Connect with Us

Brenda “dhomës së luftës”/ Kundër lajmeve të rreme

Aktualitet

Brenda “dhomës së luftës”/ Kundër lajmeve të rreme

Publikuar

-

Nga Emma Graham-Harrison

Dublin- Më shumë se 3 vite më parë, shefi ekzekutiv i Facebook, Mark Zukerberg, e hodhi poshtë si “të çmendur”, idenë se lajmi i rremë në platformën e tij, mund të kishte ndikuar në zgjedhjen e Donald Trumpit si president i SHBA-së.

Sot, kompania e tij e pranon se është “nën rrethim” nga miliarda llogari të rreme, që përpiqen ta shfrytëzojnë platformën për të fituar zgjedhje, para, ose për të ndikuar tek njerëzit në mënyra të tjera, dhe për të ngritur një “cunam” të lajmeve të rreme, dezinformimit dhe gjuhës së urrejtjes.

Mposhtja e tyre, është bërë çështje ekzistenciale për korporatat e mëdha, dhe Facebook dëshiron që përdoruesit dhe rregullatorët ta dinë se i ka shtuar përpjekjet në këtë drejtim. Kompania dëshiron gjithashtu që ata të besojnë, se prirja po ndryshon.

Këtë muaj, më shumë se një duzinë gazetarësh vëzhguan “sallën e luftës” në Dublin, aty ku po bëheshin përpjekjet e FB për të mbrojtur zgjedhjet evropiane. Deri në zgjedhjet e 23 majit dhe për disa ditë pas tyre, rreth 40 njerëz kanë qëndruar vazhdimisht përballë ekraneve, duke monitoruar ritmin e ndryshimit të bisedave në internet, duke kërkuar për sinjale të manipulimeve, lajmeve të rreme ose gjuhës së urrejtjes.

Ata mbështeten nga një rrjet global, që përfshin ekspertë të inteligjencës, shkencëtarë të të dhënave, hulumtues dhe inxhinierë. Pjesë e këtij ekipi, janë dhe folësit amëtarë të 24 gjuhëve zyrtareve të BE-së, thotë Leksi Stardi, që ka ardhur enkas nga SHBA, për të drejtuar operacionin e  mbrojtjes së zgjedhjeve evropiane, pas menaxhimit të një operacioni të ngjashëm në zgjedhjet amerikane të mesit të mandatit, vjeshtën e vitit të shkuar.

Shkalla e sfidës, me të cilën po përballet Facebook, teksa është duke u përpjekur të neutralizojë “aktorët e këqinj” nga sistemi, është tronditëse. Riçard Allan, zëvendëspresidenti i kompanisë për politikën publike, tha se kompania fshiu 2.8 miliardë llogari false midis tetorit 2017 dhe nëntorit 2018.

Përveç atyre llogarive të rreme, ka llogari të vërteta që shpërndajnë lajme të rreme, me synim përhapjen e dezinformacioneve, ose lajmeve që nxisin gjuhën e urrejtjes. Kompania ka filluar ndërkohë verifikimin e njerëzve që duan të publikojnë reklama politike, dhe angazhohen të mbajë për 7 vite një arkivë të reklamave online të fushatave zgjedhore.

Por, pavarësisht nga burimet e shpenzuara në përpjekjet për të manipuluar votuesit përmes platformës, nga reklamat e rreme tek përhapja e gjuhës së urrejtjes, Facebook vazhdon të luftojë për të dëbuar njerëzit dhe rrjetet që ai i quan aktorë të këqinj. Gazetarët dhe aktivistët, zbuluan muajin e fundit se vetëm rrjetet e ekstremit të djathtë në Spanjë, që patën qasje tek afro 1.7 milionë njerëz, zbuluan reklama të publikuara nga fushata Trump në SHBA, që shkelën rregullat e vetë Facebook, si dhe zbuluan një fushatë reklamash që mbështet një Brexit të ashpër, të gjitha të koordinuara nga një operativ politik veteran.

Asgjë nga këto, nuk u vunë re nga mjetet e vetë Facebook. Nataniel Gleissher, kreu i politikës kibernetike në FB, tha se mjetet e survejimit janë duke u përmirësuar vazhdimisht, por ai pranoi se kompania nuk ka ende kapacitetin  e duhur për të mbrojtur plotësisht zgjedhjet.

