Connect with Us

Sa do të paguhet për sigurimin e detyrueshëm të ndërtesave

Ekonomi

Sa do të paguhet për sigurimin e detyrueshëm të ndërtesave

Publikuar

-

Pas tërmeteve “tundet” qeveria, nuk regjistrohen pronat pa sigurim 10-vjeçar. Caktohen çmimet minimale për sigurimin e ndërtesave 100 euro prim për 100 mijë euro dëm.

Rreth 10 ditë pas tërmeteve të fuqishme me magnitudë 5.8 dhe 5.6 që goditën Shqipërinë, Kryeministri Edi Rama njoftoi se Qeveria ka vendosur sigurim të detyrueshëm 10-vjeçar për ndërtuesit. Duhej të ndodhnin tërmetet që qeveria të nxirrte një vendim të parashikuar nga ligji i 5 viteve më parë “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit”( Nr. 107/2014, datë 31/07/2014).

Tërmeti ka “shkundur” ministritë dhe AMF për të ridraftuar vendimin që Këshilli i Ministrave e miratoi në mbledhjen e datës 2 tetor. Sipas VKM, “ndërtuesi, përpara dorëzimit të lejes së ndërtimit, duhet të kryejë dhe të dorëzojë kontratën e sigurimit të detyrueshëm për mbulimin e përgjegjësive civile dhe profesionale që rrjedhin nga gabime dhe neglizhenca që çojnë në mosrespektimin e legjislacionit dhe dokumenteve të planifikimit në fuqi, në zbatim të nenit 47, pika 2, të Ligjit Nr.107/2014, datë 31.07.2014 “Për Planifikimin dhe Zhvillimin e Territorit”.

Sigurimi i detyrueshëm për ndërtesat, në fakt, ishte parashikuar sipas neneve 42 dhe 47 të Ligjit Nr. 107/2014, datë 31/07/2014 “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit” i ndryshuar, por mbetet e paqartë se pse nuk ishte miratuar VKM përkatëse prej më shumë se 5 vitesh kur hyri në fuqi ligji.
Kryeministri Rama ka sqaruar mediat se “qeveria ka marrë vendim me impakt afatgjatë, parashikon masat detyruese për ndërtuesit, për zhvilluesit, investitorët, për të lidhur një kontratë sigurimi me afat 10-vjeçar me blerësit e apartamenteve, kontrata mbulon dëmet ndaj të tretëve që rrjedhin, ku për shkak të terrenit apo defektit në ndërtim, ndërtimi shembet -pjesërisht ose tërësisht, apo paraqet rrezik shembje”.

Kontrata 10-vjeçare me prime të rregulluara

Sipas VKM-së, ndërtuesi/zhvilluesi/investitori i dorëzon blerësit, njëkohësisht me lidhjen e kontratës për kalimin e pronësisë së ndërtesës, një kontratë sigurimi me afat 10- (dhjetë) vjeçar me përfitues blerësin/blerësit dhe me efekt nga data e përfundimit të punimeve, në zbatim të pikës 9, të nenit 42, të ligjit nr.107/2014, “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit”, të ndryshuar.

Kjo kontratë sigurimi mbulon dëmet e ndërtesës, që shfaqen pas lidhjes së kontratës së kalimit të pronësisë, përfshirë dëmet ndaj të tretëve, që rrjedhin kur, për shkak të tokës, ose për defekt të ndërtimit, ndërtimi shembet tërësisht ose pjesërisht, ose paraqet rrezik të dukshëm shembjeje ose defekte të tjera të rënda. Limiti i përgjegjësisë së kontratës së sigurimit nuk duhet të jetë më i ulët se vlera totale e çmimit të shitjes të përcaktuar në kontratën e kalimit të pronësisë së pasurisë paluajtshme.

Vendimi i qeverisë rregullon edhe tarifën vjetore të primit të sigurimit nuk mund të jetë më e ulët se 0.1 (zero pikë një) për qind e shumës së sigurimit/limit të përgjegjësisë së përcaktuar në kontratën e sigurimit. Pra, për një banesë që kushton 100 mijë euro, primi i sigurimit nuk mund të jetë më pak se 100 euro, duke vendosur në këtë mënyrë një çmim dysheme poshtë të cilit kompanitë e sigurimit nuk mund të ofrojnë policat e sigurimit.

Noterët, garantët e zbatimit të VKM

Vendimi i qeverisë ju jep një rol të rëndësishëm noterëve për të ndjekur zbatimin e detyrimit të lidhjes së kontratës së sigurimit që ndërtuesi/zhvilluesi/investitori duhet t’i dorëzojë blerësit, njëkohësisht me lidhjen e kontratës për kalimin e pronësisë së ndërtesës. Vendimi i qeverisë përcakton hallkën e fundit të regjistrimit në hipotekë, për të bllokuar transaksionet e ndërtesave pa policë sigurimi. “Në rast mungese të kontratës së sigurimit, kërkesa për regjistrim të kontratës së kalimit të pronësisë nuk administrohet nga sporteli i shërbimeve kadastrale”, përcaktohet në VKM.

Sipas VKM, “noterët lidhin kontratën për kalimin e pronësisë së ndërtesës nga ndërtuesi/zhvilluesi/investitori te blerësi, shoqëruar me kontratën e sigurimit 10- (dhjetë-) vjeçar në favor të blerësit/blerësve të kryer nga shitësi, në përputhje me pikën 9, të nenit 42, të ligjit nr. 107/2014, “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit”, të ndryshuar, si dhe me ligjin nr.110 / 2018, “Për noterinë”.
Kërkesa për regjistrim në regjistrin e pasurive të paluajtshme të kontratave të kalimit të pronësisë së ndërtesës nga ndërtuesi/zhvilluesi/investitori te blerësi, shoqërohet edhe me kontratën e sigurimit 10- (dhjetë-) vjeçar në favor të blerësit/blerësve, të kryer nga ndërtuesi/zhvilluesi/investitori.

Roli i AMF, ministrive dhe kadastrës

Qeveria ka përfshirë edhe Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare (AMF), një institucion i pavarur ligjërisht, në zbatimin e VKM. Elementet dhe kushtet e përgjithshme të kontratës së sigurimit të detyrueshëm për t’u zbatuar nga shoqëritë e sigurimit miratohen nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, pas marrjes së mendimit nga Ministria përgjegjëse për Infrastrukturën dhe Ministria përgjegjëse për Financat. Gjithashtu, ngarkohen Ministria e Financave dhe Ekonomisë, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, Ministria e Drejtësisë, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare dhe Agjencia Shtetërore e Kadastrës për zbatimin e këtij vendimi.

Si dështoi sigurimi vullnetar nga forcat e natyrës

Për paradoks të ngjarjeve natyrore që goditën Shqipërinë në fund të shtatorit 2019, të dhënat zyrtare tregojnë se shqiptarët po mendojnë gjithnjë e më pak për sigurimin vullnetar nga zjarri dhe forcat e natyrës. Autoriteti Mbikëqyrjes Financiare raporton se për 8 muajt e vitit 2019, primet e shkruara bruto për sigurimin nga zjarri dhe forcat e natyrës ranë me 30%, duke përbërë 7.8% të totalit në sigurimin e jo jetës, nga 11.4% që ishte kjo peshë në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Sigurimi i ndërtesave zë një pjesë të vogël të industrisë së sigurimeve në Shqipëri dhe zbatohet kryesisht në rastet e vendosjes së tyre si kolateral për kredi nga bankat, ose në rastet e bizneseve të rrezikuara nga përmbytjet dhe fatkeqësitë e tjera natyrore si zjarret dhe tërmetet.

Shqiptarët, për 8 muaj, kanë shpenzuar rreth 824 milionë lekë (rreth 100 milionë lekë ose 1 milion dollar në muaj) për sigurimin vullnetar nga zjarri dhe forcat e natyrës dhe 329 milionë lekë, me një rënie prej 30% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2018. Kjo rënie është reflektuar edhe ndaj totalit, ku nga 11.41% që zinte ky sigurim në totalin e primeve bruto të sigurimeve të jo-jetës në vitin 2018, ka zbritur në 7.85% për këtë vit.
Një trend edhe më negativ kanë ndjekur dëmet e paguara për periudhën janar-gusht për sigurimin nga zjarri dhe forcat e natyrës, me një rënie prej 53%, por sigurisht që shifrat do të përmbysen pas raportimeve të muajve shtator dhe tetor, kur do të paguhen dëmet e evidentuara.

Sigurimi nga katastrofat, projektligji 4 vite mbetet në sirtar

Diskutimet nëse sigurimet nga katastrofat do të jenë të detyrueshme apo vullnetare kanë filluar që nga viti 2011, kur Banka Botërore, në bashkëpunim me IFC, propozuan zhvillimin e sigurimeve përballë sfidave të reja përfshirë dhe sigurimin nga katastrofat. Në vitin 2014 ishte FMN që propozoi një program sigurimi kombëtar për tërmetet, për të gjithë ata që kanë një shtëpi, në përputhje me kërkesat e menaxhimit të riskut nga katastrofat.

“Në mënyrë që të adresohet impakti social dhe impakti fiskal nga katastrofat natyrore, ne rekomandojë vendosjen e një programi kombëtar të detyrueshëm për tërmetet. Përveç të qenët gjerësisht të ekspozuar ndaj tërmeteve, sigurimi nga tërmetet për shtëpitë është pothuajse inekzistent, duke lënë kështu pronarët e shtëpive dhe qeverinë financiarisht të prekshme nga katastrofat natyrore”, shprehej FMN.

Por debatet mes të qenët të detyrueshme apo vullnetare kanë kompleksuar edhe AMF, e cila në një sqarim të datës 2 tetor 2018, lidhur me sigurimin për pasuritë e patundshme apo fatkeqësitë natyrore shprehej se drafti teknik “Për sigurimin nga katastrofat”, është hartuar nga Banka Botërore dhe është depozituar në Autoritet, në tetor 2015. Materiali është pjesë e një nisme të Bankës Botërore, e cila përfshin edhe vende të tjera të rajonit, të cilat vitet e fundit janë prekur shpesh nga fatkeqësi natyrore, sidomos nga përmbytjet. Materiali teknik i sjellë nga ekspertët e Bankës Botërore është përcjellë edhe tek agjencitë e tjera shtetërore, që kanë objekt të punës së tyre ngjarjet nga fatkeqësitë natyrore.

AMF sqaronte se që prej fillimit të vitit 2016, nuk ka zhvillime të reja lidhur me këtë draft teknik dhe rekomandimet e dhëna nga ekspertët e Bankës Botërore. AMF thekson se çdo nismë ligjore që do të propozohet nga Autoriteti, do të bëhet në transparencë të plotë, me të gjithë grupet e interesit, duke pasur në vëmendje mbrojtjen e të gjitha interesave të qytetarëve.

Kjo u theksua edhe në konferencën për shtyp të datës 26 shtator 2017, nga Drejtori i Përgjithshëm Ekzekutiv i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare, z. Ervin Koçi. Duke iu përgjigjur pyetjes së gazetarëve, z. Koçi u shpreh për problematikat e lidhura me ngjarjet natyrore, si përmbytje apo tërmete, që kanë goditur jo vetëm Shqipërinë, por edhe vendet e rajonit, dhe theksoi se “Duhet të jemi shumë të kujdesshëm kur vendosim në ligj detyrimin nga qytetarët, sepse shërbimi duhet t’i përgjigjet nivelit të detyrimit, që duhet të paguajë çdo qytetar në Republikën e Shqipërisë”.

Sipas AMF në tetor 2018, aktualisht, Ligji nr. 52, datë 22.05.2014 “Për veprimtarinë e sigurimit dhe risigurimit” u jep mundësinë qytetarëve që të sigurohen nga zjarri dhe forcat e natyrës në mënyrë vullnetare. Por mbetet e paqartë si do të jetë qëndrimi i AMF-së pas tërmetit të shtatorit 2019, të cilat nxorën edhe një herë në pah domosdoshmërinë e rregullimeve ligjore për sigurimin nga katastrofat. Pas VKM për sigurimin e detyrueshëm të ndërtimeve, qeveria pritet të zgjedhë edhe qasjen që do të mbajë për sigurimin e detyrueshëm ose jo nga katastrofat./ Monitor

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Denoncim

Skandali/ Kreditë e “Veneto Banka” mbërrijnë në Itali, “Tranzit shpk” përlan hipotekat shqiptare

Publikuar

-

Nga

Kreditë e “Veneto Banka” mbërrijnë në Gjykatën e Tiranës. Klientëve u rrezikohen t’u sekuestrohen kolateralet. “TRANZIT” shpk dhe Banka e Shqipërisë të përfshira në këtë aferë.

“Veneto Banka” ishte një bankë që u përthith nga Banka “Intesa Sanpaolo”, por ama kreditë e saj përfunduan në Itali. Janë pikërisht klientët e saj që kanë marrë së fundi Vendimet për Urdhëra Ekzekutimi nga Gjykata e Shkallës së Parë Tiranë. Të shqetësuar, klientët e “Veneto Banka” u drejtuan tek Banka e Shqipërisë e cila ju ka komunikuar që “kreditë e tyre kanë kaluar në Itali pranë një shoqërie italiane “SGA” spa.”.

Po sipas Bankës së Shqipërisë, kjo shoqëri italiane ka nënshkruar një kontratë shërbimi me “TRANZIT” shpk për mbledhjen e borxheve të klientëve të Veneto Banka në Shqipëri. Është pikërisht “TRANZIT” shpk nëpërmjet avokatit Genc Çifligu që ka depozituar më shumë se 50 Urdhëra Ekzekutimi në Gjykatën e Shkallës së Parë, Tiranë.

Po çfarë ka ndodhur në të vërtetë me kreditë e klientëve të Veneto Banka? Nga verifikimet konstatohet se statusi i tyre në Regjistrin e Kredive ka ndryshuar. Ato janë transferuar fillimisht në Itali tek “banka mëmë” që kishte falimentuar pa dijeninë e klientëve. Dhe aq më tepër pa u njoftuar, konstatuar kjo edhe në Vendimet e Gjykatës të cilat disponohen nga ana jonë si media. Më pas ato u rishitën tek SGA spa, një Shoqëri Mbledhje Borxhesh të Këqija në pronësi të Ministrisë së Financave Italiane.

LEXO EDHE:  Gazetari pranë qeverisë zbulon emrat e ministrave që pritet të shkarkojë Rama  

Gjithçka ka ndodhur sa hap e mbyllë sytë dhe Administratori i “TRANZIT” shpk, i cili është edhe Drejtori i Përgjithshëm i “ABI Bank”, Andi Ballta, arriti të firmosë jo vetëm Kontratën e Shërbimit, por edhe të përfaqësojë juridikisht me anë të një Prokure italianët e “SGA” spa në Shqipëri.

Po a lejohet që një shoqëri shqiptare mbledhje borxhesh “debt collection” të nënshkruajë një kontratë shërbimi të tillë në Itali? Dhe a po e shkel “SGA” spa ligjin shqiptar për shoqëritë tregtare në Republikën e Shqipërisë? Në ditët në vijim do t’ju vendosim në dispozicion të tjera dokumenta shumë të rëndësishme që hedhin dritë mbi këtë aferë të pastër interesash të ngushta duke kërcënuar shqiptarët që kanë patur një kredi pranë një banke shqiptare.

Kjo mazhorancë tenton gjithmonë që të bëjë një lojë të fshehtë, një lloj loje nën rrogoz dhe në fund të thotë jo unë jam krejt në rregull se kam ndërkombëtarët me vete dhe ka këtë përfaqësinë e ambasadorëve që janë bërë si grup i gatshëm për ndihmën për Kryeministrin./Newsbomb/

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Deklarimi vjetor është taksim i të varfërve/ Gazetari sfidon publikisht qeverinë

Publikuar

-

Nga

qeveria e re Rama3 ne elbasan

Gazetari Klodian Tomorri ka reaguar në lidhje me deklaratën e djeshme të drejtoreshës së Tatimeve, Delina Ibrahimaj, e cila justifikonte detyrimin e qytetarëve të dypunësuar për të bërë deklarim vjetor të të ardhurave, duke u shprehur se si qëllim kishte barazinë në treg.

Në një postim në rrjetet sociale, Tomorri thekson se deklarimi vjetor është taksim i të varfërve.

Më tej, gazetari Tomorri sfidon publikisht qeverinë, ndërsa sjell disa shembuj.

“Degjova drejtoreshen e Tatimeve dje te justifikonte detyrimin e qytetareve te dypunesuar per te bere deklarim vjetor, dhe rrjedhimisht per te paguar me shume taksa, si nje mase qe nuk synon rritjen e barres, por barazine ne treg.

Mire shume. Tani, mblidhni pak te gjithe mendimtaret qe keni ne qeveri dhe na zgjidhni pak kete ekuacionin!

Rasti 1:
Një qytetar punon vetëm një muaj në vit dhe pjesën tjetër të vitit rri i papunë. Gjatë këtij muaji ai bën dy punë të ndryshme nga të cilat siguron në total 3.5 milionë lekë të vjetra. Për këtë nivel të ardhurash, taksa që ky qytetar do të paguajë në shtet është 616 mijë lekë të vjetra.

Rasti 2:
Një qytetar tjetër bën vetëm një punë, por punon në të gjithë muajt e vitit. Ai paguhet 300 mijë lekë në muaj ose 3.6 milionë lekë të vjetra në vit. Taksa që ky qytetar paguan në shtet është zero.

Pra, qytetari që merr 3.5 mln lekë rrogë ne vit paguan 616 mijë lekë taksa. Ai që merr 3.6 milionë lekë rrogë ne vit paguan zero taksa. Pyetje për qeverinë: Po kjo është e barabartë?”-shkruan ndër të tjera Tomorri.

Postimi i plotë:

Deklarimi vjetor eshte taksim i te varferve

Degjova drejtoreshen e Tatimeve dje te justifikonte detyrimin e qytetareve te dypunesuar per te bere deklarim vjetor, dhe rrjedhimisht per te paguar me shume taksa, si nje mase qe nuk synon rritjen e barres, por barazine ne treg.

Mire shume. Tani, mblidhni pak te gjithe mendimtaret qe keni ne qeveri dhe na zgjidhni pak kete ekuacionin!

LEXO EDHE:  Video-Çfarë shkaktoi tërmeti në një qendër interneti/Si “fluturojnë” njerëzit

Rasti 1:
Një qytetar punon vetëm një muaj në vit dhe pjesën tjetër të vitit rri i papunë. Gjatë këtij muaji ai bën dy punë të ndryshme nga të cilat siguron në total 3.5 milionë lekë të vjetra. Për këtë nivel të ardhurash, taksa që ky qytetar do të paguajë në shtet është 616 mijë lekë të vjetra.

Rasti 2:
Një qytetar tjetër bën vetëm një punë, por punon në të gjithë muajt e vitit. Ai paguhet 300 mijë lekë në muaj ose 3.6 milionë lekë të vjetra në vit. Taksa që ky qytetar paguan në shtet është zero.

Pra, qytetari që merr 3.5 mln lekë rrogë ne vit paguan 616 mijë lekë taksa. Ai që merr 3.6 milionë lekë rrogë ne vit paguan zero taksa. Pyetje për qeverinë: Po kjo është e barabartë?

Morali I fabulës:
Taksa progresive dhe barazia nuk shkojnë asnjëherë më njëra tjetrën. Progresivizmi është trade-off mes barazisë dhe dhembshurisë. Është një konsensus, ku shoqëria cënon barazinë dhe drejtësinë për të ndihmuar pjesën më vulnerabël të saj, pra për të mos lënë njeri pas.

Koncepti strikt i barazise eshte taksa lump sum. Madje as taksa e sheshte nuk eshte, por lump sum, pra taksa per koke ku cdo njeri paguan te njejten takse fikse. Por meqense tregu, aftesite, rrethanat dhe fati bejne qe nje pjese e individeve te mbeten pas apo te bien ne mjerim, shoqeria ben kete konsensus. Dhembshuri ne kurriz te barazise dhe drejtesise.

Ah dhe nje gje. Mos genjeni me here tjeter kur sillni shembuj me njerez qe paguhen 2.5 milione leke ne muaj. Sepse te gjithe ata qe kane page mbi 1.66 milione leke ne muaj e kane prej vitesh detyrimin per te bere deklarim vjetor te ardhurash. Ky rregullimi i fundit eshte per taksuar fukarenjte.

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

KLSH zbulon katrahurën në PPP e Milot-Balldren/ Falsifikime dhe zero investime nga koncesionari

Publikuar

-

Nga

Të dhënat për kontratën koncesionare me Partneritet -Publik -Privat për ndërtimin e rrugës, Milot -Balldren nga kompania ANK janë falsifikuar.

Kontrolli i Lartë i Shtetit në një audit të thelluar mbi procesin e kontraktimit me PPP të projektit ka gjetur të dhëna të ndryshme në një tabelë që ka të njëjtin numër regjistrimi, ku vërehen qartë se si kanë ndryshuar shumat dhe afatet e financimit të segmentit nga furnitorët.

Në draft kontratën e protokolluar nga Ministria e Financave me shkresë nr. 8415 me datë 07.05.2019, sipas regjistrimeve me nr.1801 Rep, nr. 469 Kol, konstatohet diferenca në anekset e kësaj kontrate me kontratën e botuar në faqen zyrtare të Kuvendit.

Sipas shtojcës 6 “Modeli Financiar” të kontratës së përcjellë në Ministrinë e Financave financimi nga furnitorët është 19.5 milion euro, përkatësisht 9.5 milion euro vitin e dytë dhe 10 milion euro vitin e tretë të projektit koncesionar/PPP.

Sipas kontratës së botuar në faqen e Kuvendit, financimi nga furnitorët është 19.5 milion euro, përkatësisht 2.5 milion euro vitin e parë, 3 milion euro vitin e dytë, 7 milion euro vitin e tretë dhe 7 milion euro vitin e katërt, të projektit koncesionar/PPP. Shifrat e ndryshuara në tabelat që shoqërojnë kontratën janë të faktuara nga faksimilet në fund.

Shifrat e ndryshme në njëjtën shkresë me të njëjtën numër regjistrimi tregojnë për ndërhyrje njerëzore të paligjshme që cenojnë integritetin e të dhënave dhe shifrave të mëparshme të studimit të fisibilitetit. Kontrolli i Lartë i Shtetit pohoi se për qëllime të analizës u mor në konsideratë tabela e botuar nga Kuvendi i Shqipërisë.

Struktura e financimit e fryrë, kontraktorit nuk i nevojiten fondet e veta

Struktura e propozuar e financimit duke e krahasuar me nevojën për flukse dalëse konstatohet jo e përshtatshme, duke krijuar teprica likuiditeti të panevojshme, të cilat nga njëra anë shkaktojnë shpenzime interesi të panevojshme dhe nga ana tjetër ulin vlerën reale të kontributit të kapitalit të operatorit privat, thuhet në gjetjet e auditit.

Në këtë mënyrë nevoja për flukse dalëse në vitin e parë të kontratës vlerësohet në vlerën 32.500.000 euro, ndërkohë që financimi vetëm me hua bankare vlerësohet në shumën 40.000.000 euro, duke krijuar një tepricë të panevojshme prej 7.500.000 euro. Po në të njëjtin vit parashikohet financim i operatorit privat në shumën 6.000.000 euro, e cila në total rezulton në një tepricë likuiditeti prej 13.500.000 euro. Kjo do të thotë që gjatë vitit të parë bazuar në planin e paraqitur në studim fizibiliteti, jo vetëm që nuk ka nevojë për 40.000.000 euro hua, por edhe kapitali i operatorit privat i pretenduar për financim, rezulton i panevojshëm, pasi nevojat për financim të projektit për vitin e parë, mbulohen dhe tejkalohen me hua bankare.

Përgjatë gjithë periudhës së investimit akumulohen mjete monetare të panevojshme të cilat duke pasur një normë interesi prej 5% mbi kapitalin e investuar nga koncesionari rezultojnë rreth 1.6 milion euro kosto interesi të panevojshme.

Nga auditimi konstatohet se është parashikuar të financohet e gjithë vlera e kostos së investimit duke përfshirë edhe fitimin e operatorit privat të realizuar si pasojë e operacioneve ndërtimore. Në këtë mënyrë, konstatohet se vlera reale e investuar nga sektori privat në fazën e ndërtimit është më e ulët se 30 milion euro të deklaruara, pasi për pjesën e ndërtimit, projekti do të gjenerojë fitim. Struktura e financimit për pjesën e ndërtimit vlerësohet të jetë e mbivlerësuar duke mos marrë parasysh këtë element dhe duke i ofruar kthim nga investimi koncesionarit edhe për pjesën e fitimit të realizuar nga  faza ndërtimore. Përveç, pjesës së shtrenjtimit të kostos së financimit të projektit, ky konstatim jep efekte edhe në vlerën reale të investuar nga koncesionari në projekt, që në rastet e një marzhi fitimi prej 10% (që përkthehet në një fitim prej rreth 14 milion euro vetëm nga ndërtimi), vlera reale e investuar për këtë projekt rezulton në rreth 16 milion euro dhe jo 30 milion euro siç pretendohet nga koncesionari.

LEXO EDHE:  Nuk ndalen tërmetet/ “Shkunden” Korça, Kruja dhe Durrësi

Supozimet e studimit përfshijnë financimin me 115 milion euro hua bankare dhe 50 milion euro investim nga kapitali i kompanisë, nga të cilat 30 milion Euro për realizimin e investimit dhe pjesa tjetër prej 20 milion euro për mirëmbajtjen. Në total kostoja e investimit dhe mirëmbajtjes sipas vlerësimeve është në shumën 161.5 milion euro ndërkohë që modeli i financimit përfshin burime në shumën 165 milion euro. Diferenca prej 3.5 milion euro financim shtesë përtej nevojave për investim dhe mirëmbajtje sipas modelit të propozuar rëndon me kosto shtesë  financimin përtej nevojave reale, duke përfshirë kostot e interesit. Pjesa e financimit të shpenzimeve të mirëmbajtjes nga kapitali i shoqërisë nuk është pjesë e pasqyrës së fluksit të parasë si fluks hyrës megjithëse është deklaruar se do futen në projekt si të tilla, ndërkohë që është pjesë e analizës si fluks dalës nga shpenzimet e mirëmbajtjes.

Për tre vitet në të cilat është parashikuar që të realizohet investimi, vendosen në dispozicion fonde të panevojshme (krahasuar me nevojën për para për kryerjen e investimit) që në vitin e parë e cila vazhdon deri në vitin e tretë, nga ana e koncesionarit dhe financimit me hua bankare për të cilat paguhet interesa.

KLSH konstaton se analiza e kryer nga Ministria e Financave dhe Ekonomisë është jo e plotë dhe nuk ka evidentuar problematikat në drejtim të flukseve të projektuara të parasë, burimet e nevojshme të financimit, treguesit kryesorë financiarë të projektit si dhe  kostot kryesore që angazhojnë flukse dalëse të parasë. Në këtë mënyrë, për efekt të problematikave të vlerësuara më sipër nuk evidentohet të jetë refuzuar projekti por është shprehur dakortësia në parim.

Kostot e shpronësimit nuk janë parashikuar

Sipas rezultateve të kontrollit kostot e shpronësimit të këtij projekti koncesionar rezultojnë të mos jenë parashikuar në studimin e fizibilitetit, të cilat duhet të jenë në formën e kostove të investimit për të ndodhur përpara fillimit të punimeve. Nga auditimi konstatohet se flukset dalëse si pasojë e kostove të shpronësimit nuk janë pjesë e analizës së flukseve të parasë për të pasqyruar treguesit financiarë të projektit dhe fluksin neto të parasë për Buxhetin e Shtetit.

Kontrata e Milot-Balldren

Kontrata e koncesionit/PPP ndërmjet Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, si Autoriteti Kontraktor, shoqërisë “ANK” sh.p.k., si koncesionari, dhe shoqërisë “Bardh Konstruksion” sh.p.k., si shoqëria koncesionare, për projektimin, ndërtimin dhe mirëmbajtjen e segmentit rrugor Milot–Balldren u miratua nga Kuvendi në fund të muajit korrik.

Kjo kontratë ngjalli debate të mëdha për koston e lartë të saj, 256 milionë euro me TVSh, ose 15 milionë euro për kilometër,  rishikimin në rritje të saj në raport me ofertën fillestare që ishte 161 milionë euro, rinegocimin pa garë të interesave.

Kompania deklaroi se do të merrte një kredi prej 70 milionë eurosh, do të përdorte financiame nga furnitorët prej 19.5 milionë eurosh dhe do të investonte 52 mln euro nga kapitali i vet.

Të dhënat e bilancit treguan se kompania nuk kishte kapacitetet financiare që të ndërtonte një projekt të tillë.  Ndërsa ANK premton të financojë 52 milionë euro nga kapitali i vet, të dhënat zyrtare nga bilanci 2017 tregojnë se totali i aktiveve të saj është vetëm 16 milionë euro (2 miliardë lekë), ndërsa totali i kapitalit është 3.2 milionë euro. Kompania kishte të ardhura prej 16 milionë eurosh në 2017-n dhe një fitim minimal prej më pak se 1 milion euro. / Monitor

 

LEXO TE PLOTE