, është relativisht e lirë për t’u prodhuar, është më e shkurtër, dhe më e lehtë për t’u mbajtur në duar, dhe e lehtë për t’u përdorur. Kjo armë cilësohet si tepër e besueshme në terrenet më të ashpra, duke nisur nga xhunglat e lagështa, deri tek stuhitë e rërës në Lindjes së Mesme, si në të ftohtë ashtu edhe në vapë.

LEXO EDHE:  SHBA ka dëshmi të pakundërshtueshme/ Irani thyhen sanksionet e OKB-së

LEXO EDHE:  Debatet për kryeprokurorin/ Franca del kundër SHBA-së

Ndërkohë, kërkon pak mirëmbajtje. Dhe kjo për shkak të ingranazheve të saj cilësore, që parandalojnë bllokimin e armës. Mikail Kallashnikovit, i pëlqente të mburrej për epërsinë e armës së tij ndaj pushkës automatike M-16 të ushtrisë amerikane.

“Gjatë Luftës së Vietnamit, ushtarët amerikanë do të flaknin armët e tyre M-16, për të marrë AK-47 dhe plumbat e saj nga ushtarët e vdekur vietnamezë. Dhe kam dëgjuar që ushtarët amerikanë në Irak e përdorin shumë shpesh këtë armë”- tha ai në një intervistë të vitit 2007.

Arma më e përdorshme në botë, cilësohet gjithashtu e përshtatshme për akte kriminale dhe terroriste. Pengmarrësit që sulmuan fshatin Olimpik në Mynih në vitin 1972 ,ishin të armatosur me kallashnikovë. Vetë ushtria amerikane, ka shpërndarë shumë nga këto armë në konflikte të ndryshme si në Afganistan dhe Irak.

Me një jetëgjatësi prej 20-40 vjetësh, AK-47 mund të çmontohet lehtësisht dhe rimodifikohet. Sot, çmimet e një arme të tillë shkojnë në qindra dollarë. Por disa AK-47, mund të blihen edhe për vetëm 50 dollarë amerikanë. Prodhimi i madh i armëve në të gjithë botën, veçanërisht në vendet me kosto të ulët të krahut të punës, ka nxitur rënien e çmimeve.

Për shpikjen e tij të spikatur, Bashkimi Sovjetik i dha Kallashnikovit Çmimin Stalin, Yllin e Kuq dhe Urdhrin e Leninit. Në vitin 2007, presidenti rus Vladimir Putin e veçoi këtë armë si “një simbol të gjenialitit të popullit rus”. Kallashnikov vdiq si një hero kombëtar në vitin 2013, në moshën 94-vjeçare.

Gjatë gjithë jetës së tij, Kallashnikov hodhi poshtë akuzat që bënin atë përgjegjës për numrin e madh të vrasjeve, dhe plagëve të shkaktuara me shpikjen e tij. Ai këmbëngulte se e shpiku atë atë armë për mbrojtje, dhe jo për sulm. Kur një gazetar e pyeti në vitin 2007, se si mund ta zërë gjumi natën, ai u përgjigj:”Unë fle mirë. Janë politikanët ata që duhet të fajësohen kur dështojnë të arrijnë një marrëveshje, dhe nisin të përdorin dhunën”.

Megjithatë, në vitin e fundit të jetës së tij, Kallashnikovi duket se ndryshoi mendje. Ai i shkroi një letër kreut të Kishës Ortodokse Ruse, ku ndër të tjera shprehej:”Dhimbja në shpirtin tim është e padurueshme. Vazhdoj t’i bëj vetes të njëjtën pyetje të pazgjidhshme:Nëse pushka ime ka marrë jetën e shumë njerëzve, a do të thotë që jam unë përgjegjës për vdekjen e tyre?”. Është një debat shumëvjeçar:Kush vret? Arma, apo që e mban atë? Në fund të letrës, ai shkroi:”Një skllav i Zotit, projektuesi Mikail Kallashnikov”./ The Conversation-Përshtatur nga CNA.al

 

LEXO TE PLOTE