LEXO EDHE:  Facebook thyen edhe një rekord tjetër

“Në një situatë të tillë, asnjë organizatë e vetme nuk mund ta adresojë e vetme këtë dukuri”- tha ai duke iu referuar ndërhyrjeve dhe lajmeve të rreme. Për të forcuar përpjekjet e kompanisë në këtë drejtim, do të nevojitet gazetaria dhe aktivizmi, shtoi ai.

“Natyrisht, unë do të doja të isha në gjendje t`a realizoj vetë çdo operacion. Por, realiteti i sigurisë, është se duhen sa më shumë njerëz që të jetë e mundur që të fokusohen tek ky problem”- theksoi ai. Facebook, synon të përdorë inteligjencën artificiale, për ta bërë më të vështirë vënien në lojë të sistemit, si dhe për të përshpejtuar përpjekjet për të dëbuar nga platforma ata që shkelin rregullat.

Qëllimi është “t’i detyrojmë aktorët e këqinj, të shpenzojnë kohën në përpjekje për të mposhtur filtrin, në vend se të përpiqen të dërgojnë mesazhet e tyre”. Facebook nuk pranoi të jepte ndonjë shembull, se ku kishte ndërhyrë për t’i penguar njerëzit që synojnë të ndëhyjnë në zgjedhjet evropiane.

Por, Stardi tha se sukseset e mëparshme, përfshinin identifikimin e rrjeteve me fjalime të urrejtjes në Brazil, pas raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale të vitit të kaluar; që u fshi brenda 1 ore. Në zgjedhjet amerikane të mesit të mandatit, sistemet e automatizuara të Facebook, identifikuan 90 % të përpjekjeve për ndikimin e votuesve, që u zhvendos, me vetëm 10 % të përdoruesve që kishin reaguar ndaj saj.

Por, për dështimet e këtyre sistemeve të automatizuara – s’ka asnjë mënyrë për të ditur, nëse mund të vënë në rrezik zgjedhjet në vende më të vogla ose më të varfra. Në vendet ku mediat dhe aktivistët janë nën presion, Facebook nuk e ka bërë të qartë se kush mund të ofrojë kontrolle shtesë, për të gjurmuar aktorët e këqinj në vende të tjera.

Një boshllëk kontrolli në Evropë, u përmend nga gazetari hungarez Marton Gergeli, kur pyeti drejtuesit: ”Pse nuk keni kontrollues të fakteve në Hungari?”. Faqet kryesore të lajmeve, duke përfshirë njërën që është aleate me qeverinë, janë kritikuar për botimin e lajmeve të rreme, por Allan tha se Facebook nuk kishte gjetur një partner të besueshëm.

“Nuk është se ne nuk duam të kemi kontrollorë të fakteve në çdo vend të caktuar”- tha ai, duke kërkuar sugjerime. Kjo mbron reputacionin e Facebook për të qenë i ekuilibruar, por potencialisht, i lë votuesit në Hungari veçanërisht të rrezikuar ndaj lajmit të rremë.

Përtej zgjedhjeve evropiane, Allan premtoi se do të ketë një mbrojtje për të gjithë proceset zgjedhore anembanë botës, por nuk pranoi të jepte shumë garanci. “Do të ketë masa të ndryshme, të zbatuara për vende të ndryshme, në varësi të profilit të kërcënimit”- tha ai, duke ngritur perspektivën alarmante, për një sistem të paqëndrueshme të niveleve të ruajtjes. “Sa më shumë që të kemi mundësi, ne do të synojmë të mbrojmë të gjitha zgjedhjet në mbarë botën”-përfundoi ai.

“The Guardian” – Bota.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Aktualitet

Këshilla-Si të mbroni veten dhe familjen tuaj nga tërmetet

Publikuar

-

Për dallim nga llojet e tjera të fatkeqësive natyrore, tërmetet mund të ndodhin në çdo kohë, pa ndonjë njoftim. Të jesh i përgatitur për një tërmet do të bëjë ndryshimin në aftësinë për të mbrojtur veten, familjen ose shtëpinë tënde në rast të tërmetit. Vazhdoni të lexoni për të mësuar se si të përgatisni shtëpinë dhe familjen tuaj për një tërmet, si dhe çfarë të bëni gjatë dhe pas tërmetit për të qëndruar të sigurt.

Çfarë të bëni gjatë një tërmeti

Tërmetet mund të godasin krejt papritur dhe pa paralajmërim. E rëndësishme është që që në dridhjen e parë të merrni masa mbrojtëse.

Gjeni strehë në vendin më të afërt

Nëse ndodheni jashtë, gjeni strehë ku të mundeni por mos u fusni brenda.

Nëse jeni në zyrë a shtëpi, gjeni strehë në një vend të sigurt ku të jeni të mbrojtur nga gjërat që bien.

Mos lëvizni prej andej deri sa tërmeti të ketë ndalur.

Strehohu, mbulohu dhe mbahu fort

Që në goditjen e parë futuni nën një mobilje siç mund të jetë tavolina dhe qëndroni aty.

LEXO EDHE:  Banka që bojkotoi “Facebook”-un

LEXO EDHE:  Facebook heq opsionin "ndjehem i shëndoshë"

Mos u fusni poshtë krevatëve apo dollapëve të lartë që mund të shemben.

Mbuloni kokën dhe sytë mbajini mbuluar për t’u mbrojtur nga objektet fluturuese ose ato që bien.

Me njërën dorë mbuloni kokën dhe me tjetrën mund të mbaheni në një cep të mobiljes nën të cilën jeni strehuar.

Nëse mobilja lëviz, lëvizni bashkë me të.

Qëndroni nën të deri sa të jeni të sigurtë që goditjet kanë mbaruar.

Nëse nuk qëndroni dot nën pragun e derës apo nën një mobile, qëndroni pranë një shtylle të brendshme të shtëpisë dhe mbroni kokën dhe qafën.

Pragu i Derës

Pragu i derës është një nga më të fortat e të gjithë pallatit apo godinës.

Në prag duhet të përpiqeni të mbani këmbët hapur për të ruajtur ekuilibrin, të mbështeteni në njërën anë dhe me krahë të mbani fort derën./

CNA.al

 

SHPERNDAJE KETE MATERIAL INFORMUES

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Termet i frikshem ne Shqiperi

Publikuar

-

Nga

Nje termet 5.8 balle ka goditur Shqiperine 32 km larg Tiranes, ne detin Adriatik.

Njoftohen deme materiale dhe panik tek njerzit qe kane dale ne rruget e Tiranes.

Lekundjet jane ndjere te forta  ne Tirane, Elbasan, Durres. Korce, Fier etj…

Njoftohen deme materiale…vijon

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Provokimi i Mustafa Nanos: Duhet të jemi më racionalë me Enver Hoxhën

Publikuar

-

Nga

Këtë verë, libri i Isuf Kalos “Blloku” ka bërë jehonë të madhe. Libri është një dëshmi e njeriut, i cili ka qenë pranë ish-diktatorit Enver Hoxha për vite me radhë, duke qenë se ishte doktori i tij personal. Megjithatë, “Blloku” i Kalos ka marrë shumë kritika.

Në monologun e kësaj të premteje në emisionin “Provokacija”, gazetari Mustafa Nano ndalet pikërisht tek ky libër. Ai thotë se mënyra se si Isuf Kalo ka folur për Enver Hoxhën është e pakuptueshme dhe e pafalshme për shumë njerëz.

 

 

Sipas tij, Kalo e ka nxjerrë diktatorin si tepër human, baba të devotshëm, bashkëshort të mirë dhe si një politikan serioz. Edhe pse ka një mendim tjetër për Enver Hoxhën, Nano thotë se “Blloku” është një dokument historik i rëndësishëm, për të cilin në të ardhmen shumë njerëz do jenë të kënaqur që ekziston.

“Më duhet të them se as mua nuk më puqet Enver Hoxha i Kalos me Enver Hoxhën që unë njoh. E megjithatë nuk jam dakord me ata që sulmojnë Isuf Kalon. Blloku i tij mund të ketë provokuar shumë vetë, ndoshta ndokënd edhe mund ta ketë lënduar por, përtej të gjitha shijeve e ndjesive individuale, ky libër është një dëshmi interesante për kohët e komunizmit. Pas 50 vjetësh askush nuk do të kujtohet ta sulmojë Isufin për anëmbajtje apo empati për të ligun. Të gjithë do jenë të kënaqur që kjo dëshmi është dhënë. E që është dhënë në mënyrë të sinqertë. Blloku është një dokument historik i rëndësishëm”, thotë Nano.

Por moderatori i “Provokacijas” thotë se ka bërë edhe një vëzhgim të fundit. Sipas tij, tashmë që jemi 30 vite pas përmbysjes së komunizmit, duhet ta gjykojmë në mënyrë më racionale diktatorin Enxer Hoxha.

Sipas tij, nuk duhen thënë thënë deklarata të panevojshme që e shndërrojnë figurën e Hoxhës si bartës të të gjitha të këqijave dhe veseve të botës.

Nano merr shembull librin e Ylljet Aliçkës në librin e tij më të fundit, ku thuhet se një grua e dënuar me vdekje u fut e gjallë në dhé. Kur fshatarët i bënë gropën u lemerisën teksa dëgjonin rënkime të dala nga thellësia e tokës.

Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai, thotë Nano.

 “Kam vënë re që ca e ca vijojnë të flasin për Enver Hoxhën ashtu si kanë folur një ditë pas përmbysjes së regjimit të tij, domethënë duke shtënë në punë veç mllef, urrejtje, neveri, apo ku di unë. Kur bëhet ky diskutim, njerëz të tillë, që rëndom kanë edhe përvoja personale vuajtjesh e persekucioni, përpiqen ta likujdojnë Enver Hoxhën si personazh të historisë thjesht duke thënë se ai ishte një maskara, qen e bir qeni, një armik i popullit të vet, një tradhtar, etj, etj. Unë mendoj se 30 vjet pas rënies së komunizmit mund të jemi pak më racionalë. Dhe të jesh racional nuk do të thotë të mohosh që ai ka qenë një diktator. Jo, kjo gjë tanimë është e dokumentuar. Edhe komunisti më budalla, thellë-thellë, bie dakord se Enver Hoxha ishte një diktator.

Të jesh racional do të thotë të mos thuash mufka që synojnë panevojshmërisht ta shndërrojnë figurën e Hoxhës nga katran në katran me bojë, që e nxjerrin atë si bartës të gjithë të këqijave apo veseve të botës, që e nxjerrin atë edhe pervers, pedofil, manjak seksual, vrasës manjak. Ah, se harrova, edhe homoseksual. Sepse dihet se çfarë mendojnë shqiptarët për një homoseksual.

Të jesh racional është edhe të mos thuash, siç thotë Ylljet Aliçka në një libër që sapo e ka publikuar, që një grua u dënua me vdekje thjesht se Enver Hoxha donte ta kishte si të dashur dhe se ajo i tha “jo”. Për këtë “krim”, ajo u fut në dhé e gjallë. Madje, fshatarët e zonës, ku kësaj gruaje i bënë gropën, u lemerisën teksa dëgjonin ca rënkime të dala nga thellësia e tokës, që ishin rënkimet e kësaj gruaje duke dhënë shpirt. Tani, gjatë regjimit të Enver Hoxhës ka pasur pa fund drama e tragjedira humane. Kjo nuk diskutohet, siç nuk diskutohet që fajtori kryesor për ato ka qenë Enver Hoxha. Ne mund të stisim edhe tragjedira të tjera në një roman fiction. Por mund t’i vëmë pak fré fantazisë dreqi ta hajë! Një njeri që futet i gjallë nën dhé nuk ka se si të rënkojë. Aq më pak ka gjasa që rënkimet e saj të jenë dëgjuar nga fshatarët e lemerisur. Sepse do të ketë dhënë shpirt shumë kohë para se toga e varrmihësve apo xhelatëve të kenë mbledhur rraqet e të jenë larguar. Le ta themi copë: Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai”, u shpreh moderatori i “Provokacijas”./abcnews.al

LEXO EDHE:  Ja risitë e reja në Facebook

LEXO EDHE:  Mark Zuckerberg, jo më i padiskutueshëm, mund t’i marrin pronësinë e Facebook…

 

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: