Connect with Us

Grabitjet/ Trekëndëshi i sigurisë bankare

Ekonomi

Grabitjet/ Trekëndëshi i sigurisë bankare

Publikuar

-

Të gjitha institucionet që administrojnë vlera monetare dhe veprojnë me sportele, të kenë të njëjtin standard, të zbatohet një politikë e përbashkët sigurie, duke respektuar padyshim edhe kushtet specifike të tyre

Nga ROLAND TASHI
EKSPERT I ÇËSHTJEVE TË SIGURISË

Grabitjet dhe pasojat e tyre ndaj sistemit bankar dhe financiar të vendit kërkojnë studimin dhe analizën e të gjithë faktorëve favorizues, shoqëruar me ndërtimin dhe funksionimin e strategjive dhe masave të nevojshme për frenimin dhe reduktimin e fenomenit. Duhet kuptuar se rritja e nivelit të sigurisë në banka dhe institucionet e tjera financiare është një element i rëndësishëm, që ndihmon garantimin e një zhvillimi ekonomik të qëndrueshëm dhe progresiv në kohë.

Në këtë këndvështrim, parandalimi dhe reduktimi i ngjarjeve kriminale kontribuon në forcimin e sigurisë ekonomike të vendit, në sigurinë njerëzore dhe atë publike. Grabitja, dhuna psikologjike dhe fizike që e shoqërojnë, efektet sociale tepër sensitive, janë fenomene që sjellin pasoja jo vetëm për shëndetin e punonjësve të sistemit, të klientëve që gjenden në një skenë krimi, por kanë ndikim shumë të madh edhe tek opinioni i gjerë publik, i cili është shumë i vëmendshëm dhe kureshtar, veçanërisht me sistemin bankar të cilin e konsideron “partner ekonomik”.

Këtij partneri, klienti i ka besuar kursimet, ka vendosur me të marrëdhënie kredie, kryen të gjitha operacionet, pagesat etj. Thënë ndryshe, sot komuniteti i klientëve, i ngjashëm me popullsinë aktive, nuk mund ta zhvillojë veprimtarinë jetësore të shkëputur nga marrëdhënia me bankën, të cilën e koncepton se duhet të jetë gjithmonë e sigurt.

Parandalimi i veprimeve kriminale kërkon vëmendjen e të gjithëve

Në këto kushte, pra kur siguria merr një dimension më të madh se nevoja brenda sistemit, parandalimi i veprimeve kriminale kërkon vëmendjen e të gjithëve, duke ndjekur trajektoren lidership – punonjës. Siguria, ashtu si të gjitha “specialitetet” e tjera brenda familjes bankare, duhet konsideruar dhe interpretuar si nevojë, domosdoshmëri, si një mënyrë pune, sjellje dhe veprimi shumëdisiplinore.

Për të pasur efikasitet në masat e sigurisë, çelësi i suksesit është integrimi i masave të mbrojtjes fizike të objektit ku punohet, me veprimet dhe sjelljen e përditshme të punonjësve, ku rol të rëndësishëm luan trajnimi i tyre, si dhe bashkëpunimi me forcat e Shoqërive Private të Sigurisë Fizike (SHPSF) dhe atyre ligjzbatuese. Vetëm nëse kjo skemë, e konsideruar “trekëndëshi i sigurisë”, funksionon, përmirësohet dhe dimensionohet në varësi të kushteve dhe situatave të krijuara, mund të pretendojmë për masa të shtuara sigurie.

Ashtu siç u trajtua edhe më lart, brenda trekëndëshit të sigurisë, faktor i rëndësishëm që kërkon vëmendje maksimale nga punëdhënësi mbetet formimi dhe informimi i vazhdueshëm i punonjësve, i quajtur ndryshe trajnimi i tyre. Trajnimi, siç e njohim në terminologjinë e përditshme, duhet konsideruar si proces esencial në instalimin dhe zhvillimin e kulturës së sigurisë. Rreziku ndaj të cilit janë të ekspozuar punonjësit, masat që duhen marrë për njohjen dhe parandalimin, veprimet që duhen kryer në rastet e grabitjeve, duhet të trajtohen në një procedurë, praktikë dokumentare, e cila shërben si dokument orientues, udhërrëfyes i të gjitha masave që duhen marrë në fushën e sigurisë dhe veprimeve që duhen kryer në situata ekstreme.

Për sigurinë e përbashkët, e cila duhet të aplikohet në banka, degë, agjenci të saj, institucione financiare, në zona apo qytete të veçanta, kërkohen masa dhe qëndrime të përbashkëta. Siguria nuk mund të organizohet me konceptin e ishullit, që aplikohet dhe prek subjekte apo rajone të shkëputura, ajo duhet të konceptohet dhe funksionojë mbështetur në teorinë e mbrojtjes periferike, duke forcuar masat drejt qendrës, për të përfshirë brenda “rrethit të sigurisë” të gjithë arkipelagun e ishujve të shkëputur.

Bankat të veprojnë mbështetur në logjikë dhe koncepte të përbashkëta

Në vijim të këtij koncepti, duket se ka ardhur koha që për sigurinë, jo vetëm atë fizike, por edhe informatike, bankat të veprojnë mbështetur në logjikë dhe koncepte të përbashkëta. Manualet për sigurinë përgatiten nga strukturat e sigurisë dhe ato të rrezikut në banka, por që ato të jenë efikase dhe të kenë rezultat, duhet të jenë të konceptuara në nivelin e një standardi, në mënyrë që të gjithë të mbajnë qëndrime të njehsuara, mbështetur në praktikat më të mira.

Standardi nuk mund të ndërtohet nga një operator i vetëm, në këtë rast një bankë e shkëputur, por nga të gjitha palët e interesit, ku më kryesori mbetet kontributi i Policisë së Shtetit, strukturave të tjera që trajtojnë çështje të sigurisë, ekspertëve të psikologjisë dhe kriminologjisë. Shoqata Shqiptare e Bankave (AAB), nëpërmjet Komitetit të Sigurisë, i cili ka rol esencial në drejtim të sigurisë, duhet të shërbejë si nismëtar, organizator, urë lidhëse ndërinstitucionale për të bashkëpunuar dhe për t’u konsultuar me agjencitë ligjzbatuese, për të krijuar një standard të përbashkët veprimi, brenda të cilit parashikohen, së pari praktikat e nevojshme dokumentare (procedura, udhëzime, manuale), si dhe mënyrat, sistemet më të avancuara të sigurisë dhe mbrojtjes.

Trekëndëshi

Për të pasur efikasitet në masat e sigurisë, çelësi i suksesit është integrimi i masave të mbrojtjes fizike të objektit ku punohet, me veprimet dhe sjelljen e përditshme të punonjësve, ku rol të rëndësishëm luan trajnimi i tyre, si dhe bashkëpunimi me forcat e Shoqërive Private të Sigurisë Fizike (SHPSF) dhe atyre ligjzbatuese. Vetëm nëse kjo skemë, e konsideruar “trekëndëshi i sigurisë”, funksionon, përmirësohet dhe dimensionohet në varësi të kushteve dhe situatave të krijuara, mund të pretendojmë për masa të shtuara sigurie.

Në rast se i referohemi Italisë, një vend ku fenomeni i grabitjes në banka ka një rënie drastike, mësohet se në këto institucione financiare, nga viti 2007 deri në vitin 2018, shpenzohet më shumë se 600 milionë euro çdo vit për sigurinë. Për këtë periudhë, grabitja në sportelet e bankave regjistron rënie në nivelin 92%, shprehur ndryshe, nga 3,364 grabitje në vitin 2007 në 264 grabitje në vitin 2018.

Sipas Shoqatës Italiane të Bankave (ABI), faktorë ndikues në këtë rezultat të ndjeshëm, mbeten edhe: bashkëpunimi i vazhdueshëm me strukturat ligjzbatuese dhe sidomos me Policinë e Shtetit, nëpërmjet vendosjes së protokolleve të përbashkëta të koordinimit të veprimeve; aplikimi i sistemeve të avancuara të sigurisë fizike dhe elektronike; trajnimi i vazhdueshëm i punonjësve në varësi të tendencave dhe progresit që shfaq “jeta e krimit”.

Një përvojë tepër e veçantë nga ABI është mbajtja e statistikave të rregullta për ngjarjet në sistemin bankar, të dhëna të cilat shërbejnë jo vetëm për njohjen e gjendjes në çdo kohë, por njëkohësisht edhe si materie, lëndë e parë, për ndërtimin e politikave të veprimit.

Komiteti i Sigurisë në AAB ka përgatitur një studim tepër të vlefshëm lidhur me grabitjet, ngjarjet kriminale dhe abuzive që kanë ndodhur në sistemin tonë bankar për periudhën 2000 deri në 2012. Ky studim, përveç vlerave tashmë arkivore, ka shërbyer edhe si dokument për njohjen e ngjarjeve të ndodhura, qytetet me ekspozim më të madh ndaj fenomenit të grabitjes, muajt, ditët, orët më të shpeshta për krimin, etj. Duhet kuptuar që statistikat dhe krahasimi i tyre është një element shumë i rëndësishëm në punën me sigurinë.

Pyetjeve se:

 çfarë ka ndodhur në sistemin bankar pas vitit 2012, si flasin statistikat, duhet të qeshim apo të qajmë, cila është tendenca, faktorët ekonomikë, socialë, kriminalë që kanë ndikuar në uljen apo rritjen e grabitjeve;

 çfarë ka ndodhur me grabitjet e automjeteve të blinduara me destinacion Rinasin në periudhën 2015 – 2019, cilët faktorë ndikuan që krimi, jo vetëm të mos ndalet, por të zgjasë tentakulat deri brenda aeroportit dhe të veprojë duke sofistikuar format dhe mënyrat për një periudhë katërvjeçare;

-sa shpenzohet për sigurinë në banka, sa eficiente janë këto shpenzime;

është shumë e vështirë t’u jepet përgjigje.

Për çfarë arsyeje? Mungojnë statistikat dhe materialet studimore pas vitit 2012.

Për ta mbyllur idenë e qëndrimeve të përbashkëta, duket se është e nevojshme që të gjitha institucionet që administrojnë vlera monetare dhe veprojnë me sportele, të kenë të njëjtin standard, të zbatohet një politikë e përbashkët sigurie, duke respektuar padyshim edhe kushtet specifike të tyre. Ky standard orienton punëdhënësit dhe punëmarrësit të kryejnë të njëjtat veprime, të mbajnë të njëjtin qëndrim dhe sjellje gjatë një situate grabitje, të përgatisin module të njëjta, ose të ngjashme për formimin dhe informimin e punonjësve.

Ky dokument, i cili mund të konsiderohet si “Politika e Sigurisë”, gjykoj se duhet të përgatitet nga Komiteti i Sigurisë në AAB, në bashkëpunim me organet e cituara më lart, me përfaqësues të Departamentit të Sigurisë dhe Mbrojtjes në Bankën e Shqipërisë, si dhe ekspertë të fushës. Politika e Sigurisë duhet të shërbejë edhe si material referues për trajnerët dhe ekspertët që përgatisin modulet e trajnimit të punonjësve./ Monitor

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Fillon zbatimi i Fiskalizimit/ Tatimet kërkesë kompanive të IT-së 

Publikuar

-

Nga

Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve ka njoftuar në faqen e saj se tashmë të gjithë bizneset mund të pajisen me certifikatë elektronike test për “fiskalizimin” në portalin e-albania.

Ndërsa vijon konsultimi publik mbi projektligjin ““Për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit”, me grupet e interesit, në nivel qendror dhe rajonal, të gjitha subjektet private në fushën e IT të interesuara për zhvillime aplikacioni softëare në kuadër të projektit të Fiskalizimit, tashmë mund të aplikojnë online për Certifikatë elektronike test në portalin e-Albania.

Certifikata elektronike test mundësohet pa asnjë kosto, nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit dhe do të ketë vlefshmëri deri më datë 31 Dhjetor 2019

Aplikimi për këtë Certifikatë, ndjek hapa shumë të thjeshtë dhe realizohet brenda një kohe të shkurtër jo më shumë se dy ditore, thuhet në njoftim

Në njoftimin e DPT shkruhet se bizneseve ju nevojitet vetëm NUIS/NIPT, i nevojshëm për t’u identifikuar si biznes në portalin e-Albania dhe zgjidhni shërbimin “Aplikim për Certifikatë Elektronike Test”

https://e-albania.al/eAlbaniaServices/UseService.aspx?service_code=13378;

Pasi ndiqni hapat e treguar, Certifikata Elektronike Test do t’ju dërgohet në adresën e emailit që keni plotësuar gjatë regjistrimit të biznesit në portalin e-Albania.

Për çdo informacion teknik që ju nevojitet, lutemi të kontaktoni në adresën mail: [email protected], ndërsa për çdo pyetje apo paqartësi mbi përdorimin e këtij shërbimi në portal, mund të kontaktoni në adresën [email protected]/ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Borxhi publik në nivele të frikshme/ Financat “dorëzohen” për 2019

Publikuar

-

Nga

Programi buxhetor afatmesëm ka zbardhur objektivat e Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë për të çuar borxhin publik drejt shifrës 59.9 për qind në vitin 2022 ndërkohë që thuhet se deri në fund të këtij viti pritet të arrijë 68.7 për qind. Por duket se të paktën për vitin 2019 parashikimi në program është dukshëm më i lartë sesa parashikimi që qeveria bëri në buxhetin 2019 kur priste që borxhi publik të ishte jo më shumë se 64.9 për qind. Pavarësisht përpjekjeve për të ulur borxhin ulja reale ka qenë gjithmonë më modeste sesa parashikimet e bëra në fillim vit.

Borxhi publik u kthye në shqetësim viteve të fundit pas kapërcimit të pragut 70 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto me një theks të vazhdueshëm nga institucionet ndërkombëtare për ta uluar atë përmes një rregulli fiskal pasi në rast krize apo shoku në ekonomi vendi ynë nuk kishte më hapësirë për huamarrje të re.

Ndihmuar nga politika monetare e Bankës së Shqipërisë huamarrja e re në tregun e brendshëm është bërë më e lirë viteve të fundit duke siguruar kështu përveç interesave edhe një maturitet më të gjatë. Nga ana tjetër emetimi i një Eurobondi 7 vjeçar në euro me një interes që qeveria e konsideron të leverdishëm vitin e shkruar duket se ka ulur disi presionin në shifrën e borxhit publik.
Shifrat zyrtare të mesvitit tregonin se borxhi publik i Shqipërisë ishte sa 63.03 për qind e Prodhimit të Brendshëm bruto në fund të 6 mujorit të parë të këtij viti. Ministria e Financave raportoi se trajektorja rënëse e borxhit ka vijuar edhe në raport me fundin e marsit kur ky tregues ishte sa 63.6 për qind e PBB-së por borxhi rezulton më i ulët pasi llogaritet mbi bazën e PBB vjetore. Gjasat që të kemi një rritje të saj mbeten të hapura deri në fund të vitit, duke u varur drejtpërdrejt nga sjellja e qeverisë për të marrë borxh të ri.

I kthyer në vlerë borxhi në fund të 6 mujorit të parë të këtij viti ishte 1.10 trilionë. Pjesa më e madhe e tij rezulton të jetë në monedhën kombëtare me rreth 575 miliardë lekë ndërsa 529 miliardë lekë është ai në monedhë të huaj. Ajo që vihet re në raport me një vit më parë është zgjerimi i huamarrjes në monedhë kombëtare kryesisht përmes instrumenteve të tilla si letrat me vlerë. Qeveria ka siguruar nga kreditorët vendas në total në stokun e saj të borxhit 610 miliardë lekë me një rritje prej 7.1 miliardë lekë më shumë se në fund të vitit të shkuar ndërkohë që pesha e kreditorëve të huaj në stokun total ka pësuar tkurrje./ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Të ardhurat nga TVSH bien me 33%/ Dështon aksioni anti-informalitet?!

Publikuar

-

Nga

Gushti ishte muaji i aksionit të qeverisë në kuadër të një fushate të gjerë kundër informalitetit, që përkoi dhe me një periudhë kur konsumi është i lartë për shkak edhe të 1.5 milionë turistëve të huaj që erdhën në vend, sipas deklarimeve nga Ministria e Turizmit.

Drejtues të lartë të financave u angazhuan në kontrolle në terren, duke kërkuar zbatimin e ligjit dhe paralajmëruan ndëshkime për të gjithë ata që nuk lëshojnë faturë. Pamjet me hotelet e bllokuara në kulmin e sezonit ishin të përditshme, duke sinjalizuar se nuk do të kishte asnjë tolerancë për shkelësit e ligjit. Presionet arritën deri aty sa për përsëritje të moslëshimit të faturës, biznesi mbyllej.

Por, të ardhurat në gusht nga TVSH e brendshme, që është një tregues direkt i konsumit në ekonomi, dhe reflektim i deklarimeve të shitjeve të bizneseve (ku përfshihet 20% i TVSH-së), ishin zhgënjyese. Të dhënat zyrtare të publikuara nga Ministria e Financave bëjnë të ditur se nga tatimet u mblodhën 2.3 miliardë lekë TVSH, me një rënie të fortë prej 32.8% në raport me të njëjtin muaj të një viti më pare (edhe në korrik tkurrja ishte e fortë prej 30%, duke i bërë këto dy muajt me ecurinë më negative të gjithë këtij viti, ndërkohë që konsumi duhet të ishte rritur për shkak se ky ka qenë viti më i mirë i turizmit në vend ).

Ndonëse doganat i rritën arkëtimet e tyre me gati 9%, sërish nuk arritën të neutralizonin këtë tendencë. Si rrjedhojë, në total, të ardhurat nga TVSH për gushtin ranë me 3.5% me bazë vjetore.

Për 8 mujorin, të ardhurat nga TVSH e brendshme ranë me 18%. Kjo është tkurrja më e fortë e dekadës së fundit, të paktën që nga 2009, kur raportohen të dhënat e detajuara nga Ministria e Financave (shiko grafikun). Negativisht ka ndikuar dhe ngadalësimi I aktiviteti të gazsjellësit TAP dhe mbylljes së lojërave të fatit, por gjithsesi rënia është shumë e fortë për një ekonomi që ka ritme positive rritjeje dhe për më tepër në muajt e verës ka pasur konsum të shtuar nga turistët.

Të ardhurat totale në rritje, nga shpërndarja e fitimeve të mbartuara

Të ardhurat totale në buxhet për muajin gusht arritën një nivel të lartë prej 40 miliardë lekësh, me një rritje prej 6.1% (+2.3 miliardë lekë) në raport me gushtin e një viti më parë dhe duke qenë brenda planit. Por, kjo performacë pozitive ka ardhur në pjesën më të madhe nga “Tatimi mbi të ardhurat personale”, që ka ndikuar në gati 60% të rritjes totale të të ardhurave buxhetore. Ecuria e mirë e këtij zëri është e lidhur kryesisht me nxitimin e bizneseve për të deklaruar fitimin e pashpërndarë të viteve të kaluara, i cili në bazë të ndryshimeve ligjore tatohet me 8% nëse paguhet brenda 30 shtatorit. Të ardhurat nga ky zë ishin 5.6 miliardë lekë, me një rritje të fortë prej 32.4% (+1.4 miliardë lekë) në krahasim me një vit më parë.

Elementi i dytë që ka ndikuar në rritje është ai i taksave lokale, që u zgjerua me 42% (+500 mln lekë) në 1.7 miliardë lekë, ku efektin kryesor e japin të ardhurat nga taksa e ndikimit në infrastrukturë, për shkak të numrit të lartë të lejeve që po jepen, kryesisht në kryeqytet.

Ecuri pozitive kishin dhe të ardhurat nga sigurimet (+6.3) dhe nga tatim fitimi (+14%).

Për 8 mujorin, të ardhurat në buxhet ishin 305.9 miliardë lekë, me rritje prej 4% me bazë vjetore. Plani është realizuar 98%, çka nënkupton se buxhetit i mungojnë 6.6 miliardë lekë.

TVSh është zëri me performancën më negative për 8 mujorin, me rënie prej 3% me bazë vjetore. Akzica dhe taksa nacionale ranë me 1% dhe 12% për të njëjtën periudhë. Në të kundërt, me rritje ishin tatimi mbi të ardhurat personale (+26%), sigurimet (+6.1%), tatim fitimi (13%), taksat lokale (+31.4%)./ Monitor

LEXO TE PLOTE