Connect with Us

Pse ra ekonomia më shumë sesa pritej/ Sa ndikuan TAP, energjia dhe lojërat e fatit

Ekonomi

Pse ra ekonomia më shumë sesa pritej/ Sa ndikuan TAP, energjia dhe lojërat e fatit

Publikuar

-

Produkti i Brendshëm Bruto (PBB) real shënoi një rritje vjetore prej 2.3% në tremujorin e dytë të vitit 2019. Kjo normë rezultoi lehtësisht më e ulët krahasuar me normën e parashikuar (2.5%), vlerëson Banka e Shqipërisë në një material të brendshëm për ecurinë e produktit të brendshëm real në tremujorin e dytë të vitit, përgatitut për Këshillin Mbikëqyrës. Norma faktike e rritjes ka rezultuar e përafërt krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2019.

Në këndvështrimin sektorial, rritja ekonomike e tremujorit vazhdon të pasqyrojë zhvillimet negative në sektorin prodhues, të ndikuara kryesisht nga tkurrja e aktivitetit të lidhur me “Energjinë” dhe “Ndërtimin”. Edhe sektori i shërbimeve pakësoi lehtësisht kontributin e tij pozitiv, në reflektim të një aktiviteti më të ngadaltë në degët e “Pasurive të paluajtshme” dhe “Aktiviteteve profesionale e shërbimeve administrative”. Ndërkohë, aktiviteti tregtar vijon të gjenerojë ndikimin më të madh pozitiv për rritjen ekonomike, ndërsa shërbimet e tjera vazhdojnë të ndikojnë ecurinë ekonomike në kahun rënës, vlerëson Banka.

Banka e Shqipërisë ka bërë dhe një vlerësim të saj të brendshëm për ndikimet që kanë dhënë sektorët e ndryshëm në këtë ecuri.

Eektin kryesor e ka dhënë “Energji elektrike, gaz, avull, ajër i kondicionuar”, që ka ndikuar me -1.7 pikë përqindje (pp) të rritjes në tremujorin e parë dhe -0.9 pp në të dytin.

Gazsjellësi TAP ka ndikuar në -0.7 pp në tremujorin e parë dhe  -0.6 pp në të dytin.

Mbyllja e aktivitetit të lojërave të fatit ka ndikuar rritjen ekonomike me -0.6pp në tremujorin e parë dhe -0.5 pp në të dytin.

Banka e Shqipërisë vlerëson se pa këto goditje në kahun e ofertës, rritja ekonomike do të ishte më e lartë, përkatësisht 5.5% në tremujorin e parë dhe 4.3% në të dytin.

Në terma të kërkesës agregate, “Konsumi final i popullatës” dha ndikimin kryesor në terma të rritjes, pasuar nga “Konsumi publik”. Kontributet këtyre dy komponentëve në rritje ishin më të lartë krahasuar me tremujorin e mëparshëm. Nga ana tjetër, “Investimet” janë pakësuar në terma vjetorë, duke prodhuar një ndikim negativ në rritje. “Eksportet neto” u karakterizuan nga kontribute negativ, edhe më të thellë krahasuar me tremujorin e parë të vitit.. Shkak ka qenë rritja e shpejtë e importeve krahas një rritje të ngadaltë të eksporteve, vlerëson Banka.

Energjia dhe industria

Banka e Shqipërisë vlerëson se me gjithë zbutjen e ndikimit negativ, dega e “Energjisë” vazhdon të ndikojë ecurinë vjetore të PBB-së në kahun rënës me rreth 0.9 pikë përqindje nga 1.7 pikë përqindje një tremujor më parë. Gjithashtu, midis aktiviteteve industriale, “Industria e metaleve” gjeneroi një kontribut të lehtë negativ për rritjen ekonomike, rreth 0.1 pikë përqindje si në tremujorin e parë. Ndërkohë, degët e industrisë përpunuese dhe asaj nxjerrëse vlerësohet të kenë ndikuar rritjen ekonomike, respektivisht me 0.3 pikë përqindje secila. Një efekt negativ në ecurinë vjetore të PBB-së llogaritet të ketë dhënë edhe aktiviteti në ndërtim, tkurrja e të cilit u përkthye në një kontribut rreth -0.2 pikë përqindje. Sipas INSTAT, kontraktimi i aktivitetit në ndërtim vlerësohet të jetë i lidhur me projektin TAP. Për sa i takon aktivitetit në bujqësi, pyje e peshkim, rritja e tij vazhdon të mbetet me ritme të ulëta, duke u reflektuar në një kontribut rreth 0.4 pikë përqindje për rritjen ekonomike të tremujorit. Komponenti i taksave neto vazhdon të mbështesë ecurinë e aktivitetit ekonomik në të njëjtën masë si një tremujor më parë, përkatësisht me 0.5 pikë përqindje.

LEXO EDHE:  Banka e Shqipërisë “fsheh” në tunelet e saj flori me vlerë 61 milionë dollarë

Shërbimet me rritje

Sektori i shërbimeve ngadalësoi lehtësisht ecurinë rritëse në tremujorin e dytë, në 4.1% nga 4.3% një tremujor më parë. Kjo u reflektua në pakësimin e kontributit të tij në rritjen ekonomike të tremujorit në 1.8 pikë përqindje nga 2.0 pikë përqindje në tremujorin e mëparshëm. Pothuajse të gjitha aktivitetet e shërbimeve dhanë kontribute pozitive në rritjen vjetore të PBB-së, me përjashtim të degës “Arte, argëtim, çlodhje dhe aktivitete të tjera shërbimi”, ndikimi i së cilës vijoi të jetë negativ rreth 0.5 pikë përqindje si një tremujor më parë. Degët e “Pasurive të paluajtshme” dhe “Aktiviteteve profesionale dhe shërbimeve administrative” pakësuan kontributet e tyre në rritjen ekonomike, përkatësisht në 0.4 dhe 0.1 pikë përqindje. Në të kundërt, shërbimet e lidhura me “Aktivitetet financiare dhe të sigurimit” shtuan lehtësisht ndikimin e tyre në rritjen vjetore të PBB-së nga 0.2 në 0.3 pikë përqindje. Ndërkohë, degët e tjera të shërbimeve si “Tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimi ushqimor”, “Administrata publike, arsimi dhe shëndetësia” dhe “Informacioni dhe komunikacioni” vijuan të kontribuojnë në të njëjtën masë si një tremujor më parë, respektivisht me 0.7, 0.4 dhe 0.3 pikë përqindje.

Përmirësohet konsumi

Në këndvështrimin e komponentëve të kërkesës agregate, rritja ekonomike në tremujorin e dytë vitit 2019 u mbështet nga kërkesa e brendshme. Më konkretisht, “Konsumit të popullatës” dha ndikimin kryesor duke u zgjeruar me 2.9% në terma vjetorë. Kjo normë rezulton më e shpejtë nëse krahasohet me tremujorin e mëparshëm (rritja reale vjetore e komponentit shënonte 2.5%). Kontributi i tij në rritjen vjetore të PBB-së vlerësohet rreth 2.3 pikë përqindje. Kontribute pozitive në rritje krahasuar me tremujorin e parë kanë ardhur edhe nga “Konsumit publik i cili u zgjerua më terma vjetorë me 4.4% (0.5% ishte rritja vjetore në tremujorin e parë 2019).

Investimet private në rënie

“Investimet” rezultuan me një rënie në vjetorë me 0.9%. Vlerësohet që ecuria është përcaktuar gjerësisht nga pakësimi i “Investimeve private” me 4.0% në terma vjetorë. Ndërkohë, vlerësohet që “investimet publike” janë zgjeruar me rreth në terma realë vjetorë me rreth 5.0%.

Thellohet deficiti

Komponenti i “Eksporteve neto” vlerësohet të ketë dhënë një kontribut negativ edhe më të thellë krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2019. Deficiti tregtar i mallrave dhe shërbimeve është zgjeruar me rreth 12.6% në terma vjetorë duke gjeneruar një kontribut negativ në masën 1.7 pikë përqindje në rritjen ekonomike.

“Eksporti i mallrave dhe shërbimeve” u zgjerua me rreth 3.2% ndikuar nga rritja vjetore e “eksportit të shërbimeve” me rreth 9.2%. Nga ana tjetër, “eksporti i mallrave” u pakësua me rreth 12.9% në terma vjetorë ndikuar nga ecuria e eksportit të energjisë elektrike. Kontributi i eksportit total në rritjen ekonomike vlerësohet në nivelin 0.9 pikë përqindje.

Nga ana tjetër, rritja “importit të mallrave dhe shërbimeve” u përshpejtua ndjeshëm gjatë tremujorit të dytë të vitit.  Rritja vjetore ka shënuar 6.0% krahasuar me 2.4% në tremujorin e parë të vitit 2019. Përshpejtimi ka buruar kryesisht nga zgjerimi i shpejtë i “importit të shërbimeve”. Rritja e komponentit në terma vjetorë është ngjitur në 10.4% nga 0% në tremujorin e parë. Nga ana tjetër, “eksporti i mallrave” shënoi një rritje vjetore prej 3.8% krahasuar me 3.5% në tremujorin e mëparshëm./ Monitor

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Buxhetit i mungojnë 180 milionë euro nga taksat në 2019-n/ Mosrealizim historik i planit

Publikuar

-

Nga

2019-a u mbyll me të ardhura totale prej 460.3 miliardë lekësh, ose 3.7 miliardë eurosh. Në krahasim me një vit më parë, të ardhurat u rritën me 2.4%. Nëse marrim në konsideratë inflacionin (1.4% mesatarja e 2019-s) dhe rritjen ekonomike (2.7% e pritshme), atëhere rritja reale e të ardhurave është negative, prej -1.7%.

Në krahasim me planin, buxheti është minus me 26.3 miliardë lekë,  nga të cilat 6.3 miliardë lekë nga ndihmat dhe 22 miliardë lekë, ose rreth 180 milionë euro nga të ardhurat e planifikuara tatimore. Sipas të dhënave historike, të përpunuara nga Monitor, ky është niveli më i lartë i mosrealizimit të planit të të ardhurave tatimore, të paktën që nga viti 2009, kur raportohen të dhënat faktike dhe të planit. (shih grafikun).  Mosrealizimi vjen si rrjedhojë e rritjes së ulët të të ardhurave, por dhe planifikimit optimist që bëhet gjithnjë në fillim të vitit. Të dhënat historike tregojnë se vetëm në 2013-n plani është tejkaluar (ndonëse ai ishte caktuar shumë i ulët pasi të ardhurat reale ishin me rënie), në vitet e tjera, të ardhurat tatimore kanë qenë gjithnjë më të ulëta se plani.

TVSH-ja, zëri që sjell më shumë të ardhura në buxhet, kishte dhe mosrealizimin më të madh të planit, me -19 miliardë lekë. Të ardhurta nga TVSH shënuan dhe një rënie vjetore me 7.7% në raport me faktin e një viti më parë. Financat kanë sqaruar se kjo tendencë ka ardhur për shkak të përjashtimit nga TVSH të nënkontraktorëve të TAP, uljes së çmimeve të disa produkteve të importit, mbylljes së lojërave të fatit, zerimi i TVSH-së për produktet bujqësore. Në total, TVSH solli 144 miliardë lekë në buxhet, ose rreth 32% të totalit të buxhetit.

Të ardhurat nga tatim fitimi dhe ato personale ishin me tejkalim plani dhe rritje përkatësish 6.2% dhe 26% në raport me faktin e 2018-s. Rritja e lartë e tatimit të të ardhurave personale u ndikua dhe nga ulja e tatimit për dividendin nga 15 në 8% me efekt prapaveprues që nxiti bizneset të shpërndanin fitimet e mbartura.

LEXO EDHE:  BSH ndërhyn me deklaratë te kursi i këmbimit/ Forcimi i euros shkakton shqetësime

LEXO EDHE:  Paralajmërimi tronditës për lojërat e fatit/ Çfarë do ndodhë gjashtë muaj, pasi Rama ti mbyllë

Të ardhurat nga akciz u rritën me 3.6%, ato nga pushteti vendor me 5.7%. Taksa mbi pasurinë ishte në të njëjtat nivele të një viti më parë dhe 1.7 miliardë lekë më pak se plani, teksa zbatimi i formulës së re të taksimit të pronës nuk u vu në zbatim për shkak të vështirësive me identifikimin e vlerës së pasurive.

Sigurimet shoqërore u rritën me 6%, në linjë me planin e fillim vitit.

Të ardhurat jo tatimore u rritën me 15% të ndikuara nga performanca e mirë e institucioneve buxhetore.

Dhjetori, ndikimi nga tërmeti dhe parashikimi jo realist për 2020

Në dhjetor u mblodhën 39 miliardë lekë në total, pak a shumë në të njëjtin nivel me mesataren vjetore, por ecuri u nxit nga ndihmat dhe mbështetja buxhetore pas tërmetit që arritën në rreth 4 miliardë lekë.

Të ardhurat tatimore në dhjetor ishin 31 miliardë lekë, duke qenë shumë poshtë mesatares prej gati 36 miliardë lekësh të 11 muajve të mëparshëm dhe planit prej 42 miliardë lekësh të parashikuar në fillim të vitit.

Për vitin 2020, parashikimi në buxhet mbetet për një nivel të ardhurash tatimore prej gati 500 miliardë lekësh, ose rreth 40 miliardë lekë më shumë se fakti i 2019-s, që praktikisht duket i paarritshëm, duke pasur parasysh që në 2019-n, një vit normal pa goditjen e tërmetit, të ardhurat ishin vetëm 11 miliardë lekë më pak se një vit më parë.

Në vlerë absolute të ardhurat tatimore u rritën me vetëm 7 miliardë lekë në 2019-n, më e ulëta që nga 2015-a (shih grafikun). Për 2020-n parashikohet që të ardhurat tatimore të rriten me 39 miliardë lekë në raport me 2019-n, një parashikim jo realist duke pasur parasysh ekonominë e dobësuar nga tërmeti. Një rritje e tillë është konstatuar vetëm në 2014-n, periudhë që u shoqërua me një rritje të ndjeshme taksash për biznesin e madh!

Në momentin që të ardhurat nuk realizohen, qeveria është e detyruar të shkurtojë shpenzimet e planifikuara, në mënyrë që të ruajë parametrat e deficitit,  ku ato që preken janë investimet kapitale./ Monitor

 

 

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Bizneseve të Tiranës u rriten me 15-64% tarifat e pastrimit/ U ndikuan dhe nga koncesioni i inceneratorit

Publikuar

-

Nga

Bizneseve të mëdha e të vogla të Tiranës u kanë dalë në sistem tarifat e reja të pastrimit, të cilat kanë qenë në rritje në raport me vitet e mëparshme. Sipas faturave, që disa subjekte kanë dërguar pranë redaksisë së Monitor, për disa kategori biznesi, tarifa vjetore e pastrimit është 85,100 lekë, nga 74 mijë lekë që ishte në vitet e mëparshme (shiko faturën në fund), me një rritje prej 15%, për disa kategori të tjera (biznesi i vogël me xhiro nga 2-8 mln lekë) rritja është nga 10 mijë në 11,500 lekë, po me rritje 15%.

Rritja është më e lartë në përqindje për bizneset e vogla, me xhiro nga 0-2 mln lekë në vit. Për këtë kategori, tarifa është rritur me rreth 64%, nga 3,500 lekë në 5,750 lekë. Vetëm për disa kategori si shërbimet e fotokopjimit, sallonet e bukurisë, agjencitë valutore, transport etj, tarifa e pastrimit është 4 mijë lekë.

Burime zyrtare nga Drejtoria e Taksave Bashkiake në Tiranë thanë se paketa e re ka pasur ulje për bizneset e vogla në lidhje me taksën e përkohshme të infrastrukturës Arsimore dhe rritje në disa raste në tarifën e pastrimit.

Për subjektet e vogla, është ulur taksa e infrastrukturës arsimore, nga 3,500 në 2,500 lekë, por rritja e tarifës së pastrimit është më e lartë, duke bërë që në total për këto dy taksa, bizneset të paguajnë 1,250 lekë më shumë.

Këto tarifa të reja bazohen në vendimin 158 të Këshillit Bashkiak, të marrë në datën 26.12.2019 (shiko në fund tabelën e plotë të tarifave).

Rritja, ndonëse më e lehtë është dhe për familjarët, nga 5,000 lekë në vit që paguanin më parë në 5,750 lekë, ose 15% më shumë.

Për zonat administrative Dajt, Farkë, Kashar, rritja është me 300 lekë (nga 2,000 në 2,300 lekë), ose 15% dhe për njësitë e Berzhitë, Baldushk,  Petrelë, Vaqarr, Pezë, Ndroq, Krabë, Shëngjergj, Zall-Herr, Zall-Bastar, tarifa e pastrimit nga 1,000 lekë bëhet 1,150 lekë.

LEXO EDHE:  Banka e Shqipërisë vendos rikonstruksionin e ish hotel “Dajtit”

LEXO EDHE:  Banka e Shqipërisë vendos rikonstruksionin e ish hotel “Dajtit”

Rritja nga inceneratori

Në relacionin e Programit Buxhetor Afatmesëm, 2020-2022 të Bashkisë Tiranë argumentohet nevoja për rritjen e tarifave, me rritjen e kostos së shërbimit të lidhur edhe me zbatimin e kontratës koncesionare të inceneratorit. “Në bazë të analizës së kostos së shërbimit të pastrimit dhe përpunimit te mbetjeve është evidentuar një diferencë e theksuar mes kostos së shërbimit dhe të ardhurave të arkëtuara për mbulimin e tij. Ky ndryshim është ndikuar kryesisht për shkak të hyrjes në fuqi të kontratës së inceneratorit në vitin 2018 , në bazë të PPP të realizuar nga Qeveria Shqiptare dhe që po zbatohet nga Bashkitë e qarkut të Tiranës.

Gjithashtu një rritje e konsiderueshme vërehet edhe në koston operative vjetore të Bashkisë Tiranë për menaxhimin e këtij shërbimi. Për sa më sipër është vlerësuar e nevojshme rishikimi i nivelit të tarifës për të gjitha kategoritë, në mënyrë që të lehtësohet mbulimi i kostove të cilat janë në rritje cdo vit, pa arritur mbulimin total të saj, dhe në mënyrë të tillë që të mos ketë një rritje të theksuar në barrën fiskale të kategorive duke synuar një shpërndarje të drejtë të kësaj barre në përputhje me impaktin që secila prej këtyre kategorive mbart”, thuhet në relacionin e bashkisë.

Për vitin 2020, bashkia Tiranë pret që të mbledhë gati 2.2 miliardë lekë nga tarifa e pastrimit, me një rritje prej 17% në krahasim me një vit më parë, e argumentuar në relacion kryesisht me rritjen e tarifave./ Monitor

Link i tarifave të vjetra  https://www.tirana.al/uploads/2019/5/20190516094900_vendim-nr59-sistemi-i-taksave-dhe-tarifave-vendore.pdf

Link i tarifave të reja (VKB 158)  https://www.tirana.al/kategoria-e-publikimit/2019

Tarifat e reja të pastrimit

 

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

1.15 miliard euro për rindërtim/ Malaj: Kreditë e buta janë borxh që i shtohen ekonomisë shqiptare

Publikuar

-

Nga

Gjatë konferencës së donatorëve të zhvilluar dje në Bruksel, Shqipëria arriti të grumbullojë 1 miliarde e 150 milionë euro për rindërtimin.

Ekspertët kanë kërkuar transparencë për fondet e përfituara në Konferencën e Donatorëve.
Ish ministri i FInancave, Arben Malaj, theksoi se kreditë e buta janë borxh që i shtohen ekonomisë shqiptare. Sipas tij, qeveria duhet që të bëjë publike të gjitha efektet e kredive dhe impaktin që ato mund të kenë në nivelin e borxhit.

“Kushtet e kredisë duhen specifikuar. Qeveria në një peruidhë sa më të afërt duhet të tregojë sa dha çdo vend, sa ishte grant nga secili vend, dhe sa ishte kredi, me çfarë termash është kredia. Qeverisë gjithashtu do i duhet punë e madhe për të bërë përputhjen se ku donatorët kanë preferuar ti japin donacionet e tyre, edhe kjo punë kërkon kohën e saj”, tha Malaj për Abc News.

Edhe eksperti i ekonomisë Adrian Civici shprehet se kreditë e buta nga institucionet financiare dhe nga vendet europiane do të shlyhen nga xhepat e qytetarëve shqiptarë.

LEXO EDHE:  Vodhën naftën e TAP-it/ Në pranga 5 persona

LEXO EDHE:  Banka e Shqipërisë vendos rikonstruksionin e ish hotel “Dajtit”

“Përfshirja e këtyre kredive të buta si pjesë e borxhit duhet të bëhet me vendim parlamenti për tavanin e borxhit. Direkt apo indirekt këto kredi janë borxh publik sepse pavarësisht kohëzgjatjes dhe normave të interesit të ulta pjesa tjetër e menaxhimit nga pikëpamja financiare është ngjashëm me borxhin e shtetit”, thotë Civici.

LEXO TE PLOTE