Connect with Us

Si po rikthehet ISIS-i

Blog

Si po rikthehet ISIS-i

Publikuar

-

Nga Mike Giglio “The Atlantic”

* Prej javësh, Iraku është tronditur nga protestat antiqeveritare dhe trazirat e dhunshme. Kryeministri i saj, një aleat i SHBA-së, mund të japë dorëheqjen. Dhe tani partnerët lokalë të Amerikës në Siri, kurdët, që kanë bërë më shumë se kushdo tjetër në mposhtjen e ISIS-it, me koston e humbjes së mijëra jetëve, kanë mbetur të vetëm përballë një pushtimi të mundshëm nga armiku i tyre i fuqishëm, njëherazi anëtar i NATO-s, Turqia.

Presidenti Donald Trump, shpalli befas një vendim të rëndësishëm mbi Sirinë, pas një telefonate që pati me homologun turk Rexhep Taip Erdogan. Ai tha se trupat amerikane do të tërhiqen nga pozicionet në veri-lindje të Sirisë, duke lënë zbuluar Forcat Demokratike Siriane (SDF) të udhëhequra nga kurdët, dhe i dhënë mundësi Erdoganit të nisë pushtimin e dëshiruar të territorit kurd në veri të Sirisë.

Lëvizja e Trump, shkaktoi reagime të forta nga të dyja palët në Kongres. Kjo e detyroi Trumpin, të zotohet se do të përdorë “mençurinë e tij të madhe dhe të pakrahasueshme”, për të garantuar që Turqia të mos ndërmarrë asnjë veprim “jashtë kufijve”. Kjo është në fakt një “recetë” për kaosin, dhe nuk mund kishte skenar më të mirë se sa ky për ISIS-in.

Gjatë luftës që SHBA-ja zhvilloi kundër të ashtuquajturit kalifat të ISIS, ishte e qartë se proto-shteti ekstremist që krijoi grupi në Siri dhe Irak, nuk kishte shumë shanse të ekzistonte për shumë gjatë. Militantët e ISIS, nuk kishin asnjë mundësi t’i kundërviheshin fushatës së pamëshirshme të sulmeve ajrore amerikane.

Ata u përballën me një armik të papepur vendas, kurdët, të mbështetur nga SHBA-ja, që zhvilluan pjesën më të madhe të luftimeve në terren. ISIS, një pasardhës i militantëve të Al-Kaedës që luftuan kundër trupave amerikane në Luftën e Irakut, do të kthehej në rrënjët e tij të dikurshme, duke funksionuar në klandestinitet.

Kur kalifati territorial u mposht, SHBA-ja mund të përqendrohej në rindërtimin e zonave të rrënuara. Por sikurse raportoi ”The Neë York Times” këtë verë, ISIS ka ende në terren më shumë se 18.000 luftëtarë nëpër Irak dhe Siri. Shumica e tyre, janë organizuar në celula të fjetura dhe grupe guerile që organizojnë prita, rrëmbime dhe vrasje në të dyja vendet.

Mbështetja e vazhdueshme amerikane, ishte veçanërisht e rëndësishme për SDF, që numëron rreth 60.000 luftëtarë në pjesën verilindore të vendit. Ata përballen tashmë me një kërcënim të vazhdueshëm, jo vetëm nga ISIS, por nga fqinji i tyre armiqësor Turqia në veri, dhe regjimi sirian në Damask, që është zotuar të rivërë një ditë nën kontroll të gjithë territorin e humbur.

LEXO EDHE:  Irani i kundërpërgjigjet SHBA-ve/ Merr në kontroll pikën kyçe të kalimit të kalimit të naftës

SDF po ruan ndërkohë në burgje dhe kampe mijëra anëtarë të dyshuar të ISIS dhe familjet e tyre në kujdestarinë e tyre, përfshirë 70.000 gra dhe fëmijë në kompleksin famëkeq në qytetin sirian Al-Hol, që është shndërruar në qendrën e rekrutimit të ISIS.

Shtëpia e Bardhë, njoftoi të dielën se Turqia do të marrë nën kontroll të gjithë të burgosurit që mbahen nga SDF. Një vendim që shton pasiguritë, duke pasur parasysh historinë e Turqisë me militantët. Luftëtarët e huaj nga e gjithë bota iu bashkuan ISIS, pikërisht përmes kufirit lehtësisht të depërtueshëm Turqi-Siri.

Vetë Turqia është destabilizuar nga lufta e gjatë civile në Siri. Ajo po mban 3.6 milionë refugjatë sirianë, më shumë se çdo vend tjetër. Njëherazi, ky vend është sfilitur nga grindjet e brendshme dhe trazirat, që kanë shkatërruar shërbimet e sigurisë dhe inteligjencës. Për më tepër, Erdogan është më i interesuar të luftojë kundër kurdëve, sesa të ndaj ISIS.

Presideni turk ka premtuar t’i përdorë zonat e pushtuara nga Turqia, për të rivendosur të paktën 1 milionë refugjatë sirianë, duke krijuar një zonë sigurie tampon midis SDF dhe kufirit turk. Ndërsa Erdogani është përpjekur ta etiketojë atë si një ndërhyrje humanitare, ai mund të dëbojë prej andej një popullatë që është kryesisht kurde etnike, për ta zëvendësuar me një popullatë kryesisht arabe.

Një konflikt midis Turqisë dhe SDF, mund të dërgojë dhjetëra mijëra refugjatë në jugun e Irakut, duke e thelluar destabilitetin në këtë vend. Republikanët në Kongres, kanë sinjalizuar se do të kundërshtojnë vendimin e Trump. Vetë Erdogan mund të presë për të hedhur hapin e radhës, deri në vizitën e planifikuar në Shtëpinë e Bardhë muajin e ardhshëm.

Vendimi i befasishëm i Trumpit për tërheqjen e trupave amerikane nga Siria dhjetorin e vitit të kaluar, që shkaktoi edhe dorëheqjen e ish-sekretarit të Mbrojtjes, James Mattis, u anulua pjesërisht, pas rezistencës së ushtrisë amerikane, por edhe segmenteve brenda qeverisë amerikane.

Por siç vuri në dukje artikulli i “New York Times”, vendimi bëri që trupat amerikane të zvogëlonin ndjeshëm ritmin e operacioneve kundër ISIS në Siri. Sido që të jetë rezultati kësaj here, aleatët e amerikës në luftën kundër ISIS-it, janë lënë sërish në baltë. Nëse kurdët mund të përballojnë të vetëm një ringjallje të ISIS-it, kjo është një çështje tjetër./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Sekreti i jetëgjatësisë është ajri i pastër në mal/ Shembulli vjen nga Azerbajxhani

Publikuar

-

Nga

Nga Kamilla Rzayeva “CNN”

* Në botë ekzistojnë një numër destinacionesh, që janë të famshme për jetëgjatësinë e banorëve të tyre. Në Japoni, 100-vjeçarët e qytit të Okinauas, i kanë dhënë pseudonimin “Toka e të pavdekshmëve”. Kampodimele, “fshati i përjetësisë” në Itali, është dëshmi e mrrekullisë që bën dieta ushqimore mesdhetare.

Në qytezën plot diell të Kalifornisë në SHBA, Loma Linda, një komunitet besimtarësh të Adventistëve të Ditës së Shtatë, po përfiton ndjeshëm nga jetesa në një mjedis të pastër. Por në cepin tjetër të globit, ekziston një vend për të cilin nuk do të keni dëgjuar të flitet dhe aq shumë: Lerik në Azerbajxhanin e Jugut.

I ndodhur në jug të Kaukazit, aty gjenden disa prej krahinave të njohura për banorët që jetojnë shumë gjatë, përfshirë krahinën e Lankaran. Por Lerik, mendohet se ka përqendrimin më të lartë të 100-vjeçarëve. Në këtë tokë me ngjyrë smeraldi, me retë që enden nëpër Malet Talish, njerëzit duket se e kanë zbuluar sekretin e një jete të gjatë dhe të shëndetshme. Aty ndodhet Muzeu i Jetëgjatësisë, i ndërtuar në vitin 1991 dhe i rikonstruktuar në vitin 2010.

Ai ka më shumë se 2.000 objekte, që dokumentojnë jetën dhe kujtimet e banorëve më të moshuar të rajonit. Pjesa më tërheqëse janë portretet e 100-vjeçarëve, që mbulojnë muret e muzeut. Këto foto që datojnë që nga vitet 1930, janë dhuruar nga fotografi francez Frederik Lahop.

Në vitin 1991, në Lerik kishte më shumë se 200 njerëz më shumë se 100-vjeç, nga një popullsi e përgjithshme prej 63.000 banorësh. Që nga ajo kohë të dhënat kanë qenë më pak mbresëlënëse.

Banorët vendas, bëjnë përgjegjës rrezatimin nga antenat e telefonisë celulare, dhe ndotjen e  mjedisit. Gjithësesi ka 11 njerëz më shumë se 100 vjeç, nga një popullsi totale prej 83.800 banorësh. Qytetari më i vjetër i Lerikut është Raxhi Ibrahimova, 105 vjeç. Është një rekord i mirë.

Por që nuk ka të krahasuar me famën që arriti dikur Shirali Muslumov, një bari që supozohet se jetoi 168-vjeç. Faqet e zverdhura të pasaportës së tij, pretendonin se ai kishte lindur në vitin 1805, ndërsa në varrin e tij shënohet se ka ndodhur në vitin 1973. Nëse është e vërtetë, kjo do ta bënte njeriut më të moshuar që ka jetuar ndonjëherë.

Fatkeqësisht, në fillimin e shekullit XIX-të, regjistrimet e lindjeve ndodhnin rrallë në fshatra të largët, si vendlindja e tij në Barzavu. Prandaj nuk ka asnjë të dhënë të vërtetueshme se kur lindi ai. Letra të panumërta të dërguara nga e gjithë bota në ditëlindjet e tij të ndryshme, nuk lënë ndonjë fije dyshimi, se ai ka jetuar vërtet shumë.

Por ndoshta është e drejtë të vlerësojmë mundësinë e një gabimi minimal prej 20 vitesh. Gjeni i jetëgjatësisë, duket se funksionon edhe në familjen e tij. Vajza e tij 95-vjeçare, Halima Kambarova, thotë për CNN se ndërsa mund të mos jetojë 168-vjeç, sa babai i saj, shpreson së paku shpreson të jetojë deri 150-vjeç si gjyshi i saj, apo 130-vjeçe si tezja e saj.

LEXO EDHE:  “CityNews.al”, tani “CNA.al”/ Ndryshojmë imazhin por jo përmbajtjen

LEXO EDHE:  Irani i kundërpërgjigjet SHBA-ve/ Merr në kontroll pikën kyçe të kalimit të kalimit të naftës

Kur ftohet koha, shumica e mbi 100-vjeçarëve zhvendosen në zonat më të dashura bregdetare të Lankaran, që kanë një klimë më të butë. Por Kambarova ndodhej ende në fshatin Lerik kur u vizitua nga një grup i “CNN Travel”, në shtëpinë modeste 2-katëshe të të atit, e rrethuar nga shumë pemë molle dhe dardhe.

E ulur pranë dritares, dhe e mbështjellë me një shall, ajo flet pak me theks, duke kaluar shpesh në gjuhën e saj amtare Talish, një dialekt që flitet nga vetëm 200.000 njerëz, i klasifikuar si “i rrezikuar” nga UNESCO. Ajo na tregon pasaportën e saj, që nuk ka të shënuar muajin apo datën e lindjes, por vetëm vitin:1924.

Ajo mund të jetë 95-vjeçe, por ajo është shumë e pranishme në jetën e familjes, duke luajtur me nipërit dhe mbesat e saj, dhe duke treguar sensin e saj të humorit. Kur e pyesin mbi moshën, ajo përgjigjet me gëzim:“Jam 15-vjeç!”. “Qetësia e mendjes, është pjesë e sekretit të tyre. Ata qëndrojnë larg stresit, e mendojnë jetën në një mënyrë mjaft filozofike, e jetojnë një ditë pa shumë planifikime apo shqetësime për të ardhmen”- na thotë drejtori i Muzeut të Jetëgjatësisë.

Kambarova e kalon gjithë ditën duke punuar në kopsht ose përreth shtëpisë. Dhoma e saj është e vogël, me një qilim të trashë dhe jastëkë në dysheme. Shumë njerëz këtu, preferojnë të flenë përtokë, duke vënë thjesht një batanije të hollë në vend të dyshekut, pasi besohet se është mënyra më e shëndetshme për relaksimin e shpinës.

Në kundërshtim me besimin popullor, 100-vjeçarët e Lerikut hanë mish, por ata kanë trashëguar një preferencë për produktet e freskëta të qumështit si gjiza, gjalpi, qumështi dhe kosi. “Sekreti i një jete të gjatë është ushqimi i mirë, mineralet në ujin e pranverës, dhe bimët që i shtojmë çajit që pimë për të parandaluar sëmundjet. Ndaj njerëzit nuk kanë pse të pijnë ilaçe”- thotë guida jonë.

Dhe në fakt, Kambarova këmbëgul se nuk ka pirë ndonjëherë ndonjë ilaç. Puna fizike që fshatarët bëjnë çdo ditë këtu është e jashtëzakonshme. Nga lindja e diellit deri në perëndimin e diellit, ata punojnë në kopshtet dhe arat e tyre. Ata qepin, thurrin, dhe kujdesen për familjet e tyre të mëdha.

Një studim i vitit 2017 nga Universiteti i Navarrës në Spanjë, zbuloi se të jetuarit në zona me lartësi të madhe mbi nivelin e detit, e zvogëlon rrezikun e sëmundjeve të zemrës, goditjes në tru, dhe diabetit. Një studim i vitit 2011 nga Universiteti i Kolorados në SHBA, zbuloi se banorët në zona të tilla jetojnë më gjatë./ Përshtatur nga CNA.al

Për më tepër shikoni galerinë e fotove të mëposhtme:

LEXO TE PLOTE

Blog

A mund të shpëtohet Venecia?

Publikuar

-

Nga

“Italianët thjesht nuk janë të mirë në planifikimin afatgjatë”, shkruante Maurizio Ferrera për Corriere della Sera. Ne e trajtojmë të ardhmen “si një lloj kolonie të largët dhe të pabanuar, në të cilën mund të shkarkojmë dëmet e prodhuara nga gjeneratat e sotme”. Shikoni borxhin tonë kombëtar që lulëzon, i cili sot është 2.7 trilion dollarë, 138 përqind të produktit tonë të brendshëm bruto. Nëse do të shpëtojmë Venecian, do të duhet të ndryshojmë kulturën tonë politike. Eshtë e paqartë nëse kemi vullnet”.

“Përmbytja katastrofike e Venecias mund dhe duhej të ishte shmangur”, shkruante Gian Antonio Stella në Corriere della Sera. Autoritetet shpallën një gjendje të jashtëzakonshme në qytetin e kanalit, pasi një valë jashtëzakonisht e lartë çoi nivelet e ujit në rreth 2 metra mbi nivelin e detit.

Më shumë se 80 përqind e qytetit historik u përmbyt, përfshirë Bazilikën e Shën Markut, duke lënë pas skena shkatërrimi. Gondolat mbushën brigjet e Kanalit të Madh. Katet e para të hoteleve u shndërruan në pishina: Në Pallatin 500-vjeçar, Gritti “sofrat dhe tavolinat e shekullit të 18-të lundruan nëpër dhomë ndërsa portreti i një pëllumbi shikonte rreptësisht që nga muri”. Në rrugë, turistët me çizme shiu kalonin me vështirësi pranë dyqainxhinjve me duart e ngritura nga qielli, që ruanin gjakftohtësisht mallrat e lagura.

Nuk ka qenë e keqe që nga viti 1966. Në atë kohë, italianët e mbërthyer nga paniku, bënin thirrje për veprim të menjëhershëm, por sapo uji u tërhoq, ata ngritën supet dhe e lanë në heshtje këtë çështje për gati 40 vjet. Sistemi masiv MOSE për mbrojtjen nga përmbytja që u miratua më në fund në 2003 ende nuk ka përfunduar, për shkak të burokracive dhe mashtrimit. Kemi pasur dekada eksperimentesh. Polemikash. Mbeturinash. Rryshfetesh. Hetimesh gjyqësore. Prangash”.

Ndërkohë, Venecia po zhduket nën ujë, shkruante Jacopo Giliberto në Il Ore Sole 24. Ndryshimi i klimës dhe rritja e nivelit të detit janë fajtorë, por po kaq është edhe fakti që ne nxorrëm ujë me pompa nga një akuifer nëntokësor nga vitet ’30 deri në vitet ’80, duke bërë që toka poshtë nesh të “shembet me shpejtësi mbresëlënëse”. Kur autoritetet më në fund u morën seriozisht me përmbytjet në fund të viteve 1980, ata mund të kishin kopjuar projektin e një dige të provuar dhe testuar, si psh Barrat Thames Barrier që mbron Londrën. Por Venecia e lavdishme është një thesar botëror, një muze arti i hapur, kështu që zyrtarët në vend të kësaj zgjodhën “diga të padukshme” më të kushtueshme, që “nuk do të prishnin pamjen”. Deri më tani, kemi shpenzuar më shumë se 6 miliardë dollarë për MOSE, që nuk do të funksionojë deri vitin e ardhshëm.

LEXO EDHE:  SHBA financime për luftën kundër korrupsionit

LEXO EDHE:  SHBA financime për luftën kundër korrupsionit

Projekti është një rrëmujë, shkruante Daniele Fiori në Il Fatto Quotidiano. MOSE përdor porta kundër përmbytjeve të mëdha, që ngrihen nga shtrati i lagunës, duke u mbyllur nga Detin Adriatik kur baticat e larta rrezikojnë të fusin ujë, që përmbyt në të gjithë qytetin. Ndërtimi u ndërpre për disa muaj në 2013 pas zbulimit të një skeme masive ryshfeti, që përfshinte politikanë dhe drejtues të agjencisë së digave. Pastaj u zbulua se “pjesa më e madhe e kapakëve ishin bllokuar nga rëra”, dhe tashmë “menteshat e çelikut – thelbësore që mekanizmi të punojë” janë ndryshkur. “Italianët thjesht nuk janë të mirë në planifikimin afatgjatë”, shkruante Maurizio Ferrera për Corriere della Sera. Ne e trajtojmë të ardhmen “si një lloj kolonie të largët dhe të pabanuar, në të cilën mund të shkarkojmë dëmet e prodhuara nga gjeneratat e sotme”. Shikoni borxhin tonë kombëtar që lulëzon, i cili sot është 2.7 trilion dollarë, 138 përqind të produktit tonë të brendshëm bruto. Nëse do të shpëtojmë Venecian, do të duhet të ndryshojmë kulturën tonë politike. Eshtë e paqartë nëse kemi vullnet”. / bota.al

LEXO TE PLOTE

Blog

“Jemi pasardhës të majmunëve”/ Po pse nuk u bënë të gjithë majmunët si ne?

Publikuar

-

Nga

Ky është ndoshta një nga keqkuptimet më të mëdha në lidhje me evolucionin – që njerëzit kanë zbritur, hap pas hapi, nga majmunët ose majmunët modernë. Mund të jetë për shkak se imazhi i mirënjohur i ‘evolucionit të njeriut’, që tregon një seri majmunësh që bëhen gjithnjë e më të drejtë dhe të ngjashëm me njerëzit, ka ndihmuar në përhapjen e këtij miti.

Së pari, duhet të jemi plotësisht të qartë se majmunët e hershëm dhe majmunët modernë nuk janë e njëjta gjë. Majmunët modernë ndahen në majmunët e Botës së Re dhe të Botës së Vjetër, të dyja janë grupe të veçanta të specieve tek majmunët. Majmunët ndahen sërish në majmunë më të vegjël (gibbonë) dhe majmunë të mëdhenj, të cilët përfshijnë njerëzit. Pra, ne me siguri nuk kemi prejardhje nga majmunët modernë. Po majmunët e hershëm (apes)?

Ne ndajmë shumë tipare me majmunët e tjerë të mëdhenj – shimpanze, orangutangë, bonobo dhe gorilla – dhe ata janë më afër jetesës sonë. Por as ata nuk janë paraardhësit tanë. Secila nga speciet e majmunëve të mëdhenj, përfshirë njerëzit, evoluoi në mënyrë të pavarur nga një ‘paraardhës i përbashkët.

LEXO EDHE:  Irani i kundërpërgjigjet SHBA-ve/ Merr në kontroll pikën kyçe të kalimit të kalimit të naftës

LEXO EDHE:  Shteti qëndron pas disa "zhdukjeve" dhe  torturave në Turqi?

Nëse gjurmoni fosilet njerëzore prapa në kohë, ato gradualisht bëhen gjithnjë e më shumë të ngjashme me majmunin, me dhëmbë më të mëdhenj, trurin më të vogël dhe gjymtyrët më të lidhura. Dhe nëse i gjurmoni shimpanzetë pas në kohë, ato bëhen më shumë si ai paraardhësi i përbashkët. Nëse ktheheni miliona vjet, historia evolucionare e njerëzve dhe shimpanzeve përfundimisht konvergon, dhe do të zbuloni se ne ndajmë një të afërm që ishte një specie tërësisht e ndryshme – paraardhësi ynë i përbashkët.

Çdo kryqëzim në një pemë evolucionare, përfaqëson një paraardhës të përbashkët. Nëse gjurmoni përsëri edhe më tej, përfundimisht do të gjeni një paraardhës të përbashkët midis majmunëve dhe majmunëve të lashtë, midis të gjithë primatëve, midis të gjitha kafshëve etj. Secila prej degëve të pemës evolucionare vazhdon të evoluojë, duke prodhuar specie të reja të të gjitha madhësive, formave dhe ngjyrave. / Bota.al

LEXO TE PLOTE