Connect with Us

A po bëhet Britania e Madhe një shtet i dështuar?

Blog

A po bëhet Britania e Madhe një shtet i dështuar?

Publikuar

-

Nga Chris Patten “Project Syndicate”

* Çfarë është një shtet i dështuar? Jo shumë kohë më parë, kur isha Ministër i Britanisë për Zhvillimin e Jashtëm, dhe më vonë Komisioner Evropian për Punët e Jashtme, do të isha përpjekur me siguri t’i përgjigjesha kësaj pyetje, duke marrë shembuj specifikë nga disa vende në Amerikën Latine dhe Afrikë.

Duke e trajtuar pabarazinë ekskluzivisht si një çështje mikroekonomike, ekonomistët e kanë humbur thelbin për dekada me radhë. Ekzistojnë prova të bollshme, që tregojnë se pabarazitë e të ardhurave brenda vendeve, kanë më shumë lidhje me forcat financiare globale, sesa me kushtet lokale të tregut të punës.

Do të veçoja konfliktet tribale, puçet ushtarake, krizat ekonomike, ekstremitetet e varfërisë dhe shkallët e larta të vdekshmërisë. Mund t’i kisha referuar dështimit të shoqërive më të zhvilluara. Por sipas këtyre kritereve, askush nuk ka më nevojë të udhëtojë në Amerikën Latine ose Afrikë për të zbuluar shtete të dështuara.

Në fakt, shumëkush në Britani është sot i shqetësuar se dështimi është gjithnjë e më i dukshëm brenda kufijve tanë, dhe veçanërisht në lidhje me mënyrën se si po qeveriset aktualisht vendi. Sistemi  qeverisës britanik, shumë i vlerësuar në të kaluarën, bazohet në demokracinë parlamentare dhe institucionet e pluralizmit, që dikush do t’i lidhte me një shoqëri të hapur.

Votuesit zgjedhin deputetët e tyre në parlament, të cilët u detyrohen zgjedhësve të tyre të japin gjykimin e tyre më të mirë, mbi mënyrën e negocimit të politikave qeveritare. Deputetëve nuk u kërkohet të bëjnë atë që u thuhet nga një vullnet i supozuar popullor, një sistem shumë i favorizuar nga despotët dhe demagogët.

Përkundrazi, ata janë pjesë e një sistemi që i detyrohet shumë filozofit politik konservator, Edmund Burke, dhe jo shkrimtarit francez Zhan Zhak Ruso. Ne kemi parapëlqyer gjithmonë kujdesin, kompromisin dhe evolucionin, përkundrejt përçarjes dhe apeleve ndaj pasioneve të rrezikshme.

Në Britani, qeveria ka qenë historikisht përgjegjëse para parlamentit, mendimet e të cilit duhet t’i respektojë, dhe të zbatojë ligjet që ai miraton. Dhe një sistem gjyqësor i ndarë dhe i pavarur, garanton sundimin e ligjit, të cilit i nënshtrohen të gjithë, përfshirë ministrat.

Pra në këtë mënyrë i ka zgjidhur Britania çështjet e saj kombëtare: përmes shmangies së ekstremizmit politik, arritjes së një ekuilibri vetë-rregullues midis të majtës dhe të djathtës, menaxhimit te ndryshimit gjatë dekadave në paqe dhe luftë, dhe realizimit të tranzicionit nga pushteti perandorak në një vend evropian të mesëm.

Dhe ne e arritëm këtë pa braktisur vlerat tona, ndaj kemi fituar lavdërim dhe admirim në mbarë botën. Mjerisht, gjërat sot duken shumë ndryshe. Britania ka më pak aktivistë politikë se shumica e vendeve të tjera evropiane. Megjithatë, ata kanë fituar kohët e fundit një kontroll gjithnjë e më të madh mbi politikën e partive të tyre, dhe zgjedhjen e liderve.

Për pasojë, Partia Laburiste drejtohet sot nga Xheremi Korbin, një socialist i modës së vjetër. Dhe mbi 90.000 anëtarë të Partisë Konservatore, pikëpamjet e të cilëve janë bërë më ekstremiste teksa numri i tyre është në rënie, zgjodhën së fundmi Boris Xhonsonin si udhëheqësin e tyre të ri, dhe kësisoj si kryeministrin e ri të vendit.

Në këtë mënyrë, ata zgjodhën në krye një njeri shumë mendjemadh. Nuk është ekzagjerim të themi se Xhonsoni i ka përdorur të gjitha mjetet për të arritur deri në majë, fillimisht në gazetari dhe më pas në politikë. Ngjitja e tij i detyrohet ksenofobisë dhe nacionalizmit anglez, që tashmë e mbështesin shumë konservatorë.

LEXO EDHE:  BE kritikon Serbinë për emërimin në Akademinë Ushtarake të një të dënuari për krime lufte në Kosovë

Xhonsoni është kryeministër, pasi ai ka premtuar të nxjerrë vendin nga BE në fund të tetorit, me apo pa marrëveshje, dhe pavarësisht pasojave. Ai ka zgjedhur një qeveri me nacionalistë anti-evropianë, që kanë të njëjtën mendësi si ai. Këshilltari i tij kryesor, Dominik Kamings, u cilësua nga ish-kryemistri britanik në vitet 2010-2016, Dejvid Kameron si një “psikopat karriere”.

Krahasi Xhonsonit, Kamings është figura më e fuqishme në qeverinë e re. Ai është një politikan i pavotuar, që në fillim të këtij viti vendosi të përçmojë parlamentin. Ai po përgatitet të largojë vendin tonë nga BE, me apo pa miratimin e ligjvënësve.

Për më tepër, qeveria po planifikon të fitojë në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, që pritet të shpallen së shpejti, në bazë të një fushate “populli kundër politikanëve”. Ata që kundërshtojnë daljen nga BE pa marrëveshje, do të etiketohen si kundërshtarë të sovranitetit popullor. Brukseli fajësohet për dështimin e negociatave, edhe pse dështimi erdhi nga zgjedhjet e bëra nga qeveria e mëparshme britanike.

Publikut i thuhet se nëse Britania mundet ta bindë BE-në, se ajo është e gatshme ta dëmtojë veten me daljen edhe pa “asnjë marrëveshje”, atëherë Franca, Gjermania dhe të tjerët do të dorëzohen, dhe do të na japin atë që duam. Megjithatë, çdo dëm që do t’i shkaktojë BE-së një Brexit pa marrëveshje, nuk do të kishte të krahasuar nga dëmi afatgjatë që do t’i shkaktonte Britanisë. Xhonson dhe Kamings, janë të përgatitur t’i përdorin të gjitha mjetet, që ishin të suksesshme në fushatën e referendumit pro Brexit në vitin 2016, kur publiku britanik u garantua se nuk do të kishte asnjë problem nëse vendi largohej nga BE-ja pa marrëveshje.

Premtimet për rritje të shpenzimeve publike, janë tashmë të pamundura të mbahen. Vlera e paundit po bie, inflacioni në korrik u rrit, dhe investimet e biznesit kanë rënë ndjeshëm. Përfitimet e supozuara të largimit nga BE nuk po shihen më gjëkundi, me përjashtim të një marrëveshje tregtare të premtuar me presidentin amerikan Donald Trump, e cila do të qe gati po aq e papranueshme për Kongresin Amerikan, sa edhe për opinionin publik britanik.

Për më tepër, qeveria po e injoron faktin se negociatat e gjata me BE-në, do të pasonin pashmangshmërisht një largim “pa marrëveshje”.

Akoma më keq, e ardhmja e unionit mes Anglisë, Skocisë, Uellsit dhe Irlandës Veriore, duket gjithnjë e më shumë në rrezik. Qeveria nuk do ta pranojë se nëse Britania largohet nga unioni doganor i BE-së, kufiri midis Republikës së Irlandës dhe Irlandës Veriore do të rrezikojë Marrëveshjen e së Premtes së Mirë të vitit 1998, e cila ka sjellë më shumë se 20 vjet paqe në ishullin e Irlandës.

A janë këto veprime të një shteti të suksesshëm? Ata që e ngrenë këtë pyetje, rrezikojnë të quhen “armiq të popullit”. Dhe në këtë rast jemi në shoqëri të mirë:po kështu janë etiketuar nga mbështetësit e Brexit, 3 gjyqtarë të Gjykatës së Lartë, që pohuan parimin e sovranitetit parlamentar në procesin e Brexit. Teksa Brexit po afrohet gjithnjë e më shumë, institucionet e Britanisë, perspektivat ekonomike, kushtetuta dhe e ardhmja jonë, janë që të gjitha në rrezik./ Përshtatur nga CNA.al.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Donald Trump po i jep fund luftërave të pafundme të Amerikës

Publikuar

-

Nga

Nga Tony Shaffer “The Hill”

Presidenti Donald Trump, premtoi në fushatë t’i jepte fund ndërhyrjeve të pamatura të Shteteve të Bashkuara në vende të huaja gjatë 2 dekadave të fundit, dhe po e mban këtë premtim. Raportet tregojnë se ai është më afër se kurrë dhënies fund të luftës më të gjatë në historinë e Amerikës.
Pas viteve negociata, talebanët janë në prag të nënshkrimit të një marrëveshje, që do t’i hapte rrugën sheshimit të armiqësive, një zgjidhjeje për të ardhmen e Afganistanit, si dhe një tërheqje të trupave amerikane.

Nëse do të nënshkruhet ky pakt, rreth 5.000 trupa do të largohen nga Afganistani. Nëse kushtet e sigurisë pas kësaj lëvizjeje do të vazhdojnë të përmirësohen, 8.000 ushtarët e fundit mund të rrikthehen në SHBA, duke i dhënë fund një pranie ushtarake 18-vjeçare, e cila prej kohësh ka dalë nga vëmendja e shumicës së amerikanëve, që nuk kanë miq apo familjarë në rrezik.

Siç kam shkruar më herët, një zgjidhje e negociuar do të ishte një zgjidhje e nevojshme, për t’i dhënë fund konfliktit në Afganistan. Trump po shkon drejt suksesit në këtë pikë, dhe po i jep fund asaj lufte. Pasi vendi ynë u sulmua në 11 Shtator 2001, Shtetet e Bashkuara u detyruan të hakmerreshin kundër monstrave që vranë më shumë se 3.000 qytetarë të pafajshëm.
Ushtria jonë e shkëlqyer, vërtetoi kurajon dhe vlerën e saj, duke duruar dislokim pas dislokimi, dhe vitet e konfliktit të përgjakshëm në të gjithë botën. Osama Bin Laden dhe pasardhësi i tij si udhëheqësi më i shquar i terrorit islamik, Abu Bakr Bagadi, janë vrarë, duke u sjellë para drejtësisë nga fuqia e madhe e armëve amerikane.

Ndërkohë gjatë fushatës elektorale Trump u premtoi amerikanëve, se do të shmangte luftërat e pafundme, dhe e tillë ishte edhe përfshirja jonë në Afganistan. Por vetëm në zgjedhjet e vitit 2016, amerikanët e kuptuan më në fund të vërtetën e shëmtuar se “lufta globale kundër terrorizmt”, ishte shndërruar prej kohësh në një angazhim të hapur të trupave amerikane në
zona lufte armiqësore, pa ndonjë fitore të dukshme në horizont.
Dhe kjo nuk ishte askund më e qartë se sa në Afganistan. Prania jonë atje, është tani zyrtarisht më e zgjatur në kohë sesa mosha e disa prej ushtarëve amerikanë që luftojnë atje. Trupat tona, kishin fillimisht për detyrë të dëbonin nga aty njerëzit përgjegjës për sulmet e 11 Shtatorit, dhe krijimin e një qeverie të ligjshme në Kabul.

LEXO EDHE:  Kosova letër BE: Na qartësoni për liberalizimin e vizave, jemi i vetmi vend i izoluar në rajon

LEXO EDHE:  Boris Johnson kërkon zgjedhje të parakohshme më 15 tetor

Por sot misioni i tyre dhe fitorja janë të paqarta. Për shumë vite, amerikanët kanë luftuar dhe vdekur për të krijuar kushtet e paqes në Afganistan, dhe që qeveria demokratike në Kabul të krijonte autoritetin e saj legjitim. Vetëm javën e kaluar, 2 familje të tjera amerikane iu bashkuan afro 2.400 të tjerave, që kanë marrë lajmin tragjik të vrasjes së familjarit të tyre në Afganistan.
Por lufta në Afganistan nuk është më thelbësore për sigurinë sonë kombëtare, dhe kjo i ka lënë trupat tona atje pa ndonjë mision të dukshëm për të kryer. Partnerët tanë afganë kanë nevojë për mbështetjen tonë, por termat e sakta që do të çojnë drejt një fitoreje janë të paqarta.

Duke pasur parasysh këto realitete, Trump dhe këshilltarët e tij, kanë hartuar rrugën më të mirë që duhet ndjekur për t‘i dhënë fund këtyre konflikteve. Ne duhet të kemi një panoramë të qartë dhe lehtësisht të verifikueshme të uljes të dhunës dhe agresionit nga talibanët.

Trupat amerikane, dhe negociatorët që takohen me talibanët dhe përfaqësuesit e qeverisë afgane në Katar, duket se janë në prag të arritjes së kësaj. Trump u dha shumë familjeve amerikane një shpresë të madhe, kur premtoi të ndalte luftërat e pafundme, që kanë marrë kaq shumë jetë amerikanësh gjatë 2 dekadave të fundit. Duke e përmbushur këtë premtim, ai po e rikthen më në fund atë shpresë, në mirënjohje dhe lehtësim në të gjithë vendin./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Studimi/ Paraja nuk të bën të lumtur, sporti po

Publikuar

-

Nga

A dëshiron që të jesh i lumtur? Harro paratë dhe pasurinë, dhe fillo të vraposh. Në këtë përfundim mbërrin një studimi të kohëve të fundit, i kryer nga studiuesit e Universiteteve të Jeilit dhe Oksfordit, që nxjerr në pah se si ndikimi pozitiv i sportit në gjendjen tonë të humorit, është shumë më i lartë, sesa ajo që na japë pasuria materiale.

Hulumtimi, i botuar në numrin më të fundit të revistës “The Lancet”, përfshinte mbi 1.200.000 qytetarë amerikanë të cilëve iu dërgua një pyetësor, që i pyeste ata sa herë ishin ndjerë të trishtuar, në depresion apo të stresuar gjatë 30 ditëve të kaluara. Pjesëmarrësit u pyetën gjithashtu për sasinë dhe cilësinë e aktivitetit fizik të kryer, si dhe gjendjen ekonomike individuale.

“Divani i trishtimit”

Nga të dhënat, rezulton se ata që merren rregullisht me aktivitet fizik, ndjehen keq mesatarisht 35 dit në vit, përkundër 53 ditëve për personat që kanë një jetë kryesisht sedentare. Jo vetëm kaq: sipas studimeve, një person joaktiv e arrin të njëjtin nivel lumturie me një atlet, vetëm nëse fiton të paktën 25.000 dollarë në vit më shumë.
Me pak fjalë, duket se ata që kanë qejf të rrinë shumë shtrirë në divanin e tyre, kostoja e lumturisë është shumë më i lartë, sesa ajo e një abonimi në palestrën më të njohur në një qytet. Gjithsesi, i njëjti studim tregon se lidhja midis lumturisë dhe numrit të orëve në stërvitje fizike, është në një pikë të caktuar e përmbysur:teprimi me aktivitetin fizik bëhet kundërproduktiv, jo vetëm për mirëqenien fizike, por edhe për atë mendore.
Kufiri maksimal i ushtrimit fizik, duket të jetë 3 orë në ditë. Sipas studiuesve, përfitimi maksimal nga gjendja shpirtërore merret pas 3-5 seancash stërvitje në javë, që zgjasin nga 30 deri në 60 minuta. Por a ka ndonjë sport që ndikon në mirëqenien psikologjike, më shumë se të tjerat? Për shkencën, më të efektshme në këtë drejtim janë sportet ekipore, edhe pse fryma konkurruese mund të çojë në debate me shokët e ekipit ose kundërshtarët.

LEXO EDHE:  BE kritikon Serbinë për emërimin në Akademinë Ushtarake të një të dënuari për krime lufte në Kosovë

LEXO EDHE:  Kosova letër BE: Na qartësoni për liberalizimin e vizave, jemi i vetmi vend i izoluar në rajon

Evropianët kanë tendencë të kenë një jetë sedentare

Përkundër provave shkencore, jo të gjithë duken të bindur mbi rëndësinë që ka sporti në gjendjen tonë emocionale. Sipas një studimi më të fundit nga Rrjeti Evropian i Shëndetit, 25 përqind e grave dhe 22 për qind e burrave në kontinentin e vjetër, nuk po lëvizin aq sa duhet.
Por sa është “mjaftueshëm”? Rekomandimet e Shoqatës Evropiane të Kardiologjisë, tregojnë pragun minimal për uljen e rrezikut kardiovaskular tek të rriturit e shëndetshëm në 75 minuta aktivitet intensiv fizik në javë, ose 150 minuta aktivitet të moderuar.
Për njerëzit që janë mbi 65-vjeç, edhe një vëllim i ulët i aktivitetit të moderuar, mund të jetë i mjaftueshëm. Sidoqoftë, ekspertët këshillojnë të shmangni veprimet me kokën tuaj, dhe të këshilloheni me mjekun, mbi sasinë dhe llojin e sportit që duhet të ushtroni./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Rreziqet e pajtimit të Evropës me Rusinë

Publikuar

-

Nga

Nga Judy Dempsey “Carnegie Europe”

Presidenti francez Emanuel Makron, po kryeson kauzën për të vendosur një marrëdhënie të re me Rusinë. Synimi i tij, është t’i japë fund ndjenjës së izolimit dhe distancimit të Rusisë, siç e shpjegoi ai gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih. Makron beson se Rusia është jetike për sigurinë e Evropës.
Pa u angazhuar fqinji i saj i madh, Evropa nuk do të jetë e sigurt. Dhe kjo është arsyeja pse Evropa duhet të krijojë një lloj arkitekture sigurie, që përfshin edhe Rusinë. Kjo është një tezë që Kremlini – dhe Gjermania – e ka mbrojtur prej kohësh, edhe pse janë kundërshtuar nga shumica e vendeve të BE-së dhe NATO-s.

Ata i perceptojnë thirrje të tilla, si përpjekje të Moskës për të krijuar një aleancë në kurriz të aleancës transatlantike. Përçarja e NATO-s dhe dobësimi i lidhjeve të Evropës me Shtetet e Bashkuara, ka qenë një politike e qëndrueshme e Kremlinit.
Politika “Amerika e Para” e presidentit amerikan Donald Trump, në të cilën BE-ja kritikohet vazhdimisht nga Uashingtoni për tregtinë dhe praktikat e saj të konkurrencës, mund të shfrytëzohet nga presidenti Rus Vladimir Putin. Nën administratën Trump, Makron beson se Evropa nuk mund ta marrë më si të mirëqenë faktin që Shtetet e Bashkuara, do të vazhdojnë
që ta mbrojnë Evropën.

Por ky argument nuk qëndron edhe aq, duke pasur parasysh se sa shumë po investon Pentagoni për sigurinë dhe mbrojtjen e shteteve balltike. Dhe përkundër kritikave të Makronit ndaj NATO-s si një organizatë ushtarake dhe politike, publiku ka një këndvështrim të ndryshëm mbi aleancën veri-atlantike.
Sipas një raporti të fundit të Qendrës Kërkimore Pju mbi qëndrimet ndaj NATO-s, publiku në shtetet anëtare është i bindur se SHBA-ja do të përdorte forcën ushtarake për të mbrojtur një aleat të NATO-s nga Rusia, ose 60 për qind, ndërsa vetëm 29 për qind besojnë se kjo gjë nuk
do të ndodhte.

Prandaj, Shtetet e Bashkuara vazhdojnë që të shihen si një aleate e besueshme. Ndërkohë mendoni pak si do të reagonin aleatët evropianë, nëse ndonjë nga aleatët e saj të NATO-s do të sulmohej nga Rusia. Mesatarisht 50 përqind e qytetarëve në 16 shtete anëtare të NATO-s, thonë se vendi i tyre nuk duhet që të mbrojë një aleat ndaj një sulmi rus, krahasuar me vetëm 38 për qind që thonë se vendi i tyre duhet të mbrojë aleatët.
Shumica e publikut kundër mbrojtjes së një aleati, janë evropianë. Pra publiku evropian ka më shumë të ngjarë të besojë se Shtetet e Bashkuara do të mbronin një aleat të NATO-s nga një sulm rus, sesa të mendojnë se vendi i tyre duhet të bëjë të njëjtën gjë. Po Kremlini çfarë mendon?
Përkundër këtyre gjetjeve, Makron beson se Evropa duhet të jetë e gatshme të bëhet më sovrane dhe më e aftë për t’u kujdesur për sigurinë dhe mbrojtjen e saj. Dhe riafrimi me Rusinë, do të përmirësonte sigurinë e Evropës.

LEXO EDHE:  “20 maji”/ Meta takohet me fëmijë dhe të rinj: Pa jetimë Shqipëria më pranë BE

LEXO EDHE:  Boris Johnson kërkon zgjedhje të parakohshme më 15 tetor

Por strategjia e re e Makron ndaj Rusisë, është një rrugë më një kalim, dhe kjo për disa arsye. Së pari, ai nuk ka përmendur asnjëherë kushtet për një partneritet të tillë strategjik mes Rusisë dhe Evropës. BE-ja duhet ta vërë më shumë theksin tek vlerat. Por të drejtat e njeriut, liria e mediave, frikësimi i gazetarëve investigativë, sulmet ndaj sundimit të ligjit dhe integritetit territorial të vendeve të ndryshme, nuk janë pjesë e “diskursit” të Makron mbi Rusinë.
Për më tepër, nëse vlerat do të ishin të rëndësishme për politikat e Makron, ai mund të kritikonte hapur Rusinë, pse vazhdon të mbështesë regjimin brutal të presidentit Bashar Al-Asad, që ka bombarduar civilë, spitale dhe shkolla në Siri, dhe më së fundmi qytetin veriperëndimor të Idlibit.
Vuajtjet aty janë të tmerrshme. Në një deklaratë të hënën, kreu i zyrës së çështjeve humanitare në OKB, Mark Loukok, e quajti atë “tmerrin më të madh humanitar të shekullit XXI”. Dhe nëse siguria është kaq e rëndësishme për Makron, ai e di shumë mirë se lufta në Siri ka krijuar një problem politik dhe të sigurisë për Evropën.

Fluksi i refugjatëve, ka nxitur ngritjen e partive populiste të ekstremit të djathtë, për të mos përmendur kërcënimet dhe sulmet e tyre terroriste. Së dyti, mbështetja e tij ndaj parimit të sovranitetit, të cilin mbron për Evropën, duket se është përdorur në mënyrë selektive.
Makron mjafton të shohë Ukrainën, të cilën Rusia e pushtoi në vitin 2014, para se të aneksonte ilegalisht Gadishullin e Krimesë. Që atëherë, mbi 10.000 civilë janë vrarë në luftë, dhe mbi 1.5 milionë njerëz janë zhvendosur brenda vendit. Siç duket, sovraniteti është një e drejtë ekskkuzive apo aspiratë për Evropën.

Dhe duke pasur parasysh aktorët konkurrues në Siri, është e vështirë të shihet se si mund të rifitohet sovraniteti i këtij vendi, një çështje që Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov e shpërfilli hapur kur u pyet për të në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
Kjo sugjeron që qasja e re e Makron ndaj Rusisë, nuk bazohen në vlera, por në interesa. Ajo që Rusia po bën në Ukrainë dhe Siri, është kundër interesave të Evropës. Dhe edhe nëse lëvizja e fundit bazohet në realpolitikë, Makron mund të fitojë mbështetje nga evropianët e tjerë, vetëm nëse Moska do të japë diçka në këmbim. Dhe deri më tani, kjo nuk duket se po ndodh./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE