Connect with Us

Protestat në rritje, do ta shpëtojnë demokracinë turke nga Erdogani

Blog

Protestat në rritje, do ta shpëtojnë demokracinë turke nga Erdogani

Publikuar

-

Nga Soner Cagaptay “The Globalist”

* Qëkur Partia për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP), humbi zgjedhjet lokale të Stambollit më 23 qershor, Turqia ka përjetuar një shtim të protestave antiqeveritare, të fokusuara kryesisht tek çështjet mjedisore. Vala e protestave, më të mëdhatë që nga ato të Parkut Gezi në vitin 2013, sugjeron një gjallërim të ri në mesin e opozitës, që mund të ketë pasoja potencialisht të mëdha për demokracinë në vend.

Në majin e vitit 2013, një grupim i vogël ambientalistësh nisën një protestë në qendër të Parkut Gezi në Stamboll, kundër vendimit të qeverisë për ta kthyer parkun në një qendër tregtare. Dhuna brutale policore kundër protestuesve, shkaktoi shumë shpejt nisjen e lëvizjes më të madhe të protestës në Turqi në historinë e kohëve të fundit.

Rreth 2.5 milionë qytetarë, iu bashkuan protestave antiqeveritare që shpërthyen në 79 nga 81 provincat e vendit, dhe që zgjatën për javë me radhë. Qeveria në fund u tërhoq nga projekti, ndërsa protestat shkaktuan dhjetëra të vdekur në radhët e protestuesve dhe policisë.

Kur lëvizja përfundoi në gushtin e atij viti, në Turqi kishte filluar një epokë e re, kur policia ndërhynte brutalisht edhe ndaj tubimit më të vogël antiqeveritar. Megjithatë, gjërat mund të ndryshojnë sërish këtë verë.

Më 26 korrik, një grup i vogël aktivistësh organizuan një protestë paqësore, kundër projekti të ndërtimit të minierave të arit në malet Ida në perëndim të Turqisë. Ambientalistët thonë se minierat, do të shkaktojnë shpyllëzime masive, ndotje të tokës dhe burimeve ujore, si dhe shkatërrimin e ekosistemit të zonës.

Zemërimi i publikut, u shtua kur Fondacioni TEMA, një ojq turke që lufton kundër erozionit të tokës, zbuloi se mbi 195.000 pemë janë prerë tashmë që përpara nisjes së punimeve, ose më shumë se 4 herë më shumë se sa numri i premtuar nga kompania minerare, dhe i dakordësuar nga Ministria e Energjisë dhe Burimeve Kombëtare.

Brenda disa ditësh, protestës iu bashkuan dhjetëra mijëra njerëz. Protestuesit bënë thirrje për ndalimin e projekti, dhe për konsultime më të mëdha publike për çështjet mjedisore. E motivuar nga fitorja në zgjedhjet e 23 qershorit në Stamboll, opozita politike ka luajtur një rol aktiv në këto protesta.

Më 5 gusht, aktivistët formuan një varg të gjatë njerëzish prej 1 km të quajtur “Takimi i Madh i Ujit dh i Ndërgjegjes” pranë vendit ku do ndërtohet miniera. Qindra aktivistë vazhdojnë të qëndrojnë në terren, duke organizuar forume të vazhdueshme për të diskutuar kërkesat e tyre, teksa mbështeten nga protestues që vijnë çdo ditë nga zonat përreth.

Ndërkohë, dhjetëra mijëra turq kanë shprehur mbështetjen e tyre në internet me hashtagun #KazdaginaDokunma (Mos prekni malet Ida), dhe gati gjysmë milionë të tjerë kanë nënshkruar një peticion për të ndalur projektin. Pjesëmarrësit në protestë, sjellin përshëndetjet nga e gjithë Turqia, përfshirë banorët lokalë, politikanët, ambientalistët, organizatat e shoqërisë civile, studentët dhe artistët.

Deri më tani, Ankaraja nuk ka zgjedhur të reagojë me forcë, teksa ka ripohuar se do të ecet përpara me projektin. Shtytësi kryesor i protestave të fundit, kanë qenë zgjedhjet e 23 qershorit në Stamboll, ku humbja e AKP-së e dëmtoi imazhin e presidentit Rexhep Taip Erdogan si një “politikan i pathyeshëm”.

Pas një varg fitoresh zgjedhore dhe suksesesh ekonomike që nga viti 2003, ai është bërë politikani më i fuqishëm në historinë turke të dekadave të fundit. Erdogan tani është njëherazi kreu i shtetit, i qeverisë, policisë kombëtare, ushtrisë (si kryekomandant) dhe drejtues i partisë kryesore parlamentare.

LEXO EDHE:  Redaksionale/ Fajin nuk e ka qeveria, fajin e ka populli

Ky konsolidim i pushtetit, i shoqëruar me shtypjen e shpeshtë të protestuesve, e dekurajoi shumë opozitën. Të paktën deri para zgjedhjeve të Stambollit. Në mars të këtij viti, kandidati i opozitës Ekrem Imamoglu u zgjodh kryebashkiak i qytetit – një post i rëndësishëm, pasi qeveris mbi 20 për qind të popullsisë në vend, dhe është një post që ka shërbyer gjithmonë në të shkuarën si një trampolinë drejt posteve më të larta shtetërore.

Fitorja ishte një pikë kthese për opozitën. Sot shumë opozitarë, kanë rinisur të besojnë se Erdogani mund të kundërshtohet në mënyrë paqësore. Kur presidenti e ndryshoi sistemin politik të Turqisë nga një sistem parlamentar në një model presidencial vitin e kaluar, ai me shumë gjasa nuk e kuptoi se kështu do të ndihmonte opozitën.

Më herët kishte fituar disa palë zgjedhjesh të njëpasnjëshme, jo vetëm falë rritjes së fortë ekonomike, por edhe për shkak të një opozite të përçarë. Gati gjysma e qytetarëve turq janë kundër presidentit, por deri kohët e fundit numri i tyre ndahej midis grupeve të ndryshme të nacionalistëve turq dhe kurdë, fraksioneve të majta dhe të djathta të qendrës, dhe grupimeve konservatore dhe liberale.

Ndërkohë, struktura e sistemit të ri presidencial, nënkupton se shumica e zgjedhjeve janë tashmë të destinuara të shndërrohen në një garë me dy palë. Nëse asnjë kandidat nuk merr më shumë se 50 për qind të votave në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale, dy kandidatët e parë kalojnë në balotazh mes tyre, një situatë që i ka detyruar fraksionet e opozitës të lënë mënjanë inatet dhe ndarjet, dhe të formojnë aleanca elektorale.

Aleanca e parë e këtij lloji vitin e shkuar në garën presidenciale dështoi, por këtë vit Imamoglu e fitoi Stambollin duke përdorur të njëjtën qasje. CHP, që përfaqëson votuesit e majtë dhe socialdemokratë, IYI, që përfaqëson votuesit e qendrës së djathtë dhe nacionalistët turkë dhe HDP, përfaqësuese e votuesve nacionalistë dhe liberalë kurdë, që të gjithë e mbështetën.

Edhe Partia Konservatore Islamike Felisiti e mbështeti, edhe pse indirekt.

Ekonomia e ngadalësuar e Turqisë, vetëm sa e ka forcuar bashkimin e opozitës. Herën e fundit që u zhvilluan protesta të mëdha antiqeveritare në Turqi, Erdogani ishte në gjendje t’i shtypte ato jo vetëm për shkak të pushtetit të tij të madh tek organet e sigurisë së shtetit, por edhe sepse opozitës i mungonte një platformë dhe udhëheqje e unifikuar.

Këtë herë, opozita duket më e bashkuar se në vitin 2013, dhe madje mund të ketë një drejtues simbolik në personalitetin e Imamoglu, i vetmi politikan që e ka mposhtur Erdoganin që nga viti 2003. Mbetet ende për t’u parë, nëse Erdogani do të shtypë me dhunë valën e re të protestave, apo do të përpiqet të përçajë opozitën.

Kundërshtimet janë shfaqur madje edhe brenda partisë së tij, me ish-ministrin turk të Ekonomisë, Ali Babaçan, që cilësohet gjerësisht si autori i “mrekullisë ekonomike” të Turqisë në vitet 2000, që ka njoftuar se do të krijojë një parti të re politike. Çfarëdolloj rruge që do të zgjedhë Erdogani, ai do të përballet me një opozitë të fuqishme, që duket se është e prirur ta shtyjë në një fazë të re demokracinë turke.-përshtatur nga CNA.al.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Donald Trump po i jep fund luftërave të pafundme të Amerikës

Publikuar

-

Nga

Nga Tony Shaffer “The Hill”

Presidenti Donald Trump, premtoi në fushatë t’i jepte fund ndërhyrjeve të pamatura të Shteteve të Bashkuara në vende të huaja gjatë 2 dekadave të fundit, dhe po e mban këtë premtim. Raportet tregojnë se ai është më afër se kurrë dhënies fund të luftës më të gjatë në historinë e Amerikës.
Pas viteve negociata, talebanët janë në prag të nënshkrimit të një marrëveshje, që do t’i hapte rrugën sheshimit të armiqësive, një zgjidhjeje për të ardhmen e Afganistanit, si dhe një tërheqje të trupave amerikane.

Nëse do të nënshkruhet ky pakt, rreth 5.000 trupa do të largohen nga Afganistani. Nëse kushtet e sigurisë pas kësaj lëvizjeje do të vazhdojnë të përmirësohen, 8.000 ushtarët e fundit mund të rrikthehen në SHBA, duke i dhënë fund një pranie ushtarake 18-vjeçare, e cila prej kohësh ka dalë nga vëmendja e shumicës së amerikanëve, që nuk kanë miq apo familjarë në rrezik.

Siç kam shkruar më herët, një zgjidhje e negociuar do të ishte një zgjidhje e nevojshme, për t’i dhënë fund konfliktit në Afganistan. Trump po shkon drejt suksesit në këtë pikë, dhe po i jep fund asaj lufte. Pasi vendi ynë u sulmua në 11 Shtator 2001, Shtetet e Bashkuara u detyruan të hakmerreshin kundër monstrave që vranë më shumë se 3.000 qytetarë të pafajshëm.
Ushtria jonë e shkëlqyer, vërtetoi kurajon dhe vlerën e saj, duke duruar dislokim pas dislokimi, dhe vitet e konfliktit të përgjakshëm në të gjithë botën. Osama Bin Laden dhe pasardhësi i tij si udhëheqësi më i shquar i terrorit islamik, Abu Bakr Bagadi, janë vrarë, duke u sjellë para drejtësisë nga fuqia e madhe e armëve amerikane.

Ndërkohë gjatë fushatës elektorale Trump u premtoi amerikanëve, se do të shmangte luftërat e pafundme, dhe e tillë ishte edhe përfshirja jonë në Afganistan. Por vetëm në zgjedhjet e vitit 2016, amerikanët e kuptuan më në fund të vërtetën e shëmtuar se “lufta globale kundër terrorizmt”, ishte shndërruar prej kohësh në një angazhim të hapur të trupave amerikane në
zona lufte armiqësore, pa ndonjë fitore të dukshme në horizont.
Dhe kjo nuk ishte askund më e qartë se sa në Afganistan. Prania jonë atje, është tani zyrtarisht më e zgjatur në kohë sesa mosha e disa prej ushtarëve amerikanë që luftojnë atje. Trupat tona, kishin fillimisht për detyrë të dëbonin nga aty njerëzit përgjegjës për sulmet e 11 Shtatorit, dhe krijimin e një qeverie të ligjshme në Kabul.

LEXO EDHE:  Agron Gjekmarkaj: Ndërkombëtarët mbajnë peng protestat e opozitës

LEXO EDHE:  Erdogani: Ankaraja nuk do të pranojë kurrë akuzat për gjenocid armen

Por sot misioni i tyre dhe fitorja janë të paqarta. Për shumë vite, amerikanët kanë luftuar dhe vdekur për të krijuar kushtet e paqes në Afganistan, dhe që qeveria demokratike në Kabul të krijonte autoritetin e saj legjitim. Vetëm javën e kaluar, 2 familje të tjera amerikane iu bashkuan afro 2.400 të tjerave, që kanë marrë lajmin tragjik të vrasjes së familjarit të tyre në Afganistan.
Por lufta në Afganistan nuk është më thelbësore për sigurinë sonë kombëtare, dhe kjo i ka lënë trupat tona atje pa ndonjë mision të dukshëm për të kryer. Partnerët tanë afganë kanë nevojë për mbështetjen tonë, por termat e sakta që do të çojnë drejt një fitoreje janë të paqarta.

Duke pasur parasysh këto realitete, Trump dhe këshilltarët e tij, kanë hartuar rrugën më të mirë që duhet ndjekur për t‘i dhënë fund këtyre konflikteve. Ne duhet të kemi një panoramë të qartë dhe lehtësisht të verifikueshme të uljes të dhunës dhe agresionit nga talibanët.

Trupat amerikane, dhe negociatorët që takohen me talibanët dhe përfaqësuesit e qeverisë afgane në Katar, duket se janë në prag të arritjes së kësaj. Trump u dha shumë familjeve amerikane një shpresë të madhe, kur premtoi të ndalte luftërat e pafundme, që kanë marrë kaq shumë jetë amerikanësh gjatë 2 dekadave të fundit. Duke e përmbushur këtë premtim, ai po e rikthen më në fund atë shpresë, në mirënjohje dhe lehtësim në të gjithë vendin./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Studimi/ Paraja nuk të bën të lumtur, sporti po

Publikuar

-

Nga

A dëshiron që të jesh i lumtur? Harro paratë dhe pasurinë, dhe fillo të vraposh. Në këtë përfundim mbërrin një studimi të kohëve të fundit, i kryer nga studiuesit e Universiteteve të Jeilit dhe Oksfordit, që nxjerr në pah se si ndikimi pozitiv i sportit në gjendjen tonë të humorit, është shumë më i lartë, sesa ajo që na japë pasuria materiale.

Hulumtimi, i botuar në numrin më të fundit të revistës “The Lancet”, përfshinte mbi 1.200.000 qytetarë amerikanë të cilëve iu dërgua një pyetësor, që i pyeste ata sa herë ishin ndjerë të trishtuar, në depresion apo të stresuar gjatë 30 ditëve të kaluara. Pjesëmarrësit u pyetën gjithashtu për sasinë dhe cilësinë e aktivitetit fizik të kryer, si dhe gjendjen ekonomike individuale.

“Divani i trishtimit”

Nga të dhënat, rezulton se ata që merren rregullisht me aktivitet fizik, ndjehen keq mesatarisht 35 dit në vit, përkundër 53 ditëve për personat që kanë një jetë kryesisht sedentare. Jo vetëm kaq: sipas studimeve, një person joaktiv e arrin të njëjtin nivel lumturie me një atlet, vetëm nëse fiton të paktën 25.000 dollarë në vit më shumë.
Me pak fjalë, duket se ata që kanë qejf të rrinë shumë shtrirë në divanin e tyre, kostoja e lumturisë është shumë më i lartë, sesa ajo e një abonimi në palestrën më të njohur në një qytet. Gjithsesi, i njëjti studim tregon se lidhja midis lumturisë dhe numrit të orëve në stërvitje fizike, është në një pikë të caktuar e përmbysur:teprimi me aktivitetin fizik bëhet kundërproduktiv, jo vetëm për mirëqenien fizike, por edhe për atë mendore.
Kufiri maksimal i ushtrimit fizik, duket të jetë 3 orë në ditë. Sipas studiuesve, përfitimi maksimal nga gjendja shpirtërore merret pas 3-5 seancash stërvitje në javë, që zgjasin nga 30 deri në 60 minuta. Por a ka ndonjë sport që ndikon në mirëqenien psikologjike, më shumë se të tjerat? Për shkencën, më të efektshme në këtë drejtim janë sportet ekipore, edhe pse fryma konkurruese mund të çojë në debate me shokët e ekipit ose kundërshtarët.

LEXO EDHE:  Gylenistët apo nacionalistët/ Kush e shembi memorialin Erdoganist?

LEXO EDHE:  “Turp për një kryeministër”/ Ngjela zbulon paktin antishqiptar të Ramës me Erdogan

Evropianët kanë tendencë të kenë një jetë sedentare

Përkundër provave shkencore, jo të gjithë duken të bindur mbi rëndësinë që ka sporti në gjendjen tonë emocionale. Sipas një studimi më të fundit nga Rrjeti Evropian i Shëndetit, 25 përqind e grave dhe 22 për qind e burrave në kontinentin e vjetër, nuk po lëvizin aq sa duhet.
Por sa është “mjaftueshëm”? Rekomandimet e Shoqatës Evropiane të Kardiologjisë, tregojnë pragun minimal për uljen e rrezikut kardiovaskular tek të rriturit e shëndetshëm në 75 minuta aktivitet intensiv fizik në javë, ose 150 minuta aktivitet të moderuar.
Për njerëzit që janë mbi 65-vjeç, edhe një vëllim i ulët i aktivitetit të moderuar, mund të jetë i mjaftueshëm. Sidoqoftë, ekspertët këshillojnë të shmangni veprimet me kokën tuaj, dhe të këshilloheni me mjekun, mbi sasinë dhe llojin e sportit që duhet të ushtroni./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Rreziqet e pajtimit të Evropës me Rusinë

Publikuar

-

Nga

Nga Judy Dempsey “Carnegie Europe”

Presidenti francez Emanuel Makron, po kryeson kauzën për të vendosur një marrëdhënie të re me Rusinë. Synimi i tij, është t’i japë fund ndjenjës së izolimit dhe distancimit të Rusisë, siç e shpjegoi ai gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih. Makron beson se Rusia është jetike për sigurinë e Evropës.
Pa u angazhuar fqinji i saj i madh, Evropa nuk do të jetë e sigurt. Dhe kjo është arsyeja pse Evropa duhet të krijojë një lloj arkitekture sigurie, që përfshin edhe Rusinë. Kjo është një tezë që Kremlini – dhe Gjermania – e ka mbrojtur prej kohësh, edhe pse janë kundërshtuar nga shumica e vendeve të BE-së dhe NATO-s.

Ata i perceptojnë thirrje të tilla, si përpjekje të Moskës për të krijuar një aleancë në kurriz të aleancës transatlantike. Përçarja e NATO-s dhe dobësimi i lidhjeve të Evropës me Shtetet e Bashkuara, ka qenë një politike e qëndrueshme e Kremlinit.
Politika “Amerika e Para” e presidentit amerikan Donald Trump, në të cilën BE-ja kritikohet vazhdimisht nga Uashingtoni për tregtinë dhe praktikat e saj të konkurrencës, mund të shfrytëzohet nga presidenti Rus Vladimir Putin. Nën administratën Trump, Makron beson se Evropa nuk mund ta marrë më si të mirëqenë faktin që Shtetet e Bashkuara, do të vazhdojnë
që ta mbrojnë Evropën.

Por ky argument nuk qëndron edhe aq, duke pasur parasysh se sa shumë po investon Pentagoni për sigurinë dhe mbrojtjen e shteteve balltike. Dhe përkundër kritikave të Makronit ndaj NATO-s si një organizatë ushtarake dhe politike, publiku ka një këndvështrim të ndryshëm mbi aleancën veri-atlantike.
Sipas një raporti të fundit të Qendrës Kërkimore Pju mbi qëndrimet ndaj NATO-s, publiku në shtetet anëtare është i bindur se SHBA-ja do të përdorte forcën ushtarake për të mbrojtur një aleat të NATO-s nga Rusia, ose 60 për qind, ndërsa vetëm 29 për qind besojnë se kjo gjë nuk
do të ndodhte.

Prandaj, Shtetet e Bashkuara vazhdojnë që të shihen si një aleate e besueshme. Ndërkohë mendoni pak si do të reagonin aleatët evropianë, nëse ndonjë nga aleatët e saj të NATO-s do të sulmohej nga Rusia. Mesatarisht 50 përqind e qytetarëve në 16 shtete anëtare të NATO-s, thonë se vendi i tyre nuk duhet që të mbrojë një aleat ndaj një sulmi rus, krahasuar me vetëm 38 për qind që thonë se vendi i tyre duhet të mbrojë aleatët.
Shumica e publikut kundër mbrojtjes së një aleati, janë evropianë. Pra publiku evropian ka më shumë të ngjarë të besojë se Shtetet e Bashkuara do të mbronin një aleat të NATO-s nga një sulm rus, sesa të mendojnë se vendi i tyre duhet të bëjë të njëjtën gjë. Po Kremlini çfarë mendon?
Përkundër këtyre gjetjeve, Makron beson se Evropa duhet të jetë e gatshme të bëhet më sovrane dhe më e aftë për t’u kujdesur për sigurinë dhe mbrojtjen e saj. Dhe riafrimi me Rusinë, do të përmirësonte sigurinë e Evropës.

LEXO EDHE:  Gylenistët apo nacionalistët/ Kush e shembi memorialin Erdoganist?

LEXO EDHE:  “Jelekët e verdhë”/ Pakësohen protestat në Francë

Por strategjia e re e Makron ndaj Rusisë, është një rrugë më një kalim, dhe kjo për disa arsye. Së pari, ai nuk ka përmendur asnjëherë kushtet për një partneritet të tillë strategjik mes Rusisë dhe Evropës. BE-ja duhet ta vërë më shumë theksin tek vlerat. Por të drejtat e njeriut, liria e mediave, frikësimi i gazetarëve investigativë, sulmet ndaj sundimit të ligjit dhe integritetit territorial të vendeve të ndryshme, nuk janë pjesë e “diskursit” të Makron mbi Rusinë.
Për më tepër, nëse vlerat do të ishin të rëndësishme për politikat e Makron, ai mund të kritikonte hapur Rusinë, pse vazhdon të mbështesë regjimin brutal të presidentit Bashar Al-Asad, që ka bombarduar civilë, spitale dhe shkolla në Siri, dhe më së fundmi qytetin veriperëndimor të Idlibit.
Vuajtjet aty janë të tmerrshme. Në një deklaratë të hënën, kreu i zyrës së çështjeve humanitare në OKB, Mark Loukok, e quajti atë “tmerrin më të madh humanitar të shekullit XXI”. Dhe nëse siguria është kaq e rëndësishme për Makron, ai e di shumë mirë se lufta në Siri ka krijuar një problem politik dhe të sigurisë për Evropën.

Fluksi i refugjatëve, ka nxitur ngritjen e partive populiste të ekstremit të djathtë, për të mos përmendur kërcënimet dhe sulmet e tyre terroriste. Së dyti, mbështetja e tij ndaj parimit të sovranitetit, të cilin mbron për Evropën, duket se është përdorur në mënyrë selektive.
Makron mjafton të shohë Ukrainën, të cilën Rusia e pushtoi në vitin 2014, para se të aneksonte ilegalisht Gadishullin e Krimesë. Që atëherë, mbi 10.000 civilë janë vrarë në luftë, dhe mbi 1.5 milionë njerëz janë zhvendosur brenda vendit. Siç duket, sovraniteti është një e drejtë ekskkuzive apo aspiratë për Evropën.

Dhe duke pasur parasysh aktorët konkurrues në Siri, është e vështirë të shihet se si mund të rifitohet sovraniteti i këtij vendi, një çështje që Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov e shpërfilli hapur kur u pyet për të në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
Kjo sugjeron që qasja e re e Makron ndaj Rusisë, nuk bazohen në vlera, por në interesa. Ajo që Rusia po bën në Ukrainë dhe Siri, është kundër interesave të Evropës. Dhe edhe nëse lëvizja e fundit bazohet në realpolitikë, Makron mund të fitojë mbështetje nga evropianët e tjerë, vetëm nëse Moska do të japë diçka në këmbim. Dhe deri më tani, kjo nuk duket se po ndodh./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE