Connect with Us

Demokracia në tërheqje

Aktualitet

Demokracia në tërheqje

Publikuar

-

Pas Luftës së Ftohtë, u duk se demokracia ishte përhapur, diktatura po përmbysej dhe kapitalizmi mbizotëroi. Sot, demokracia është në tërheqje. Vlerat liberale të tilla si transparenca, sundimi i ligjit, përgjegjësia dhe respekti për dinjitetin njerëzor janë duke u shkelur gjerësisht. Autokratët dhe madje edhe disa politikanë perëndimorë janë duke përjetuar frikë, ksenofobi dhe paranojë.

Armiqtë e demokracisë janë në rritje të guximshme nga dita në ditë. Shtetet e Bashkuara janë pjesërisht përgjegjës që po e lënë këtë të ndodhë. Ato duhet të ndalin autokratët e botës dhe të përballin iliberalizmin e tyre të rrezikshëm.

Një valë e jashtëzakonshme e ndryshimeve demokratike që filloi në mes të viteve 1970 arriti kulmin pas Luftës së Ftohtë. Sipas një libri të ri, “Autoritarizmi bëhet Global”, nga viti 1990 deri në vitin 2005, numri i vendeve të identifikuara nga Freedom House si me “demokraci elektorale” u rrit nga 76 në 119. Gjatë të njëjtës periudhë, numri i vendeve të rankuara si “të lira” u rrit nga 65 në 89.

Në numrin e janarit të Journal of Democracy, Christopher Walker shkruan se një supozim qendror gjatë këtyre viteve të arta ishte se regjimet autoritare do të ndryshonin vetëm në qoftë se ato do të angazhoheshin nga demokracitë dhe tregimi i drejtimeve. Por ata nuk e bënë. Në sondazhin vjetor të fundit, Freedom House gjeti se 2015 ishte viti i 10-të radhazi i rënies së lirisë globale. “Në vend të reformimit, shumica e këtyre regjimeve shtypëse kanë thelluar autoritarizmin e tyre”, shkruan zoti Walker.

Tiranët e sotëm janë më të sofistikuar se ato të së kaluarës; në vend të totalitarizmit të drejtpërdrejtë, ata kanë ngritur një fasadë të demokracisë dhe e shkatërrojnë atë nga brenda. Ata bëjnë zgjedhje që nuk janë konkurruese, përdorin grupe qeveritare të deklaruara si shoqëri civile, kalojnë ligjet që nxjerrin jashtë ligjit shoqatë me liri fjale, dhe detyrojnë mediat duke “sunduar” pronarët dhe redaktorët.

Ata markojnë si “agjent të huaj” çdo grup që merr para nga jashtë. Kohët e fundit në Moskë, një qendër që për 20 vjet ndihmonte fëmijët refugjatë u mbyll pasi u shpallur si agjent i huaj.

Ndërsa janë shqetësuese, autoritarët e rilindur janë të shtyrë përtej kufijve të tyre. Kina është duke vënë një hapësirë të madhe të detit nën kontrollin e saj ushtarak, duke injoruar kërkesat konkurruese të fqinjëve të saj. Në vitet e fundit, Rusia dhe Kina kanë filluar të zotërojnë teknikat e “fuqisë së butë” të praktikuara më parë nga demokracitë, duke përdorur mediat për të përhapur pikëpamjet e tyre anti-demokratike. Madje edhe Shteti Islamik, ndoshta regjimi më joliberal në planet, ka treguar fitimin e “fuqisë së butë” duke rekrutuar dhe terrorizuar.

Autokratët janë gjithashtu ‘kontrolluar’ internetin, për të mos thënë duke e ‘zotëruar’ atë. Ron Deibert, drejtor i Citizen Lab në Shkollën Munk të Punëve Globale në Universitetin e Torontos, ka shkruar verën e kaluar se “sa më larg mospërdorimit nga interneti, regjimet autoritare janë tani në mënyrë aktive duke formësuar krimin kibernetik në avantazhin e tyre strategjik,” duke imponuar kontrollet dhe ndarë teknikat me njëri-tjetrin.

Blogerët dhe revolucionarët dixhital në të gjithë botën kanë qenë në pararojë të fjalës së lirë, por ata gjithashtu vuajnë arrestime dhe përndjeke për diçka të thjeshtë siç mund të jetë një “tweet” në Twitter.  Z. Deibert vuri në dukje se në Egjipt, presidenti Abdel Fatah al-Sissi ka goditur disidentët dixhital. “Pasojat e Pranverës Arabe janë në kërkim për më shumë se sa një dimri të ftohtë,” shkruan ai, “dhe një shembull i fuqishëm i autoritarizmit të rilindur në hapësirën kibernetike.”

LEXO EDHE:  “Largimi i Agron Tufës është tronditës”/ Meta: Pse askush nuk e bëri publik

Even in the United States, Republican presidential candidate Donald Trump is embracing illiberalism. He is stoking fear of Muslims; threatening retaliation against the media; and promising to embrace strongmen like Putin and bring back and enhance the use of torture against suspected terrorists.

Edhe në Shtetet e Bashkuara, kandidati republikan për president, Donald Trump është duke përqafuar iliberalizmin. Ai është duke ushqyer frikën ndaj muslimanëve; duke kërcënuar për hakmarrje ndaj medias; dhe duke premtuar përqafimin e fortësisë së Vladimit Putin dhe për të sjellë përsëri përdorimin e torturës kundër terroristëve të dyshuar.

Demokracia ka pasur disa njolla të dukshme. Zgjedhjet e fundit kanë sjellë ndryshime premtuese në Burma, Argjentinë dhe Venezuelë dhe një transferim paqësor të pushtetit në Nigeri. Individë të paparë ndonjëherë vazhdojnë të rrezikojnë jetën dhe trumbetojnë për vlerat liberale, si gazetari Khadija Ismayilova, i cili ka qëndruar për më shumë se një vit në burg në Azerbajxhan për kryerjen e gazetarisë së ‘lirë’.

Pse është demokracia në tërheqje? Recesioni i Madh dhe zhvendosjet ekonomike të viteve të fundit, duke përfshirë edhe rënien e çmimit të naftës, tronditën regjimet autoritare dhe zhvilluan masa represive të kthyera në trazira popullore. Pranvera Arabe rrëzoi një rend të kalbur autokratik në Lindjen e Mesme, por me përjashtim të Tunizisë, forcat demokratike nuk ishin të gatshme për të mbushur vakumin; rezultati ishte lufta civile apo diktatura e restauruar. Projektet e trazuara amerikane për ndërtimin e demokracisë në Irak dhe Afganistan dekurajuan përpjekjet diku tjetër.

Gjithashtu duket e qartë, në retrospektivë, se nuk është e mjaftueshme ajo që është bërë për të ndërtuar dhe mbështetur demokracinë në qoshet e madhe të ish-bllokut sovjetik, pas vitit 1991. Kina ka provuar se është tërheqëse për disa autoritarë, të cilët mendojnë se mund të imponojnë represionin politik pa sakrifikuar rritjen ekonomike.

Mungesa e vëmendjes nga Shtetet e Bashkuara ka luajtur një rol, gjithashtu. Asnjë komb tjetër nuk mund të përputhet me fuqinë e Shteteve të Bashkuara në avancimin e vlerave liberale. Dekadat e kaluara kanë shënuar një krizë të besimit, një ndjenjë lodhjeje dhe tërheqje nga bota. Për fat të keq, ka një shans që letargjia e Amerikës do të përkeqësohet – Trump dhe demokrati Bernie Sanders janë duke premtuar një tërheqje të mëtejshme nga angazhimet ndërkombëtare. Ata që shpresojnë për një rigjallërim të lirisë në mbarë botën vetëm mund të shpresojnë se votuesit zgjedhin një president që do të riaktivizojë udhëheqjen demokratike amerikane.

Washington Post-Perkthyer nga Citynews.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Aktualitet

Këshilla-Si të mbroni veten dhe familjen tuaj nga tërmetet

Publikuar

-

Për dallim nga llojet e tjera të fatkeqësive natyrore, tërmetet mund të ndodhin në çdo kohë, pa ndonjë njoftim. Të jesh i përgatitur për një tërmet do të bëjë ndryshimin në aftësinë për të mbrojtur veten, familjen ose shtëpinë tënde në rast të tërmetit. Vazhdoni të lexoni për të mësuar se si të përgatisni shtëpinë dhe familjen tuaj për një tërmet, si dhe çfarë të bëni gjatë dhe pas tërmetit për të qëndruar të sigurt.

Çfarë të bëni gjatë një tërmeti

Tërmetet mund të godasin krejt papritur dhe pa paralajmërim. E rëndësishme është që që në dridhjen e parë të merrni masa mbrojtëse.

Gjeni strehë në vendin më të afërt

Nëse ndodheni jashtë, gjeni strehë ku të mundeni por mos u fusni brenda.

Nëse jeni në zyrë a shtëpi, gjeni strehë në një vend të sigurt ku të jeni të mbrojtur nga gjërat që bien.

Mos lëvizni prej andej deri sa tërmeti të ketë ndalur.

Strehohu, mbulohu dhe mbahu fort

Që në goditjen e parë futuni nën një mobilje siç mund të jetë tavolina dhe qëndroni aty.

LEXO EDHE:  NATO, e pakënaqur me vendimin rus për dalje nga traktatet

LEXO EDHE:  Ndryshon skenari i protestës/ Tërhiqet opozita

Mos u fusni poshtë krevatëve apo dollapëve të lartë që mund të shemben.

Mbuloni kokën dhe sytë mbajini mbuluar për t’u mbrojtur nga objektet fluturuese ose ato që bien.

Me njërën dorë mbuloni kokën dhe me tjetrën mund të mbaheni në një cep të mobiljes nën të cilën jeni strehuar.

Nëse mobilja lëviz, lëvizni bashkë me të.

Qëndroni nën të deri sa të jeni të sigurtë që goditjet kanë mbaruar.

Nëse nuk qëndroni dot nën pragun e derës apo nën një mobile, qëndroni pranë një shtylle të brendshme të shtëpisë dhe mbroni kokën dhe qafën.

Pragu i Derës

Pragu i derës është një nga më të fortat e të gjithë pallatit apo godinës.

Në prag duhet të përpiqeni të mbani këmbët hapur për të ruajtur ekuilibrin, të mbështeteni në njërën anë dhe me krahë të mbani fort derën./

CNA.al

SHPERNDAJE KETE MATERIAL INFORMUES

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Termet i frikshem ne Shqiperi

Publikuar

-

Nga

Nje termet 5.8 balle ka goditur Shqiperine 32 km larg Tiranes, ne detin Adriatik.

Njoftohen deme materiale dhe panik tek njerzit qe kane dale ne rruget e Tiranes.

Lekundjet jane ndjere te forta  ne Tirane, Elbasan, Durres. Korce, Fier etj…

Njoftohen deme materiale…vijon

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Provokimi i Mustafa Nanos: Duhet të jemi më racionalë me Enver Hoxhën

Publikuar

-

Nga

Këtë verë, libri i Isuf Kalos “Blloku” ka bërë jehonë të madhe. Libri është një dëshmi e njeriut, i cili ka qenë pranë ish-diktatorit Enver Hoxha për vite me radhë, duke qenë se ishte doktori i tij personal. Megjithatë, “Blloku” i Kalos ka marrë shumë kritika.

Në monologun e kësaj të premteje në emisionin “Provokacija”, gazetari Mustafa Nano ndalet pikërisht tek ky libër. Ai thotë se mënyra se si Isuf Kalo ka folur për Enver Hoxhën është e pakuptueshme dhe e pafalshme për shumë njerëz.

 

 

Sipas tij, Kalo e ka nxjerrë diktatorin si tepër human, baba të devotshëm, bashkëshort të mirë dhe si një politikan serioz. Edhe pse ka një mendim tjetër për Enver Hoxhën, Nano thotë se “Blloku” është një dokument historik i rëndësishëm, për të cilin në të ardhmen shumë njerëz do jenë të kënaqur që ekziston.

“Më duhet të them se as mua nuk më puqet Enver Hoxha i Kalos me Enver Hoxhën që unë njoh. E megjithatë nuk jam dakord me ata që sulmojnë Isuf Kalon. Blloku i tij mund të ketë provokuar shumë vetë, ndoshta ndokënd edhe mund ta ketë lënduar por, përtej të gjitha shijeve e ndjesive individuale, ky libër është një dëshmi interesante për kohët e komunizmit. Pas 50 vjetësh askush nuk do të kujtohet ta sulmojë Isufin për anëmbajtje apo empati për të ligun. Të gjithë do jenë të kënaqur që kjo dëshmi është dhënë. E që është dhënë në mënyrë të sinqertë. Blloku është një dokument historik i rëndësishëm”, thotë Nano.

Por moderatori i “Provokacijas” thotë se ka bërë edhe një vëzhgim të fundit. Sipas tij, tashmë që jemi 30 vite pas përmbysjes së komunizmit, duhet ta gjykojmë në mënyrë më racionale diktatorin Enxer Hoxha.

Sipas tij, nuk duhen thënë thënë deklarata të panevojshme që e shndërrojnë figurën e Hoxhës si bartës të të gjitha të këqijave dhe veseve të botës.

Nano merr shembull librin e Ylljet Aliçkës në librin e tij më të fundit, ku thuhet se një grua e dënuar me vdekje u fut e gjallë në dhé. Kur fshatarët i bënë gropën u lemerisën teksa dëgjonin rënkime të dala nga thellësia e tokës.

Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai, thotë Nano.

 “Kam vënë re që ca e ca vijojnë të flasin për Enver Hoxhën ashtu si kanë folur një ditë pas përmbysjes së regjimit të tij, domethënë duke shtënë në punë veç mllef, urrejtje, neveri, apo ku di unë. Kur bëhet ky diskutim, njerëz të tillë, që rëndom kanë edhe përvoja personale vuajtjesh e persekucioni, përpiqen ta likujdojnë Enver Hoxhën si personazh të historisë thjesht duke thënë se ai ishte një maskara, qen e bir qeni, një armik i popullit të vet, një tradhtar, etj, etj. Unë mendoj se 30 vjet pas rënies së komunizmit mund të jemi pak më racionalë. Dhe të jesh racional nuk do të thotë të mohosh që ai ka qenë një diktator. Jo, kjo gjë tanimë është e dokumentuar. Edhe komunisti më budalla, thellë-thellë, bie dakord se Enver Hoxha ishte një diktator.

Të jesh racional do të thotë të mos thuash mufka që synojnë panevojshmërisht ta shndërrojnë figurën e Hoxhës nga katran në katran me bojë, që e nxjerrin atë si bartës të gjithë të këqijave apo veseve të botës, që e nxjerrin atë edhe pervers, pedofil, manjak seksual, vrasës manjak. Ah, se harrova, edhe homoseksual. Sepse dihet se çfarë mendojnë shqiptarët për një homoseksual.

Të jesh racional është edhe të mos thuash, siç thotë Ylljet Aliçka në një libër që sapo e ka publikuar, që një grua u dënua me vdekje thjesht se Enver Hoxha donte ta kishte si të dashur dhe se ajo i tha “jo”. Për këtë “krim”, ajo u fut në dhé e gjallë. Madje, fshatarët e zonës, ku kësaj gruaje i bënë gropën, u lemerisën teksa dëgjonin ca rënkime të dala nga thellësia e tokës, që ishin rënkimet e kësaj gruaje duke dhënë shpirt. Tani, gjatë regjimit të Enver Hoxhës ka pasur pa fund drama e tragjedira humane. Kjo nuk diskutohet, siç nuk diskutohet që fajtori kryesor për ato ka qenë Enver Hoxha. Ne mund të stisim edhe tragjedira të tjera në një roman fiction. Por mund t’i vëmë pak fré fantazisë dreqi ta hajë! Një njeri që futet i gjallë nën dhé nuk ka se si të rënkojë. Aq më pak ka gjasa që rënkimet e saj të jenë dëgjuar nga fshatarët e lemerisur. Sepse do të ketë dhënë shpirt shumë kohë para se toga e varrmihësve apo xhelatëve të kenë mbledhur rraqet e të jenë larguar. Le ta themi copë: Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai”, u shpreh moderatori i “Provokacijas”./abcnews.al

LEXO EDHE:  “Shqipëria, gojët e qepura”/ Italia i kushton emision lirisë së shtypit

LEXO EDHE:  “Shqipëria, gojët e qepura”/ Italia i kushton emision lirisë së shtypit

 

LEXO TE PLOTE
Lajme të Rekomanduara: