Connect with Us

Çfarë po ndodh me Amerikën?

Bota

Çfarë po ndodh me Amerikën?

Publikuar

-

Nga Nick Paton Walsh “CNN”

Çfarë ndodh me një vend që është një ide, dhe kur kjo ide bëhet e shëmtuar? Që nga rënia e Murit të Berlinit, Shtetet e Bashkuara, kanë qenë lidere e botës së lirë në aspektin ekonomik, ushtarak, por u shembën pasi komunizmi dhe fashizmi, edhe si një ide.

Amerikanët shkuan shumë larg në Irak në vitin 2003, u bënë tejet të babëzitur para vitit 2008, dhe e braktisën Sirinë në vitin 2013. Por sërish triumfoi fiksimi i SHBA-së pas vetë-analizimit dhe ndarjes së barrës së fajit. Sado që mund ta urreni, ideja dukej se e justifikonte ekzistencën e saj.

Por muaji i fundit ka qenë i vështirë. Më saktë, viti i fundit ka qenë i vështirë. Në fakt, gjithçka që nga nëntori i 2016-ës ka shkuar për dreq. Mua më kujtohen shumë mirë reagimey e emigrantëve në SHBA, apo edhe i evropianëve kur Donald Trump fitoi zgjedhjet. 

Për ta dukej sikur civilizimi po ndalej. Por me siguri që kjo nuk mund të zgjaste përgjithmonë, pasi ideja e Shteteve të Bashkuara ishte e dizenjuar të rezistonte gjatë apo jo? Megjithatë, kjo ishte ajo që dëshironte populli amerikan – ose të paktën kolegji elektoral. 

Ngjitja e Trumpit në pushtet, reflektoi atë që Evropa tashmë po i bënte vetes:një reagim ndaj globalizimit të shfrenuar, ndaj epokës së emigracionit dhe lirive ekonomike, që nuk i kishte parë asnjë brez më herët. Por Amerika supozohej të dinte më shumë, të na çonte përpara dhe jo pas. Mendohej që ajo e dinte rrugën. Uiston Çërçill tha dikur, që pasi të kemi provuar gjithçka tjetër, mund të mbështetemi gjithmonë në fund tek amerikanët, të cilët do të bëjnë gjënë e duhur. 

Tani, nuk është e qartë se kush e di se cila është gjëja e duhur. Twitter, rrjetet e tjera sociale dhe faqet e internetit, nënkuptojnë se mund të biem pre e sulmeve kibernetike. Kur vjen puna tek racizmi, problemi nuk është vetëm në Amerikë, por kudo. 

Edhe Evropa ka një histori të shëmtuar me këtë dukuri. Brexit është një formë e maskuar e ksenofobisë, e fshehur pas mospëlqimit të rregullave evropiane të tregtisë, për të cilat vetëm pak votues dinë ndonjë gjë. Dhe fushata pro saj, u drejtua nga një burrë, që dikur thoshte që gratë me shami në kokë, duken si kuti prej letre. 

Ky burrrë është sot kryeministri i Britanisë së Madhe. Gjermania ka “Alternative für deutschland”. Italia Mateo Salvinin. Por Amerika ka hedhur një hap më tej në këtë drejtim. 

Sot protestuesit shtypen me makina, shpërthejnë shpesh skandale në politikën  e establishmentit. Është e çuditshme të jetosh në një kohë, kur kryeministrja e deridjeshme e Britanisë së Madhe, Tereza Mej, detyrohet të denoncojë publikisht presidentin amerikan për komentet e tij raciste, sipas të cilaves 4 gra në Kongresin Amerikan, duhet të “kthehen” në vendet nga e kanë origjinën. 

Dhe që kancelarja gjermane, Angela Merkel, të shprehë “solidaritet” me kongresmenet e sulmuara. Ne e kemi parë të pafuqishëm spiralen rënëse të SHBA-së, duke u përpjekur të mos zhytemi në të. Fiksimi i shëmtuar i Amerikës pas armëve dhe masakrave këtë muaj, u përzje në mënyrë të parashikueshme me ndjenjat kundër emigrantëve të së djathtës ekstreme. 

Por pjesa tjetër e botës, është mësuar me qasjen amerikane pas tragjedive si ajo në El Paso, duke i parë amerikanët të diskutojnë plot bujë në faqet e internetit, kryesisht mbi problemet e shëndetit mendor, dhe jo mbi problemin e dukshëm të vetë armëve, që janë lehtësisht të disponueshme për adoleshentët. 

Është jashtëzakonisht e vështirë të kuptohet obsesioni amerikan pas armëve, përveçse nëse jeni vetë një amerikan i fiksuar pas tyre. Ata amerikanë që besojnë tek e drejta e tyre për të mbajtur armë, i shohin me zemërim të huaj që mendojnë se më e rëndësishme është e drejta e një personi për të qenë i sigurtë për jetën. 

Bota e jashtme, thjesht nuk e kupton këtë. Madje edhe në vende si Serbia – vetëm pak pas SHBA-së dhe Jemenit, përsa i përket pronësisë së ligjshme të armëve, me 39 armë për 100 banorë (SHBA ka 120 armë për 100 banorë) – arrijnë të kenë nivele shumë të ulëta të vrasjeve. 

Atje ndodhin 1.39 vrasje për 100 mijë banorë, në krahasim me 5.35 vrasje në SHBA gjatë vitit 2016. Amerika duket të jetë një vend i dhunshëm dhe i zemëruar, edhe pse 20 vite me parë atje nuk ka pasur ndonjë luftë civile. 

Japonia i paralajmëroi këtë javë turistët e saj që shkonin në SHBA, se kjo e fundit se është një “shoqëri që i do armët”, dhe ku “incidentet me armë zjarri, mund të ndodhin kudo”. Në Japoni, ju keni gati 0 për qind shanse që të vriteni nga armët. Dhe meqë ra fjala, aty duhet të kaloni një listë të gjatë provimesh, para se të zotëroni një armë zjarri. 

Japonezët janë shumë më të sigurtë, me më pak armë nëpër duart. Edhe serbët janë më të sigurtë, me jo aq shumë armë. Kryeministrja e Zelandës së Re, Xhakinda Ardern, deklaroi në maj se si ndihen njerëzit kur shihnin me trishtim masakrën e radhës në SHBA. “Të jem e sinqertë, unë nuk i kuptoj Shtetet e Bashkuara”- tha ajo. Një pjesë të asaj dhune, e ushqen miti amerikan, që bota e do nëpërmjet Hollivudit. 

Heroi e mposht gjithnjë i vetëm persekutorin e tij. Por edhe dhembshuria është gjithashtu thelbësore. Mizoria e madhe e autoriteteve kufitare amerikane ndaj emigrantëve, duke i ndarë fëmijët nga prindërit e tyre, e ka dëmtuar pikëpamjen rozë, që kanë pasur shumë njerëz nga jashtë mbi SHBA-në.

Masat e ashpra mbrojtëse, kanë qenë gjithmonë të pranishme në Shteteve të Bashkuara, por tani emigrantët janë shndërruar në “armikun” që është futur brenda vendit. Mizoria se si SHBA-ja i persekuton ata që kanë shkelur ligjet e saj, është diçka që ka habitur shumë evropianë. 

Por ne priremi ta falim mizorinë amerikane. Ajo shihet si pjesë e kulturës së tyre, që njeh vetëm triumfin, me shpresën se përfundimisht amerikanët do ta kuptojnë se kush gaboi, kush ishte dembeli, dhe kush pati idenë më të mirë. Se meritokracia do të rivendoset së shpejti.

Por me Trumpin është ndryshe. Politika e tij nuk karakterizohet nga e vërteta apo mirësjellja. Duket sikur ideja amerikane, është vjedhur nga dikush tjetër. Ne nuk e dimë nëse e gjitha kjo do të marrë fund ndonjëherë, apo nëse siç shkruante Majkëll Ulf, problemi më i madh që do të ketë tani Amerika është rikthimi tek politika e mërzitshme. 

Dhe çfarë vjen më pas? A do ta udhëheqë sërish ajo botën e lirë, apo do të lejojë që boshllëkun ta mbushë një autoritarizëm alla kinez? A e ka arritur SHBA-ja kulmin e vet? Dhe a do të arrijë të bëjë përfundimisht gjënë e duhur?

Përshtatur nga CNA.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bota

Fondet e paligjshme/ Si i shpëtoi Qipro ndikimit negativ rus

Publikuar

-

Nga

Lufta ndaj financimeve të paligjshme ka kosto të larta për sistemin bankar. Qiproja njihej dikur si një vend me kushte bankare të favorshme, por në vitin 2014, filloi të reformojë bankat për të luftuar financimet e paligjshme. Për pasojë, sistemi bankar vendas humbi mbi 77 mijë llogari të cilat konsideroheshin të dyshimta, një pjesë e madhe e tyre të lidhura me investitorë rusë. Shkëputja e Qipros nga ky ndikim negativ u shqyrtua gjatë një konference në Uashington, të cilën e ndoqi për Zërin e Amerikës, kolegu ynë Ermal Mërtiri.

Në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington u shqyrtua rasti i Qipros në luftën kundër financimeve të paligjshme, në veçanti kundër ndikimit negativ rus në ekonomi.

“Kriza financiare e vitit 2013 në Qipro ishte realisht alarmi që zgjoi të gjithë aktorët në vend. Mësimi kryesor ishte se ishin vetë praktikat tona të këqija, në veçanti praktikat e luftimit të krimeve financiare që rezultuan në krizën bankare. Gjatë periudhës 2000 – 2013, në Qipro pati një pesëfishim të depozitave bankare”, tha Ioannis Matsis, Drejtor Ekzekutiv i Hellenic Bank të Qipros.

Në atë periudhë, Qiproja pati liberalizuar politikat e depozitave bankare dhe për pasojë volumi i depozitave arriti në vetëm tetë vite të bëhej gati pesë herë sa GDP-ja e vendit. Me taksa të ulëta dhe kushte favorizuese Qiproja u bë kështu papritur një vend tërheqës për fonde që vinin nga vendet e Evropës Lindore. Zoti Matsis tha se këto depozita në vazhdim u përdorën nga bankat për të dhënë hua, duke shkaktuar krizë financiare. Në vitin 2013, qeveria dhe sistemi bankar vendosën se duhej ndryshuar drejtimi financiar i vendit.

“Kuptuam se duhej ndryshuar drejtim, se duhej të bëheshim një vend me reputacion të mirë për të bërë biznes dhe të vendosnim praktika më të mira. Përpjekjet filluan me legjislacionin…”, tha Christakis Patsalides, Zv.Drejtor Ekzekutiv i Bankës së Qipros.

Zoti Patsalides tha se Qiproja nuk u mjaftua me kaq, por ndërmori masa të mëtejshme shtrënguese dhe si rezultat është tashmë ndër vendet me rregullat më të rrepta financiare.

“…Kemi arritur një transformim kulturor… Pranuam se patëm vepruar gabim dhe se nëse do të qëndronim në heshtje duke mos bërë asgjë nuk do të kishim patur rezultatet e dëshiruara”, tha Mario Skandalis, drejtor për zbatimin e ligjeve në Bankën e Qipros.

Zoti Skandalis tha se Qiproja nuk u mjaftua vetëm me marrjen e hapave të para, por vazhdoi me një sërë reformash dhe masash madhore.

“Nuk u mjaftuam vetëm me ndryshimin e ligjeve, por për të ndryshuar perceptimin e të kaluarës duhet të dëshmonim se mund të merrnim hapa të mëtejshme”, tha zoti Skandalis.

Qiproja zbatoi madje shtrëngimet e parashikuara nga rregullat financiare amerikane për identifikimin e përfituesve realë financiarë (Ultimate Beneficial Owners, UBO), një problem që lind në veçanti nga krijimi i kompanive offshore, apo kompanive guaska.

Gjithashtu, Qiproja ndjek zbatimin e sanksioneve ndaj personave në listat e sanksioneve financiare. Për rrjedhojë, autoritetet bankare thonë se sot vendi nuk pranon aktivitete financiare të kompanive guaska dhe nuk ekzistojnë më degë bankare ruse. Fondet ruse, sipas zotit Skandalis, nuk u tërhoqën mbrapsht në Rusi, por u zhvendosën drejt vendeve të tjera të Bashkimit Evropian.

“Llogaritë shkuan drejt tregjeve të tjera kryesore të shërbimeve financiare, si Gjermania, Luksemburgu, Hollanda, Malta dhe Mbretëria e Bashkuar. Shkojnë edhe drejt vendeve të tjera, por kryesisht në këto qendra financiare të BE-së”, tha zoti Skandalis.

Çdo llogari bankare në Qipro monitorohet tashmë që në krijimin e saj dhe në kohë reale gjatë gjithë transaksioneve, për të evidentuar përfituesit e vërtetë.

Sidoqoftë, sistemi financiar i Qipros pritet të vlerësohet deri në fund të këtij viti nëpërmjet një raporti të Moneyval, organ i Këshillit të Evropës që shqyrton përputhshmërinë me standartet financiare ndërkombëtare kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit./VOA

LEXO TE PLOTE

Kosova & Rajoni

Haradinaj përkujton vëllain e rënë dëshmor/ Publikon foton e 23 viteve më parë

Publikuar

-

Nga

Kryeministri në ikje i Kosovës Ramush Haradinaj ka përkujtuar vëllain e tij në ditën e lindjes duke u kthyer 23 vite më pare.

Haradinaj ka publikuar një foto në të cilën është bashkë me të vëllain

“Luan, urime ditëlindja. Para 23-vjetësh ke ra për Atdhe, si 23 vjeçarë. Sot, Luani i ri është në rreshtin e ushtrisë sonë për dëshmi se lufta për liri vazhdon përjetësisht. I paharruar kujtimi yt”, shkruan jaradinaj

Kujtojmë që i vëllai i Haradinajt ra dëshmor gjatë luftës së Kosovës./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Bota

Shpërthen autobomba/ 14 të vdekur në Siri

Publikuar

-

Të paktën 14 persona, mes të cilëve 9 civilë, kanë mbetur të vrarë pas një shpërthimi në veri-lindje të Sirisë.

Lajmin e bën me dije organizata kombëtare për të drejtat e njeriut, me qendër në Londër.

Bomba ka shpërthyer në një stacion autobusësh dhe taksish.

Atentatet e këtij tipi kanë shkaktuar shumë viktima në muajt e fundit në zonat e kufirit me Turqinë./CNA.al

 

LEXO TE PLOTE