Connect with Us

Maria Von Ertal, kush ishte gjermania që frymëzoi personazhin e Borëbardhës

Blog

Maria Von Ertal, kush ishte gjermania që frymëzoi personazhin e Borëbardhës

Publikuar

-

A mund të ishte ajo Borëbardha e vërtetë? Shumë shpesh, mendojmë se tregimet imagjinare, përmbajnë brenda tyre të paktën një grimë të vërtete. Ndoshta vendi ku përshkruhen ngjarjet, është i ngjashëm me vendlindjen e autorit, apo heroi kryesor është dikush që zotëron cilësitë e vetë shkrimtarit.

Përralla? Jo dhe aq. Tek e fundit, kush ka dëgjuar ndonjëherë vërtet për një ujk të madh dhe të keq, që maskohet si gjyshja e një vajze të vogël, dhe fshihet në shtratin e saj? Jo, përrallat quhen përralla, pikërisht pasi ato nuk kanë asnjë lloj ngjashmërie me asnjë realitet.

Në fakt, rezulton që ky supozim është i gabuar, të paktën në rastin e përrallës së famshme “Borëbardha dhe 7 xhuxhat”. Pas këtij tregimi, është jeta e vërtetë e baroneshës gjermane Maria Sofi von Ertal, që jetoi në një kështjellë pranë qytetit të Lohr mbi Mein, në veriun e Bavarisë në mesin e shekullit XVIII, dhe që vdiq në vitin 1796.

Ekspertët besojnë se Von Ertal shërbeu si frymëzim për Borëbardhën, përrallën klasike të një vajze të virtytshme që jetonte me 7 xhuxha, dhe ku që të gjithë punojnë në një minierë. Gurri i varrit të baroneshës, iu dhurua kohët e fundit nga një familje Muzeut Dioqezian në Bamberg në Gjermaninë Jugore.

Drejtorit të muzeut, Holger Kempken, i pëlqen të mendojë se historia e baroneshës, ishte baza e vajzës së përrallave, ose të paktën ishte pjesërisht e tillë. Ai deklaroi kohët e fundit për BBC:”Historia e jetës së Sofisë ishte i njohur që në fillim të shekullit XIX. Vëllezërit Grim, e bazuan letërsinë e tyre për fëmijët, nga historitë që dëgjuan nga banorët e zonës”.

“Ka të dhëna”- vijoi ai, “megjithëse këtë nuk mund ta provojmë me siguri, se Sofia ishte modeli frymëzues për Borëbardhën. “Edhe sot kur realizohet një film mbi një personazh historik, në të ka të vërteta por edhe trillime. Prandaj edhe në këtë rast, unë mendoj se ekziston një bazë historike, por natyrisht që ka edhe elementë të trilluar”- theksoi ai.

Dhe cilat janë disa nga paralelet midis përrallës së Borëbardhës dhe baroneshës gjermane? Del se janë disa të tilla. Përralla flet për një vajzë të re që i shpëton një njerke të ligë, dhe përfundon nën kujdesin e 7 xhuxhëve që punojnë në një minierë. Një ditë, ajo bie në një gjumë të thellë pasi kafshoi në një mollë të helmuar, që ia dha njerka e keqe, maskuar si plakë.

Por ajo nuk vdes, dhe ndërsa pushon në arkivolin prej qelqi, zbulohet dhe puthet nga princi i përrallës. Dhe natyrisht që të dy jetuan të lumtur së bashku. Edhe babai i Sofisë u martua vërtet me një grua tjetër, që sillej mizorisht ndaj fëmijëve të tij, dhe favorizonte vetëm fëmijët e saj.

LEXO EDHE:  Qeveria gjermane AFD-së vlerëson Kosovën/ Suksese të dukshme

Lohr njihej si një qendër e prodhimit të xhamave dhe pasqyrave, dhe babai i Sofisë zotëronte një fabrikë të tillë. Aty pranë ndodhej një minierë, dhe ku mund të shkohej pasi të kapërceheshin 7 kodra, ashtu si në përrallën e famshme. Në minierë, punonin fëmijët dhe xhuxhët.

Dhe mbase më domëthënës është fakti që Jakob dhe Vilhelm Grim, jetuan vetëm 80 km larg nga Lohr. Ata mund ta ketë dëgjuar historinë e jetës së Sofisë, dhe ta kenë përdorur atë si frymëzim për personazhin e tyre kryesor, Borëbardhën. Mjerisht, Sofia nuk pati fundin e lumtur ashtu si Borëbardha në përallë.

Ajo u verbua që në moshë të re, dhe ndonëse jetoi 71-vjeç, një moshë e madhe për standartet e fundit të shekullit XVIII, Von Ertal vdiq në një manastir si një grua e pamartuar. Sofia nuk mundi ta gjente asnjëherë princin e saj. Sidoqoftë kur vdiq, ajo pati një gur varri mbi krye, një privilegj që nuk e kishin shumica e grave në atë kohë.

Ajo u varros në oborrin e vogël të një kishe të zonës. Kur kisha u rrafshua, për të ndërtuar rrugën e një klinikë në vitin 1971, një familje e zonës e ruajti gurin dhe më pas ia dhuroi muzeut të Bambergut. Nuk ka asnjë mënyrë për të vërtetuar 10 për qind, se baronesha Von Ertal ishte modeli frymëzues për Borëbardhën, por kjo është një hipotezë e fortë.

Dhe ndërsa varri i saj ka referenca mbi ringjalljen, pa dyshim që ajo nuk mund ta imagjinonte se do të jetonte në një përrallë, dhe në filmat e panumërt vizatimorë apo të tjerë të kompanisë së famshme kinematografike “Walt Disney”.

Përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

Konsumimi i një mëngjesi të bollshëm, është shumë pozitiv për shëndetin

Publikuar

-

Nga

* Ngrënia me bollëk, mund të jetë gjëja e fundit që na shkon në mendje, kur jemi duke u përpjekur të arrijmë synimet tona shëndetësore dhe dietike. Gjithsesi, nëse ajo ndodh në kohën e duhur, na sjell vërtet dobi në shumë mënyra. Në këtë rast, koha e duhur është mëngjesi, kur sapo jemi zgjuar pas një gjumi të mirë gjatë natës.

Mëngjesi konsiderohet si vakti më i rëndësishëm i ditës, pasi ajo që hamë dhe pimë pas zgjimit ng gjumi, është e vërtetuar se ndikon ndjeshëm në performancën tonë, gjendjen shpirtërore dhe energjinë që kemi gjatë ditës. Studimet e fundit nga Shoqata e Endokrinologëve, tregojnë se mëngjesi luan një rol edhe më të madh në shëndetin tonë të përgjithshëm, nga sa mendohej më parë.

Sipas studimit të ri të publikuar në “The Journal of Clinic Endocrinology & Metabolism”, një mëngjes i bollshëm djeg 2 herë më shumë kalori, në krahasim me një darkë më të bollshme. Gjithashtu, ai e zbeh dëshirën për ëmbëlsira, dhe sjell nivele më të shëndetshme të sheqerit në gjak dhe insulinës gjatë ditës, duke dëshmuar në thelb se ajo çfarë hamë dhe kur hamë, janë shumë të lidhura me njëra-tjetrën.

Studiuesit analizuan 16 burra, që alternonin një darkë me kalori të ulëta, dhe një darkë me kalori të larta dhe anasjelltas gjatë 3 ditëve. Gjatë studimit, u regjistrua uria e përgjithshme e pjesëmarrësve në studim, niveli i glukozës në gjak dhe dëshirat për ëmbëlsira, si dhe termogjeneza e tyre e nxitur nga dieta e tyre ushqimore, që mat se sa mirë e tret organizmi ushqimin.

Studiuesit zbuluan se DIT i pjesëmarrësve, ishte 2.5 herë më i lartë pas mëngjesit përkundrejt pas darkës, duke treguar që metabolizmi është më aktiv pas ngrënies së një vakti të bollshëm në mëngjes. Për më tepër, konsumimi i një mëngjesi me kalori të lartë, ishte i lidhur me një rënie të urisë dhe dëshirës për ëmbëlsira, duke zvogëluar mundësinë e ngrënies së një mes-vakti çdo ditë, dhe ulur ndërkohë nivelin e insulinës dhe sheqerit në gjak, gjë që sjell uljen e rrezikut nga diabeti.

Kapërcimi i vaktit të mëngjesit, është një praktikë e zakonshme tek ata që shpresojnë të humbin në peshë. Por studimet kanë treguar që ngrënia më pak në mëngjesit, sjell ngrënie në vakte të vogla gjatë ditës duke çuar në një mbingrënie, dhe duke minuar objektivin e rënies në peshë.

LEXO EDHE:  Gjermanët e CDU në mbështetje të të rinjve demokratë: Merrni fatin në dorë, kohët janë të mira

LEXO EDHE:  Qeveria gjermane AFD-së vlerëson Kosovën/ Suksese të dukshme

Endokrinologia Minisha Sud, thotë se ka njerëz që anashkalojnë kohën vaktin e mëngjesit, në një përpjekje për të kontrolluar marrjen e kalorive gjtë një dite. “Por kjo praktikë është kundër ritmeve tona normale cirkadiane, dhe për ata që kanë shumë uri në mëngjes, ajo mund të çojë në teprime, kur agjërimi “prishet” në vaktin e mesditës. Ajo mund të çojë ndërkohë në mbingrënie gjatë darkës”- thotë ajo.

Sipas Sud, ne jemi më të ndjeshëm ndaj insulinës në mëngjes, gjë që do të thotë se duhet më pak insulinë, për të kontrolluar nivelin e sheqerit në gjak pas ngrënies. “Ne jemi më efiçentë në metabolizëm në orët e mëngjesit, dhe më të ndjeshëm ndaj insulinës në pjesën e parë të ditës. Prandaj ka kuptim që termogjeneza jonë, e shkaktuar nga dieta dhe metabolizmi i përgjithshëm, është më efektiv në fillim të ditës”- vijon më tek ekspertja.

Ndërkohë dr. Xhon Morton, shefi i departamentit të në Universitetin e Mjekësisë në Jeil, rekomandon konsumimin e vakteve më të mëdha në fillim të ditës, sidomos nëse po përpiqeni të bini në peshën trupore. Kjo për shkak se studimi tregoi se niveli ynë metabolik, ngadalësohet gjatë natës.

Ndërkohë, është më mirë të hani një mëngjes të mirë-ekuilibruar (p.sh me fruta, vezë, bollgur, kos), dhe të shmangni ushqimet e përpunuara si brumërat dhe drithërat me sheqer, të cilat thjekson ai përthithen shpejt dhe shkaktojnë rritjen e niveleve të sheqerit në gjak. “Një thënie tek e cila besoj, është se duhet të hani si një mbret në mëngjes, si një princ në drake, dhe si një lypës në darkë”-thotë Morton./ Medicaldaily.com-Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse duhet një BE me disa nivele anëtarësimi

Publikuar

-

Nga

Nga Andreas Kluth “Gulf News”

* Shumë gjëra, i ndajnë këto ditë 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian. Por një debat në veçanti, e përmbledh dilemën thelbësore që e mundon sot bllokun. A ka përfunduar apo jo “zgjerimi” i unionit, dhe nëse do të nisin zyrtarisht bisedimet e pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë?

Duke parë nën sipërfaqe, pyetja kryesore ështe nëse BE mund të vazhdojë të “zgjerohet” dhe “thellojë integrimin e saj të brendshëm” në të njëjtën kohë. Pra, nëse unioni vazhdon të pranojë anëtarët e rinj, pavarësisht nëse ata janë gati apo jo, nuk do të bëhet i paqeverisshëm, dhe nuk do të përçahet?

Si zakonisht, barra për të trajtuar këto dilema i ra presidentit francez Emanuel Makron, i cili ka fituar reputacionin e një lideri të sinqertë, kur e ka shfaqur hapur këtë tension. Ai i tronditi udhëheqësit e tjerë të BE-së, kur bllokoi nisjen e bisedimeve zyrtare me Maqedoninë e Veriut, një vendim, që u mbështet vetëm nga Danimarka dhe Hollanda, Shqipëria.

Kancelarja gjermane Angela Merkel, ishte e irrituar, ndërsa kritikat nga Ballkani ishin të zëshme. Brukseli po përpiqet tani ta bindë të heqë veton, përpara samitit evropian të marsit. Makronit iu vunë përpara 2 argumente kryesore.

Së pari, ai ishte i padrejtë kur nuk kishte pranuar të njihte progrsin e bërë nga 2 shtetet aspirante. Shqipëria e ka reformuar tërësisht sistemin e saj gjyqësor, dhe e ka goditur krimin e organizuar. Ndërkohë, vendi fqinj ndryshoi madje emrin e tij, vetëm për të qetësuar Greqinë anëtare të BE-së, që ka një rajon në veri me një njëjtin emër “Maqedoni”.

BE-ja kishte premtuar se ky akt, do të ishte mëse i mjaftueshëm për të filluar negociatat e anëtarësimit. Së dyti, Makron u akuzua se kishte një lloj “miopie strategjike”, në kushtet kur BE-ja duhet të nisë të mendojë “gjeopolitikisht”. Rusia dhe Kina, janë duke i shtrirë tashmë tentakulat e tyre në Evropën Juglindore, përmes financimit të ndërtimit të porteve, rrugëve dhe linjave hekurudhore, si pjesë e marrëveshjeve të errëta politike.

Nëse Ballkani ndjehet i shpërfillur nga BE-ja, ai do të hidhet me vrap në krahët e autokratëve jo-perëndimorë. Të gjitha këto janë të vërteta. Por ekziston ndërkaq edhe një arsye e fortë për të kundërshtuar zgjerimin:Në mënyrë të pashmangshme, ajo vështirëson integrimin e mëtejshëm midis anëtarëve ekzistues.

Bashkëpunimi midis 6 vendeve themeluese të BE në vitet 1950, ishte i vështirë. Me secilin anëtarësim të ri, bashkëpunimi u vështirësua më tej, pasi duheshin akomoduar gjuhët e reja, kulturat politike, ankesat historike dhe interesat e tjera kombëtare. Kjo ishte e vërtetë kur bllokut iu bashkua Britania e Madhe në vitin 1973, dhe pas zgjerimeve të mëvonshme në rajonin e Mesdheut dhe Evropën Veriore.

Kjo dilemë u bë veçanërisht e qartë pas dy zgjerimeve në lindje në vitet 2004-2007. Të njëjtat argumentet që përdoren tani, shiheshin edhe atëherë:Mospranimi i vendeve post-komuniste do të kishte qenë një marrëzi gjeopolitike, pasi do t’i hedhte ato në sferën e ndikimit të ish-represorëve të tyre rusë.

Dhe do të ishte një gjë e padrejtë për njerëzit, që kishin luftuar për një kohë të gjatë dhe me guxim për lirinë e tyre, dhe që dëshironin t’i bashkoheshin “Perëndimit”. Megjithatë, më shumë se një dekadë më vonë, disa prej atyre vendeve anëtare lindore, janë shndërruar në sabotatorë të projektit evropian, ose më keq akoma.

LEXO EDHE:  Qeveria gjermane AFD-së vlerëson Kosovën/ Suksese të dukshme

LEXO EDHE:  Tronditet Gjermania, përdhunohet dhe vritet liderja e të rinjve socialdemokratë

Hungaria është aktualisht një gati-autokraci, dhe që e quan veten me krenari “joliberale”. Polonia po dëmton aktivisht pavarësinë e sistemit të saj gjyqësor dhe shtetin ligjor, duke u përplasur hapur me Gjykatën Evropiane në Luksemburg.

Çdo raund i mëparshëm i zgjerimit, ka shkaktuar përçarje të reja në BE, midis veriut dhe jugut, apo midis lindjes dhe perëndimit. Makron vështirë së është i vetmi që vëren se integrimi evropian ka ngecur shumë kohë më parë, dhe se fajtore për këtë ishte “zgjerimi”.

Në politikën e jashtme dhe të mbrojtjes, çdo shtet anëtar mund të vendosë veton ndaj çdo vendimi, duke garantuar në këtë mënyrë parëndësinë dhe pafuqinë e Evropës në skenën botërore.

Idetë më të mëdha, si ajo e një ushtrie evropiane, nuk janë asgjë tjetër veçse ëndrra në diell. Në eurozonë, as bashkimi bankar dhe as ai fiskal nuk kanë përfunduar, duke e lënë kësisoj monedhën e përbashkët të rrezikuar nga kriza e radhës. E gjitha kjo është pjesë e të menduarit gjeopolitikisht.

Në ekuilibër, është akoma më mirë të çelen bisedimet me Tiranën dhe Shkupin, sesa të refuzohet hapja e tyre. Por BE-ja duhet të përballet njëherazi me dilemën më të madhe të integrimit, që ka hyrë në ngërç. Për këtë, duhet të thyejë një tabu, dhe të flasë për një Evropë me shumë shpejtësi.

Kjo ide ka është diskutuar për dekada:Lejimi i disa vendeve, që të integrohen më shpejt se të tjerët në fushat e politikave që zgjedhin ata vetë. Kjo gjë është bërë de fakto një realitet. Vetëm 19 nga 27 vendet e BE-së, kanë si monedhë euron; 26 anëtarë të të ashtuquajturës zonë Shengen kanë kufij plotësisht të hapur me njëri-tjetrin, nga të cilët katër (Norvegjia, Islanda, Zvicra dhe Lihtenshtajni) nuk janë as në BE etj.

Disa shtete anëtare si Polonia, e kanë kundërshtuar gjithmonë një BE të tillë me disa kategori, nga frika se mos bëhen periferike dhe të dorës të dytë. E megjithatë ato po pretendojnë se janë po aq të shqetësuara, nga dhënia Brukselit të më shumë nga sovraniteti kombëtar. Por kjo është zgjedhja e natyrshme e atyre që i përkasin BE-së.

Prandaj le ta bëjmë klubin më fleksibël, me lloje të ndryshme anëtarësie. Me nivele të ndryshme anëtarësie, vijnë shkallë të ndryshme të integrimit, detyrimeve dhe të të drejtave. Nuk doni të merrni pjesën tuaj të refugjatëve? Atëherë do merrni më pak para nga buxheti i BE-së. Nuk doni sundimin e ligjit? Atëherë do humbni të drejtën e votës në Bruksel.

Në një BE-së të tillë me disa nivele anëtarësimi, pjesë të Evropës mund të bashkohen për të shtuar fuqinë gjeopolitike, ndërsa pjesët e tjera mbajnë më shumë pavarësi. Kjo është mënyra e vetme, përmes së cilës Evropa mund të zgjerohet dhe thellohet në të njëjtën kohë. Kush e di? Ndoshta ky është lloji i BE-së, që ndoshta edhe britanikët mund të dëshirojnë t’i bashkohen një ditë./ Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Donald Trump po i jep fund luftërave të pafundme të Amerikës

Publikuar

-

Nga

Nga Tony Shaffer “The Hill”

Presidenti Donald Trump, premtoi në fushatë t’i jepte fund ndërhyrjeve të pamatura të Shteteve të Bashkuara në vende të huaja gjatë 2 dekadave të fundit, dhe po e mban këtë premtim. Raportet tregojnë se ai është më afër se kurrë dhënies fund të luftës më të gjatë në historinë e Amerikës.
Pas viteve negociata, talebanët janë në prag të nënshkrimit të një marrëveshje, që do t’i hapte rrugën sheshimit të armiqësive, një zgjidhjeje për të ardhmen e Afganistanit, si dhe një tërheqje të trupave amerikane.

Nëse do të nënshkruhet ky pakt, rreth 5.000 trupa do të largohen nga Afganistani. Nëse kushtet e sigurisë pas kësaj lëvizjeje do të vazhdojnë të përmirësohen, 8.000 ushtarët e fundit mund të rrikthehen në SHBA, duke i dhënë fund një pranie ushtarake 18-vjeçare, e cila prej kohësh ka dalë nga vëmendja e shumicës së amerikanëve, që nuk kanë miq apo familjarë në rrezik.

Siç kam shkruar më herët, një zgjidhje e negociuar do të ishte një zgjidhje e nevojshme, për t’i dhënë fund konfliktit në Afganistan. Trump po shkon drejt suksesit në këtë pikë, dhe po i jep fund asaj lufte. Pasi vendi ynë u sulmua në 11 Shtator 2001, Shtetet e Bashkuara u detyruan të hakmerreshin kundër monstrave që vranë më shumë se 3.000 qytetarë të pafajshëm.
Ushtria jonë e shkëlqyer, vërtetoi kurajon dhe vlerën e saj, duke duruar dislokim pas dislokimi, dhe vitet e konfliktit të përgjakshëm në të gjithë botën. Osama Bin Laden dhe pasardhësi i tij si udhëheqësi më i shquar i terrorit islamik, Abu Bakr Bagadi, janë vrarë, duke u sjellë para drejtësisë nga fuqia e madhe e armëve amerikane.

Ndërkohë gjatë fushatës elektorale Trump u premtoi amerikanëve, se do të shmangte luftërat e pafundme, dhe e tillë ishte edhe përfshirja jonë në Afganistan. Por vetëm në zgjedhjet e vitit 2016, amerikanët e kuptuan më në fund të vërtetën e shëmtuar se “lufta globale kundër terrorizmt”, ishte shndërruar prej kohësh në një angazhim të hapur të trupave amerikane në
zona lufte armiqësore, pa ndonjë fitore të dukshme në horizont.
Dhe kjo nuk ishte askund më e qartë se sa në Afganistan. Prania jonë atje, është tani zyrtarisht më e zgjatur në kohë sesa mosha e disa prej ushtarëve amerikanë që luftojnë atje. Trupat tona, kishin fillimisht për detyrë të dëbonin nga aty njerëzit përgjegjës për sulmet e 11 Shtatorit, dhe krijimin e një qeverie të ligjshme në Kabul.

LEXO EDHE:  Alarm për eksploziv në qytetin gjerman Chemnitz/ I dyshuari një sirian në arrati

LEXO EDHE:  Frankfurter Allgemeiner Zeitung: Shqipëria, një vend pa të ardhme

Por sot misioni i tyre dhe fitorja janë të paqarta. Për shumë vite, amerikanët kanë luftuar dhe vdekur për të krijuar kushtet e paqes në Afganistan, dhe që qeveria demokratike në Kabul të krijonte autoritetin e saj legjitim. Vetëm javën e kaluar, 2 familje të tjera amerikane iu bashkuan afro 2.400 të tjerave, që kanë marrë lajmin tragjik të vrasjes së familjarit të tyre në Afganistan.
Por lufta në Afganistan nuk është më thelbësore për sigurinë sonë kombëtare, dhe kjo i ka lënë trupat tona atje pa ndonjë mision të dukshëm për të kryer. Partnerët tanë afganë kanë nevojë për mbështetjen tonë, por termat e sakta që do të çojnë drejt një fitoreje janë të paqarta.

Duke pasur parasysh këto realitete, Trump dhe këshilltarët e tij, kanë hartuar rrugën më të mirë që duhet ndjekur për t‘i dhënë fund këtyre konflikteve. Ne duhet të kemi një panoramë të qartë dhe lehtësisht të verifikueshme të uljes të dhunës dhe agresionit nga talibanët.

Trupat amerikane, dhe negociatorët që takohen me talibanët dhe përfaqësuesit e qeverisë afgane në Katar, duket se janë në prag të arritjes së kësaj. Trump u dha shumë familjeve amerikane një shpresë të madhe, kur premtoi të ndalte luftërat e pafundme, që kanë marrë kaq shumë jetë amerikanësh gjatë 2 dekadave të fundit. Duke e përmbushur këtë premtim, ai po e rikthen më në fund atë shpresë, në mirënjohje dhe lehtësim në të gjithë vendin./Përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE