Connect with Us

Bizneset kërkojnë shtyrjen e fiskalizimit, përndryshe kostot do jenë të mëdha

Ekonomi

Bizneset kërkojnë shtyrjen e fiskalizimit, përndryshe kostot do jenë të mëdha

Publikuar

-

llogaritja e taksave te bizneseve

Tashmë ka filluar numërimi mbrapsht për 1 janarin 2020, i cili është afati i përcaktuar “për të marrë jetë” procesi i fiskalizimit. Konsultimet në Ministrinë e Financave dhe Ekonomisë nuk kanë përfunduar ende, ndërsa pikëpyetjet e biznesit në lidhje me procesin nuk po marrin dot përgjigje shteruese nga ekspertët e Financave. Koha e mbetur në dispozicion, sipas palëve të interesit, nuk premton që ky proces të vihet në jetë në afatin e përcaktuar, ndërsa Ministria e përjashton mundësinë që ky proces të shtyhet. Testimi i sistemit është ende diçka e paqartë, ndërsa vetë bizneset kërkojnë që fillimisht të implementohet një projekt pilot.

Nga Ledina Loga

Në javët e fundit, korridoret e Ministrisë së Financave po gumëzhijnë nga prania e shtuar e njerëzve, që nuk punojnë në atë institucion, por që e gjithë puna e tyre varet nga vendimmarrjet e rëndësishme që dalin prej tij. Që prej datës 31 korrik, Ministria ka nisur konsultimet me grupet e interesit për projektligjin “Për faturën dhe sistemin e monitorimit”, ndërsa së fundmi, ministrja Denaj njoftoi edhe shtyrjen e tyre deri në mesin e muajit shtator. Pas ekspertëve të IT-së, kontabilistëve dhe audituesve, bizneset, bankat, ofruesit e shërbimit të internetit dhe AKEP-it kanë dhënë komentet e tyre mbi projektligjin.

Në sinkron, të gjitha palët bashkohen në pikën që fiskalizimi do të shërbejë për adresimin e problemit të informalitetit në këtë sektor, por koha e shkurtër e vënë në dispozicion dhe “radha e punëve” që është përcaktuar për implementimin e tij, nuk premton shumë. Procesi pritet të nisë fillimisht nga monitorimi i transaksioneve me para në dorë, pra B2C, në janar 2020.

Një vit më vonë do të fillojë zbatimi midis transaksioneve midis biznesit dhe qeverisë, ndërsa në fund në muajin korrik të vitit 2021, do të zbatohet për transaksionet midis bizneseve. Palët e interesit kanë shprehur mendimin se do të ishte më mirë që ky proces të niste së pari nga bizneset e mëdha, të cilat kanë kapacitete më të larta si nga ana e burimeve njerëzore, në njohuri, por edhe në të ardhura. Një nga propozimet e tyre ka qenë edhe implementimi fillimisht i një projekti pilot, i cili do të nxirrte në pah më mirë çka nuk funksionon në sistemin.

Edhe pse njëzëri bien dakord dhe është në interesin e tyre që procesi i fiskalizimit të ndodhë, biznesi ende nuk po merr përgjigje për të gjitha pikëpyetjet në lidhje me sistemin, që nga mënyra e funksionimit dhe deri te kostot ekstra që duhet të përballet ai. Bizneset janë ende të paqarta nëse pajisjet aktuale janë të përshtatshme me sistemin e ri.

Ndonëse Ministria mbështet teorinë e përshtatjes së tyre, ekspertë të fushës thonë se është e pamundur që pajisjet ekzistuese t’u përgjigjen kërkesave të reja të sistemit, i cili kërkon raportim në kohë reale të të gjitha transaksioneve. Për më tepër që transmetimi i të dhënave është një ndërveprim dypalësh, ku biznesi njofton për veprimin që do të kryejë dhe Tatimet e miratojnë atë duke çuar një kod unik. Për bizneset, mënyra e funksionimit të këtij sistemi do të jetë shumë e vështirë për t’u realizuar në shumë zona në vend. Sistemi ende le të paqartë mënyrën se si do të operohet edhe në raste të shpeshta që has biznesi, si për shembull parapagimi apo shkëmbimet me klering, të cilat zbatohen masivisht në shumë sektorë.

Transmetimi në kohë reale i të dhënave kërkon që bizneset të jenë të pajisura në mënyrë të vazhdueshme me internet. Vetë AKEP deklaroi gjatë mbledhjes me Ministrinë që jo i gjithë territori është i mbuluar. Vetëm 92% e territorit është i mbuluar nga rrjeti 3G, ndërsa 57% e territorit mbulohet nga rrjeti 4G.

Por, sipas ekspertëve të sektorit, më problematike se vetë mbulimi me rrjet, është sigurimi 24 orë me shërbim. Në zonat e thella ende vijon të jetë problem ndërprerja e energjisë elektrike. Sipas operatorëve, në dimër ndërprerjet dhe defektet janë më të shpeshta.
Në mjaft zona jo urbane, sipas përfaqësuesve të biznesit, do të sillte problematikë në zbatim si rrjedhojë e mundësive reale të infrastrukturës së shërbimit të internetit në këto zona dhe të cilat janë jashtë kontrollit të bizneseve. Ata shtojnë se në shumë zona rurale mund të ketë ofrues të internetit por cilësia e ofruar e internetit nuk plotëson kriteret bazë për një komunikim të qëndrueshëm).

Shqetësimet e hotelierëve mbi sistemin, problem kryesor afati i shkurtër

Me ligjin e ri të Fiskalizimit, që mendohet të fillojë në janar 2020 dhe të hyjë plotësisht në fuqi në vitin 2021, bizneset do të lëshojnë fatura elektronike, të cilat do të regjistrohen në kohë reale nga organet tatimore nëpërmjet internetit. Për shitjet cash, mendohet të jenë faturat elektronike, që do të zëvendësojnë kuponin tatimor. Platforma elektronike e faturave do të mundësojë kryqëzimin e informacionit dhe ndjekjen e rrugës së produktit, nga prodhuesi (hoteli, bujtina, restoranti, etj.), deri te konsumatori final.

Zak Topuzi, nga Shoqata e Hotelerisë, tha për “Monitor”: “Si shoqatë janë dhe kanë qenë gjithmonë të gatshëm të mbështesin formalizimin e tregut të akomodimit dhe standardizimin e tij”. Por, shoqata ka disa rezerva në lidhje me sistemin e ri fiskal. Më poshtë ata kanë artikuluar shqetësimet në lidhje me sistemin dhe veçoritë e sektorit, të cilat i kanë parashtruar edhe gjatë konsultimeve me Ministrinë.

Hotelet e mëdha dhe të mesëm, pothuajse e përdorin këtë sistem nëpërmjet programeve të avancuara të menaxhimit të cilat janë të lidhura me kasat fiskale online, por sistemi i kasave fiskale të sotme nuk e suportonte transmetimin e të dhënave në kohë reale.
Disa nga shqetësimet e sektorit hotelier për implementimin e këtij sistemi u paraqitën në takim, e shkurtimisht janë:

1-Afat i shkurtër i konsulencës për një ndërhyrje rrënjësore në sistemin fiskal dhe koha e papërshtatshme (muaji gusht) kur sektori i industrisë turistike, për vetë natyrën e punës është në ngarkesën maksimale. Propozuam që konsultimet duhet të shtyhen deri në shtator.

2-A do të ketë mundësi praktike të suportohet në një kohë kaq të shkurtër sistemi i ri tatimor, kur niveli i përdoruesve është mjaft i ulët në drejtim të njohjes së programeve, por dhe njohurive ligjore e financiare? Të kuptohemi që numrin më të madh në biznesin e akomodimit e përbëjnë biznesi i vogël me hotele të vogla, bujtina, vila apo apartamente. Në këto raste, administratori apo menaxheri është vetë pronari, ose thjesht i zoti i shtëpisë. Propozuam që ndërhyrje kaq radikale të kapin një periudhë deri 4-vjeçare, praktikë e ndjekur në vendet e BE-së.

3-Janë ndryshuar tre herë kasat fiskale. Kërkuam që Biznesi i vogël, të përjashtohet nga kostot shtesë të ndërrimit të sistemit. Vetë kompanitë e furnizimit të kasave ekzistuese të marrin përsipër përmirësimin e softuerëve të pajisjeve ekzistuese.

4- Sistemi i menaxhimit të hoteleve të mesme dhe të mëdha, ai shqiptar, por dhe i huaj (OPERA, SOFTMOGUL, etj.) janë programe të avancuara që punojnë të lidhur në sistem me kasat fiskale. Janë kasat ekzistuese që nuk suportojnë këto operacione si p.sh.: fatura pending (e hapur) që bën të mundur kontrollin në çdo moment të operacioneve financiare dhe konkludon në fund me një faturë përmbledhëse në momentin e pagesës dhe lënien e gjurmës të çdo veprimi që në hapjen e kësaj fature. Firma që ka marrë përsipër implementimin e programit të ri Fiskal, duhet të marrë përsipër lidhjen e sistemit të ri me programet e menaxhimit të hoteleve me kostot e saj.

5 – “Gjendja në arkë në sasi të limituar” përbën problem për industrinë turistike, pasi largimet e klientëve mund të ndodhin në çdo orë të ditës apo natës dhe të paparashikuara, ndërkohë që bankat, mbyllin veprimet pas orës 14:00 – 15:00. Të lihet opsioni i derdhjes së cash-it brenda 24-orësh.

6- Operacionet financiare me sistemin e ri do të duhen të kryhen online, kur shitësi dhe blerësi (në rastin tonë klienti hotelit) të pranojnë veprimin. Në rastin kur nuk punon interneti apo në zonat e thella që mungon energjia, operacioni nuk mund të kryhet. Është e pamundur që për shkak të problemeve në sistem, klienti të mos ketë mundësi të paguajë dhe të largohet, pasi duhet të kapë avionin, etj. Kërkojmë parashikimin në ligj.

7-Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve duhet të fshijë nga sistemi bizneset me “Status Pasiv”. Nuk ka pse të penalizohen bizneset që kryejnë transaksione online kur sistemi i faturimit pranon blerësin dhe konfirmon veprimin.

Implementimi të shtyhet në vitin 2021, projekt pilot në Tiranë

Për Arben Shkodrën, Sekretar i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, procesi i dixhitalizimit të ekonomisë është i pashmangshëm. Megjithatë, për prodhuesit, zbatimi duhet të shtyhet në janar të 2021, pasi ekonomia shqiptare nuk është gati t’i përgjigjet menjëherë këtij procesi, për shkak të shumë faktorëve, që duhen rregulluar. Ata propozojnë që fillimisht të nisë një projekt pilot në Tiranë.

Flet Arben Shkodra, Sekretar i Përgjithshëm i Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë

Përpara se të paraqes shqetësimet tona si Bashkimi i Prodhuesve, dua të bëj një parantezë: Ekonomia shqiptare “nuk i shpëton” dot dixhitalizimit, pasi është një proces që do të ndodhë shumë shpejt edhe në Bashkimin Europian, në vitin 2021, ku do të fillojë të implementohet teknologjia 5G, e cila është 10-fish më e shpejtë se sistemi aktual.

Interneti do të jetë sërish vektori, por për ne do të ndryshojë mënyra e të bërit biznes, do të ndryshojë qasja ndaj aktorëve të tjerë të ndërmjetëm siç janë: bankat, shoqëritë e sigurimeve, ofruesit e shërbimeve etj. Gjithashtu do të ketë zhvillime të reja në mënyrën e menaxhimit të një biznesi dhe mënyrën e zgjidhjes së problemeve.

Ky revolucion dixhital, që në gjuhën ekonomike quhet “Revolucioni i Katërt Industrial” ose “Industria 4.0”, do të ndryshojë në mënyrë të pakthyeshme fizionominë e ekonomisë botërore dhe si pasojë, edhe të ekonomisë shqiptare.
Për t’ju kthyer pyetjes suaj, në lidhje me nismën e fundit të Qeverisë për dixhitalizimin e sistemit fiskal, qasja në këtë moment paraqet disa rreziqe, të cilat janë kthyer në shqetësime për sipërmarrjen. Ky proces përbëhet më së shumti nga tre aktorë:

Aktori i parë është qeveria (shteti), i cili ka për detyrë: së pari – të hartojë strategjinë e inovacionit dhe të krijojë një axhendë dixhitale, së dyti – të investojë fondet publike në ndërtimin e një infrastrukture serioze që mundëson zbatimin e kësaj strategjie dhe axhendë dixhitale dhe, së treti – të edukojë dhe trajnojë administratën publike për t’u qasur sa më mirë dhe denjësisht në këtë proces sfidues. Menjëherë na vijnë ndër mend disa pyetje:

A kemi sot një indeks kombëtar për sa i përket nivelit të futjes së teknologjisë së informacionit? Sa është buxheti i planifikuar për çdo njësi shpenzuese në shtetin shqiptar për dixhitalizimin dhe inovacionin? Cili është pozicionimi në indeksin global për inovacionin? A është e harmonizuar infrastruktura aktuale publike me atë private? Cilat janë kapacitetet aktuale të kësaj infrastrukture? Në ç’nivel është mbulimi me internet në shkallë vendi dhe çfarë cilësie ka ky produkt në Shqipëri? Sa është shkalla e njohurive të administratës sonë publike në lidhje me këtë proces?

Të dytët janë aktorët ndërmjetës, ku përfshihen shoqëritë e telekomunikimit, shoqëritë e IT dhe të ofrimit të shërbimeve që do të integrohen në këtë proces, bankat e nivelit të dytë etj. Në këtë rast, nuk kemi një pamje të qartë nëse këta aktorë janë të përgatitur për një proces të tillë dhe nëse janë gati, me të gjithë infrastrukturën e nevojshme, për t’u përballur me fazën e implementimit. Në dijeninë tonë, për të garantuar një funksionim të përkryer të procesit, këta aktorë duhet të kryejnë një sërë investimesh jo pak të vogla, duke marrë në konsideratë që shpenzimi fillestar për qeverinë shqiptare për ndërtimin e një platforme ka qenë rreth 15 milionë euro.

Aktori i tretë është sipërmarrja shqiptare e cila, së pari, nuk është marrë në konsultim nga shoqëria që ka ndërtuar platformën. Siç e dimë fizionomia e ekonomisë sonë dhe profilet e sipërmarrjeve paraqesin problematikat e veta, bazuar në sektorët ku kryejnë aktivitet. Qasja në ekonominë kombëtare të një sipërmarrje që ka si aktivitet bazë grumbullimin, riciklimin dhe prodhimin, nuk është e njëjtë me një sipërmarrje që importon dhe tregton, ose me një sipërmarrje që ofron shërbime turizmi apo ndërtime. Duke marrë parasysh këtë element duhet pasur kujdes jo vetëm në hartimin e një strategjie apo legjislacioni por, mbi të gjitha, të platformave software të cilat kryejnë më pas në mënyrë automatike jo vetëm monitorimin, por edhe ofrimin e shërbimeve online. Gjithashtu nuk kemi pasur kohë të mjaftueshme për konsultim, pasi në gusht, jo vetëm sipërmarrja por edhe ekspertët konsulentë qe duhet të punojnë, kanë qenë me pushime.

Disa nga shqetësimet e para si sipërmarrje prodhuese:

Ne po shkojmë drejt dixhitalizimit të proceseve që më parë bëheshin fizikisht, por nuk kemi shembuj konkretë, p.sh. si do të funksionojë faturimi nga magazina e një sipërmarrje deri te konsumatori final, duke marrë parasysh të gjithë hallkat e procesit dhe problematikat e tregut.

Si do të funksionojë faturimi elektronik në rastin e importit dhe eksportit. Si do të funksionojë procedura e korrigjimeve dhe stornimeve.Një problem mjaft i madh paraqitet te përcaktimet e gjendjes ditore të arkës, pasi vlerat e propozuara në projektligj nuk përputhen me disa sektorë apo sipërmarrje specifike.
Si do të funksionojë një transaksion në zonat ku dukshëm dhe vazhdueshëm nuk ka mbulim me internet.

Propozimet tona:

Duhet të fillojnë menjëherë informimi dhe komunikimi me sipërmarrjen sipas sektorëve të veçantë, duke organizuar workshop-e. Kjo do të sillte një informacion shtesë jo vetëm për ndërtuesit e platformës por edhe për hartuesit e projektligjit, me qëllim që të bëhen korrigjimet e nevojshme.

Duhet të shtyhet implementimi i këtij sistemi në shkallë kombëtare deri në vitin 2021, duke bërë projekt pilot vetëm për Tiranën, e cila është rreth 1/3 e sipërmarrjes, ku infrastruktura nuk paraqet shumë probleme dhe cilësia e internetit është e kënaqshme. Gjatë këtij viti testimi duhet të mos aplikohen gjoba, por të evidentohen problemet dhe të parashikohen zgjidhjet.

Kostot ekstra me të cilat do të përballet biznesi

• ndryshimi i sistemi i POS-eve
• vendosja e programeve të reja
• mirëmbajtja e sistemit
• 40 euro për firmën dixhitale
• kostot e trajnimit të stafit. / Monitor

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Skandali me inceneratorët që po “rrjepin” shqiptarët

Publikuar

-

Nga

Gjatë gjithë verës, kryeministri Edi Rama ka propaganduar fort në rrjetet sociale dhe jo vetëm, “luftën anti-informalitet”.

Qeveria është treguar me “dorë të hekurt” ndaj biznesve, në lidhje, në luftën e saj kundër informalitetit. Disa biznese janë mbyllur disa të tjera janë gjobitur, etij.

Por, ndërkohë, vetëm një ditë më parë, revista Monitor publikoi disa shifra, ku flitet për bizneset që nuk paguajnë TVSH-në. Sipas këtij shkrimi Kompani të njohura koncesionare, ose të fushës së ndërtimit, figurojnë në listën e subjekteve që kanë marrë fatura fiktive blerjeje dhe janë përfshirë në hetimin e Prokurorisë për një skemë të mashtrimit me TVSH.

Sipas një liste të prokurorisë, të siguruar nga “Monitor”, janë gjithsej 72 subjekte, që janë të përfshira në një skemë të tillë, të cilat rezultojnë se kanë kryer blerje fiktive nga kompani pa aktivitet, në mënyrë që të rrisin artificialisht shpenzimet, me qëllim pagimin e më pak TVSH-je dhe tatim fitimi.
Të 72 kompanitë së bashku kanë kryer blerje fiktive prej 2 miliardë lekësh, ose rreth 16 milionë eurosh.

Por, ajo që bie në sy është fakti se lista kryesohet nga inceneratorët, të cilët marrin mijëra euro nga taksat e shqiptarëve, por që nuk paguajnë TVSH-në.

Sipas Monitor, listën e kryeson Integrated Technology Services, koncesionari i inceneratorëve, me blerje përmes 164 faturave, që arrijnë në 987 milionë lekë (rreth 8 milionë euro), ose gjysma e shumës totale të identifikuar nga Prokuroria.

Nga ana tjetër, edhe Zëri i Amerikës, ka shkruar në lidhje me inceneratorët, kun ë një artikull të publikuar në 23 maj të vitit 2018, ndër të tjera thuhet “Në Shqipëri, një seri kompanish të vogla në ortakëri me njëra-tjetrën dhe kompani me pronarë të panjohur të rregjistruara në parajsa fiskale janë fituese të tre koncesioneve të inceneratorëve. Kjo dëshmohet nga dokumentat e siguruara nga Zëri i Amerikës lidhur me këto projekte të cilat sipas specialistëve pritet të shumëfishojnë kostot e trajtimit të mbetjeve në kurriz të taksapaguesve.” ( lexo këtu)

Në lidhje me inceneratorët ka pasur edhe mjaft denoncime dhe akuza edhe nga Partia Demokratike, sipas së cilës këto kompani do të zhvasin 178 milionë euro, duke djegur plehra dhe duke helmuar ajrin.

PD ka denoncuar prej kohësh kontratat koncesionare të inceneratorëve të Fierit dhe të Tiranës, për të cilat ka deklaruar se janë kryer në shkelje të ligjit.

Pra, një firmë e cila po merret me incenartorët dhe mer miliona euro nuk paguan TVSH, ndërkohë që biznese të thjeshta mbyllen gjobiten dhe “masakrohen”.  Kërcënohen e sulmohen lokale që mbajne dy familje me bukë, kurse inceneratorët që marrion miliona euro nuk paguajnë TVSH./ CNA.al

Abuzimi me TVSH/ Zbulohet lista e kompanive, kryeson inceneratori

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Kasa fiskale dhe “fiskalizimi”/ Luftë me evazionin apo me mullinjtë e erës!

Publikuar

-

Nga

Nga Redi Ametllari
Auditues KLSH

Kontrolli i Lartë i Shtetit ka filluar një auditim performance me temë “Efektiviteti i kasave fiskale”. Koha e zhvillimit të auditimit përkoi me fillimin e një reforme të re, e njohur tanimë si “fiskalizimi”, përmes së cilës synohet krijimi i faturës elektronike dhe raportimi në kohë reale të çdo transaksioni.

Kasa fiskale është shpikur nga vëllezërit James dhe John Ritty fill pas mbarimit të Luftës Civile Amerikane. Si pronar i një bari-salloni në Dejton të Ohajos, James Ritty krijoi këtë pajisje për të parandaluar vjedhjet që punonjësit i bënin biznesit të tij. Modeli i parë u krijua në 1879 dhe u shndërrua në një patentë tregtare. Në rajon, Greqia e ka zbatuar e para në vitin 1988 dhe më pas është përhapur në Rumani e Bullgari.

Implementimi i kasave fiskale ka qenë një përpjekje e hershme e shtetit shqiptar pas viteve ’90. Hapat e para u bënë në vitin 1994 por dështuan. Në vitin 2007, administrata tatimore vendosi të krijojë një sistem të kontrollit të pagesave me para në dorë, në të cilin të dhënat nga arkëtimet transferohen në sistemin qendror në fund të ditës së punës.

Aktualisht, sistemi “Nexus” i kasave fiskale nuk ofron një gjurmim në kohë reale të transaksioneve, përkundrazi rezulton se ky sistem është mjaft i ngathët dhe kryen transmetime të raporteve ditore, pra bën mbylljen në fund të ditës, por nuk ka zhdërvjelltësinë për të gjeneruar informacione mbi atë se çfarë mallrash janë shitur apo nëse të dhënat e raportuara pasqyrojnë realisht xhiron e subjektit.

Përpos problemeve të raportimi, sistemi “Nexus” paraqitet i mjegullt sa i përket të drejtave të aksesit që kanë shoqëritë e autorizuara që shesin kasat, veprimet e cilës nuk janë të identifikueshme nga administrata tatimore kur këto kompani regjistrojnë të dhënat për kasa te reja. P.sh, teknikët e autorizuar fiskalizojnë të dhëna të pasakta të subjekteve tek kasa fiskale, jo sipas ekstraktit të QKB. Ndryshimet e adresave të kasave fiskale nuk përputhen sipas të dhënave të sistemit E-Tax

Sistemi “Nexus” i kasave fiskale ka një kapicë me probleme saqë edhe sikur të gjithë bizneset të raportonin drejt xhiron, kjo “sjellje shembullore” e bizneseve s’do të reflektohej deri në fund të zinxhirit të raportimit. Tashmë prerja e kuponit tatimor është kthyer në “gogolin” e bizneseve dhe në “mëkatin” kryesor fiskal që ndëshkohet nga tatimet.

Pyetja që shtrohet është: A ka realisht një lidhje mes kuponit tatimor dhe evazionit fiskal?! Thënë më shqeto, a disponon administrata tatimore një të dhënë mbi humbjet që i vijnë buxhetit nga mosprerja e kuponit. Nga të dhënat e deritanishme, Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve nuk kryen asnjë analizë të impaktit të kasës fiskale. Duke qenë se një pjesë e biznesit nuk është treguar shumë bashkëpunues dhe përpiqet me lloj-lloj artificash për të mos prerë kupon tatimor apo prerë një kupon “gjysmak” (me vlerë më të ulët se transaksion), administrata tatimore i ka përshkallëzuar masat inspektuese.

Në njëfarë mënyre, vet sjellja evazive e biznesit e ka justifikuar disi “egërsinë” e administratës tatimore. Nga ana tjetër, kjo e fundit, e shtyrë nga pandehma se veprimet e saj do të ulnin evazionin, ka arritur të kundërtën, duke e trembur biznesin dhe duke e çuar drejt evazionit. Përnjëmend, të dy palët kanë harruar thelbin e ekzistencës së tyre: se administrata tatimore dhe biznesi janë në lidhje simbiotike, pasi nga prerja e kuponit, biznesi fiton nga konkurrenca e lirë ndërsa tatimet vjelin të ardhura për buxhetin e shtetit, që përkthehen në investime publike.

Kështu “kuajt e luftës” të tatimeve janë ndërsyer në vënien e gjobave. Në vitin 2018, masa e gjobave shkon në vlerën 166,956,308 lekë, ku janë konstatuar 476 raste të mospajisjes me kasë fiskale dhe 2,948 raste të mosprerjes së kuponit tatimor. Në vitin 2015 u ndërmorën ndryshime ligjore për të rritur masën e gjobës për mosprerje kuponi që parashikohej të bëhej 500,000 lek për biznesin e vogël dhe 10,000,000 lek për biznesin e madh, të cilat u konsideruan nga Gjykata Kushtetuese me Vendim Nr.33, datë 08.06.2016 si joproporcionale, të natyrës penale dhe që nuk i shërbenin efektivitetit të luftës kundër informalitetit.

Në këtë kontekst, administrata tatimore nuk ka bërë asnjë analizë se çfarë ndikimi ka mosprerja e kuponit tatimor tek të ardhurat tatimore. Por, nga një gjykim apriori, nëse do të shqyrtojmë të dhënat mbi përhapjen e kasave fiskale sipas kategorive të bizneseve do të vërejmë se në vitin 2018, nga 155,060 kasa fiskale(një biznes mund të ketë dy kasa ose më shumë), 81,086 ose 52.2% janë në biznesin e vogël pa TVSH, 33,681 ose 22% në biznesin e vogël me TVSH dhe 40,298 ose 26% në biznesin e madh.

Pra, 75% e kasave shtrihen tek biznesi i vogël dhe 26% tek biznesi i madh. Sikurse rezulton, kasa dominon tek biznesi i vogël, me xhiro vjetore deri në 2 mln lek, i cili u paguan organeve qendrore tatimore vetëm siguracione shoqërore. Për rrjedhojë, lufta ndaj evazionit fiskal me këtë “gjeografi” të shtrirjes së kasës fiskale duket si një luftë me “mullinjtë e erës”.

Problemi që është konstatuar në këtë drejtim janë pagesat e që kryen biznesi tek shoqëritë e autorizuara (4 shoqëri). Këto shoqëri veprojnë në formën e një “koncesionari të fshehtë” dhe ndonëse legjislacioni u kërkon bizneseve që të kolaudojnë kasën fiskale njëherë në 2 vjet, kundrejt vlerës 4,000 lek (vlerë tavan), shoqëritë e autorizuara ua bllokojnë bizneseve në mënyrë automatike kasën fiskale, përmes sistemit “Nexus” dhe u kërkojnë që të paraqitet tek qendrat e tyre për të kryer pagesën e kolaudimit, me shuma që shkojnë mbi 6,000 lekë.

Po ashtu, kontrata që lidhet mes biznesit dhe subjekteve parashikon pagesa të tjera dhe nuk bazohet në një kontratë tip të miratuar nga Ministria e Financës dhe Ekonomisë, që në mendimin tonë duhet ishte e tillë. Nga ana tjetër, Ministria e Financave dhe Ekonomisë dhe Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve nuk i kanë monitoruar shoqëritë e autorizuara dhe marrëdhëniet dhe pagesat që biznesi kryen tek to.

Njohja me këtë panoramë të veprimit të kasave fiskale na shërben për të kuptuar edhe sistemin e ri të fiskalizimit, i cili si koncept është tepër ‘revolucionar”. Pikërisht, kjo natyrë “reformuese’ e bën dhe më kompleks zbatimin e saj, veçanërisht në relievin e biznesit shqiptar, ku kultura elektronike nuk është mjaft e harlisur. Në fakt, fatura elektronike është një risi për vet Bashkimin Europian dhe ka filluar të aplikohet në mënyrë graduale nëpër vendet e BE-së, të cilat e kanë aplikuar falë asistencës financiare të Bashkimit Europian.

Një nga pionierët e këtij sistemi është Italia, shembull ky që nuk po ndiqet në implementimin tonë të fiskalizimit. Në vitin 2013, Italia bëri të detyrueshëm faturën elektronike B2G (biznes-qeveri) për administratën qendrore dhe në vitin 2014 për të gjithë administratën. Në vitin 2017, fatura elektronike u bë e detyrueshme për të gjithë bizneset me TVSH që të raportonin elektronikisht tek administrata tatimore, njëherë në katër muaj.

Përdorimi i faturës elektronike në B2B (biznes me biznes) ishte jo e detyrueshme deri në vitin 2019, kohë kur u bë e detyrueshme si për B2B ashtu edhe për B2C. Sistemi italian i faturës elektronike quhet “Sistemi i Shkëmbimit”. Kostoja e saj ka qenë 2.5 milionë euro investim fillestar dhe 0.5 mln euro shërbim operimi në vit. Me aplikimin e detyrueshëm B2B dhe B2C, kostoja e sistemit të shkëmbimit shkon në 10 milionë euro në vit.

Fiskalizimi shqiptar ka kushtuar rreth 15 milionë euro vetëm investimi. Se çfarë synohet të arrihet në objektiva afatgjatë apo afatshkurtër, ende nuk është e qartë, ose më saktë s’ka objektiva të qartë për shkak se nuk ka një studim fizibiliteti. Në raportin e vlerësimit të ndikimit të botuar nga DPT, thuhet qartë se “sa i përket përfitimeve, është e pamundur materializimi i tyre”.

Nëse do ta krahasojmë me gurët kilometrik të zbatimit në Itali, fiskalizimi në Shqipëri po bëhet në një kohë rekord dhe në drejtime plotësisht të kundërta me praktika te mira. Kështu, është planifikuar nxitimthi që me 1 janar 2020 të aplikohet fatura elektronike B2C, çka nënkupton fshirjen e një dekade të aplikimit të kasës fiskale, pa vlerësuar paraprakisht nëse kasat fiskale aktuale e përballojnë programin e ri të faturimit. Së dyti, ende nuk ka qartësi për kostot e operimit që ka për administratën, të cilat sipas prirjeve të deri tanishme, priten të shkojnë në miliona euro (referojuni Italisë).

Nga ana tjetër, edhe kostot për biznesin priten të jetë të larta. Deri më tani, bizneset do të detyrohen të blejnë firmën elektronike, për të cilën është miratuar tarifa fikse prej 6,400 lek për pajisjen usb token, 7,300 lek për asistencën teknike 12 mujore dhe tarifën për shërbimin e internetit, që u duhet të instalojnë në bizneset e tyre. Por, kosto të tjera ende nuk janë bërë të qarta. P.sh në Itali, bizneset paguajnë edhe tarifa që shkojnë deri në 100 euro për hapësirën e ruajtjes elektronike të faturave që lëshojnë.

Të gjitha këto paqartësi dhe zbatimi “invers” i sistemit të fiskalizimit, afati i së cilës, në gjykimin tonë, duhet shtyrë në gurë kilometrike për një periudhë disa vjeçare, duke filluar me B2G për të përfunduar tek B2C, sjellin risqe të larta për një zbatim efektiv të sistemit të ri të fiskalizimit.

Imbarkimi në një projekt të tillë, pa një busull fizibiliteti mbi atë nëse sistemi i ri do të sjellë më shumë të ardhura sesa vet kostoja e investimit apo operimit, rrezikon ta çojë biznesin dhe vet administrata tatimore në qorrsokakë përplasjesh dhe të krijojë rrethana të moszbatimit efektiv të projektit, qysh në gjenezën e saj./Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Fiskalizimi/ Ndryshohet limiti i arkës për bizneset 

Publikuar

-

Nga

Ministria e Financave po punon për një draft të përmirësuar të ligjit “Për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit”, të ashtuquajtur fiskalizimi, duke reflektuar vërejtjet e shumta të shoqatave të biznesit dhe grupeve të interesit.

Zëvendësministri i financave, Elton Harxhi, tha në një takim në Ministrinë e Sipërmarrjes se drafti pritet të jetë gati javën e ardhshme për t’u dërguar në qeveri në fillim të tetorit. Kjo do të jetë dhe koha kur do të vendoset nëse ligji do të nisë nga zbatimi në 1 janar të vitit 2020, apo do të ketë një shtyrje të tij, ashtu siç kanë kërkuar vazhdimisht grupet e interesit.

“Do reflektojmë datën dhe do të merret vendimmarrje, jemi të hapur për ta shtyrë. Nuk kemi mandat që nuk do shtyhet dhe se duhet të fillojmë se s’bën nga një janari”. Ai shtoi se kontrata me kroatët e NEOS, që kanë ndërtuar sistemin nuk përbën pengesë për shtyrjen e procesit të fiskalizimit. “Do e gjykojmë nëse duhet ta shtyjmë kur ligji te shkojë në qeveri, për momentin nuk ka vendim pasi jemi akoma në fazë konsultimi me bizneset dhe sektorin e teknologjisë së informacionit”.

Koha do të varet dhe nga aftësia e 4 kompanive të kasave per të ofruar produkte fiskalizimi. Ministria e Financave është në diskutime me kompanitë e kasave për një server të ndërmjetëm për përditësimin e modemit, çka do të mundësojë që pjesa më e madhe e kasave të përshtatet dhe të mos zëvendësohet, përveç atyre të vjetra. Kosto e konvertimit të kasave, sipas diskutimeve me kompanitë do të jetë nën 50 euro.
Harxhi nuk përjashtoi as mundësitë që alternativë mund të jetë dhe një operator i ri, që do dalë me zgjidhje tjetër.

Bëhet më fleksibël limiti i arkës për bizneset e mëdha

Drafti aktual parashikon kufizime në maksimumin e arkës që mund të mbajë çdo subjekt.
a) tatimpaguesit me qarkullim vjetor në vitin e kaluar deri në 2 milionë lekë deri në 50000 lekë;
b) tatimpaguesit me qarkullim vjetor mbi 2 milionë deri në 14 milionë lekë deri në 300000 lekë;
c) tatimpaguesit me qarkullim vjetor mbi 14 milionë lekë deri në 800 000 lekë.

Këto limite u kundërshtuan nga Shoqatat e Biznesit, sidomos për subjektet e mëdha e të mesme.
Harxhi tha se në variantin e rishikuar, për bizneset e vogla është ruajtur limiti prej 50 mijë lekë (mbi gjendjen në fillim) për një periudhë 10 ditore, që vlerësohet si kohë e mjaftueshme për subjektet dhe shmang dhe problemin e mosfunksionimit të bankave të shtunën e të dielën.

Për bizneset e mëdha e të mesme, limiti është ndryshuar nga fikse prej 800 mijë lekë, në 2% të xhiros vjetore të vitit të kaluar, që përkon me 10 ditë biznes.

Harxhi tha se një biznes nuk mund të hapë arkën më shume sesa ka limitin. Qëllimi, sipas tij, është të kontrollohen tepricat në arkë jo mangësitë. Biznesi i vogël, i cili është subjekt fizik mund t’i tërheqë paratë për nevoja të vetat.

Drafti

Projektligji, sipas variantit aktual, synon krijimin e një sistemi të ri faturimi dhe monitorimi të transaksioneve të bizneseve në vend. Ai parashikon që, duke nisur që nga data 1 Janar 2020, të gjitha transaksionet midis bizneseve dhe konsumatorit do të raportohen te Administrata Tatimore në kohë reale, bazuar në sistemin e ri të pajisjeve fiskale, ndërsa nga 1 Janari 2021, të gjitha transaksionet ndërmjet biznesit me njëri – tjetrin dhe ndërmjet biznesit me organet publike do të bëhen në bazë të faturës elektronike./ Monitor

LEXO TE PLOTE