Connect with Us

Sa astronautë kanë vdekur deri më sot në hapësirë?

Blog

Sa astronautë kanë vdekur deri më sot në hapësirë?

Publikuar

-

Për shumë njerëz që aspirojnë të bëhen një ditë astronautë, ideja e hyrjes në të panjohurën e madhe, do të ishte një ëndërr e realizuar. Por gjatë 50 viteve të fundit, në fluturimet hapësinore ka pasur jo pak tragjedi, të cilat janë në fakt edhe makthi më i keq i një astronauti.

Në gjysëm shekullin e fundit, rreth 30 astronautë dhe kozmonautë kanë vdekur gjatë trajnimit apo në misione të rrezikshme hapësinore. Por pjesa dërrmuese e këtyre vdekjeve kanë ndodhur ose në Tokë ose në atmosferën përreth Tokës, nën kufirin e pranuar të hapësirës të quajtur Linja Karman, që fillon mbi lartësinë100 km.

Gjithsesi, nga afro 550 njerëz që kanë fluturuar deri tani në hapësirë, vetëm 3 kanë vdekur në fakt atje. Në fillim të garës hapësinore, si NASA amerikane ashtu edhe Bashkimi Sovjetik patën një seri aksidentesh vdekjeprurëse, që vranë dhjetëra pilotë, sidomos gjatë provave me avionët reaktivë.

Pastaj ishte zjarri që përfshiu “Apollo 1” në janarin e 1967-ës, ai që i mori jetën astronautëve Gus Grisom, Ed Uajt dhe Roxher Shfi. Gjatë një simulimi në NASA, shpërtheu një zjarr brenda kabinës së anijes, që ndodhej ende në tokë. Për shkak të oksigjenit të pastër, zjarri u përhap me shpejtësi në një mënyrë të pakontrollueshme, duke shkrumbuar në pak sekonda ekuipazhin, që u përpoq më kot të hapte derën e daljes.

“Ne kishim bërë saktësisht të njëjtën provë një natë më herët, por pa e mbyllur kapakun e kapsulës, kështu që aty nuk kishte oksigjen të pastër”- kujton Uollter Kaningam, piloti i modulit hënor të “Apollo 7”. Gati 2 vjet më vonë, në tetorin e vitit 1968, Kaningam, Uolli Skira dhe Don Ejzell, u bënë ekuipazhi i parë i misionit Apollo që fluturoi me sukses në hapësirë.

Gjatë 3 viteve që pasuan, astronautët e Apollo kryen edhe 7 misione të tjera, përfshirë edhe uljen e parë në Hënë të “Apollo 11”,  dhe misionin tragjik të “Apollo 13”. Pastaj më 30 qershor 1971, njerëzimi pa vdekjen e parë (dhe deri më sot të vetme në hapësirë. Stacioni i parë hapësinor që u vendos mbi atmosferën e Tokës ishte ai sovjetik “Salyut 1”, që u lëshua pa pilot më 19 prill 1971.

Vetëm disa ditë më vonë, një ekuipazh prej 3 kozmonautësh sovjetikësh, u nis në bordin e anijes “Soyuz 10” me synim stacionin hapësinor dhe qëndrimin në orbitë për 1 muaj. Edhe pse ekuipazhi i “Soyuz 10” arriti me sukses tek “Salyut 1”, problemet me çelësin penguan hyrjen e tyre në stacion.

LEXO EDHE:  13 milionë të vdekur, 500 mijë lëkundje në vit/ Çfarë nuk dini mbi tërmetet

Gjatë kthimit të tyre për në Tokë, disa kimikate toksike depërtuan në sistemin e furnizimit me oksigjen të anijes, duke shkaktuar vdekjen e njërit prej kozmonautëve. Fatmirësisht, 3 anëtarët

e tjerë të ekuipazhit u kthyen në shtëpi pa pasoja të rënda për shëndetin e tyre.

Vetëm disa muaj më vonë, më 6 qershor 1971, misioni “Soyuz 11” pësoi një tjetër dështim në synimin për të hyrë brenda stacionin hapësinor. Në dallim nga ekuipazhi i mëparshëm, 3 kozmonautët Georgi Dobrovolski, Vlladislav Volkov dhe Viktor Pacajev, ia dolën të hyjnë brenda “Salyut 1”.

Ata i kaluan atje 3 javë, duke vendosur jo vetëm një rekord të ri për kohën më të gjatë të kaluar në hapësirë, por realizuan ndërkohë edhe një sërë eksperimentesh mbi mënyrën sesi trupi i njeriut reagon, gjatë periudhave të gjata pa ndjesinë e rëndesës.-raporton Astronomy.com.

Më 29 qershor 1971, kozmonautët hipën sërish në anijen “Soyuz 11”, dhe filluan zbritjen e tyre në Tokë. Pikërisht në atë moment ndodhi tragjedia. Për specialistët në tokë, gjithçka shkoi në dukje në rregull. Anija kozmike, udhëtoi përmes atmosferës, duke u ulur në Kazakistan, ashtu siç edhe ishte planifikuar.

Por kur u hap kapsula, u zbulua që të 3 anëtarët e ekuipazhit kishin vdekur. “Në pamje të parë, anija nuk kishte asnjë lloj dëmtimi”- kujton Kerim Kerimov, kryetar i Komisionit të Shtetit. Kozmonautët u nxorrën me shpejtësi nga moduli. Trupi i Dobrovolskit, ishte ende i ngrohtë. Mjekët i dhanë frymëmarrje artificiale.

Bazuar në raportet zyrtare, shkaku i vdekjes së tyre ishte asfiksia. Aksidenti fatal mendohet

se u shkaktua nga prishja e një valvule, që ishte hapur rrugës. Në lartësinë 168 km nga toka, boshllëku i hapësirës thithi me shpejtësi të gjithë oksigjenin nga kabina e ekuipazhit. Për shkak se valvula ndodhej nën ndenjëset e kozmonautëve, ishte gati e pamundur që ata ta riparonin problemin në kohë.

Gjatë një testimi të hershëm në vakum nga NASA-s, kostumi i astronautit Xhim Leblank nisi

të me shpejtësi ajrin. Brenda rreth 30 sekondave, ai humbi ndenjat, por ndihma e parë e menjëhershme i shpëtoi jetën. Si rezultat i tragjedisë së “Soyuz 11”, Bashkimi Sovjetik kërkoi që të gjithë kozmonautët të pajiseshin me kostume hapësinore që i rezistonin presionit, një praktikë që ekziston edhe sot./ Përshtatur nga CNA.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Bie miti/ Fëmijët e vetëm, janë po aq të aftë sa edhe fëmijët me vëllezër dhe motra

Publikuar

-

Nga

Fëmijet e vetëm, kanë pasur zakonisht një nam të keq. Ata perceptoheshin shpesh si egoistë, të llastuar, trazovaçë, të paaftë për t’u shoqëruar me të tjerët, dhe të vetmuar. Dhe vetë psikologjia, mund të jetë pjesërisht fajtore për këto stereotipe negative.

Në fakt, Grenvil Holl, një nga psikologët më me ndikim të shekullit të kaluar, dhe presidenti i parë i Shoqatës Psikologjike Amerikane, ka thënë se “të qënit një fëmijë i vetëm, është një sëmundje në vetvete”. Fatmirësisht, që nga ajo kohë qasja ka ndryshuar.

Studimi më i fundit mbi thuajse 2.000 gjermanë të rritur, zbuloi se fëmijët e vetëm nuk kanë më shumë gjasa të jenë narcizistë, sesa ata që kanë motra dhe vëllezër. Titulli i studimit është “Fundi i një stereotipi”. Megjithatë, në qarkullim mbeten edhe shumë stereotipe të tjera.

Prandaj, le të shohim se çfarë thotë studimi shkencor. Nëse vërejmë personalitetin e një fëmije të vetëm, tek ai nuk gjenden dallime midis njerëzve që kanë ose jo motra dhe vëllezër, në tipare të tilla si të qënit i hapur, pjekuria, bashkëpunimi, autonomia, kontrolli personal dhe udhëheqja.

Në fakt, fëmijët e vetëm kanë prirjen të kenë më shumë motivim për të pasur arritje në jetë (aspirata, përpjekje dhe këmbëngul), si dhe aftësi për t’u “përshtatur” me kushtet e reja, sesa ata që kanë motra dhe vëllezër.

Çështja e motivimit më të madh, mund të shpjegojë faktin pse ata kanë më shumë prirje të shkollohën më shumë, dhe të kenë sukses në profesione me prestigjioze, sesa të tjerët që nuk janë fëmijë të vetëm të një familje. Ndërkohë disa studime, kanë zbuluar që fëmijët e vetëm, kanë tendencën të jenë më inteligjentë, dhe të kenë rezultate më të larta në shkollë se të tjerët.

Një përmbledhje e 115 studimeve, që krahasojnë inteligjencën e njerëzve me dhe pa motra apo vëllezër, zbuloi se fëmijët e vetëm kishin një rezultat më të lartë në Testin e Inteligjencës (IQ).

Grupet e vetme që tejkaluan në inteligjencë dhe arritje akademike fëmijët e vetëm, ishin të parëlindurit dhe ata që kishin vetëm një motër ose vëlla më të vogël.

Është e rëndësishme të theksohet se ndryshimi në inteligjencë, ka prirje të gjendet tek fëmijët parashkollorë, por më pak tek studentët në universitet. Kjo gjë sugjeron, që hendeku zvogëlohet me kalimin e moshës. Në këto studime, u shqyrtua edhe shëndeti mendor i njerëzve me dhe pa vëllezër apo motra.

LEXO EDHE:  Vdekjet zbresin në moshat më të reja në 2017-n/ Shkak përhapja e kancerit dhe sëmundjeve të zemrës

LEXO EDHE:  13 milionë të vdekur, 500 mijë lëkundje në vit/ Çfarë nuk dini mbi tërmetet

Sërish, gjetjet nuk treguan ndonjë ndryshim midis dy grupeve, përsa i përket niveleve të ankthit, vetëvlerësimit dhe problemeve në sjellje. Prej kohësh është sugjeruar që fëmijët e vetëm, kanë prirjen të jenë të vetmuar, dhe të hasin vështirësi në bërjen e miqve të rinj.

Studimet i kanë krahasuar marrëdhëniet e bashkëmoshatarëve, dhe miqësive të tyre gjatë shkollës fillore midis fëmijëve të vetëm, të parëlindurve me një motër ose vëlla, dhe të lindurve si të dytë me një vëlla ose motër. Rezultatet tregojnë se fëmijët e vetëm, kishin të njëjtin numër miqsh dhe me të njëjtën cilësi si fëmijët në grupet e tjera.

Pra nisur nga këto të dhëna, a është më mirë të jesh një fëmijë i vetëm? Të marra së bashku, këto gjetje duket se sugjerojnë që pasja e vëllezër dhe motrave, nuk bën ndonjë dallim të madh në formimin tonë. Në fakt, kur ka dallime, duket sikur është edhe më mirë që të mos kemi motra apo vëllezër.

Atëherë, pse mund të jetë ky rasti? Në ndryshim nga fëmijët që kanë motra dhe vëllezër, fëmijët e vetëm kanë vëmendjen, dashurinë dhe burimet e plota materiale të prindërve të tyre, gjatë gjithë jetës së tyre. Është supozuar gjithnjë, se kjo sillte pasoja negative për këta fëmijë, pasi i bënte ata përtacë dhe të padisiplinuar.

Por gjithashtu mund të sugjerohet, edhe se mungesa e konkurrencës për burimet prindërore, mund të jetë një avantazh për fëmijët. Duke pasur parasysh faktin, që numri i familjeve me vetëm një fëmijë po rritet në mbarë botën, ka ardhur ndoshta koha që të ndalojmë stigmatizimin e fëmijëve të vetëm, dhe të mos i kritikojmë prindërit që zgjedhin të kenë vetëm një fëmijë. Fëmijët e vetëm, duket se janë shumë mirë, në mos më mirë, se të tjerët që kanë motra dhe vëllezër./ The Conversation-Përshtarur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

101 vjet nga fundi i Luftës së Parë Botërore/ Kuriozitetet më pikante që mund të mos i keni ditur

Publikuar

-

Nga

Gjermanët u ndaluan të hanë sallamra gjatë Luftës së Parë Botërore. Kjo pasi zorrët e 250.000 lopëve, u përdorën për të prodhuar Zepelinët, balonat e mëdha më ajër të nxhetë që përdoreshin për të bombrduar pozicionet e armikut.

Shërbimi sekret britnik, MI6, përdorte spermën si bojë të padukshme gjatë korrespondencës së luftës.

Dy vjet pasi fundosjes së Titanikut, në Gjirin e Shën Lorencit u fundos anija “Empress Of Ireland”, që humbi 68.5 për qind të të gjithë pasagjerëve (0.5 për qind më shumë se sa Titaniku). Ngjarja u fsheh nga media, për shkak të luftës.

Ushtarët kanadezë, përdornin rroba të njomura me urinë, për t’u mbrojtur ndaj sulmeve me armë kimike. Amoniaku në urinë e neutralizon klorin, dhe uji e shpërbën atë. Kjo i shpëtonte ushtarët nga vdekja e sigurtë nga asfiksia.

Derisa u ndalua me ligj gjatë Luftës së Dytë Botërore, gjermanishtja ishte gjuha e dytë më e folur në SHBA. Shumë qeveri lokale, shkolla dhe gazeta, përdornin gjuhën gjermane.

Gjatë Luftës së Parë Botërore, Rumania e dërgoi të gjithë thesarin e saj për ruajtje në Rusi. Por në vitin 1918, qeveria e re komuniste ndërpreu të gjitha lidhjet diplomatike, dhe refuzoi kthimin e thesarit. Moska mban ende sot thesarin me vlerë mbi 1.5 miliardë dollarë, dhe s’ka ndërmend që t’ja kthejë atë Bukureshtit.

Edhe pse oficerët e dinin se në orën 11.00 pradites së 11 nëntorit 1918, hynte në fuqi marrëveshja e armëpushimit, ata vazhduan t’i dërgojnë ushtarët në betejë, dhe të bombardonin linjat e armikut deri në orën 10:59. Rreth 2.000 njerëz, vdiqën në orët e fundit të luftimeve.

Gjatë luftës, kishte një regjiment me ushtarë zezakë amerikanë, të cilin gjermanët e kishin aq shumë frikë, sa që e quanin “Harlem Hellfighters”. Kjo njësi nuk lëshoi në asnjë rast asnjë centrimetër nga fronti që mbronte, dhe asnjë prej ushtarëve nuk u kap kurrë rob nga armiku.

Mbreti i Belgjikës, Alberti I, e drejtoi personalisht ushtrinë e vendit të tij. Bashkëshortja e tij shërbeu si infermiere, ndërsa i biri, princi 14-vjeçar u rekrutua si ushtar, dhe luftoi si gjithë të tjerët në front.

Në një moment, forcat ruse dhe ato gjermane shpallën një armëpushim të përkohshëm mes tyre, për t’u përballur me sulmet e papritura të tufave të ujqërve, që po ulmonin rregullisht llogoret e tyre. Operacioni i përbashkët, ishte i suksesshëm.

LEXO EDHE:  Amerika nuk u zbulua nga Kristofor Kolombi/ Ja si qëndron e vërteta

LEXO EDHE:  Fizikantët: Botët paralele ekzistojnë, dhe bashkëveprojnë me botën tonë

Ushtari anglez, Robert Kempëll, i kapur rob nga gjermanët u lejua të kthehej në shtëpi, për të parë për herë të fundit nënën që po vdiste. Ai u rikthye vullnetarisht një javë më vonë në kampin e të burgosurve.

Franca ndërtoi një Paris të rremë pranë kryeqytetit të saj, për të çoroditur pilotët gjermanë.

Ushtari hungarez Pol Kern, u plagos rëndë në lobin e përparmë të trurit. Për pasojë, ai nuk mundi të flinte më për pjesën e mbetur të jetës. Asnjë mjek, nuk mundi ta shpjegonte këtë dukuri.

Një pëllumb korrier i plagosur i quajtur “Cher Ami”, arriti të shpërndajë një mesazh, që u shpëtoi jetën 198 ushtarëve amerikanë.

Kompania farmaceutike gjermane “Bayer” zbuloi heroinën, të cilën deri në Luftën e Dytë Botërore, e shiti si një kurë për kollën.

Për shkak të mungesës së çelikut, u ndërtuan edhe anije prej betoni. Vetëm 10 prej tyre lundrojnë ende sot, që të gjitha në një qytet të vogël bregdetar të British Kolumbias.

Karl von Myler, kapiteni i anijes luftarake gjermane “SMS Emden” u jepte kohë të mjaftueshme pasagjerëve të anijeve tregtare armike, që të merrnin me vete gjërat e tyre dhe të braktisnin anijen, përpara se ajo të fundosej nga silurët.

Përpara se në avionë të instaloheshin mitralozët, pilotët e Luftës së Parë Botërore, qëllonin ndaj kundërshtarit me pistoleta dhe pushkë.

Gjermania e pagoi vetëm në vitin 2010, të gjithë borxhin që u kishte vendeve Aleate, si fitimtare të Luftës së Parë Botërore.

Para kësaj lufte, larja e dhëmbëve, nuk ishte një praktikë e rregullt tek amerikanët. Ndaj shumë ushtarë kishin dhëmbë të prishura. Zyrtarët e shpallën higjenën e dobët të dhëmbëve, një rrezik për sigurinë kombëtare.

Mbi 600 ushtarë gjermanë, u dogjën për së gjalli në Fort Dumont, kur një ushtar u përpoq të ngrohte kafen e tij mbi flakën e një bidoni me naftë. Ai shkaktoi aksidentalisht një zjarr, që u përhap me shpejtësi tek arkat me municion./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse vendet ish-komuniste, nuk kanë ende një gjyqësor të besueshëm dhe të pavarur

Publikuar

-

Nga

Nga Leonid Bershidsky “Bloomberg View”

* Që prej shembjes së komunizmit, vendet e Evropës Lindore kanë shënuar shumë përparime, duke iu afruar fqinjëve të tyre më të pasur. Por jo në një fushë tepër të rëndësishme:ndërtimi i një sistemi gjyqësor të besueshëm dhe të pavarur. Një nga arsyet, është se Bashkimi Evropian mund t’i ketë shtyrë këto vende në drejtimin e gabuar.

Nga viti 2005, besimi popullor tek gjyqësori, është rritur shumë ngadalë në vendet ish-komuniste që janë aktualisht pjesë e BE-së. Madje në Kroaci, Letoni dhe Slloveni, ky besim ka shënuar rënie. Estonia, është i vetmi vend i Evropës Lindore, ku besimi tek gjyqësori, është më i lartë se sa mesatarja e BE-së, dhe ku hendeku i besimit midis lindjes dhe perëndimit të Evropës, ka mbetur thuajse i njëjtë.

Jashtë Bashkimit Evropian, vende kandidate si Serbia dhe Mali i Zi, Shqipëria, dhe në vende të tjera si Ukraina apo Rusia, situata është e ngjashme:Besimi tek sistemi gjyqësor është kronikisht i ulët. Ky është një problem serioz, pasi mban peng zhvillimin ekonomik, dhe bashkë me të edhe përafrimin e mëtejshëm të standarteve të jetesës midis lindjes dhe perëndimit të Evropës.

Indeksi Global i Konkurrencës i Forumit Ekonomik Botëror, përfshin si një nga parametrat e tij, perceptimet e bizneseve mbi pavarësinë e gjyqësorit. Nga 43 vende evropiane në këtë indeks, nga 20 vendet e fundit, 17 prej tyre janë vende ish-komuniste. Dhe mungesa e paanësisë së gjykatave, e zvogëlon konkurrencën në përgjithësi.

Ky është gjithashtu edhe një problem politik. Në shoqëritë ish-komuniste, drejtësia është një vlerë kyçe, madje shumë më e rëndësishme se në vendet e tjera. Prandaj, kur ka pak besim në sistemin e drejtësisë, kjo krijon rrezikun që qytetarët të votojnë për partite, të cilat premtojnë se do të bëjnë drejtësi

Dhe kjo mund të bëjë, që të ndërmerren reforma në sistem, të cilat synojnë kryesisht t’i vendosin gjyqtarët nën një kontroll më të madh politik, siç ka ndodhur në Hungari dhe Poloni. Këto lëvizje e irritojnë Brukselin, por ato kanë një ndikim në vogël në gjykimin e bizneseve dhe qytetarëve të thjeshtë.

Komisioni Evropian, monitoron sistemin gjyqësor të 28 vendeve anëtare të BE-së, mbi një mori parametrash teknike, dhe po kështu bën edhe Këshilli i Evropës. Por asgjë mori të dhënash, nuk mund të shpjegojë mungesën relative të besimit tek gjykatat, dhe perceptimet e dobëta mbi pavarësinë e tyre në Evropën Lindore.

Mesatarisht në vendet ish-komuniste, ka më shumë gjykatës për frymë, dhe më të mirë-paguar, sesa vendet e Evropës Perëndimore. Për shembull në Kroaci, vendi ku qytearët kanë besimin më të ulët tek gjyqësori në gjirin e BE-së, një gjyqtar i gjykatës të lartë fiton 4.1 herë më shumë sesa një kroat i zakonshëm.

Ndërsa në Finlandë, vendi me besimin më të lartë tek gjyqësori, kjo normë është 3.2 herë më e lartë. Dhe nuk është se vendet ish-komuniste, kanë mbetur pas në aspektin e efikasitetit të gjykatave:Një çështje mesatare, civile ose tregtare zgjidhet për 159 ditë në Hungari, dhe për 176 ditë në Danimarkë.

Problem nuk janë parametrat teknikë. Por struktura e sistemeve gjyqësore të Evropës Lindore, që është e imponuar nga BE, si pjesë e procesit të anëtarësimit. Siç e përmend Kristina Parau, studiuese në Universitetin e Oksfordit, një një studim të sajin të vitit 2015, BE-ja i bindi vendet ish-komuniste të adoptonin variante të një mekanizmi të veçantë për emërimet në gjyqësor, të përqendruara rreth një Këshilli Gjyqësor.

LEXO EDHE:  Bunkerët e miliarderëve/ Si po përgatitet një përqind e popullsisë për fundin e botës

LEXO EDHE:  Amerika nuk u zbulua nga Kristofor Kolombi/ Ja si qëndron e vërteta

Ky është një organ i ndërtuar mbi modelin italian, kur gjyqtarët zgjedhin vetë ata që u bashkohen radhëve të tyre. Ndikimi i politikanëve, është minimizuar. Vetëm Republika Çeke, ku gjyqtarët emërohen nga presidenti, ka arritur të shmangë adoptimin e këtij sistemi.

Por “autonomia gjyqësore, është një thikë me dy presa”, mendon Parau, pasi ajo zhduk çdo pengesë demokratike ndaj gjyqtarëve, pa hequr realisht ndikimin e tyre politik. Ajo argumenton se mekanizmi i ri, fuqizoi një bashkësi juridike transnacionale, të lidhur me elitat politike të vendeve të Evropës Lindore.

Kjo shpjegon dhe faktin, pse partitë që e deklarojnë veten anti-elitare, janë kaq shumë të prirura për të reformuar sistemet gjyqësore të vendeve të tyre. Ka një literaturë në rritje, mbi efektet e paqarta të modelit të Këshillit Gjyqësor. Në një studim të kohëve të fundit, 3 studiues nga Universiteti Masarik në Republikën Çeke, përshkruan dështimin e këtij sistemi në Sllovaki. “Fuqizimi i gjyqësorit ndodhi në një sistem, ku ka mbijetuar lehtësisht trashëgimia dhe kultura e regjimit komunist. Nga njëra anë, është e vërtetë që një nivel më i madh i vetëqeverisjes në gjyqësor, ndihmoi izolimin e gjyqësorit nga presioni i drejtpërdrejtë politik. Por nga ana tjetër, kjo lejoi një kapje të papritur të gjyqësorit ‘nga brenda’, përmes shpërblimit të aleatëve të atyre që janë në pushtet, dhe ndëshkimit të kritikëve të tyre”- shkruajnë studiuesit.

Ukraina, që gjithashtu ka provuar të kopjojë sistemin evropian, ka pasur jo pak probleme me të. Pasi një komunitet gjyqësor tërësisht i korruptuar, ka promovuar gjyqtarë që dihen se i kanë shërbyer interesave politike specifike. Vendi e ka të vështirë të heqë nga sistemi gjyqtarët, që u kanë dhënë mundësi oligarkëve të shmangin ndjekjen penale, dhe që kanë çimentuar sundimin kundër protestuesve gjatë 2 revolucioneve popullore në vend.

Tani nën presidentin e ri, Volodimir Zelenski, vendi po përpiqet të reformojë sistemin e emërimeve në gjyqësor, duke u mbështetur tek ekspertët që kanë ardhur nga jashtë. Është dëshmuar e pamundur të arrihet një autonomi e sistemit, në një bashkësi juridike të korruptuar, nga nënshtrimi politik nën komunizëm, dhe oligarkët e pas komunizmit.

Edhe në Itali, vendi që ka shërbyer si një model për reformat e rekomanduara nga BE, gjyqësori nuk po funksionon shumë mirë. Ai gëzon nivelin më të ulët të besimit të publikut, se në çdo vend tjetër të Evropës Perëndimore. Sistemet gjyqësore në Evropën Lindore, duhet të lëvizin në një drejtim tjetër, drejt pasjes së më shumë llogaridhënie dhe transparence nga ana e gjyqtarëve.

Kjo nuk nënkupton domosdoshmërisht një kontroll më të drejtpërdrejtë politik, edhe pse një shkallë e kufizuar e tij mund të jetë e dobishme. Pra, mund të bëhet ndoshta verifikimi zyrtar të paktën i gjyqtarëve të lartë nga kolegët e tyre ndërkombëtarë, dhe BE-ja ka shumë gjykata profesionale dhe të respektuara.

Derikur BE të ndalojë së mbrojturi gjyqtarët e Evropës Lindore, do të pengohet ndërtimi i mëtejshëm i institucioneve në vendet ish-komuniste. Monitorimi i parametrave teknikë është pozitiv. Por është më e rëndësishme të përqendrohemi tek besimi dhe pavarësia e sistemit. Nevojitet më shumë punë, për të garantuar që Evropa Lindore të ketë me tepër gjyqtarë të kualifikuar dhe të paanshëm përmes procedurave transparente, sesa në mbrojtjen e “lopës së shenjtë” të pavarësisë gjyqësore./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE