Connect with Us

Aleanca e Djajve/ Kur Hitleri dhe Stalini, ranë dakord të ndajnë botën midis tyre

Blog

Aleanca e Djajve/ Kur Hitleri dhe Stalini, ranë dakord të ndajnë botën midis tyre

Publikuar

-

Nga Peter Kenez

* Pakti i nënshkruar nga ministri i Jashtëm sovjetik Vjaçesllav Molotov dhe homologu i tij gjerman Joakim Von Ribentrop në Moskë 80 vjet më parë, ishte një revolucion diplomatik. Ajo lëvizje e papritur, ishte gjithashtu një hap që çoi drejt kasaphanës më të madhe të shekullit XX-të, një ngjarje që e formësoi botën tonë.

Aleanca e Stalin-Hitler, nuk zgjati as 2 vjet. Për habinë e Stalinit, rezultoi që diktatorëve nuk mund t’i zihet dot besë. Dy tiranët e mëdhenj, ishin të ngjashëm në përçmimin që kishin për konceptet e zakonshme të humanizmit, dhe ishin të gatshëm të vrisnin miliona njerëz.

Njëherazi, Stalini dhe Hitleri ishin qenie njerëzore shumë të ndryshme nga njëra-tjetra, dhe me axhenda politike shumë të ndryshme. Dëshira për luftë, ishte një element thelbësor i botëkuptimit nazist. Nazistët besonin se vetëm në një luftë për jetë a vdekje, “raca gjermane” mund të dëshmonte epërsinë e saj racore.

Ata donin të ribënin hartën e Evropës, dhe të hakmerreshin për poshtërimin që pësuan në Versajë, me nënshkrimin e traktatit, që i dha fund Luftës së Parë Botërore. Dhe mbi të gjitha, ata donin të siguronin lebensraum-in (hapësirën jetike) për popullin gjerman. Ndërkohë që Stalini, po përmes metodave më të dhunshme, synonte të ribënte shoqërinë sovjetike, dhe të shndërronte njerëzimin.

Ai ishte ndërkohë një paranojak, që shihte kudo rreziqe. Ai e mbante mend shumë mirë përvojën e luftës së viteve 1914-1918. Ishte Lufta e Madhe, ajo që çoi në rrëzimin e regjimit cariast, dhe siguroi ngjitjen në pushtet të bolshevikëve. Pakti Molotov-Ribentrop i viteve 1939-1941, përfaqësonte 2 diktatorë që ndanin mes tyre vendet më të dobëta.

Shënjestra kryesore ishte Polonia. Pakti u nëshkrua, pasi Hitleri ishte i vendosur të shkatërronte Poloninë si hapin e parë drejt pushtimit të botës, dhe në të njëjtën kohë synonte të shmangte një luftë me dy fronte, të paktën për aq kohë sa të mundej. Nga ana e tij, lideri komunist sovjetik druhej se pas shkatërrimit të Polonisë, gjermanët mund të mësynin në kufirin sovjetik. Ndaj ai ishte i lumtur me nënshkrimin e paktit të mos-sulmimit.

Kështu deri në vitin 1941, nën udhëzimet e Stalinit, komanda e Ushtrisë së Kuqe hartoi një plan që kishte pasoja katastrofike. Në vend se të përgatiste një mbrojtje cilësore, pjesa më e madhe e forcave sovjetike u vendosën përgjatë kufijve të rinj perëndimorë të Rusisë, siç përcaktohej nga pakti.

Ushtria duhej të përparonte në territorin e armikut, dhe të luftonte atje. Pse? Sepse Stalini kishte frikë se nëse luftimet do të zhvilloheshin brenda territorit Sovjetik, popullata mund t’i konsideronte ushtritë e huaja si çlirimtare. Ai kishte dyshime të mëdha, dhe jo të paarsyeshme, mbi besnikërinë e popullit rus ndaj Bashkimit Sovjetik.

Pas nënshkrimit të paktit të 23 gushtit 1939, vëzhguesve bashkëkohorë u dukej se kishte ndodhur diçka e jashtëzakonshme:fashizmi dhe regjimi që e cilësonte veten si kundërshtari më i madh në botë i fashizmit, sapo ishin bërë miq. Propagandistët sovjetikë, ndryshuan qasje 180 gradë.

Një protokoll i fshehtë që iu bashkëngjit paktit, përcaktoi sferat e ardhshme të ndikimit të dy fuqive.

Bashkimi Sovjetik do të kishte dorë të lirë në Besarabi, Letoni, Estoni, Finlandë dhe në atë pjesë të Polonisë që kishte një popullsi të përzier etnike. Përballë dëshmive të paverifikueshme, propaganda sovjetike e mohoi ekzistencën e këtij dokumenti, për aq kohë sa ekzistoi Bashkimi Sovjetik.

Bashkëpunimi ekonomik midis dy fuqive, favorizoi gjermanët. Ata morën nga Bashkimi Sovjetik lëndë të parë si nafta, kallaji dhe boksitet, si dhe grurë nga Ukraina. Bashkimi Sovjetik kërkoi armë, por në fund nuk mori shumë pak prej tyre. Molotov akuzonte britanikët dhe francezët si kriminelë lufte, për vazhdimin e luftës “nën flamurin e rremë të demokracisë”.

LEXO EDHE:  Nuk kurseu as 1.1 milionë fëmijë/ Shifrat e frikshme të Holokaustit

Kuptohet që për shumë komunistë në mbarë Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Veriut, pakti ishte një tradhti. Periudha e aleancës Stalin-Hitler, 23 gusht 1939-22 qershor 1941, ishte një periudhë katastrofike për miliona evropianë, të cilët u gjendën nën pushtimin e këtyre 2 vendeve.

Sovjetikët dhe nazistët vendosën rendet e tyre qeverisëse, bazuar tek ideologjitë që mbështesnin. Shtetet e Balltikut e humbën lirinë e tyre. Territoret polake, që 2 dekada më parë kishin rifituar pavërësinë nën një shtet polak, u aneksuan sërish si pjesë e Republikave Socialiste Sovjetike të Bjellorusisë dhe Ukrainës. Sistemi sovjetik me të gjitha tmerret e tij, ishte shtrirë te popujt e tyre.

“Lufta e klasave”, nënkuptoi arrestimin ose deportimin e njerëzve, që kishin luajtur role të rëndësishme politike ose ekonomike në regjimet e vjetra. Si për ironi, hebrenjtë që kishin luajtur role disproporcionale në elitat industriale dhe tregtare, kishin më shumë të ngjarë të dëboheshin në Siberi, sesa bashkatdhetarët e tyre.

Kur këto territore i pushtoi ushtria gjermane, ata ishin më me fat, pasi kishin më shumë të ngjarë të mbijetonin në Siberi, se sa të tjerët që përfunduan në kampet gjermane të përqëndrimit. Aneksimi i shteteve baltike, ndodhi pa shumë rezistencë. Ndërkohë, kërkesa që finlandezët të hiqnin dorë nga një territor i rëndësishëm strategjik, hasi në rezistencën e fortë të këtyre të fundit.

E ashtuquajtura Lufta e Dimrit mes Rusisë dhe Finlandës (nga nëntori 1939, deri në marsin e vitit 1940), ishte një katastrofë për Bashkimin Sovjetik. Performanca e dobët e Ushtrisë së Kuqe përballë ushtrisë modeste finlandeze, e nxiti Hitlerin të besonte se Bashkimi Sovjetik mund të mposhtej lehtë.

Krimi më spektakolar i luftës i kryer nga autoritetet sovjetike – dhe për të cilin ata fajësuan Vehrmahtin- ishte vrasja e e afro 22.000 oficerëve dhe nëpunësve civilë polakë. Vendimi mbi atë masakër u mor në rangjet më të larta të qeverisë sovjetike. Arsyetimi ishte që eleminimi i elitës polake, do të lehtësonte vendosjen e sundimit sovjetik në territoret e saj.

Kishte një ngjashmëri të madhe në sjelljen e gjermanëve dhe sovjetikëve ndaj popujve të pushtuar. Gjermanët donin t’i katandisnin polakët në skllevër të popullit gjerman. Për ta realizuar këtë, nazistët arrestuan dhe vranë rreth 60.000 intelektualë, klerikë, oficerë, avokatë dhe profesorë polakë. Gjatë muajve të parë të pushtimit, nazistët vranë më shumë polakë të krishterë se sa hebrenj.

22 muajt e aleancës midis Gjermanisë dhe Bashkimit Sovjetik, shkaktuan vuajtje të mëdha për njerëzit që jetuan në “tokat e përgjakura”, siç e quajti historiani Timoti Shnajder rajonin e pushtuar. Gjithsesi, një kasaphanë edhe më e madhe ishte gati të fillonte, kur në kundërshtim me Paktin Molotov-Ribentrop, dhe në befasi të plotë për Stalinin, ushtria gjermane kaloi kufijtë dhe sulmoi Bashkimin Sovjetik më 22 qershor 1941.

Marrë me shkurtime./Përshtatur nga CNA.al

Shënim: Peter Kenez, është profesor i historisë në Universitetin e Kalifornisë në Santa Cruz.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Donald Trump po i jep fund luftërave të pafundme të Amerikës

Publikuar

-

Nga

Nga Tony Shaffer “The Hill”

Presidenti Donald Trump, premtoi në fushatë t’i jepte fund ndërhyrjeve të pamatura të Shteteve të Bashkuara në vende të huaja gjatë 2 dekadave të fundit, dhe po e mban këtë premtim. Raportet tregojnë se ai është më afër se kurrë dhënies fund të luftës më të gjatë në historinë e Amerikës.
Pas viteve negociata, talebanët janë në prag të nënshkrimit të një marrëveshje, që do t’i hapte rrugën sheshimit të armiqësive, një zgjidhjeje për të ardhmen e Afganistanit, si dhe një tërheqje të trupave amerikane.

Nëse do të nënshkruhet ky pakt, rreth 5.000 trupa do të largohen nga Afganistani. Nëse kushtet e sigurisë pas kësaj lëvizjeje do të vazhdojnë të përmirësohen, 8.000 ushtarët e fundit mund të rrikthehen në SHBA, duke i dhënë fund një pranie ushtarake 18-vjeçare, e cila prej kohësh ka dalë nga vëmendja e shumicës së amerikanëve, që nuk kanë miq apo familjarë në rrezik.

Siç kam shkruar më herët, një zgjidhje e negociuar do të ishte një zgjidhje e nevojshme, për t’i dhënë fund konfliktit në Afganistan. Trump po shkon drejt suksesit në këtë pikë, dhe po i jep fund asaj lufte. Pasi vendi ynë u sulmua në 11 Shtator 2001, Shtetet e Bashkuara u detyruan të hakmerreshin kundër monstrave që vranë më shumë se 3.000 qytetarë të pafajshëm.
Ushtria jonë e shkëlqyer, vërtetoi kurajon dhe vlerën e saj, duke duruar dislokim pas dislokimi, dhe vitet e konfliktit të përgjakshëm në të gjithë botën. Osama Bin Laden dhe pasardhësi i tij si udhëheqësi më i shquar i terrorit islamik, Abu Bakr Bagadi, janë vrarë, duke u sjellë para drejtësisë nga fuqia e madhe e armëve amerikane.

Ndërkohë gjatë fushatës elektorale Trump u premtoi amerikanëve, se do të shmangte luftërat e pafundme, dhe e tillë ishte edhe përfshirja jonë në Afganistan. Por vetëm në zgjedhjet e vitit 2016, amerikanët e kuptuan më në fund të vërtetën e shëmtuar se “lufta globale kundër terrorizmt”, ishte shndërruar prej kohësh në një angazhim të hapur të trupave amerikane në
zona lufte armiqësore, pa ndonjë fitore të dukshme në horizont.
Dhe kjo nuk ishte askund më e qartë se sa në Afganistan. Prania jonë atje, është tani zyrtarisht më e zgjatur në kohë sesa mosha e disa prej ushtarëve amerikanë që luftojnë atje. Trupat tona, kishin fillimisht për detyrë të dëbonin nga aty njerëzit përgjegjës për sulmet e 11 Shtatorit, dhe krijimin e një qeverie të ligjshme në Kabul.

LEXO EDHE:  Vajza që nuk depilohet prej një viti/ Reagimi i bashkëshortit

LEXO EDHE:  Si shkaktoi Luftën e Dytë Botërore Traktati i Versajës

Por sot misioni i tyre dhe fitorja janë të paqarta. Për shumë vite, amerikanët kanë luftuar dhe vdekur për të krijuar kushtet e paqes në Afganistan, dhe që qeveria demokratike në Kabul të krijonte autoritetin e saj legjitim. Vetëm javën e kaluar, 2 familje të tjera amerikane iu bashkuan afro 2.400 të tjerave, që kanë marrë lajmin tragjik të vrasjes së familjarit të tyre në Afganistan.
Por lufta në Afganistan nuk është më thelbësore për sigurinë sonë kombëtare, dhe kjo i ka lënë trupat tona atje pa ndonjë mision të dukshëm për të kryer. Partnerët tanë afganë kanë nevojë për mbështetjen tonë, por termat e sakta që do të çojnë drejt një fitoreje janë të paqarta.

Duke pasur parasysh këto realitete, Trump dhe këshilltarët e tij, kanë hartuar rrugën më të mirë që duhet ndjekur për t‘i dhënë fund këtyre konflikteve. Ne duhet të kemi një panoramë të qartë dhe lehtësisht të verifikueshme të uljes të dhunës dhe agresionit nga talibanët.

Trupat amerikane, dhe negociatorët që takohen me talibanët dhe përfaqësuesit e qeverisë afgane në Katar, duket se janë në prag të arritjes së kësaj. Trump u dha shumë familjeve amerikane një shpresë të madhe, kur premtoi të ndalte luftërat e pafundme, që kanë marrë kaq shumë jetë amerikanësh gjatë 2 dekadave të fundit. Duke e përmbushur këtë premtim, ai po e rikthen më në fund atë shpresë, në mirënjohje dhe lehtësim në të gjithë vendin./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Studimi/ Paraja nuk të bën të lumtur, sporti po

Publikuar

-

Nga

A dëshiron që të jesh i lumtur? Harro paratë dhe pasurinë, dhe fillo të vraposh. Në këtë përfundim mbërrin një studimi të kohëve të fundit, i kryer nga studiuesit e Universiteteve të Jeilit dhe Oksfordit, që nxjerr në pah se si ndikimi pozitiv i sportit në gjendjen tonë të humorit, është shumë më i lartë, sesa ajo që na japë pasuria materiale.

Hulumtimi, i botuar në numrin më të fundit të revistës “The Lancet”, përfshinte mbi 1.200.000 qytetarë amerikanë të cilëve iu dërgua një pyetësor, që i pyeste ata sa herë ishin ndjerë të trishtuar, në depresion apo të stresuar gjatë 30 ditëve të kaluara. Pjesëmarrësit u pyetën gjithashtu për sasinë dhe cilësinë e aktivitetit fizik të kryer, si dhe gjendjen ekonomike individuale.

“Divani i trishtimit”

Nga të dhënat, rezulton se ata që merren rregullisht me aktivitet fizik, ndjehen keq mesatarisht 35 dit në vit, përkundër 53 ditëve për personat që kanë një jetë kryesisht sedentare. Jo vetëm kaq: sipas studimeve, një person joaktiv e arrin të njëjtin nivel lumturie me një atlet, vetëm nëse fiton të paktën 25.000 dollarë në vit më shumë.
Me pak fjalë, duket se ata që kanë qejf të rrinë shumë shtrirë në divanin e tyre, kostoja e lumturisë është shumë më i lartë, sesa ajo e një abonimi në palestrën më të njohur në një qytet. Gjithsesi, i njëjti studim tregon se lidhja midis lumturisë dhe numrit të orëve në stërvitje fizike, është në një pikë të caktuar e përmbysur:teprimi me aktivitetin fizik bëhet kundërproduktiv, jo vetëm për mirëqenien fizike, por edhe për atë mendore.
Kufiri maksimal i ushtrimit fizik, duket të jetë 3 orë në ditë. Sipas studiuesve, përfitimi maksimal nga gjendja shpirtërore merret pas 3-5 seancash stërvitje në javë, që zgjasin nga 30 deri në 60 minuta. Por a ka ndonjë sport që ndikon në mirëqenien psikologjike, më shumë se të tjerat? Për shkencën, më të efektshme në këtë drejtim janë sportet ekipore, edhe pse fryma konkurruese mund të çojë në debate me shokët e ekipit ose kundërshtarët.

LEXO EDHE:  Si shkaktoi Luftën e Dytë Botërore Traktati i Versajës

LEXO EDHE:  Stalini në Tiranë/ Dervishi: Akt i kundërligjshëm dhe i dënueshëm penalisht...

Evropianët kanë tendencë të kenë një jetë sedentare

Përkundër provave shkencore, jo të gjithë duken të bindur mbi rëndësinë që ka sporti në gjendjen tonë emocionale. Sipas një studimi më të fundit nga Rrjeti Evropian i Shëndetit, 25 përqind e grave dhe 22 për qind e burrave në kontinentin e vjetër, nuk po lëvizin aq sa duhet.
Por sa është “mjaftueshëm”? Rekomandimet e Shoqatës Evropiane të Kardiologjisë, tregojnë pragun minimal për uljen e rrezikut kardiovaskular tek të rriturit e shëndetshëm në 75 minuta aktivitet intensiv fizik në javë, ose 150 minuta aktivitet të moderuar.
Për njerëzit që janë mbi 65-vjeç, edhe një vëllim i ulët i aktivitetit të moderuar, mund të jetë i mjaftueshëm. Sidoqoftë, ekspertët këshillojnë të shmangni veprimet me kokën tuaj, dhe të këshilloheni me mjekun, mbi sasinë dhe llojin e sportit që duhet të ushtroni./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Rreziqet e pajtimit të Evropës me Rusinë

Publikuar

-

Nga

Nga Judy Dempsey “Carnegie Europe”

Presidenti francez Emanuel Makron, po kryeson kauzën për të vendosur një marrëdhënie të re me Rusinë. Synimi i tij, është t’i japë fund ndjenjës së izolimit dhe distancimit të Rusisë, siç e shpjegoi ai gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih. Makron beson se Rusia është jetike për sigurinë e Evropës.
Pa u angazhuar fqinji i saj i madh, Evropa nuk do të jetë e sigurt. Dhe kjo është arsyeja pse Evropa duhet të krijojë një lloj arkitekture sigurie, që përfshin edhe Rusinë. Kjo është një tezë që Kremlini – dhe Gjermania – e ka mbrojtur prej kohësh, edhe pse janë kundërshtuar nga shumica e vendeve të BE-së dhe NATO-s.

Ata i perceptojnë thirrje të tilla, si përpjekje të Moskës për të krijuar një aleancë në kurriz të aleancës transatlantike. Përçarja e NATO-s dhe dobësimi i lidhjeve të Evropës me Shtetet e Bashkuara, ka qenë një politike e qëndrueshme e Kremlinit.
Politika “Amerika e Para” e presidentit amerikan Donald Trump, në të cilën BE-ja kritikohet vazhdimisht nga Uashingtoni për tregtinë dhe praktikat e saj të konkurrencës, mund të shfrytëzohet nga presidenti Rus Vladimir Putin. Nën administratën Trump, Makron beson se Evropa nuk mund ta marrë më si të mirëqenë faktin që Shtetet e Bashkuara, do të vazhdojnë
që ta mbrojnë Evropën.

Por ky argument nuk qëndron edhe aq, duke pasur parasysh se sa shumë po investon Pentagoni për sigurinë dhe mbrojtjen e shteteve balltike. Dhe përkundër kritikave të Makronit ndaj NATO-s si një organizatë ushtarake dhe politike, publiku ka një këndvështrim të ndryshëm mbi aleancën veri-atlantike.
Sipas një raporti të fundit të Qendrës Kërkimore Pju mbi qëndrimet ndaj NATO-s, publiku në shtetet anëtare është i bindur se SHBA-ja do të përdorte forcën ushtarake për të mbrojtur një aleat të NATO-s nga Rusia, ose 60 për qind, ndërsa vetëm 29 për qind besojnë se kjo gjë nuk
do të ndodhte.

Prandaj, Shtetet e Bashkuara vazhdojnë që të shihen si një aleate e besueshme. Ndërkohë mendoni pak si do të reagonin aleatët evropianë, nëse ndonjë nga aleatët e saj të NATO-s do të sulmohej nga Rusia. Mesatarisht 50 përqind e qytetarëve në 16 shtete anëtare të NATO-s, thonë se vendi i tyre nuk duhet që të mbrojë një aleat ndaj një sulmi rus, krahasuar me vetëm 38 për qind që thonë se vendi i tyre duhet të mbrojë aleatët.
Shumica e publikut kundër mbrojtjes së një aleati, janë evropianë. Pra publiku evropian ka më shumë të ngjarë të besojë se Shtetet e Bashkuara do të mbronin një aleat të NATO-s nga një sulm rus, sesa të mendojnë se vendi i tyre duhet të bëjë të njëjtën gjë. Po Kremlini çfarë mendon?
Përkundër këtyre gjetjeve, Makron beson se Evropa duhet të jetë e gatshme të bëhet më sovrane dhe më e aftë për t’u kujdesur për sigurinë dhe mbrojtjen e saj. Dhe riafrimi me Rusinë, do të përmirësonte sigurinë e Evropës.

LEXO EDHE:  Ndryshojnë ligjet që “varrosin” drejtësinë/Ja në cilin vend

LEXO EDHE:  “Ujku i përhimë” / Historia e pathënë e arratisë dhe fundit të Adolf Hitlerit

Por strategjia e re e Makron ndaj Rusisë, është një rrugë më një kalim, dhe kjo për disa arsye. Së pari, ai nuk ka përmendur asnjëherë kushtet për një partneritet të tillë strategjik mes Rusisë dhe Evropës. BE-ja duhet ta vërë më shumë theksin tek vlerat. Por të drejtat e njeriut, liria e mediave, frikësimi i gazetarëve investigativë, sulmet ndaj sundimit të ligjit dhe integritetit territorial të vendeve të ndryshme, nuk janë pjesë e “diskursit” të Makron mbi Rusinë.
Për më tepër, nëse vlerat do të ishin të rëndësishme për politikat e Makron, ai mund të kritikonte hapur Rusinë, pse vazhdon të mbështesë regjimin brutal të presidentit Bashar Al-Asad, që ka bombarduar civilë, spitale dhe shkolla në Siri, dhe më së fundmi qytetin veriperëndimor të Idlibit.
Vuajtjet aty janë të tmerrshme. Në një deklaratë të hënën, kreu i zyrës së çështjeve humanitare në OKB, Mark Loukok, e quajti atë “tmerrin më të madh humanitar të shekullit XXI”. Dhe nëse siguria është kaq e rëndësishme për Makron, ai e di shumë mirë se lufta në Siri ka krijuar një problem politik dhe të sigurisë për Evropën.

Fluksi i refugjatëve, ka nxitur ngritjen e partive populiste të ekstremit të djathtë, për të mos përmendur kërcënimet dhe sulmet e tyre terroriste. Së dyti, mbështetja e tij ndaj parimit të sovranitetit, të cilin mbron për Evropën, duket se është përdorur në mënyrë selektive.
Makron mjafton të shohë Ukrainën, të cilën Rusia e pushtoi në vitin 2014, para se të aneksonte ilegalisht Gadishullin e Krimesë. Që atëherë, mbi 10.000 civilë janë vrarë në luftë, dhe mbi 1.5 milionë njerëz janë zhvendosur brenda vendit. Siç duket, sovraniteti është një e drejtë ekskkuzive apo aspiratë për Evropën.

Dhe duke pasur parasysh aktorët konkurrues në Siri, është e vështirë të shihet se si mund të rifitohet sovraniteti i këtij vendi, një çështje që Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov e shpërfilli hapur kur u pyet për të në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
Kjo sugjeron që qasja e re e Makron ndaj Rusisë, nuk bazohen në vlera, por në interesa. Ajo që Rusia po bën në Ukrainë dhe Siri, është kundër interesave të Evropës. Dhe edhe nëse lëvizja e fundit bazohet në realpolitikë, Makron mund të fitojë mbështetje nga evropianët e tjerë, vetëm nëse Moska do të japë diçka në këmbim. Dhe deri më tani, kjo nuk duket se po ndodh./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE