Connect with Us

Xheni Çuni dhe mrekullia e artit përtej syve

Kultura

Xheni Çuni dhe mrekullia e artit përtej syve

Publikuar

-

Xheni Çuni

Në diasporë jetojnë dhe veprojnë një numër i madh shqiptarësh, që merren me art, kulturë dhe të tjera veprimtari të ngjashme, duke përfaqësuar së pari vetveten, talentin dhe aftësitë intelektuale, artistike e krijuese, por gjithashtu duke na bërë krenarë edhe si komb në tërësi. Një nga këta është edhe Xheni Çuni, një fotografe dhe artiste e mirëfilltë nga Dyseldorfi i Gjermanisë, e cila përkundër moshës së re, ka një bagazh të pasur me vepra pas shpine, por edhe premton krijimtari të përkryer për të ardhmen.

Xheni është në përfundim të studimeve për art dhe film pranë Akademisë së Arteve në Dyseldorf të Gjermanisë, nga ku kanë dalë një numër i madh artistësh me famë botërore. Me këtë rast, në datat 6-10 shkurt 2019, ajo prezanton projektin e saj të radhës “Përtej syve” (titulli nw origjinal: Beyond eyes), një ekspozitë pak më ndryshe. Tema dhe fotografitë e saj këtu shfaqin njerëzit që kanë humbur shikimin, pra të verbërit që bëjnë art, megjithëse nuk e shohin artin e tyre me sytë e tyre. Pikërisht kjo është edhe ideja dhe mrekullia e artit, dmth. ai përjetohet në shpirt, buron nga brendia e shikohet me sytë e zemrës. Ky projekt paraqet artistët e verbër përmes fotografive dhe pamjeve filmike. Më tutje, sqarojnë artistët se si ata krijojnë dhe ushtrojnë artin e tyre. Mungesa e shikimit aspak nuk është ndonjë pengesë për të bërë art dhe për t’i dhënë lirinë imagjinatës, abstraksionit dhe shpalosjes së ndjenjave përmes pikturës, ngjyrave dhe brushës. Këta njerëz shfrytëzojnë burime të tjera gjatë realizimit të artit të tyre si: dëgjimin, tingëllimën, nuhatjen, shijen, aromën etj, duke i kombinuar me intuitën, ndjenjën dhe kujtimet.

Xheni Çuni është një fotografe, puna e të cilës fokusohet në tema që lidhen me artin vizual, njerëzit dhe bukurinë natyrore. Ajo ka ekspozuar punën e saj në Akademinë e Arteve të qytetit të Dyseldorfit, Gjermani, dhe gjithashtu në qytete të ndryshme të Gjermanisë dhe në mbarë botën. Përveç kësaj, në vitin 2011 ajo mori një çmim në Awards Worldwide Photography Gala. Xheni e konsideron fotografinë një perceptim vizual të njerëzve dhe historisë së tyre. Për shkak të procesit të globalizimit në vazhdim, multikulturalizmi është një gjë e zakonshme në prodhimin e artit. Ajo percepton individët si përmes objektivit të kamerës së saj, ashtu edhe prej përvojës së saj multikulturore. Fotot e saj tregojnë historinë e njerëzve, bukurinë e tyre të brendshme dhe i ndihmojnë ata të zbulojnë veten në një mënyrë të re.

Xheni është prezantuar në disa ekspozita në Shqipëri, Kosovë, Turqi, Gjermani, Australi etj, dhe ka marrë disa çmime për punën dhe artin e saj.

Ekspozita do të jetë e hapur nga 6-10 shkurt 2019, nga ora 10-20, në KUNSTAKADEMIE DÜSSELDORF, adresa: Eiskellerstraße 1, 40213 Düsseldorf, RAUM 112.

Për më shumë informata mund të vizitohet webfaqja e artistes në adresën: www.xheni.com.

Xhenit i urojmë shëndet, mbarësi dhe suksese të mëtutjeshme!/

Shkruan: Besim Xhelili/  Vjenë, 1 shkurt 2019

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Kultura

Ish-Liceu Francez në Korçë feston 104-vjetorin e krijimit

Publikuar

-

Nga

Njëqind e katër vitë  më parë, më 25 tetor 1917, në kohën kur funksiononte Republika Shqiptare e Korçës, hapi dyert shkolla e parë e kulturës së përgjithshme në Shqipëri.

Bëhet fjalë për Liceun Francez të Korçës, një nga institucionet më të rëndësishme arsimore të paraçlirimit i cili u çel me vendim të Qeverisë të Republikës Autonome të Korçës.

Më 1921 u emërtua Liceu Kombëtar i Korçës dhe funksionoi deri në vitin 1939.

Liceu Francez u hap në shtëpinë e rilindasve Dhimitër dhe Nuçi Emanoil Mborja, të cilët e lëshuan banesën e tyre pa qira në favor të Liceut të Korçës.



Më pas, Liceu vazhdoi rrugëtimin e tij në godinën e ish-gjimnazit grek të Korçës, aty ku sot ngrihet shtatorja dhe varri monumental i heroit Themistokli Gërmenji.

Liceu i Korçës ishte një shkollë e mesme laike, me karakter kombëtar, ku mësonin bashkërisht djem e vajza, pa dallim shtrese shoqërore apo besimi fetar.

Drejtor i parë u caktua Vital Gerson, ndërsa në vitin 1920- 1921 u caktua drejtor veterani i arsimit Thoma Avrami. Deri më 1921, kjo shkollë njihej me emërtimin “Lisea franko-shqiptare” dhe prej këtij viti u njoh me statusin e Liceut Kombëtar.

Në Liceun e Korçës regjistroheshin nxënës nga e gjithë Shqipëria, madje dhe nga Kosova. Prej vitit 1917 e deri më 1943, në Liceun Kombëtar morën mësimet 1115 studentë.

LEXO TE PLOTE

Kultura

Nga Miron Çako/ Por me kë ta krahasoj këtë brez?

Publikuar

-

Nga

Nga Miron Çako/ Por me kë ta krahasoj këtë brez?

Atëherë Zoti tha: “Por me kë ta krahasoj këtë brez? Ai u ngjan fëmijëve që rrinë në sheshe dhe u drejtohen shokëve të tyre duke thënë: ‘Ne i kemi rënë fyellit për ju dhe ju nuk kërcyet; nisëm vajin dhe ju nuk u brengosët’ “.(Matheu: 11-16)

Këto fjalë i tha Krishti për bashëkombasit e tij judenj, të cilët nuk donin të pranonin kohën Mesianike, kohën ku vetë Jisui, Biri dhe Fjala e Perëndisë (Joani: 1-1), kishte zbritur midis popullit që t’i mësonte dhe t’u jepte shpëtimin në Perëndinë, ashtu siç edhe apostull Pavli sqaron se: “Perëndia, kohë më parë, u foli etërve me anë të profetëve shumë herë dhe në shumë mënyra, por këto ditët e fundit na ka folur neve me anë të Birit të Vet, të cilin e vuri trashëgimtar mbi të gjitha gjërat, dhe nëpërmjet të cilit Ai bëri edhe gjithësinë. Ai është rrezatimi i lavdisë së Tij, shëmbëllesa e qenies së Tij, duke mbajtur gjithçka me fjalën e Tij të fuqishme. Pasi bëri pastrimin nga mëkatet, Ai u ul në të djathtë të Madhërisë në lartësitë e qiejve.” (Hebrejve: 1-3)

Pavarësisht se Krishti foli dhe veproi me shenja dhe mrekulli të fuqishme ku: “të verbërit fitojnë përsëri të parit, të çalët ecin, lebrozët po pastrohen, të shurdhërit po dëgjojnë, të vdekurit po ringjallen, dhe ungjilli u shpallet të varfërve” ( Luka: 7-22), përsëri judejntë tregoheshin si fëmijë, të paditur dhe tekanjoz që rrinë nëpër rrugë dhe nuk kënaqen në asnjë propozim mes grupimeve me njëri-tjetrin edhe kur i binin fyellit për kërcim ata nuk pranonin të gëzoheshin dhe argëtoheshin ose kur bënin një inskenim funeral ata nuk pranonin të brengoseshin dhe mbanin zi.

Zemra e izraelitëve ishte plot indiferencë e mosbesim. Ata as nuk u gëzuan në prezencën e Jisuit, në fjalët, bekimet, shërimet dhe mrekullitë e Mesias  (Joani: 10-38), por as nuk u penduan për ndryshim kur u qortuan nga fjalët e Zotit për fundin e tyre tragjik të shpopullimit nga pushtuesit romak, dënime që ndodhën në vitet (70 ps K) dhe që Krishti e paralajmëroj me këto fjalë profetike: “Jerusalem, Jerusalem, që i vret profetët dhe i vret me gurë ata që të janë dërguar! Sa herë kam dashur t’i mbledh bijtë e tu ashtu si i mbledh klloçka zogjtë e vet nën krahë, por ju nuk deshët! Ja, shtëpia juaj po ju lihet e shkretë. Sepse unë po ju them, se tash e tutje nuk do të më shihni më deri sa të thoni: “I bekuar qoftë ai që vjen në emër të Zotit!”. (Matheu :23-37)

Fjalët e Zotit Jisu Krishti që i tha për judenjtë indiferent: “Ne i kemi rënë fyellit për ju dhe ju nuk kërcyet; nisëm vajin dhe ju nuk u brengosët”.( Matheu :11 -16) janë shumë aktuale edhe sot mes të krishterëve dhe njerëzve të këtij brezi, që karakterizohen nga indeferenca fetare, pabesia deri në apostazi.

Njerëzit sotëm janë bërë shumë materialistë, dmth pa shpirt, vetëm “mish”( Zanafilla: 6-3), kështu ata janë bërë të pandjeshëm nga zemra, të vdekur nga bota shpirtërore, të shurdhuar për të dëgjuar fjalën Zotit si bekim dhe qortim, po ashtu edhe të verbuar për të parë dhe vlerësuar të mirat e Zotit, por edhe ndëshkimet pedagogjike për korrigjim si sëmundjeve dhe fatkeqësive natyrore.

Edhe pse ky brez ka parë shumë nga bekimet e Perëndisë, si brezi që ka dekada pa një luftë botërore shkatëruese dhe ku mirëqenia, jetesa, lehtësirat janë rritur nga teknologjia si kurrë ndonjëherë, përsëri ata janë në mendje si fëmijë të paditur dhe tekanjoz, që nuk janë mirnjohës dhe muk duan bëjnë festë në shpirtrat e tyre, të gëzohen në prani të Zotit, por janë të larguar vullnetarisht nga lumturia e atyre që janë të ftuar në Mbretërinë e Zotit,( Luka:14-15) (Zbulesa: 19-9) që në këtë botë gjendet në adhurimin dhe Liturgjinë Hyjnore të Kishës Orthodhokse, si shtëpia e Perëndisë.

Këtë indeferentizëm e tregon numri i praktikantëve dhe adhuruesve të krishterë në tempuj, sidoemos të dielave si dita e Zotit.Edhe pse me besim dhe traditë të krishterë pjesëmarrja është ulur ndjeshëm dhe kjo është tregues i mosbesimit, pavarësisht situas nga kjo pandemi, që për shumë përdoret si justifikim por mos bërë jetë misterore kishtare ku ne takojmë Zotin e prekim (Marku: 5-27) dhe prekemi prej tij(Luka:13-13), për shërim shpirti edhe trupi.

Zoti Jisu Krisht na tha :”Ejani tek unë, o ju të gjithë të munduar dhe të rënduar, dhe unë do t’ju jap çlodhje.



Merrni mbi vete zgjedhën time dhe mësoni nga unë, sepse unë jam zemërbutë dhe i përulur nga zemra; dhe ju do të gjeni prehje për shpirtrat tuaj.

Sepse zgjedha ime është e ëmbël dhe barra ime është e lehtë!”(Mateu: 11-28-30)

Ata që shkoni tek Ai shëroheshin nga çdo sëmundje që të kishin:”Sepse ai kishte shëruar shumë veta, të gjithë që kishin sëmundje dyndeshin rreth tij që ta preknin.” (Marku :3-10)

Fatkeqësisht njerëzit e këtij brezi dhe të ashtuquajtur besimtar të krishter, po kanë frikë sot se mos po infektohen dhe qëndrojnë larg Mistereve të Shenjta, ose nuk duan të shkojnë tek Zoti në Kishë që ti shëroj sëmundjet , apo ti lehtësojnë barrat e shumta të rënda që po ngarkohen çdo ditë, si sëmundje , fatkeqësi, kriza ekonomike,etj dhe kështu të pranojnë gëzimi i jetës që vjen nga Zoti i jetës, ashtu si apostull Pavli thotë: “Gëzohuni gjithmonë në Zotin”. (Filipianëve: 4-4)

Kjo indiferencë dhe mosbesim i këtij brezi të pabesë edhe pse e fyen dashurinë Hyjnore, nuk e cënon gëzimin e Zotit ose të engjëjve dhe shenjtorëve, të cilët gëzojnë dhe festojnë në prani të Perëndisë gjithmonë. Kjo apostazi cënon vetë mohuesit edhe të pabesët, jo vetëm largon gëzimin si fryt i Shpirtit të Shenjtë (Galatasve :5-22), por cënon cilësinë e jetës dhe shpëtimin, sepse besimi teorik dhe praktik është kusht shpëtimi, ashtu si Krishti u tha njerëzve besimtarë: “Besimi yt të shpëtoi; shko në paqe!”( Luka 7-50), kurse mosbesimi pamundëson Zotin të veprojë në dobi  të jetëve tonë, ashtu si përsëri na thuhet në Ungjill: “Dhe, për shkak të mosbesimit të tyre, Ai (Jisui) nuk bëri aty shumë vepra të pushtetshme.” (Matheu: 13 -58)

Prandaj duhet të kuptojmë se jo vetëm gëzimi po humbet nga ky brez apostat, por sipas ligjeve shpirtërore apostazia largon hirin Hyjnor dhe automatikisht vijnë energjit negative të djallit si hidhërimi, zemërimi, sëmundja dhe fatkeqësitë natyrore deri në degradim dhe mallkim psiko-somatik, të jetës e qyteteve të këtij brezi.

Paradoksi është se edhe pse njeriu i krijuar si ikona e Perëndisë, ( Zanafilla: 1-26) si një qeni intelektuale, që duhet ta udhëheq arsyeja dhe nëpërmjet llogjikës të kuptojë se është vetë fajtor për humbjen e gëzimit nga jeta e tij, sepse nga apostazia nuk do të gëzojë në Zotin e Tij edhe pse fyejt e gëzimit të diturisë Hyjnore që sjellin gëzim dëgjohen çdo ditë, sepse Shkrimi i Shenjtë na thotë, : “Dituria bërtet nëpër rrugë, zëri i saj dëgjohet nëpër sheshe; ajo thërret në vendet ku ka turma dhe ligjëron në hyrje të portave të qytetit. Deri kur, o njerëz naiv, do t’ju pëlqejë marëzia dhe tallësit do të kënaqen duke u tallur dhe budallenjtë do të urrejnë dijen? Ejani në vete nga qortimi im; ja, unë do të derdh mbi ju Frymën time dhe do t’ju bëj të njohura fjalët e mia.” ( Fjalët e Urta: 1-20-23)

Ky brez i pabes edhe imoral jo vetëm nuk do të gëzojë më Zotin, por vazhdon me kokëfortësi eusforike të mos reagojë edhe përball fatkeqësive të shumta, që i vijnë nga pabesia dhe  të mbajë zi për mëkatet e tij perverse. Këta përballë fatkeqësive, si epidemi, zjarre,tërmete, përmbytje,kriza duhet patjetër të pendohen që të marrin faljen dhe mëshirën e Zotit për shpëtimin e jetës dhe qytetërimit të tyre, që rrezikon të humbas përfundimisht.

Shembull kanë banorët mëkatarë të Ninivës, të cilët kur u lajmëruan nga profeti Jona se: “Edhe dyzet ditë dhe Ninive do të shkatërrohet”. Atëherë Niniveasit i besuan Perëndisë, shpallën një agjërim dhe u veshën me thes, nga më i madhi deri te më i vogli nga ata…Kur Perëndia pa atë që bënin, domethënë që po ktheheshin nga rruga e tyre e keqe, Perëndia u pendua për të keqen që kishte thënë se do t’u bënte dhe nuk e bëri.” (Jona: 4-5-10)

Nqs se brezi i sotëm do të vazhdojë që as gëzohet në Zotin se nuk do ta besojë dhe as të mbajnë zi,se nuk do të pendohet por vazhdon  të jetë indiferent, sipas fjalës së Krishtit “Ne i kemi rënë fyellit për ju dhe ju nuk kërcyet; nisëm vajin dhe ju nuk u brengosët”.(Matheu :11 -16), rrezikon aq shumë sa kur të mos ketë më shpresë shpëtimi nga njëri tjetri dhe atëhere do thërrasë drejt Zotit, Ai nuk do t’i dëgjojë, por do ti përgjigjet: “sepse unë thirra dhe ju nuk keni dashur, shtriva dorën time dhe askush prej jush nuk i kushtoi vëmendje, përkundrazi hodhët poshtë të gjitha këshillat e mia dhe nuk pranuat ndreqjen time edhe unë do të qesh me fatkeqësinë tuaj, do të tallem kur të vijë ajo që ju druani, kur ajo që druani të vijë si një furtunë, dhe fatkeqësia juaj të vijë si një stuhi, kur t’ju mbulojnë fatkeqësia dhe ankthi. Atëherë ata do të më thërrasin mua, por unë nuk do të përgjigjem; do të më kërkojnë me kujdes, por nuk do të më gjejnë.Sepse kanë urryer dijen dhe nuk kanë zgjedhur frikën e Zotit, nuk kanë dashur të pranojnë këshillën time dhe kanë përbuzur të gjitha qortimet e mia. Prandaj do të hanë frytin e sjelljes së tyre dhe do të ngopen me këshillat e tyre. Atëherë ata do të më thërrasin mua, por unë nuk do të përgjigjem; do të më kërkojnë me kujdes, por nuk do të më gjejnë. Sepse kanë urryer dijen dhe nuk kanë zgjedhur frikën e Zotit, nuk kanë dashur të pranojnë këshillën time dhe kanë përbuzur të gjitha qortimet e mia. Prandaj do të hanë frytin e sjelljes së tyre dhe do të ngopen me këshillat e tyre” (Fjala e Urta :1 24-33)./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Kultura

“Apostull i shqiptarizmës” dhe “bilbil i gjuhës shqipe”/ Përkujtohet sot, Naim Frashëri

Publikuar

-

Nga

cna lajm kulture

Drejtori e Përgjithshme e Arkivave ka përkujtuar sot, në ditën e ndarjes së tij nga jeta, Naim Frashërin, poet dhe shkrimtar shqiptar. Një nga përfaqësuesit më të shquar të Rilindjes Kombëtare dhe figura qendrore e letërsisë së Rilindjes. Gjatë jetës ai u pagëzua  si “apostull i shqiptarizmës” dhe “bilbil i gjuhës shqipe”.

Shkrimi i plotë:

Si sot, më 20 tetor 1900 u nda nga jeta poeti kombëtar Naim Frashëri.



Ai lindi në Frashër të Përmetit më 25 maj 1846. Studioi në vendlindje, më tej në gjimnazin “Zosimea” të Janinës, e më pas u vendos në Stamboll. Naimin mund ta quajmë intelektualin tipik të Perandorisë Osmane, bartës i kulturës Perëndimore po aq sa i asaj Lindore, por i ndërgjegjshëm për identitetin e tij kombëtar e gjuhësor. Kjo duket qartë në gjuhët që përdor për të shkruar veprat e veta: shkruan katër në osmanishte, dy në persisht, dy në greqisht dhe pesëmbëdhjetë në gjuhën shqipe“.

Në foto: fletë nga “Këndonjëtorja” e Naim Frashërit, shtypur në Bukuresht më 1886. Foto: AQSh./CNA.al

LEXO TE PLOTE