Militarizimi i pushteteve politike/ Faza finale e instalimit të diktaturave – CNA
Connect with us

Aktualitet

Militarizimi i pushteteve politike/ Faza finale e instalimit të diktaturave

Publikuar

-

Nga Gjorg Kodra

Posse Comitatus, rendi kushtetues dhe kontrolli demokratik i forcës së armatosur

Njëra ndër shakatë më të përdorura gjatë rënies së perandorisë habsburge ishte se “në Gjermani situata është serioze, por jo e dëshpëruar; në Austri, situata është e dëshpëruar, por jo serioze” – por shpejt historia e shndërroi situatën në tejet serioze edhe aty ku fillimisht, përtej çdo ndjenje dëshpërimi, ajo nuk njihej si e tillë[1].

Dislokimi i forcave ushtarake në aeroportin e një vendi si i yni, ku vlera e ushtrisë nuk merret seriozisht, ku njësitë e xhenjos përdoren për të pastruar plazhet dhe rrugët, dhe kur ministrat e mbrojtjes funksionojnë kryesisht si zëdhënës të operacioneve të marrëdhënieve me publikun, shkaktoi shaka të ngjashme, që rievokonin situata të dëshpëruara, por joserioze.

Nxjerrja në aeroport e ushtrisë, pavarësisht forcës ushtarake të vendit që e përdor, është kudo tregues i një gjendjeje të jashtëzakonshme – në fjalët e Carl Shmitt, ai që kontrollon gjendjen e jashtëzakonshme, kontrollon pushtetin. Gjithësesi, në Shqipëri bëhet fjalë, sa për një gjendje PR-i në krizë të një qeverie që qeveris nëpërmjet marrëdhënieve me publikun, aq edhe për një krizë reale të rendit në Shqipëri – rendit publik, po aq sa dhe atij kushtetues. Por në një vend të detyruar me forcë të jetë qesharak, jo shumë njerëz e morën seriozisht këtë situatë.

Në latinisht, togfjalëshi “Posse Comitatus” vjen nga fjalët “posse, potesse”- të mundësh/të bësh, latinishte mesjetare- forcë/fuqi, “comitatus”- bashkim/komunitet. Posse Comitatus ose forca e bashkimit është një institut ligjor në vendet e ligjit zakonor anglosakson.

Ky institut i rendit publik u zhvillua në SHBA gjatë shekullit të 19. Posse Comitatus i jepte të drejtë sherifit të mblidhte nën armë burra në zonën ku ky përgjigjej për rend e siguri. Kjo bëhej për të përforcuar forcat e rendit, në funksion të kapjes së të arratisurve, banditëve dhe krimineleve të rrezikshem. Posse comitatus justifikohej nga mungesa e personelit ligjzbatues në shumicën e konteve (komunave) amerikane të pas revolucionit.

Në 1878 Posse Comitatus u rregullua me ligj federal nëpërmjet atij që sot në SHBA njihet si Posse Comitatus Act. Ligji ndaloi kategorikisht përdorimin e Forcave të Armatosura amerikane (këmbësori, marinë dhe me amendimet e 1956-ës dhe forcat ajrore) në detyra civile ligjzbatimi. Ushtarakët në detyrë apo rezervistët nuk mund te angazhohen nga autoritetet lokale në detyra policore brenda territorit të shtetit. Forcat e Armatosura amerikane mund të urdhërohen të dalin nga kazermat ushtarake për rivendosje të rendit kushtetues, sigurisë publike dhe mbështetje me armatim e teknologji te forcave të sigurisë vetëm me autorizim të Kongresit amerikan.

Ndalimi me ligj i përdorimit, pa miratim të Kongresit, të Forcave të Armatosura në mbrojtjen e rendit publik, erdhi si domosdoshmëri për ruajtjen e autoritetit politik civil në SHBA, pasi gjatë viteve të para pas Luftës Civile Amerikane, disa governatore republikanë në shtetet e jugut, e ushtronin autoritetin politik në mungesë të mbështetjes së shumicës elektorale. Prania e ushtrisë së Veriut në shtetet e Jugut, e ngarkuar me detyra ”Posse Comitatus” për rivendosjen e rendit kushtetues pamundësonte zhvillimin e proçeseve normale demokratike. Kjo vinte si pasojë e përplasjes së dy autoriteteve, atij civil politik dhe atij ushtarak. Guvernatorët republikanë menaxhonin pushtetin me forcën e armeve, ndërsa shumica e pupullsisë, civile në mungesë të ushtrisë, do të votonte për kandidatët kundërshtarë. Kontrolli demokratik mbi forcat e armatosura dhe angazhimi i tyre vetëm me miratim të organit ligjvënës është padiskutim përforcim i traditës dhe kulturës anti-militariste amerikane.

Përplasja e pushtetit politik me atë ushtarak dhe shpeshherë përmbysja e pushtetit politik nëpërmjet forcës së armëve (mjaft të përmendim puçet ushtarake klasike, si ai vitit 49 p.e.r- kalimi i Rubikonit nga Legjioni i 17-të i Jul Çesarit, ai i vitit 1802- i kryer nga Bonaparti, ai i vitit 1922- i kryer nga Musolini etj,) si dhe përdorimi i forcës ushtarake nga pushteti politik për shtypjen e opozitave dhe vendosjen e diktaturave, ka detyruar shumë vende perëndimore të ngrenë mekanizma kushtetues për kontrollin demokratik të forcës ushtarake.

LEXO EDHE:  Leonard Olli tregon pse u krijua Bindja Demokratike/ Opozita është pa vizion

Themelet e mekanizmave kushtetues për kontrollin e FA i gjejmë dhe tek Raporti nr. 386/ 2008 i Komisionit të Venecias.

Në kapitullin mbi rolin e ushtrisë brenda territorit të shtetit, komisioni shprehet qartë se kriteret kryesore mbi bazen e të cilëve mund të angazhohen forcat e armatosura në detyra të brendshme civile janë, a) proporcionaliteti i angazhimit me rrezikun e hasur dhe b) sekondariteti në marrëdhenie me forcën civile ligjzbatuese. Megjithatë komisioni shton se angazhimi i FA në detyra civile duhet të bëhet detyrimisht nëpërmjet shpalljes paraprake të gjendjes së jashtëzakonshme.

Vetëm kështu, vazhdon opinioni i komisionit, mund të përcaktojmë territorin dhe kohën, ku dhe kur forcat e armatosura mund të dislokohen në hapsirën kombëtare.

Në fund të kapitullit komisioni shpreh qëndrimin se, në mënyrë që kontrolli demokratik mbi FA të jetë efektiv dhe rezultativ, në krye të këtij procesi duhet të vendoset Parlamenti, i cili është pushteti në themel të çdo demokracie dhe parandaluesin e rendeve autokratike.

Eshtë e qartë se vende me të shkuar autoritariste si Franca, Spanja, Gjermania, Italia, Greqia dhe Shqipëria mund të kenë tendenca kontrolli kushtetues më të rreptë ndaj Forcave të Armatosura.

Rasti i Gjermanisë është më i veçanti ndër të gjitha vendet anëtare të Këshillit të Europës. Forcat e armatosura gjermane e kanë të ndaluar në çdo rast, përvec gjendjes së luftës, të dalin nga kazermat. Madje as gjatë sulmeve terroriste ushtria gjermane nuk mund të dalë në ndihmë të forcave policore.

Ky ndalim i rreptë i përdorimit të forcës ushtarake në detyra ligjzbatuese jo pak herë i ka sjellë kosto shtetit gjerman (kujtojme sulmet terroriste gjatë olimpiadës së Mynihut në vitin 1972 ku forcat speciale policore nuk qenë në gjendje të ndalojnë sulmin që la të vdekur një dyzinë sportistësh izraelitë).

Megjithatë, e shkuara totalitare gjermane, e ndrydhur brenda suazave të një një shteti plotësisht të militarizuar, ka detyruar baballarët e kushtetutës gjermane të pas luftës të mbajnë të mbylluar ushtrinë me cdo kusht.

Kushtetuta dhe kuadri ligjor i Shqipërisë nuk është aq i ngurtë sa ai gjerman përsa i përket angazhimit të FA në detyra civile brenda territorit të Republikës. Kjo do të thotë se nuk ekziston një ndalim absolut për përdorimin e tyre, por megjithatë formalisht Shqipëria respekton parimet e kontrollit demokratik mbi forcat e armatosura, me në krye të piramidës institucionin e Parlamentin, ashtu siç rekomandon Komisioni i Venacias. Kushtetuta detyron Këshillin e Ministrave t’i drejtohet Parlamentit me kërkesë për shpallje të gjendjes së jashtëzakonshme të plotë ose të pjesshme, njëlloj si Posse Comitatus në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke përcaktuar saktësisht dhe kohëzgjatjen e qëndrimit të forcës ushtarake në këto detyra civile.

Dislokimi i trupave ushtarake në territor në kundërshtim me këto parime është, përveçse qartazi antikushtetues, kundër cdo parimi ndërkombëtar, larg frymës demokratike perëndimore, por dhe një shenjë e qartë e nevojës së pushtetit politik civil për tu militarizuar.

Militarizimi i pushteteve politike është faza finale e instalimit te diktaturave dhe ndodh atëherë kur pushteti humbet mbeshtetjen civile, pra votën popullore, dhe për të ruajtur pushtetin, konsensusin popullor e zëvendëson me forcën e çizmes.

[1] James Kurth, The Tragic Death of the Habsburg Empire (2007) .

Aktualitet

Nuk ndalet Dritan Dajti/ I kundërvihet prokurorisë

Publikuar

-

By

Pas vendimit të Gjykatës së Apelit për Krimet e Rënda, e cila pranoi gjykimin e shkurtuar për Dritan Dajtin, dhe e dënoi këtë të fundit me 25 vite burg, organi i akuzës bëri rekurs në Gjykatën e Lartë.

Por, Dritan Dajti ka vendosur sërish të sfidojë drejtësinë, duke bërë kundër rekurs ndaj Prokurorisë së Apelit për Krime të Rënda.

Sipas gazetarit të Report TV, Arsen Rusta, me argumentin se ankimi i prokurorisë së Apelit nuk është bërë nga prokurori i dosjes, por nga një tjetër, Dajti pretendon të mos pranohet rekursi i prokurorisë, si i bërë në kushte joligjore. Kujtojmë se tre muaj më parë, Dajti iu hoq dënimi i përjetshëm dhe dënua përfundimisht me 25 vite burg për vrasjen e 4 policëve, pas 10 vitesh proces. Vendimi u diskutua gjatë në opinionin publik, ndërsa ndaj gjyqtarëve që dhanë vendimin ka nisur edhe një hetim për “Korrupsion pasiv”.

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Interi hap thesin/ 70 milionë euro për sulmuesin 23-vjeçar

Publikuar

-

Interi është gati të bëj çmendurinë e radhës në merkato. Skuadra zikaltër nuk po kalon një moment të mirë dhe shpenzimet kanë qënë me pikatore në vitet e fundit. Por duket se prezenca e Beppe Marotta dhe financat e shëndosha të Grupit Suning do të rikthejë shpenzimet marramendëse. Kështu të paktën informon edhe prestigjozja “France Football” që konfirmon se Inter ka shfaqur interes për xhevahirin e Ligue 1, Nicolas Pepe.

Sulmuesi i Lille po shkëlqen në këtë sezon dhe Inter është gati të bëj çmendurira për ta “rrëmbyer” e për ta sjellë në Milano. Lille nuk e lëshon bomberin nga Bregu i Fildishtë për një shifër më të vogël se 60 milionë euro, ndërkohë që Inter është e gatshme ta kalojë atë shifër. Sipas “France Football”, zikaltërit do të ofrojnë rreth 70 milionë euro për kartonin e 23 vjeçarit.

LEXO EDHE:  Rama kapet mat/ Si po i përvetëson pasuritë publike

Një shifër ekstreme për një futbollist të ri, i cili në të ardhmen mund të bëhet një nga kampionët më të mëdhenj në fushën e blertë. /CNA.al

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Vasili i përgjigjet “flakë për flakë” Ballës/ Produkt i neveritshëm

Publikuar

-

By

Ish-kreu i grupit parlamentar të LSI-së, Petrit Vasili ka reaguar pas fjalës së kreut të grupit parlamentar të PS, Taulant Balla, i cili tha se LSI ka damkën më të keqe të shit-blerjes së votës.

Në një konferencë për mediat, Vasili e cilësoi parlamentin e sotëm, si produktin më të neveritshëm të shit-blerjes së votes.

“Sot guxuan e folën për shit-blerjen e votës, ata që janë produkti më i neveritshëm i shit-blerjes së votes. Këtë e thotë OSBE/ ODIHR dhe jo opozita. OSBE/ ODIHR në raportin e tyre evidenton se vetëm PD dhe LSI denoncuan shit-blerjen e votës, të njëjtën gjë thotë edhe raporti i DASH, i cili i vë damkën zgjedhjeve. Ndërsa ajo që e nxjerr përfundimisht sheshit është Dosja 339 “-tha Petrit Vasili.

LEXO EDHE:  Bindja Demokratike drejt zgjedhjeve/ Olli iu përgjigjet “dhëmb për dhëmb” kritikëve

Gjithashtu ai tha se ky parlament është nënprodukt i krimit të organizuar dhe e vetmi arritje e tyre është drejtimi i Kuvendit nga krimi.

“Dosja 339 qartëson shumë pastër se janë këta drejtues socialistë të implikuar me kriminelë, të organizuar në shit-blerjen e votës”-tha ndër të tjera Petrit Vasili./ CNA.al

Balla i prerë: Zgjedhjet do mbahen, nuk ka budallenj që bëjnë burg për Lulin

LEXO TE PLOTE
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

LAJMET E FUNDIT

Aktualitet18:49 - 24 Prill, 2019

Pritje vllazërore/ Udhëheqësi komunist Kim Jong Un mbrin në Rusi

Sikurse ishte paralajmëruar, udhëheqësi komunist i Koresë së Veriut, Kim Jong Un, mbriti në qytetin port të Vladivostokut, në rajonin...

Aktualitet18:30 - 24 Prill, 2019

KQZ nuk çertifikon kandidatët e Listës serbe për zgjedhjet në komunat veriore

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve nuk i certifikoi katër kandidatët e subjektit Lista serbe, për zgjedhjet e jashtëzakonshme për kryetarët e...

Aktualitet18:22 - 24 Prill, 2019

Gjykata vendos masën e arrestit shtëpiak për 10 gra të kthyera nga Siria

Një gjykatë në Prishtinë vazhdoi të mërkurën dëgjimin e një grupi grash të kthyera nga Siria, nën dyshimet për përfshirjen...

Aktualitet10:28 - 24 Prill, 2019

Luftë kundër dhunës seksuale në rajonet e krizave

Me nismën gjermane Këshilli i Sigurimit të OKB kërkon me një rezolutë që komuniteti botëror të luftojë më ashpër dhunën...

Aktualitet19:04 - 23 Prill, 2019

Rusia do të marrë me qira portin sirian të Tartusit

Medie të të dyja vendeve raportojnë se përfaqësues të qeverisë ruse kanë zhvilluar konsultime me Presidentin Assad për një marrëveshje....

Aktualitet18:32 - 23 Prill, 2019

Kim Jong Un dhe Vladimir Putin takohen të enjten në Vladivostok

Udhëheqësi i Koresë së Veriut, Kim Jong Un, do të udhëtojë këtë javë drejt qytetit rus të Vladivostokut për një...

Aktualitet18:26 - 23 Prill, 2019

Gratë e kthyera nga Siria nën hetime për përfshirje në terrorizëm

Rënia e grupit militant Shteti Islamik, që dikur kontrollonte mbi 100 mijë kilometra katrorë territor dhe së paku tetë milionë...

Aktualitet09:16 - 23 Prill, 2019

Fitorja e Selenskyjt në Ukrainë/ Shpresa e lindur nga zemërimi

Në zgjedhjet presidenciale në Ukrainë aktori i komedisë, Volodymyr Selenskyj arriti një rezultat rekord. Pse i besojnë atij kaq shumë...

Aktualitet16:54 - 22 Prill, 2019

Vrau bashkëshorten dhe gruan e djalit/ Zbulohet arsyeja e krimit

Vrasja e trefishtë në lagjen Dardania në Prishtinë ka tronditur vendin. Një burrë ka vrarë gruan e djalit, gruan e...

Aktualitet14:56 - 22 Prill, 2019

Horror në Prishtinë/ Tre të vrarë me armë zjarri 

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur rreth mesditës së sotme në Prishtinë. Policia e Kosovës bën të ditur se tre...

Aktualitet14:42 - 22 Prill, 2019

Zeng Yi në Firenze, Kina në një shkrepje fotografike!

Intervistoi Dr. Dritan Haxhiraj: Prof Rocca, Ju jeni Drejtori i Akademisë së Arteve te Bukura të Firences, kohët e fundit...

Aktualitet14:00 - 22 Prill, 2019

Tragjedia në Sri Lanka/Miliarderi i ASOS humb tre fëmijët e tij

Numri i të vdekurve në sulmet e Sri Lanka është tani në 290, pas një serie shpërthimesh në kishat dhe...

Aktualitet11:23 - 22 Prill, 2019

Pendarovski dhe Siljanovska-Davkova në balotazh/ Vendosin votat e Rekës

Në Maqedoninë e Veriut u mbajt dje raundi i parë i zgjedhjeve presidenciale. Në balotazh u kualifikuan dy kandidatët maqedonas....

Aktualitet09:47 - 22 Prill, 2019

Bilanc lufte/ 290 të vdekur, mbi 500 të plagosur  

Ka shkuar në 290 numri i personave që kanë ndëruar jetë, ndërsa 500 të tjerë kanë mbetur të plagosur në...

Aktualitet09:27 - 22 Prill, 2019

Zgjedhjet në Maqedoninë e Veriut/ Pendarovski fiton raundin e parë 

Stevo Pendarovski, kandidat i 31 partive në pushtet të udhëhequr nga Lidhja Social-Demokrate, është shpallur fitues në raundin e parë...

Aktualitet23:31 - 21 Prill, 2019

Zgjedhjet presidenciale/ Kandidati Blerim Reka fiton komunat shqiptare

Blerim Reka, kandidati shqiptarë në garën për president të Maqedonisë së Veriut, ka dalë kryesues në shumicën e vendbanimeve shqiptare,...

Aktualitet23:01 - 21 Prill, 2019

Numërohen 70 % e votave/ Mësoni kush e kryeson garën për President i Maqedonisë

Burimet më të fundit nga zgjedhjet presidenciale në Maqedoninë e Veriut flasin se janë numëruar rreth 70 % e votave....

Aktualitet22:28 - 21 Prill, 2019

Komediani mposht bisnesmenin, zgjidhet president i Ukrahinës

Presidenti aktual i Ukrainës, Petro Poroshenko, përfundimisht e pranoi humbjen, duke i njohur fitoren rivalit të tij në zgjedhje Volodimir...

Aktualitet21:16 - 21 Prill, 2019

Zgjedhjet presidenciale në Maqedoni/ Kandidati shqiptar fiton Gostivarin

Burime nga Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve në Maqedoninë Veriore, kanë publikuar në ueb faqen e vet zyrtare rezultatet e para...

Aktualitet20:23 - 21 Prill, 2019

Zgjedhjet presidenciale maqedonase/ Ja pjesëmarrja në komunat me shumicë shqiptare

Shqiptarët janë faktor determinues në përcaktimin e kandidatit fitues të garës për President të Republikës së Maqedonisë së Veriut. Kjo...

Aktualitet20:15 - 21 Prill, 2019

Forcohet aleanca e populistëve para zgjedhjeve europiane

Euroskeptikët bashkojnë forcat para zgjedhjeve europiane. Tani edhe kryetarja e „Bashkimit Kombëtar“ francez, Marine Le Pen iu bashkua aleancës së...

Aktualitet20:11 - 21 Prill, 2019

Edhe sa kohë do të qëndrojë në post Angela Merkel?

Largim i parakohshëm i Merkelit? Për këtë po flitet shumë. Në fokus është vendosur kryetarja e re e CDU-së, Annegret...

Aktualitet20:02 - 21 Prill, 2019

Fitore apo balotazh?/ Përfundon votimi për Presidentin e Maqedonisë së Veriu

 Ndërkohë që konform ligjit zgjedhor, ora 19.00 ka sjellë mbylljen e të gjitha qendrave të votimit, duke i dhenë fund...

Aktualitet18:41 - 21 Prill, 2019

Ukrainë, kandidatët presidencialë në balotazh

Zgjedhësit në Ukrainë u drejtuan sot tek kutitë e votimit për të zgjedhur presidentin e ardhshëm të vendit. Balotazhi ka...

Aktualitet18:30 - 21 Prill, 2019

Po merrte pjesë në një ceremoni mortore/ Rrihet lideri i opozitës

Lideri opozitar, megjithse mbrohej nga Njësia e Operacioneve Speciale e policia, pasi u mor nga zona ku ndodhej, është dërguar...

Aktualitet16:49 - 21 Prill, 2019

Maqedonia e Veriut në zgjedhje/ Shqiptarët dynden në kutitë e votimit

Në Maqedoninë e Veriut, sot po mbahen zgjedhjet presidenciale. Në garë për të parin e shtetit janë tre kandidatë, Blerim...

Aktualitet16:42 - 21 Prill, 2019

Votimet në Maqedoninë e Veriut/ OSBE vlerëson procesin

“OSBE e ndjek procesin zgjedhor me 250 vëzhgues të sistemuar nëpër tërë vendin, ndërsa procesi deri më tani po zhvillohet...

Aktualitet16:18 - 21 Prill, 2019

Kina “pushton” Europën/ KE pritet të marrë vendimin drastik

Siç shkruan BBC, invesitimet e Kinës po përhapen gjithmonë e më shumë në Europë dhe kjo gjë ka shtuar ankth...

Trending

Read previous post:
Foto-I gjithë Ballkani në rrugë/ Ja vendet ku po protestohet

Ndërkohë që opozita proteston në kryeqytet, paralelisht protestohet edhe në Serbi e Mal të zi. Edhe pse asnjëra nga protestat...

Close