Connect with Us

Çfarë fshihet pas shpërthimit misterioz, që ndodhi së fundmi në Rusi?

Blog

Çfarë fshihet pas shpërthimit misterioz, që ndodhi së fundmi në Rusi?

Publikuar

-

Nga Jeffrey Lewis “Foreign Policy”

Të enjten më datë 8 gusht, autoritetet ruse bënë një njoftim befasues. Kishte ndodhur një lloj aksidenti, gjatë testimit të një motori raketash afër qytetit të Severodvinskut, përgjatë bregdetit rus në Arktik. Dy persona vdiqën, teksa u konfirmua një rrezatim i shkurtër radioaktiv. Menjëherë pas kësaj, pamjet dhe videot e shpërndara në mediat sociale, shfaqën ambulanca, helikopterë dhe avionë, që shkonin drejt vendit të ngjarjes. Përmendja e rrezatimit bërthamor ishte befasuese. Kjo pasi testet e motorëve të raketave, zakonisht nuk përfshijnë rrezatimin. 

Por ka vetëm një përjashtim:Vitin e kaluar, Rusia njoftoi se testoi një raketë lundruese, që lëviz me anë të energjisë bërthamore. Moska e quan këtë raketë “9M730 Burevestnik”. Ndërsa 

NATO “SSC-X-9 Skyfall”.

Një raketë e tillë, që lëviz falë energjisë bërthamore është një ide e cmendur, një ide të cilën Shtetet e Bashkuara e morën dikur në konsideratë, por më pas hoqën dorë, duke e cilësuar një makth teknik, strategjik dhe mjedisor. Por Rusia e Vladimir Putinit, mendon ndryshe. 

Unë dhe kolegët e mirë në Institutin e Studimeve Ndërkombëtare në Midëllbëri, ngritëm pikëpyetjen nëse diçka kishte shkuar keq me Skyfall. Shumë shpejt zbuluam se kishte shumë arsye, pse mund të ketë ndodhur ajo ngjarje. Fillimisht, u përpoqën të gjejmë se ku ka ndodhur saktësisht incidenti. 

Shumica e raporteve, flisnin për një bazë në vendin e quajtur Nenoksa, rreth 18 milje larg Severodvinskut. Supozimi ynë, ishte se aksidenti ka ndodhur në Qendrën e Testimit të Raketave në Nenoksa. Kjo bazë nuk është aspak sekrete. Ajo është e mirë-dokumentuar në raportet e deklasifikuara të inteligjencës amerikane. 

Qendra funksionon që nga vitet 1960. Por kur pamë më nga afër bazën, përmes imazheve satelitore, u çuditëm kur gjetëm diçka të re. Kur Rusia njoftoi se kishte nisur të testonte një raketë me energji bërthamore, Putin shfaqi për mediat një video të shkurtër të raketës në fluturim. 

Në atë kohë, duke analizuar pamjet filmike, arritëm në përfundimin ajo ishte lëshuar nga arkipelagu i largët në Arktik, Novaja Zemlja. Vetë baza e lëshimit, ishte shumë i veçantë. Ajo kishte edhe një magazinë, ku shkencëtarët mund të përgatitnin raketën përpara lëshimit të saj. 

Por një dite vere vitin e kaluar, Rusia filloi në mënyrë të pashpjegueshme të zhvendoste pajisjet. 

Në shtyp pati raporte, sipas së cilave komuniteti amerikan i inteligjencës, besonte se testet e mëhershme kishin dështuar, me më të gjatin që kishte zgjatur vetëm 22 sekonda. 

Unë dhe kolegia Ana Pelegrino, sqaruam se nuk ishim të sigurt se pse Rusia po e braktiste bazën, por kishte gjasa që testimet do të transferoheshin diku tjetër. Dhe ja ku i kemi provat, me bazën Nenoksa. 

Po rrezatimi? Edhe ai e ka një shpjegim. Kur vëzhguam një imazh satelitor të bazës më 8 gusht, mundëm të shihnim disa anije, dhe një lloj platforme buzë bregut, në një zonë që është jashtë trajektores së transportit tregtar. Si një masë themelore e sigurisë, të gjitha anijet e mëdha tregtare që kryejnë udhëtime ndërkombëtare, duhet të jenë të pajisura me transmetuesin AIS. 

Ai njofton periodikisht vendndodhjen e një anijeje të madhe, duke reduktuar gjasat e një përplasjeje në det. Nga hetimet tona, rezultoi se njëra nga anijet brenda zonës së kufizuar, kishte transmetuesin e vet AIS. Anija në fjalë, është një anije e madhe mallrash e quajtur “Serebrjanka’. Kjo anije është e pazakontë, pasi është në pronësi të “Rosatom”, korporatës shtetërore ruse të energjisë atomike, dhe përdoret për transportimin e ngarkesave radioaktive. Serebrjanka ishte pjesë e një operacioni në vitin 2018, për rikuperimin e një rakete lundruese që lëviz përmes energjisë bërthamore, e cila ishte rrëzuar në oqean. 

Analiza e të dhënave që kemi në dispozicion, duket se flet për një lloj aksidenti gjatë një 

prove të “Skyfall”, ose të ndonjë rakete tjetër me energji bërthamore. Gjatë fundjavës që shkoi, nuk pati konfirmim për llojin e raketave, teksa Rosatom pranoi se 5 nga punonjësit e saj ishin vrarë në atë aksident. 

“Testimet e raketave, u kryen në platformën e ndërtuar në det të hapur. Pas përfundimit të provave, karburanti i raketës u ndez dhe shpërtheu. Pas shpërthimit, disa punonjës u hodhën në det”- u shpreh Rosatom në deklaratën për mediat. Megjithatë, ajo nuk shpjegoi për çfarë lloj rakete bëhet fjalë, apo se çfarë kishte shkuar gabim. 

Deklarata thoshte thjesht se “pati një ndërthurje faktorësh, gjë që ndodh shpesh kur testohet një teknologji e re”. Ndërkohë gjatë fundjavës, në mediat sociale është shfaqur një listë me emrat e të vdekurve, që të gjithë të rinj. Unë dhe kolegët e mi e konfirmuam, se ata ishin punonjës të Rosatom, që të gjithë pjesëtarë të laboratorit të projektimeve bërthamore në Sarov. 

Në pamë llogaritë e tyre në mediat sociale, ku familjarët ishin duke vajtuar për humbjen e tyre. Pamë foto të jetës së tyre, duke u angazhuar në sporte të ndryshme, duke shkuar me pushime, duke u martuar. Gjetëm foto të grave dhe fëmijëve të tyre. Është një ngjarje jashtëzakonisht e trishtë, që të nxit të pyesësh:Kaq vlerë kishte kjo raketë idiote, për të vrarë këta të rinj?

Shtetet e Bashkuara dhe Rusia, duket se po shkojnë drejt një garë të re armatimesh, qoftë për shkak të ndonjë nostalgjie e çuditshme, apo sepse askush nuk mund të mendojë për ndonjë gjë më të mirë sesa kjo. Strategjia e re e administratës Trump e vitit 2018, mbi armët bërthamore, flet për rikthimin e konkurrencës mes fuqive të madhe, ndaj synon një modernizim të gjerë të arsenalit bërthamor të Shteteve të Bashkuara. 

Rusia po investon miliarda dollarë në modernizimin e armëve të saj, me një mori armësh të çuditshme që po zhvillon, për të mposhtur mbrojtjen raketore amerikane, përfshirë edhe raketën lundruese me energji bërthamore. Kur mendojmë për rreziqet e garës së armëve, mendja na shkon tek mundësia e një katastrofe, që mund t’i japë fund qytetërimit tonë. 

Megjithëse Lufta e Ftohtë nuk përfundoi me ndonjë katastrofë në shkallë të gjerë, ajo pati 

ende një seri katastrofash në shkallë të vogël, për shumë nga njerëzit që e jetuan atë. Për këtë mjafton të pyesni ambientalistët në Rusi, mbi kostot e garës së armëve bërthamore, apo njerëzit që jetojnë pranë Rocky Flats, Hanford apo bazat e tjera të panumërta bërthamore në Shtetet e Bashkuara. 

Ndonjëherë jemi aq shumë të përqendruar tek gjërat e tmerrshme, që i shmangëm për fije gjatë Luftës së Ftohtë, sa që kemi harrar të gjitha gjërat e tjera të tmerrshme që ndodhën realisht. Llojet e gjërave që ndodhin shpesh, siç e theksoi ftohtë edhe Rosatom, “kur testohen teknologji të reja”. 

Ka shumë qenie njerëzore në botën reale, që do të vuajnë pasojat e kësaj gare armatimesh. Pesë rusët e vdekur një javë më parë, janë vetëm disa prej tyre. Pesë burra, prindërit, bashkëshortët dhe fëmijët e të cilëve, nuk do t’i shohin kurrë më. A ja vlejti e gjitha kjo? Nuk e besoj. Jo, Shtetet e Bashkuara nuk kanë nevojë për më shumë armë bërthamore. Dhe as Rusia. Jo, për aq kohë sa gratë kanë nevojë për burrat e tyre, apo fëmijët për baballarët e tyre.

Përshtatur nga CNA.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Çfarë e bën një udhëheqës vërtet të madh?/ 10 leksionet që na jep historia

Publikuar

-

Nga

Shumë nga udhëheqësit më të mëdhenj në histori, kanë qenë të fiksuar pas detyrës së tyre. Uinston Çërçilli, ia dedikoi jetën postit të tij kryeministror gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke pushuar vetëm 8 ditë gjithësej në 6 vitet e atij konflikti botëror. Po çfarë e bën vërtetë një lider të madh? Historia na ka mësur leksionet e mëposhtme:

Aftësia për të planifikuar dhe përshtatur situatave

“Planet janë të pavlera. Planifikimi është gjithçka”, shprehej dikur ushtaraku i famshëm amerikan Duajt Ajzenhauer. Shpesh harrohet fakti, që një nga planet më të suksesshme të luftës në historinë moderne, Blitzkrieg-u i Adolf Hitlerit kundër Perëndimit, që arriti pushtimin e Francës, Belgjikës, Luksemburgut dhe Hollandës në vetëm 6 javë, nuk ishte origjinali. Plani fillestar ra rastësisht në duart e Aleatëve, vetëm pak ditë para se të niste sulmi. Gjermanët hartuan një plan të ri, që parashikonte shmangien e vijës mbrojtëse franceze Mazhino, dhe që rezultoi i befasishëm për francezët.

Një kujtesë të shkëlqyer

Çërçilli, kishte një memorie fantastike. Ai kalonte deri në 30 orë duke mësuar përmendësh fjalimet e tij, dhe i rishikonte vazhdimisht ato. Edhe perandori francez Napoleon Bonaparti, kishte një kujtesë të shkëlqyer, edhe pse për shumë gjëra angazhonte shefin e tij të kabinetit, Marshallin Bertie.

Fat

Para se të emëronte marshallët e tij, Napoleoni mësonten paraprakisht nëse gjeneralët e tij kishin qenë me fat. Pasi fati luan padyshim një rol të madh në drejtimin e një beteje. Në fakt, roli i rastësisë dhe determinizmit në histori, është i denjë për një libër më vete.

Kuptimi i ndjenjës së publikut

Presidenti Frenklin Ruzvelt, mund të ketë dashur ta fuste SHBA-në në Luftën e Dytë Botërore më herët sesa ndodhi realisht. Por ai e kuptoi shqetësimin dhe ankthin e publikut, dhe në presidencialet e vitit 1940, u premtoi prindërve amerikanë se “djemtë tuaj nuk do të dërgohen në ndonjë luftë të huaj”.

Ide

Abraham Linkoln ishte një udhëheqës i spikatur i luftërave. Intuita e tij e pabesueshme, mbi atë që do të pranonte politikisht Unioni, se kur do ta pranonte atë, dhe gatishmëria e tij për t’u përballur me krizat politike, dhe arritur kompromiset e nevojshme, largoi nga detyra gjeneralët e dobët apo të pabindur.

Të qënit i paarsyeshëm në kohën e duhur

Mbretëresha britanike Elizabeta I, nuk pranoi të emërojë pasardhësin e saj, megjithë nxitjen e vazhdueshme nga këshilltarët e saj. Në këtë mënyrë, ajo e mbrojti vendin se saj nga rreziku i luftës civile. Ndërkohë, ajo refuzoi të ratifikojë Traktatin e Edinburgut, që në fillim të mbretërimit të saj, derisa ra ndjeshëm kërcënimi që vinte nga Duka i Guizës.

Nerva të forta

Stalini pësoi një krizë nervore, kur u njoftua për pushtimin e vendit nga Gjermania naziste më 22 qershor 1941. Ai u tërhoq në vilën e tij për ditë të tëra, teksa Ushtria e Kuqe dhe forcat ajrore sovjetike po dërrmoheshin në çdo front. Por në mesin e tetorit, kur gjermanët ishin në portat e Moskës, gjendja e tij u përmirësua, dhe ai organizoi më pas rezistencën.

Qëndrueshmëri frymëzuese

Ndërsa luftërat fitohen nga fituesi i betejës së fundit, aftësia për të frymëzuar humbësit në betejën e parafundit është jetike. Këtu vlen të përmendet rasti i Xhorxh Uashingtonit. Përveç evakuimit nga Bruklin në gushtin e vitit 1776, Uashingtoni pati pak suksese në vitet 1775-1776.  Por ai i frymëzoi kolonët amerikanë të rezistonin, dhe kjo çoi në triumfin e Revolucionit Amerikan.

Ndjeshmëri

Të kuptuarit e psikologjisë së të tjerëve, është një pjesë e rëndësishme e udhëheqjes. Aleksandri i Madh, Jul Çezari, Napoleoni, Çërçilli, dy Ruzveltët dhe Xhon Kenedi, kishin një ndjenjë të fortë empatie, që i motivonte ushtarët dhe qytetarët nga çdo lloj prejardhje. Aftësia për të bashkuar, është shumë më e rëndësishme, sesa origjina klasore e dikujt.

Vetëdije politike

Udhëheqësit duhet të kenë një shqisë të gjashtë për politikën. Si për shembull nuhatjen se kur rrezikohet të ndodhë një grusht shteti, ndjenjën e kohës, aftësinë vëzhguese, apo dhuntinë për të parashikuar sjelljen e mundshme të kundërshtarits në skenarë të ndryshëm./ Time-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Protestat globale, Rusia dhe Kina në anën e gabuar të historisë

Publikuar

-

Nga

Nga James Dorsey “Lobelog”

* Ka një perceptim të përhapur, që e sheh Rusinë dhe Kinën si fuqitë në rritje në Lindjen e Mesme. Kjo si pasojë e tërheqjes së Amerikës nga Siria, qasjes transaksionale së presidentit amerikan Donald Trump ndaj politikës së jashtme amerikane, por edhe mbështetjes ruse dhe kineze ndaj regjimeve represive.

Rusia është përpjekur ta rrisë ndikimin e saj në pjesë të tjera të botës, veçanërisht në Afrikë, duke shfrytëzuar besueshmërinë e saj të ripërtërirë në Lindjen e Mesme, si pjesë e projeksionit të vetes si një fuqi botërore e barabartë me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën.

Udhëheqësit afrikanë, u mblodhën në fund të tetorit në resortin rus të Soçit në Detin e Zi në samitin e parë Afrikë-Rusi, të drejtuar nga presidenti Vladimir Putin. Kina ka organizuar samite të ngjashme rajonale. Putin është treguar një lojtar i shkathët, edhe kur ka paur “letra” të dobëa në duart.

Dhe tani për tani, Rusia bashkë me Kinën, që ka “muskujt” financiarë dhe tregtarë që i mungojnë Moskës, po forcojnë ndjeshëm pozitat e tyre. Megjithatë, Rusia dhe Kina mund të gjenden në situata të ndërlikuara, me protestat që kanë përfshirë aktualisht gjithë botën, nga Amerika Latine deri në Hong Kong, dhe që kërcënojnë t’i lënë që të dyja fuqitë në anën e gabuar të historisë.

Irani, vendi partner i Rusisë në mbështetjen e presidentit sirian Bashar Al-Asad, dhe një nyje strategjike në nismën kineze të Brezit dhe Rrugës, po përpiqet të parandalojë shpërthimin e protestave të radhës në vend.

Protestuesit në Irak, e kanë denoncuar ndikimin e Iranit, ndërsa aleati shiit libanez i Iranit, Hezbollahu, është pjesë e elites, të cilën protestuesit e akuzojnë si përgjegjëse për gjendjen e mjerueshme ekonomike të vendit të tyre.

Rusia dhe Kina, janë shumë të vetëdijshme për rrezikun që u kanoset. Jo vetëm për shkak të protestave në Hong Kong, por edhe për shkak të revoltave të kaluara popullore në ish-republikat sovjetike, dhe në disa raste edhe në provincën kineze veri-perëndimore të Xinjiangut.

Protestat e fundit në Kazakistan, lidheshin sa me problemet e brendshme të vendit, po aq edhe me ndikimin kinez në vend, dhe persekutimin e kazakëve etnikë në Xinjiang. Për më tepër, Azia Qendrore, bashke me vendet e Azisë Juglindore, janë vendet më në borxhe ndaj Kinës.

Një studim i kohëve të fundit nga studiuesit e Universitetin e Harvardit, Universitetit të Mynihut dhe Institutit Kiel për Ekonominë Botërore, arriti në përfundimin se rreth gjysma e huave kineze jashtë shtetit, mbeti e paregjistruar, duke e lënë Azinë Qendrore dhe vendet e tjera pa ndonjë mbikëqyrje të saktë të borxhit të tyre.

“Këto borxhe të fshehura jashtë shtetit, paraqesin sfida serioze për analizën e rriskut dhe çmimin e bonove të thesarit”-paralajmëroi studimi. Rreziku për të përfunduar në anën e gabuar të historisë, i afrohet edhe më shumë Rusinë, duke parë qsjen parandaluese ndaj revoltave popullore, si një nga qëllimet e saj në përpjekjen për të stabilizuar Lindjen e Mesme, një rajon i dominuar nga konflikti dhe luftërat.

Si pjesë e përpjekjes së saj stabilizuese pas ndërhyrjes në Siri, Rusia ka propozuar zëvendësimin e ombrellës amerikane të mbrojtjes në Gjirin Persik, me një marrëveshje shumëpalëshe të sigurisë. “Rusia po kërkon stabilitet, për të parandaluar revolucionet shumëngjyrëshe”-thotë Maksim Grigorjev, drejtor i Fondacionit për Studimin e Demokracisë me qendër në Moskë, duke cituar termin e përdorur për të përshkruar revoltat popullore në vendet që ishin dikur pjesë e Bashkimit Sovjetik.

Duke i bërë jehonë politikës së Kremlinit, Grigorjev tha që Siria ishte “një model në stabilizimin e një regjimi, dhe luftën kundër terrorizmit”. Ndërhyrja ushtarake ruse në Siri, e ka ndihmuar presidentin Bashar Al-Asad të ketë avantazh në një luftë brutale më shumë se 8-vjeçare, gjatë së cilës qeveria siriane është akuzuar për krime kundër njerëzimit.

Rusia i ka mohuar  akuzat, se forca e saj ajrore ka shënjestruar vazhdimisht spitalet dhe institucionet e tjera civile. Mbështetja ruse dhe kineze ndaj regjimeve të kontestuara, rrezikon t’i armiqësojë ata me protestuesit kudo në botë.

Udhëheqësit rusë dhe kinezë, mund të financojnë një zhvillim të ngjashëm ngjarjesh, me atë të regjimeve shtypëse të Amerikës Latine në vitet 1970-1980, si rezultat i dështimit të udhëheqësve për t’u përballur me ngadalësimin e rritjes ekonomike.

Dështimi nxiti një rënie besimi tek demokracia, dhe forcimin e populistëve. Venezuela dhe Kuba, mund të mos jenë arsyeja kryesore për protestat aktuale. Por nëse rajoni vazhdon në këtë rrugë, do të jetë i prekshëm nga përmbysje të tjetra. Ngjarjet kudo tjetër në botë, mund të shpalosen ndryshe.

Por Rusia dhe Kina, mund të gjenden tek e fundit në anën e gabuar të historisë, pikërisht në epokën e rënies globale së besimit popullor tek sistemet politike dhe udhëheqësve në detyrë,

dhe e shoqëruar nga protesta që janë gjithnjë e më pak të kompromista, dhe shumë të vendosura në kauzën e tyre./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

A e vrau KGB-ja shkrimtarin nobelist francez Albert Kamy?

Publikuar

-

Nga

Kur shkrimtari dhe filozofi francez, Albert Kamy, vdiq në një aksident automobilistik më 7 nëntor 1960 në moshën 46 vjeçare, u duk asgjë më tepër sesa një aksident i çuditshëm tragjik. Edhe pse fansat e Nobelistit, do të kishin vlerësuar si ironik faktin që Kamysë iu gjet në xhepin e xhaketës një biletë treni e papërdorur nga Provansa në Paris, nuk kishte ndonjë arsye të besohej se vendimi i tij fatal në minutën e fundit, për të udhëtuar me makinën e një miku, ishte ndonjë gjë më tepër sesa një shaka e fatit.

Dhe kjo deri në vitin 2011. Një akademik italian, ngriti në të përditshmen italiane “Corriere della Sera” pikëpyetje mbi vdekjen e shkrimtarit të famshëm. Xhovani Kateli, pretendoi se aksidenti ishte inskenuar nga agjentët sekretë sovjetikë të KGBpsë. Ai e mbështeste këtë teori, te një pasazh në ditarin e poetit të njohur çek, Jan Zabrana.

Ndër të tjera ai shkruan:”Kam dëgjuar diçka shumë të çuditshme nga goja e një njeriu që dinte shumë gjëra, dhe që kishte shumë burime të informuara. Sipas tij, aksidenti që i mori jetën Albert Kamysë në vitin 1960, u organizua nga agjentët sovjetikë. Ata dëmtuan njërën nga gomat e makinës, përmes një pajisjeje të sofistikuar.

Urdhri për vrasjen e shkrimtarit, u dha personalisht nga ministri i Jashtëm sovjetik, Dimitri Trofimoviç Shepilov, si një kundërpërgjigje ndaj një artikulli të botuar në revistën franceze ”Franc-tireur “ në marsin e vitit 1957, në të cilin Kamy sulmonte hapur Shepilov, për shtypjen brutale të revoltës popullore në Hungari një vit më parë.

Një vit më vonë, Kamy i zemëroi akoma më shumë autoritetet sovjetike, kur mbështeti publikisht shkrimtarin rus Boris Pasternak, fitues i Çmimit Nobel, dhe autor i librit “Doktor Zhivago”, një vepër e ndaluar nga diktatori sovjetik Josif Stalini. Artikulli i Katelit, shkaktoi reagime në mbarë botën, të ndara në pro dhe kundra kësaj hipoteze.

“Unë mendoj se nuk është e vërtetë. KGB kishte mënyra të tjera për të eleminuar Albert  Kamynë”- deklaroi për AFP filozofi dhe biografi i shkirmtarit, Mishel Onfre. Ditaret personalë të të Jan Zabrana “Cely zivot” (Një jetë e tërë), përfshirë edhe pasazhin në fjalë, u botuan për herë të parë në Republikën Çeke në vitin 1992.

Një ekspert vendas, i njohur me historinë, është regjisori Ales Kisil, që në vitin 2007 realizoi një dokumentar mbi jetën e Zabrana. Kisil tha se nuk kishte asnjë koment, në lidhje me vërtetësinë e pretendimit të poetit, por theksoi se shkrimtari çek “u kujdes shumë që të ishte i saktë”.

“Kur realizova dokumentarin mbi jetën dhe veprën e tij, kuptova që ai ishte njeri shumë i përpiktë, në të 1.100 faqet e ditarit të tij. Mund të ketë pasur ndonjë pasaktësi të vogël, por jo gabime të mëdha”- thekson ai.

Kisil mendon se Zabrana ka dashur ta ruajë me çdo kusht të fshehtë burimin e historisë mbi vdekjen e Kamy, dhe kishte ndërkohë frikë se ditari i tij mund të binte në duar të gabuara.

Ka gjasa që ai e shkroi ditarin me vetëdijen e plotë se një ditë mund të përdoret si testament i kohës së tij. Por ai ishte i vetëdijshëm se mund të keqpërdorej, nëse zbulohej nga regjimi komunist.

Kjo është arsyeja pse në një numër rastesh ai përdor vetëm iniciale, ose lë të kuptohet se për kë mund ta ketë fjalën. Në rastin konkret, ai po fliste për një burim që kishte pasur kontakte me njerëzit më të pushtetshëm në Bashkimin Sovjetik, edhe pse nuk na ka lënë detaje të sakta, se kush ishte ky burim”- shprehet Kisil.

Megjithëse fragmenti për Kamynë ishte shkruar në ditarët e Jan Zabrana në vitet 1971-1984, Kisil beson se ai me siguri kishte dëgjuar mbi këtë ngjarje, gjatë vizitës që zhvilloi në Rusi në vitet 1960. Kisil mendon se ka shumë gjasa që shkrimtari çek, të ketë pasur disa kontakte me rëndësi në Bashkimin Sovjetik, edhe pse nuk besohej shumë nga autoritetet komuniste, për shkak të prejardhjes së tij jo-komuniste.

Prindërit e tij ishin dënuar me burgime të gjata, pasi u ngjitën komunistët në pushtet në Çekosllovaki. Ndonëse u zhgënjye nga regjimi, Zabrana u bë një “përkthyes i dyshimtë i rusishtes dhe anglishtes”. Për shkak se ishte kryesisht i interesuar për shkrimtarët sovjetikë të përndjekur, si Isak Babel, Osip Mandelshtam, Ivan Bunin dhe Aleksandër Solzhenicin, ai e kishte shumë problem kur i duhej të merrte informacione mbi ta, që “shpesh nuk ishin të disponueshme, si ekzekutimet e Babelit dhe Mandelshtamit”.

Për këtë arsye, Kisil pohon se Zabrana bëri të pamundurën për të gjetur ‘burime të besueshme dhe objektive” të informacionit në Bashkimin Sovjetik. “Ka mundësi që ai të jetë takuar me dikë nga ky rreth njerëzish, që i tregoi më pas edhe për vrasjen e Kamysë, dhe të cilën ata e kishin dëgjuar nga dikush që ka qenë pranë zyrtarëve të lartë të Partisë Komuniste” -tha ai.

Megjithatë, Kisil beson se është e pamundur të verifikohet e vërteta e pretendimeve të Zabranas, pa pasur qasje në arkivat e KGB-së. Duke marrë parasysh delikatesën e çështjes, Kremlini vazhdon t’i mbajë ende dekret dosjet e shërbimit sekret komunist. Ndoshta mund të kalojnë edhe disa dekada, para se të mësohet ndonjë gjë më shumë rreth kësaj historie./ RFE-Përshtatur nga CNA.al

 

LEXO TE PLOTE