Connect with Us

Njëqind ditë për të fikur zjarret/ Faktet tragjike të sulmeve terroriste të 11 Shtatorit në SHBA

Blog

Njëqind ditë për të fikur zjarret/ Faktet tragjike të sulmeve terroriste të 11 Shtatorit në SHBA

Publikuar

-

Numri i fëmijëve, që humbën të paktën njërin nga prindërit në sulmet e 11 shtatorit 2001, ishte 3.051. Dhjetëra bebe u lindën më pas, baballarët e të cilëve vdiqën po atë ditë. Nëntë muaj pas sulmeve të 11 Shtatorit, numri i lindjeve në Nju Jork u rrit me 20 përqind, krahasuar me të njëjtin muaj në vitin 2000.

Sipas studiuesve, konsumi i alkoolit në Manhatan në javën që pasoi sulmet, u rrit me 25 për qind, krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Ndërkohë, konsumi i duhanit u rrit me 10 për qind, ai i marijuanës me 3.2 për qind. Ndërsa pjesëmarrja në shërbesat fetare në kisha dhe sinagoga, u rrit me 20 përqind.

Vlera totale e veprave të artit të humbura nga shembja e Kullave Binjake, ishte mbi 100 milionë dollarë. Mes tyre, spikasnin veprat e Pablo Pikasos, Aleksandër Kalder, Joan Miro, Roi Lihtenshtein dhe Dejvid Hoknej.

Një nga heronjtë e asaj dite të tmerrshme, ishte një qen udhëzues, Rosela, një labrador me ngjyrë të verdhë, që e orientoi të zotin e saj të verbër, Majkëll Hingson, të zbriste shkallët e 78 kateve të Kullës së Veriut, dhe të shkonte në shtëpinë e një miku të tij.

Tre orë përpara sulmeve, një makineri e quajtur ‘Gjeneratori i Ngjarjeve Rastësore’ në Universitetin e Prinstonit, parashikoi ndodhjen e një ngjarje kataklizmike. Vetëm 291 trupa të pajetë u gjetën të paprekur në rrënojat e 2 kullave. Prindërit e Liza Frost, 22 vjeçe, pasagjere në avionin e linjës ‘United Flight 175’, që u përplas mbi Kullën Jugore, pritën thuajse një vit para se gjithçka që i përkiste vajzës së tyre, të gjendej nga punëtorët që kontrollonin nëpër rrënoja.

Në total, punëtorët kontrolluan më shumë se 1 milion ton mbeturina, për mbetje trupash dhe sende të tyre personale. Ata gjetën gjithsej 65.000 sende, përfshirë 437 ora dore dhe 144 unaza martese. Zjarrfikësve iu deshën 100 ditë, për të shuar të gjitha zjarret e shkaktuara nga sulmet terroriste në Nju Jork.

LEXO EDHE:  Emrat/ Ja personat që humbën jetën nga tërmeti

Kutitë e zeza të avionit që u rrëzua mbi Pentagon, u gjetën më 12 shtator. Donald Ramsfeld, tha më vonë se të dhënat nga regjistruesi i zërit të kabinës së pilotëve, ishin të papërdorshme. Kjo ishte hera e parë në 40 vjet, që një aparaturë e tillë nuk kishte asnjë të dhënë.

Kur drejtuesi i sulmeve, Muhamed Ata, bëri check-in në aeroportin Logan në Boston, emri i tij shkaktoi një alarm në sistemin e sigurisë, ndaj çantat që ai kishte me vete nuk u futën në avion.

Në momentin kur u shembën kullat e Qendrës Botërore e Tregtisë, u shkatërrua një dhomë lutjesh për myslimanët që ndodhej aty pranë, bashkë me nje dyqan që shiste kopje të Kur’anit.

Numri zyrtar i viktimave nga sulmet e 11 Shtatorit ishte 2.977. Sidoqoftë, shumë të mbijetuar, përballen ende sot me probleme shëndetësore. Prej vitit të kaluar, rreth 88.000 njerëz janë anëtarë të Programit të posaçëm Shëndetësor të Qendrës Botërore të Tregtisë.

Në një stërvitje të quajtur “Vigjilent Guardian”, NORAD (Komanda e Mbrojtjes së Hapësirës ​​Ajrore të Amerikës së Veriut), simuloi të paktën 4 rrëmbime aeroplanësh një javë para 11 Shtatorit. Dhe kishte planifikuar një simulim tjetër mëngjesin kur ndodhën realisht sulmet.

Biznesmeni Leri Silvershtein, mori me qira për 99-vjet një ambjent në Qendrën Botërore të Tregtisë për shumën 3.2 miliardë dollarë, vetëm 6 muaj para se ajo të shkatërrohej. Seksioni i Pentagonit që u godit nga avioni me pasagjerë, sapo ishte nënshtruar një rikonstruksioni me vlerë 258 milionë dollarë. Muret ishin forcuar, dritaret po ashtu. Shumë dritare pranë pikës së përplasjes, mbetën të paprekura.

Xhon O’Neil, një agjent special i FBI-së, që kishte hetuar Al-Kaedën dhe sulmin e parë terrorist ndaj Qendrës Botërore të Tregtisë në vitin 1993, u largua nga agjencia për shkak të mosmarrëveshjeve mbi politikat e saj. Ai nisi punë si shef i sigurisë në Qendrën Botërore të Tregtisë, ku dhe gjeti vdekjen më 11 Shtator 2001./ Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Ja si Kina po ndryshon gjeografinë globale të diplomacisë

Publikuar

-

Nga

Nga Bonnie Bley “Foreign Affairs”

* Ndërsa rritja e Kinës është shndërruar në një temë qendrore në politikën globale, analistët dhe politikëbërësit, e kanë ndjekur rrugëtimin e saj në një numër frontesh:madhësinë e ekonomisë, shkallën dhe shtrirjen e investimeve dhe marrëdhënieve tregtare, buxhetin dhe aftësitë e ushtrisë së saj.

Por që nga ky vit, Kina e ka tejkaluar SHBA-në, edhe në një aspekt zakonisht të nënçmuar, por thelbësor për ndikimin global:madhësinë e rrjetit të saj diplomatik. Për dekada të tëra, Uashingtoni zotëronte rrjetin më të madh diplomatik në botë.

Tani stafetën e ka marrë Pekini, që mburret me 276 seli diplomatike, përfshirë ambasadat, konsullatat dhe misionet e përhershme në organizatat ndërkombëtare. Ndërkohë SHBA-ja renditet e dyta me 273 seli diplomatike. Ky ndyshim, mund të shënojë një pikë kthese në konkurrencën mes fuqive të mëdha.

Aty ku dikur Shtetet e Bashkuara gëzonin një epërsi diplomatike globale, fusha e lojës tani po nivelizohet. Ngjitja e Kinës, në vendin e parë ka qenë e shpejtë. Në vitin 2011, Pekini kishte 23 seli diplomatike më pak se Uashingtoni. Deri në vitin 2016, kishte 8 seli diplomatike më pak, në vendin e tretë pas SHBA-së dhe Francës.

Në vitin 2017, u ngjit në vendin e dytë, duke e kapërcyer Francën, përpara se të ngjitej në vendin e parë këtë vit. Pekini ka hapur 5 ambasada të reja në 2 vitet e fundit:në Burkina Faso, Republikën Dominikane, El Salvador, Gambia, dhe Sao Tome.

Kjo listë vendesh nuk është e rastësishme. Pas një fushate të vazhdueshme, në kuadër të asaj që zakonisht quhet si “diplomacia e kontrollit”, Pekini ka arritur të afrojë një pjesë të partnerëve të fundit diplomatikë që i kanë mbetur Tajvanit. Ndërkohë Kina është e pakrahasueshme edhe sa i përket numrit të konsullatave që ka nëpër botë.

Kohët e fundit, dy vende në rajonin e Ishujve të Paqësoriut – Kiribati dhe Ishujt Solomon – i prishën lidhjet diplomatike me Tajvanin, duke u afruar më shumë më Kinën. Ky akt, e zvogëloi në vetëm 15 nga 22 në vitin 2016 numrin e vendeve që e njohin Tajvanin si shtet të pavarur.

Kjo strategji, e ka rritur izolimin politik të Tajvanit, dhe ka forcuar aftësinë e Kinës për të avancuar interesat e veta ekonomike dhe strategjike. Ndërsa Pekini dhe Uashingtoni, kanë të njëjtin numër ambasadash nëpër botë, Kina është e pakonkurueshme në numrin e konsullatave, 96 krahasuar me 88 që ka SHBA-ja.

Ndërsa ambasadat pasqyrojnë fuqinë politike të një vendi, konsullatat pasqyrojnë fuqinë e tij ekonomike. Nga 96 konsullatat e Kinës, 41 ndodhen në Azi dhe 28 në Evropë. Kjo shkon paralelisht me Nismën e Brezit dhe Rrugës, një mega-projekt infrastrukturor me vlerë triliona dollarë, që kërkon të lidhë më mirë Kinën me këto rajone.

Prania diplomatike e Shteteve të Bashkuara, ka qenë në rënie që nga viti 2017. Pas mbylljes konsullatës së saj në Shën Petersburg të Rusisë në vitin 2018, Uashingtoni i ka reduktuar në 273 numrin total të selive diplomatike. Ndërkohë, edhe Departamenti Amerikan i Shtetit mbetet i bllokuar.

LEXO EDHE:  “Shihemi së shpejti”/ Çfarë paralajmëron ish-anëtari i Këshillit Kombëtar të PD

LEXO EDHE:  Ambasada e SHBA kundër akteve të dhunës/ Autorët të vihen përpara përgjegjësisë

Teksa presidenti Donald Trump po i afrohet fundit të mandatit 4-vjeçar, vetëm 73 për qind e pozicioneve kryesore diplomatike janë plotësuar. Shtojini kësaj dëshirën e administratës Trump, për të ulur buxhetet e Departamentit të Shtetit dhe Agjencisë Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) deri në 23 për qind, dhe nuk është për t’u habitur pse diplomacia amerikane duket gjithnjë e më e dobët ndaj qeverive të tjera.

11 mijë mesazhet në Tuiter të Trumpit, ku në mbi gjysmën e tyre ai sulmon dikë ose diçka, nuk janë zëvendësuesi i duhur i një rrjeti diplomatik që funksionon siç duhet. Krahas ndryshimit të nivelit diplomatik mes SHBA-së dhe Kinës, edhe ngjarjet globale kanë nxitur ndryshime në aktivitetet diplomatike të qeverive të tjera.

Në veçanti Brexit, ka nxitur një numër qeverish evropiane të ndëmarrin ndryshime. Kështu Irlanda e ka zgjeruar rrjetin e saj me 8 seli diplomatike të reja. Ajo përballet me një divorc nga partneri i saj më i madh në importe, dhe partneri i dytë më i madh për eksporte.

Edhe Holanda e ka lidhur me Brexit, çeljen e 7 përfaqësive të reja diplomatike në 2 vitet e fundit, me disa të tjera që priten të hapen deri në vitin 2021. Ndërkohë që nga viti 2016, Britania e Madhe ka mbyllur ose reduktuar personalin në 11 konsullata dhe zyra diplomatike.

Dhe kjo lëvizje është në kundërshtim me angazhimet për një “Britani globale”. Zgjedhja e një vendi se ku mund të zgjerojë rrjetin e tij diplomatik, nuk është asnjëherë e pallogaritur. Japonia u zhvendos këtë vit në vendin e katërt, duke e kapërcyer për herë të parë Rusinë.

Përballë një ekuilibri fuqie në rajon, përfshirë një Kinë gjithnjë e më të agresive, Tokio ka investuar prej një dekade në heshtje në zgjerimin e pranisë së saj diplomatike në botë. Me shtimin e 7 selive të reja diplomatike në vendet me rëndësi strategjike si Kamboxhia, Filipinet, Sejshell dhe Vanuatu, Tokio ka në total 247 seli diplomatike nëpër botë.

Edhe Turqia e ka zgjeruar rrjetin e saj, duke mbajtur ritmin me politikën e saj të jashtme gjithnjë e më ambicioze. Që nga viti 2017, Ankaraja ka hapur 6 përfaqësi të reja diplomatike, duke u renditur e gjashta në botë, pavarësisht se ka më pak se gjysmën e PBB-së ssë Rusisë, që renditet e pesta.

Zgjerimi i ndikimit diplomatik nga Kina, ka një rëndësi të veçantë. Nën presidentin Xi Jinping, Pekini vazhdon që të dobësojë lidershipin global të SHBA-së. Rrjeti i ri diplomatik, është më

së paku një fitore simbolike për Kinën. Dhe ndërsa rrjetet diplomatike, nuk mund të tregojnë historinë e plotë për ndikimin e një vendi në botë, ato shërbejnë si një barometër tregues i ambicieve kombëtare./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Mitet e gabuara mbi periudhën e Mesjetës/ Nga dënimi me vdekje, tek injoranca e njerëzve

Publikuar

-

Nga

Mesjeta është një periudhë kohore, që shtrihet nga shekulli i V deri në shekullin XVI, pra gjithsej 1.100 vjet. Shumë nga shkrimtarët e lëvizjes protestante, e sulmuan ashpër Mesjetën për shkak të katolicizmit të saj. Mjerisht, shumë prej miteve dhe koncepteve të gabuara që shfaqeshin në atë kohë, besohen edhe sot.

Dënimi me vdekje ishte i zakonshëm

Përkundër asaj që besojne ende shumë njerëz, Mesjeta kishte një sistem gjyqësor funksional, dhe gjyqet ishin shumë të drejta. Dënimi me vdekje, cilësohej shumë i rëndë, dhe përdorej vetëm në rastet e krimeve më të rënda si vrasjet, tradhtitë dhe zjarrvënia. Ekzekutimet me prerje koke, ndryshe nga sa i shohim nëpër filma, zakonisht nuk kryheshin në publik. Metoda më e zakonshme e ekzekutimit, ishte varja në litar.

Bibla u fshihej njerëzve

Në Mesjetë (para shpikjes së shtypshkonjës nga Gutenbergu), të gjithë librat duhej të shkruheshin me dorë. Kjo ishte një punë sfilitëse që zgjaste me muaj, sidomos për një libër voluminoz si Bibla. Ajo kryhej zakonisht nga murgjit në manastire. Për t’i mbrojtur nga shkatërrimi, këto libra me vlerë, rruheshin mirë. Por nuk kishte ndonjë komplot, për ta mbajtur Biblën fshehur nga njerëzit. Ajo lexohej gjithmonë nëpër mesha.

Të varfërit ishin thuajse përherë në prag të vdekjes nga uria

Fshatarët hanin në atë kohë çdo ditë supë dhe bukë të freskët, dhe pinin birrë. Për më tepër, çdo ditë kishte një shumëllojshmëri të mishit pastërma, djathrave, dhe frutave dhe perimeve nga zona e tyre. Shpendët, pulat, rosat, pëllumba dhe patat, nuk ishin të rralla në tryezën e darkës së fshatarëve. Të pasurit e kohës, kishin sigurisht një standart disi më të lartë, por jo se të tjerët vdisnin urie.

Njerëz kutërbonin nga era e keqe pasi laheshin rrallë

Në Mesjetë, shumica e qyteteve kishin banja, dhe në atë kohë pastërtia dhe higjiena vlerësohej shumë. Aq shumë sa larja shoqëronte ceremonitë e ndryshme. Disa njerëz laheshin çdo ditë, të tjerë më pak rregullisht, por shumica e njerëzve laheshin.

Jeta në fshat ishte e mjerë, dhe fshatarët punonin si kafshë

Është e vërtetë, fshatarët në Mesjetë punonin shumë. Kultivimi i tokës, ishte mënyra e vetme për të siguruar bukën e gojës. Po ata kishin festa të rregullta (fetare dhe laike), ku vallëzonin, pinin, dhe merrnin pjesë në lojëra të ndryshme argëtuese. Madje shumë nga lojërat e asaj kohe, luhen edhe sot: shah, damë, loja me zare etj.

LEXO EDHE:  Emrat/ Ja personat që humbën jetën nga tërmeti

LEXO EDHE:  Deklarata “bombë”/ Spartak Ngjela tregon lëvizjet e fshehta të politikanëve

Dhuna ishte e shumëpërhapur

Edhe në Mesjetë ka pasur dhunë, ashtu siç ka pasur gjithmonë në këtë botë. Por ajo nuk kishte të barabartë me dhunën e shkaktuar nga Stalini, Hitleri dhe Mao i kohëve moderne. Shumica e njerëzve e jetuan jetën e tyre, pa provuar dhunë mbi shpinë. Inkuizicioni nuk ishte ndëshkimi i tmerrshëm që shohim në shumë filma.

Nga ajo kohë ka pasur vetëm 2 vrasës serialë: Elizabet Bathori dhe Zhill dë Rais. Për ata që kundërshtojnë faktin që Inkuizicioni shkaktoi shumë pak vdekje. Sipas të dhënave serioze, gjatë inkuizicionit pati maksimumi 826 ekzekutime të regjistruara gjatë një periudhe 160-vjeçare, nga 45.000 gjyqe të zhvilluara gjithsej.

Gratë shtypeshin

Në vitet 1960-1970, u bë shumë popullore ideja se gratë në Mesjetë shtypeshin. Në fakt, Zhan D’Arka ishte një vajzë e re që mori kontrollin e plotë të ushtrisë franceze. Hildegard von Bingen ishte një studiuese shumëdimensionale e Mesjetës, dhe vlerësohej aq shumë sa që mbretërit, papët dhe lordët kërkonin shpesh këshillat e saj. Sundimi i mbretëreshës britanike Elizabeta I, vlerësohet shumë ende sot, ndërsa shumë kombe të tjera patën gra udhëheqëse.

Njerëzit ishin kryesisht injorantë

Falë filmave, shumë njerëz besojnë se Mesjeta ishte plot besëtytni dhe injorancë fetare. Në fakt, historianët më me peshë e hedhin poshtë këtë pretendim. Pikërisht në atë kohë lulëzuan shkenca dhe filozofia, pjesërisht për shkak të ngritjes së universiteteve në të gjithë Evropën.

Mesjeta prodhoi artin, muzikën dhe letërsinë më madhështore në të gjithë historinë. Bokaçio, Dante, Petrarka dhe Makiaveli, vlerësohen dhe nderohen ende sot për mendjet e tyre të shkëlqyera. Katedralet dhe kështjellat e Evropës janë ende në këmbë, dhe përmbajnë disa nga veprat më të bukura të artit. Asokohe mjekësia ishte primitive, por ishte e strukturuar dhe e gatshme të përqafonte ide të reja kur ato lindën./ Listverse.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A i shkelin politikanët premtimet e tyre kur vijnë në pushtet?/ Çfarë thonë provat

Publikuar

-

Nga

Nga Fraser McMillan “The Conversation”

* Zakonisht besohet se nuk mund të besohet që politikanët do t’i mbajnë realisht premtimet e tyre. Por dekada e studimit mbi shumë demokraci të zhvilluara, tregon të kundërtën. Në fakt, partitë politike mbajnë në mënyrë të besueshme pjesën më të madhe të premtimeve të dhëna gjatë fushatës, sidomos në sistemet maxhoritare të tipit Uestminster.

Në kohën e sotme të një cinizmi të madh politik, votuesit të zakonshëm mund t’i falet që dyshon mbi këtë pretendim. Ideja se politikanët nuk janë të sinqertë në lidhje me premtimet e tyre elektorale, reflektohet në bindjet e publikut përsa i përket përmbushjes së premtimeve zgjedhore.

Kur Kris Kerman dhe unë drejtuam një studim këtë vit, gjetjet e së cilit do të publikohen në një raport të ardhshëm, ne i pyetëm të anketuarit nëse ishin dakord me pohimin se “njerëzit që zgjedhim si deputetë, përpiqen të mbajnë premtimet që kanë dhënë gjatë fushatës zgjedhore”.

Nga 1.435 të anketuarit e pyetur, më pak 1 një në 3 qytetarë binin dakord me këtë pohim, ndërsa më shumë se gjysma nuk ishin dakord. Qytetarët duket se nuk kanë fare besim, se politikat për të cilat ata shprehen me votë në kutinë e votimit, do të realizohen ndonjëherë. Në fakt, e vërteta është shumë ndryshe.

Konstatimi që partitë politike i mbajnë premtimet e tyre, është zbuluar në një studim të përsëritur ndërkombëtar. Studimi më gjithëpërfshirës i lidhjes së programeve elektorale me politikat konkrete, u botua në vitin 2017. Ai analizoi 20.000 premtime specifike elektorale, nga 57 procese zgjedhore në 12 vende.

Lidhja më e fortë është gjetur në Britanë e Madhe, me mbi 85 për qind të premtimeve të partive qeverisëse, që janë mbajtur të paktën pjesërisht në vitet e studiuara. Ndërkohë, ekzistojnë edhe modele në përmbushjen e premtimeve të fushatës, me një ndryshim thelbësor që vërehet midis demokracive konsensuale dhe atyre maxhoritare.

Ne gjithashtu e dimë se premtimet përmbushen më shpesh, kur një parti nuk është e detyruar ta ndajë pushtetin me të tjerët, siç ndodh në një qeveri koalicioni. Në sistemet politike, si në Austri dhe Itali, ku qeveritë e koalicionit janë një normë, mbahen më pak premtime elektorale nga  qeveritë përkatëse.

Në këto demokraci, dominon politika e kompromisit, dhe kjo do të thotë që partitë qeverisëse, i përmbushin zakonisht vetëm gjysmën e premtimeve të tyre. Përmbushja e zotimeve elektorale, ndikohet gjithashtu nga faktorë të tillë si rritja ekonomike, negociatat për krijimin e koalicionit dhe nga përvoja e mëparshme qeverisëse e palëve.

LEXO EDHE:  Ja pse Evropa ka nevojë për Amerikën

LEXO EDHE:  “Shihemi së shpejti”/ Çfarë paralajmëron ish-anëtari i Këshillit Kombëtar të PD

Mesazhi që vjen një studim i tillë, është se politikanët duket se përpiqen t’i mbajnë premtimet e tyre. Mekanizmi qendror, përmes së cilit zgjedhjet e shprehura me votë duhet të shndërrohen në politika, funksionojnë më mirë se sa supozojnë votuesit.

Kjo shkëputje midis besimit publik në përgjithësi, dhe konsensusit akademik quhet “paradoksi i premtimit”. Pse besimi i publikut, nuk është në sinkron me të dhënat konkrete? Një studim i kohëve të fundit, tregon se paragjykimi negativ- prirja që njerëzit të reagojnë më shumë ndaj informacionit negativ – është arsyeja pse votuesit mbajnë mend më mirë premtimet e pambajtura, sesa ato të mbajtura.

Ndërkohë, një studim i imi, sugjeron se votuesit reagojnë vetëm ndaj përmbushjes ose jo të premtimeve mbi fusha ku ata janë të interesuara. Gjithsesi, partitë politike dhe studiuesit duhet të përballen me pyetjet mbi rëndësinë e premtimeve të miratuara nga partitë.

Një studim mbi premtimet e konservatorëve britanikë në zgjedhjet e vitit 2017, tregon se premtimet që cilësoheshin si më të rëndësishme nga votuesit, kishin më pak të ngjarë që të mbaheshin. Për shembull, u mbajt premtimi për të vënë në dispozicion të prindërve hartat e godinave shkollore, ndërsa angazhimi për të zvogëluar emigrimin nën 100 mijë emigrantë në vit, sërish nuk u mbajt.

Për partitë britanike, është e pazakontë të premtojnë gjëra që më pas nuk i mbajnë. Kjo ndodh më shpesh, vetëm kur ata detyrohen të bëjnë kompromis me të tjerët, ose rrëzohen në parlament. Shembuj të famshëm, përfshijnë premtimin e Liberal Demokratëve për të hequr tarifat e shkollimit në vitin 2010, përpara se të hynin në një qeveri koalicioni me një parti, që e refuzoi këtë ide.

Ndërkohë, është edhe dështimi i konservatorëve për të miratuar një marrëveshje të Brexit pas zgjedhjeve parlamentare të 2017-ës. Ndonëse mbajtja e premtimeve zgjedhore nuk është gjithçka në një proceses demokratik, është e drejtë të thuhet se studimi e kritikon bindjen dominuese, sipas së cilës premtimet e fushatës janë të pavlera. Përkundrazi, partitë politike i marrin ato shumë seriozisht./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE