Connect with Us

Nuk e kemi modelin makroekonomik të ekonomisë të turizmit

Opinione

Nuk e kemi modelin makroekonomik të ekonomisë të turizmit

Publikuar

-

Nga Artan FUGA 

 

Vetura jonë kalon Ujin e Ftohtë në Vlorë ku tuneli i zgjeruar tashmë prej kohësh duke si një gropë thithëse që të tërheq drejt një vakuumi të madh që është bregdeti shqiptar i Jugut. Jam me një ndjenjë të dyfishtë. Llogaranë do ta kaloj natën, çka më jep pak ankth, por nga ana tjetër, sikurse thotë njeriu im që drejton veturën, errësira e kthen rrugën në një nocion abstrakt, ku sheh vetëm vija të bardha dhe sinjalizime duke krijuar ndjesinë se hapësira nuk ekziston. Psikologjikisht kjo na ndihmon që orët e udhëtimit nga Durrësi në Vlorë e mandej pasi futesh në « vrimë të gjilpërës », te tuneli i Ujit të Ftohtë, të kalojnë shpejt dhe sipari i një teatri tjetër shqiptar hapet, Bregu.
Ndjesia e mirë që kam është se detin Jon nuk do ta shoh nga sipër, si njeri me pushtet, nuk do ta shoh nga lartësi marramendëse që i mënçuri francez thoshte disa dekada më parë se është një gjendje që të ndjell cmirat e pushtimit, që zhduk horizontin mes ajrit dhe ujit dhe masën gjigande ujore, simbolin e pafundësisë e kthen në një gjol a legen të vockël që i sheh fillimin dhe fundin. Por, ndjesitë e mia i mbaj të fshehura në atë veturë ku hija e mbrëmjes nuk na lejon të shohim veçse dritat e aparaturave të bordit që tregojnë xhirot e motorrit, kilometrazhin dhe mbi të gjitha edhe sa karburant kemi për të arritur në Dhërmi ku kemi vendosur të kalojmë natën. Të gjithë udhëtarët e tjerë mezi presin ta shohin detin blu nga kreshtat e maleve dhe kodrave përreth. Duket se vetëm unë kam ndjesinë estetike për ta marrë kënaqësinë duke i parë gjërat dhe natyrën nga poshtë. I dua planet e rrafshta, janë njerëzore, sytë vendosen në dimensionin njerëzor kurse kur sheh nga lart kundron botën me sytë e shqiponjës dhe të skifterit. Por, nuk i them mendimet e mia brenda asaj veture edhe sepse nuk dua të prish kuptimin e udhëtimit, por edhe sepse jam në pakicë në këtë ndjenjë dhe kam frikë se po ta them një breshër kundërshtimesh legjitime do të bien mbi mua.
Midis Dukatit dhe Tërbaçit çajmë përpara në errësirë. Sapo kemi kaluar pjesën e rrugës që shtrihet në të dalë të Vlorës e ndodhet pothuajse buzë detit. Ndjehet një ajër mbrëmjeje, i ngrohtë dhe i lagësht. Nga pak lagështira të merr frymën në një ndjenjë zagushie. Në të dy krahët e rrugës ka restorante, të cilët kanë një pjesë të brendshme, shpesh herë edhe me konstruksione druri, e pastaj edhe verandën e jashtme, vendi pikërisht ku qendrojnë klientët e pakët. Një pjesë duken se janë udhëtarë sepse kanë parkuar veturat e tyre jashtë portës të lokaleve, vetura me targa disa të huaja e disa nga rrethe të tjerë. Kalojmë disa restorante njeri pas tjetrit ku në hyrje të ftojnë burra veshur labçe, me shkopin e bariut në dorë. Janë si afishe, baniera marketingu, me dy këmbë. Një përpjekje për t’i dhënë një penelatë lokale mjedisit dhe pejsazhit tregtar në atë copë udhë. Ndofta turistët dhe turistet e huaja tërhiqen nga veshjet dhe sjellja origjinale e këtyre njerzve, por ne nuk është se u tutëm.
« Kjo tregon se aty shërbehet më shumë mish, disaherë edhe në hell » – thotë drejtuesi ynë i veturës. « Por, ne jemi për peshk, apo jo ? »
Sigurisht. Qendrojmë në një restorant me verandë të hapur, shtrirë në një sipërfaqe që ka gjatësi, por në gjerësi është e ngushtë. Lokali kufizohet nga restorante të tjerë. Pothuajse të ngjashëm. Kemi përsëri « ekonominë e shkallës » – këtë mortje që po na shkatërron gjithandej. Tre berberhane në një shesh pallati, pesë farmaci në një rrugicë, tridhjetë lokale shitjesh perimesh dhe zarzavatesh në një lagje. Kioska pa fund që shesin të njejtën gjë. Kur do ta kuptojmë ne dhe shteti se kjo liri në biznes është pikërisht shkatërruesja e biznesit, ajo copton klientelën dhe në vend të ngrihen disa rrëzohen të gjithë.
Ka shumë pak njerëz në lokal. Ca tavolina të mekura. Mënyja gjithandej si në Shqipëri. E njejtë dhe uniforme sikurse je në ndonjë lokal në Tiranë, sikur je në Malin e Dajtit, sikur je te Currilat në Durrës, si në Sauk, apo edhe në Konsipol. « Sallatë ? Cfarë dëshironi ? Rukola, mikste, fshati, greke, jeshile ? ». Mjaaaaaft ! Uf, gjithandej, në fakt, e njejta gjë me emra të ndryshëm, ca domate të prera në copa të mëdha, tranguj, pak qepë, ndonjë fije speci, Ju fut atyre ca vaj ulliri, nëse është i vërtetë, sepse nuk ka etiketë por i futur në ca si shishka jofort transparente, gjithandej të njejta, dhe mund të shuash urinë. Nuk e di se përse ajo lloj sallate më duket shumë e mirë për të prerë urinë në mënyrë që të hash më pak pjatë kryesore që sigurisht kushton më shumë.
Kamarieri është i sjellshëm, burrë zeshkan në një farë moshe. I pastër, i duruar. Cfarë të bëjë më tepër ! Edhe wc ishin të pastra. Duhet zgjedhur koha kur shkohet në wc në një lokal. Më e përshtatshmja si rendiment kohe është pasi i ke dhënë porosinë kamarierit dhe kohës ku ai servir pjatën e parë. « Kemi edhe perime të furrës, të pjekura » – përsërit kamarieri zeshkan duke më sjellë në vesh të njejtin refren që dëgjon kudo nëpër Shqipëri. Ata që hiqen si më afifë e që i kanë shpëtuar gjoja lukunisë të oreksit hamës, kërkojnë pikërisht këto « perimet e skarës ».
Kam të përzjera.
Pjata e dytë përsëri njësoj gjithandej nëpër Shqipëri. « Rizoto me fruta deti, pasta me dreq, pizza, yndyra mbetet nëpër pjata dhe ti kupton pasi shuan urinë e udhës, se çfarë u ke bërë arteriereve atë mbrëmje të lagësht gushti.
« Cfarë dëshëroni ? Pastaj si të dytë kemi peshk, barbunjë, kocë, ose cfarë të doni… midhje, mish. » E njejta gjë gjithandej. Standarde. Barazi e plotë. Në fushën e ligjit nuk e kemi, por të kulinarisë e realizuam. Të vjen në majë të hundës nga mërzia kulinare. O gjyshe ku je ??? E them ndryshe këngën e metisit të ri belg që më duket sikur këndon :
« Ku je gjyshe,
ku je ?
kuje,
kuje. »
Ka mbaruar edhe guzhina shqiptare, e mbyti fastfoodi, restoranti që do fitim të shpejtë, pakujdesja e institucioneve shtetrore që nuk bëjnë kujdes të dinë se cfarë specialiteti të veçantë ka cdo restorant që hapet. Ta marrë dreqi edhe ndonjë kruasant francez që të propozojnë, ai i ngjan byreqeve të kioskave të rrugëve me kthesa në ndonjë fshat të humbur në rrugën e tmerrshme Fier – Tepelenë. Edhe restoranti aziatik gatuan hajde – futja sikur je në ndonjë mencë puntorësh. Ore a e kupton turizmi shqiptar se në restorant nuk shkohet për të ngrënë, por për të ndarë ushqimin me të tjerët në një moment bisede të hidhur a qeshur ? Si nuk kemi dalë nga mentaliteti i mencës puntore edhe në ekonominë e tregut !!! Si e riprodhojmë atë duke shkuar në fis !!!
Trilece, akullore (e rrezikshme), krem karamel – për ta mbyll. Zgjidhni ! O gjyshe ku je ? Kuje, kuje – më vjen të thërras, kur më kujtohen bakllavatë, kadaifi, sheqerparet, asudeja, tespiçet, tollumbat, katmarët, soxhukët, që dilnin nga dora e gjysheve tona.
Vjen turisti italian dhe këta i propozojnë të hajë si ëmbëlsirë, në fund të darkës, para se të shkojë në shtratin e verës, akullore standarde, të shkrirë e ringrirë disa herë. Kur mund ta bënin sheqerparen shqiptare të njohur në të gjithë Mesdheun.
Trileçe, ruajna Zot, më duket si reklamë brisqesh në vitet ’60, « Triteste ». Rruanin mirë ato brisqe…
Më vjen që dikujt t’i derdh kremkaramelin në kokë. Nuk ke se cfarë ha fare ! « E di çfarë ke – i them kamarierit zotni, e burrë i mirë – më jep atë fileton e pulës sade të zakonshme që më ka ardhur në majë të hundës, dhe pash nderin më ler rehat. ». Mënynë as denjoj ta ze me dorë, më duket si ato librat e botuar në 120 mijë kopje.
Cmimi i darkës që e paguan miku im është i kripur. 60 mijë lekë të vjetra. Dhe mendoni pesë veta, por ama njeri drejtues veture, pra që fatmirësisht nuk piu alkool, dy vetë që pretendojnë se duan të dobësohen, si edhe një anoreksik si unë dhe i zvjerdhur nga kuzhina e tregut, nostalgjik i guzhinës së gjyshes, dhe një djalosh i ri që apriori as nuk denjonte të dëgjonte veç pizza-s të tij, si e keqja më e vogël e mundshme. Me aq lekë në Paris mund të hash si princ, kurse në Afrikë quhesh i pasur…
Gjithsesi i themi njeri tjetrit : « Uh, ç’u kënaqëm ! » dhe vazhdojmë udhëtimin nëpër natën e ngrohtë dhe të lagësht joniane.
Rruga gjarëprueshe është e mirë. Luginë e bukur ajo. Ditën, me ngjyrat e fundverës është e mrekullueshme. Sepse më ngjason dhe më kthen kujtimet e dridhshme të fillim-alpeve italiane. Vetëm në një vend toka ka rrëshkitur dhe rruga është zhvendosur nën rrapëllimën e dherave që kanë një përbërje shtufi. Drejtuesi i veturës sonë sikur do të na kërkojë ndjesë për shkundjet që shkakton terreni i shprishur nga dherat : « Rëshket kodra ngapak këtu, gjithmonë ndodh, këta e rregullojnë, por përsëri situata rivjen pas shirave. » Ai e njeh mirë shkencën e tokës dhe prandaj thotë : « Eh, duhet një riparim më rrënjësor, duke krijuar armatura betoni në shpatet e kodrës… ». Zgjohem nga dremitja dhe i jap të drejtë, por inati që e vetmja gjë që munda të ha në një restorant, pasi ka ikur nga kjo jetë gjyshja ime, është filetoja e pulës sade, i them : « Nuk ka të keqe që është bërë si kalaja e Dodës, më fal e Rozafës, prish e ndreq, ndreq e prish. Kam filluar ta interpretoj ndryshe tani legjendën, kjo rrugë që prishet e ndreqet është e bekuar. E para, hap fronte pune për komunën, e dyta jep mundësinë e të bërit të tenderave, e treta, na rrit statistikat e rritjes të prodhimit të përgjithshëm brut. Në shoqërinë moderne të tregut mallrat duhet të konsumohen, të prishen, që të lëvizë ekonomia, përse duhet që rrugët dhe ndërtesa të mbesin të paprekura për njëqind vjet ? Do të ishte antiekonomike. »
Miku im i zgjuar dhe shumë më i njohur se unë me nocionet e financës, më sheh duke kthyer një çast kokën nga unë. Sytë e tij janë të shndritshëm dhe buzëqeshja i ka kapur dy cepat e buzëve.
Arrijmë aty nga mesnata në Hotelin tonë në Dhërmi.

Ai është i pastër dhe pothuajse luksoz. 65 euro nata. Pllakat shndrisin. Dhoma është me ballkon dhe dritare që jep nga deti. Banjoja moderne, nuk ka pllakë dushi por kalon drejt e poshtë currilave që kanë presion të mjaftueshëm. I dua banjot ku dyshemeja është dyst dhe për të bërë dush nuk ke nevojë të jesh edhe sportist garash vrapimi me pengesa. Dhoma është në katin e dytë, por preferoj të marr megjithatë ashensorin. Carcafët janë fletë duhani të bardhë. Të rinj. Dritaret dhe dera e ballkonit mbuluar me rrjetë. Troket dera dhe një dorë më zgjat fjalën kyce shkruar në letër për t’u lidhur në WIFI. Gjithçka është. Por unë kam gjumë. Mund të flija edhe mbi një mullar mbi bar. « Unë do fle, u them miqve të mi, ju bëni çfarë të doni. ». Ishte përgjigja ime ndaj ftesës për të dalë nëpër fshat, në Dhërmi, e vizituar pak zonën përreth. E mo nesër – thashë me vete. Ata donin të dilnin për një « drink nocturn ».
Pas dushit ndjeva se forcat mu rikthyen, dëshira për të dalë mu ngjall, si edhe ajo për të qenë mes miqsh. Ku ka më bukur sesa të shfrytëzosh natën buzë Jonit për të qenë mes miqsh e duke pirë ndonjë gotë ! Të gjitha idetë aty dalin të bukura.
U bashkohem miqve të mi te lokali jo larg hotelit. Përballë është një disko verore ku një hije masive kokash dhe trupash të rinjsh vallëzon duke u bërë sfidë dallgëve të Jonit pak më tutje. Shtriqem në kolltukun e bardhë plastik të lokalit që ka një formë gjatësore dhe bari është tej, atje në fund, pothuajse ai në shkëmb e ne te deti. Një si lloj shpelle, si një zgavër që bashkon detin me malin. Në lokal ka gjithmonë shumë pak klientë. Vetëm një tavolinë ngjitur me tonën është e zënë nga dy cifte në mosha të mesme. Ka pemë bananeje në lokale me fletët e veta gjigande, ngjyrë jeshile. Në majë fruta bananesh. Është hera e parë që shoh një pemë bananeje në fazën e celjes të frutave. Bananet që jam mësuar t’i shoh të shtrira në tezga, për herë të parë i shoh në vendin e tyre të natyrshëm majë pemës.
Kamarieri afrohet, kësaj here një djalë i ri. Dëgjoj dialogun e miqve të mi me të :
« Një shweps mua. »
« Nuk ka. »
« Mirë një portokall të shtrydhur. »
« Nuk bëjmë. »
« Po është e shkruar në mënu. »
« Eshtë, por ja që nuk ka. »
« Mirë, më bëj një koktejl me konjak, ponç dhe uzo. »
« Nuk e kam banakierin dhe nuk di ta bëj. »
« Por cfarë ka atëhere ? »
« Të gjitha, birra, kafe, limonada në kanoçe, ujë, këto janë tani në këtë orë të mesnatës kaluar. »
Unë isha i lumtur për veten ndërsa dëgjoja të tjerët që kërkonin gjënë e premtuar në mënu, por të munguar. Mua më pëlqen në këto kohë birra kuqalashe. Pa i hyrë shijes të saj sepse mund të më kritikojnë për reklamë të fshehur, në fakt e pi, e konsumoj sepse më pëlqen reklama e saj. Pi reklamën. Kuqalashe, edhe diçka nga naturaliteti i një bote gjallesash, edhe kuqe, si flokët e njerëzve të rrallë, por edhe pak politikë brenda, kaqalashe, edhe në banierat e reklamës vizive këpucët e asaj femrës që njera këmbë e çon këpucën e kuqe drejt fundit të fustanit a fundit të kuq. Një e kuqe që derdhet nga lart poshtë mes këmbëve, pa lidhje me birrën. Nuk e di përse më ndodh kështu, por e shijoj shumë atë reklamë sepse u përmbahet kritereve profesionale të marketingut. Pi marketingun e saj dhe kaq më mjafton. Shija e produktit vjen pas vetë pastaj. Dikush më sulmoi duke thënë se në atë reklamë nuk vlerësoj marketingun e birrës por të diçkaje tjetër. E kundërshtova me forcë ashtu përgjumësh, duke i pohuar se ajo reklamë më bëntë të mendoja për birrën dhe asgjë tjetër.
Dera e ballkonit të dhomës të hotelit mbyllet me buton elektrik si qepen dyqani. Por ajri i freskët që lejon dritarja më mjafton. Qepenin e mbylla sepse nuk e dija ku jepte ballkoni dhe sa e sigurt ishte dhoma nga jashtë. Kujdesje e kotë sepse në Dhërmi asgjë nuk pipëtinte.
Mëngjesi, më gjen buzë detit. Kam ngrënë vezët syze që ofron restoranti, inkluduar në cmimin e dhomës, kam paguar vetë kafenë ekspres, të shkurtër, pa sheqer, dhe jam plot energji.
Fillimisht zakonin e përhershëm, ecjen buzë detit. Por aty duhet të ecësh në bregun mbushur me guralecë të vegjël. Një marshim i lodhshëm për një njeri si unë që njeh vetëm rërën e dystë të bregut të Adriatikut. Nën një diell të qartë dhe shumë miqësor, anash një deti të pastër, që shkumëzon sikur të përshëndet, nis ecjen, më mirë marshimin buzë bregut. Pak e nga pak këmbët mësohen. Guralecët kërcasin nën peshën e trupit, këmbët futen thellë në to dhe dalin duke u ngritur më lart se zakonisht përgjatë një ecjeje të vështirë. Në pulpa ndjej përfitimin muskular. Pikat e para të djersës gëlojnë mbi lëkurë.
Ajri është mrekullisht i pastër në Dhërmi. Si mund të jetë ndryshe mes malit dhe detit. Kokër pluhuri sepse era sado e marrë nuk mund t’i ngrejë përpjetë guriçkat. Eci buzë detit dhe shoh se ka vend për të gjithë. Plazhe private, plazhe private lidhur me hotelet, plazhe publike ku çdokush mund të nguli shkopin e vet të çadrës. Cadra të modës të re, nga ato që bëjnë romët e mirë edhe te poshtëkalimi aty te Plepat në plazhin e Durrësit. Me kashtë e dru. Duhet të jenë të freskëta, them me vete, por janë paska të ngurta dhe nuk përthyhen për t’u modifikuar në pozicionin e tyre në varësi të lëvizjes të diellit. Pak më tutje cadrat zëvëndësohen me disa struktura druri që mund të mbyllen edhe me perde. Krijojnë intimitet. Aty edhe mund të zhvishesh, të flesh, të krijosh një ambjent të errët mu buzë detit që bashkon kaltërsinë e thellë me bardhësinë e guralecëve që të laguar nga uji duken në dritën e diellit si xhevaire të rrallë.
Kudo buzë detit janë instaluar aty këtu edhe çadra për të fjetur. Këta janë turistë nomadë. Duhet të flenë këndshëm në ato çadrat e tyre. Sigurisht pronarët e hoteleve duhet të jenë jo fort të kënaqur nga prania e tyre kur ata propozojnë dhoma të rehatshme për të fjetur. Por, ndofta qetësohen sepse mendojnë që banorët e çadrave bëhen edhe ambasadorët e Dhërmiut kur të kthehen në shtëpitë e tyre. Një pyetje më vjen gjithmonë ndër mend : Ku i kryejnë nevojat fiziologjike, ndofta në det, ndofta te shkurret atje përtej rrugës, poshtë malit, por gjithsesi aroma e rëndë e fekaleve nuk ndihet gjëkundi. Kjo ka rëndësi, edhe mjedisi duke i pastërt, i parregulluar ende si duhet, por i pastër.
Njeriu që tregton turizmin në Dhërmi nuk rri indiferent ndaj detit. Ka shenja që tregojnë se ai në traditat e veta ka dhënë e marrë me detin. Ndalem një çast sepse ndjej që jam sforcuar duke ecur ashtu nën diell e duke çarë mes guralecësh në një marshim prej ndofta dy kilometrash buzë detit jonian. Kthej sytë nga deti. Disa zona detare pranë bregut janë rrethuar me tapa që lundrojnë mbi dallgë. Një roje bregdetare qendron më këmbë mbi varkën e ndezur. Është i rrezikshëm bregu i Jonit po të mos e njohësh. Ka edhe kulla të larta prej kashte e druri ku qendron dikush që survejon detin dhe pushuesit që notojnë. Vjen thellësia menjëherë në Jon. Dallga që përplaset në bregun e gurtë tërhiqet pastaj me furi në thellësi dhe mund të marrë me vete. Duhet ta njohësh këtë natyrë jugore për të mos u mbytur. Në detin Adriatik mund edhe të lahesh pa notuar, mund edhe të futesh pa ditur not, kurse në detin Jon, nuk mund të lahesh, duhet të notosh, sepse pa ditur not merr në qafë veten po të hysh në ujët e tij. Pak më tej prehet e qetë mbi ujë një motoskaf ngjyrë blu me mbishkrimin anësor : « Policia bregdetare ». Vijnë e shkojnë motoskafë të vegjël që thonë se janë « taksi bregdetare ». Por, çmin e kanë më të kripur se ujët e detit – thotë dikush.
Ndërkohë në hapësirën me gurrë dhe rërë dhe rrugës shtrihet një botë e tërë. Freskia e kafeneve ambulatore, mbuluar me kashtë, e bërë me konstrukte druri është e lezetshme. Aty gjen gjithçka, birrë, kafe, akullore, portokalla, mollë, pije alkoolike, lëngje frutash ku ai me banane ta bënte gjithë kohën me sy. Njerëzit janë të qetë, ekranet e televizorit të mëdhenj, një muzikë në sfond e përballueshme, gjithçka për të pushuar këndshëm.
Hedh një sy nga mali që zbret në det. Tre rrafshe e kanë strukturuar atë. Hotelet buzë detit, fshati i vjetër Dhërmi, ku shtëpitë e vjetra me dritare të gjata dëshmojnë traditën e një kulture mesdhetare të zhvilluar, dhe sipër a poshtë tyre vila të reja bregdetare të ndërtuari rishtazi, kabina luksoze prej druri, ndërtesa me apartamente që japin drejt pasqyrës detare. Zona ka nisur të marrë pamjen e një urbanizimi të ri.
Akoma në djep sigurisht. Rrugët e komunës që shtrihen në zonën e plazhit janë ende të parregulluara, të paasfaltuara, gjithë gurë, rërë e dhe. Energjia elektrike ikën herë pas here. Tregëtia ambulatore në pikë të hallit. Kërkoja një paketë sodë buke dhe gjithandej kioska që shesin kruasante te ambalazhuar, kanoçe me lëngje të ndryshme, dhe çamçakiza. Gjelbërimi i menaxhuar mungon, stolat pushues, parkingjet e veturave as nuk bëhet fjalë. Pa trotuare. Vështirë të gjesh çezma me ujë apo dushe të lira falas për pushuesit. As nuk bëhet fjalë për ndërtesa socialkulturore, ndonjë farmaci a kabinet mjeksor.
Mbetet shumë punë për të bërë sepse potenciali natyror turistik i Dhërmiut është shumë i madh. Por, mungon modeli ekonomik që do ta menaxhonte këtë pasuri lokale dhe kombëtare. Ka pak turistë të huaj, ndonëse duke shëtitur në zonën e plazhit dëgjon zëra që shprehen në italisht ose greqisht. Tek tuk edhe shqipja gegnishte a kosovarçe. Por, shumë pak.
Ora po shkon 13°°. Dielli djeg. Shoh vende – vende se pushues të ndryshëm, shqiptarë ose të huaj janë duke u përgatirur të hanë drekë. Pak shkojnë drejt restoranteve. Shumica kanë ardhur nga Vlora me veturat e tyre parkuar buzë rërës. Ato janë hotelet e tyre lëvizës dhe restorantet e tyre. Nga bagazhet nxjerrin lloje të ndryshme ushqimesh dhe kënaqen me to. Mbase kanë shumë të drejtë. Kanë ardhur për një ditë plazh, përse të harxhojnë më shumë ndërsa konsumojnë me oreks ushqimet e marrë nga shtëpia ? Ndërkaq, nê plazh, mbi gurët e nxhetë janë ndezur disa zjarre të vegjël. Janë vendosur skara ku piqet mishi. Kotoleta mishi që do të konsumohen për drekë. Më shumë janë grekë dhe italianë që veprojnë kështu. Ku e kanë blerë atë mish ? Sa i kontrolluar është ? Kushedi. Por, ajo që dihet me siguri është se kjo lloj kulture të ushqyeri, që secili e ndjek në të drejtë të vet, e than ekonominë e turizmit dhe bazën e tij që është infrastruktura e restoranteve. Fitimi i industrisë të turizmit bie. Nuk ka punësim dhe zona rrezikon të mos arrijë që t’i shndërrojë me rendimentin e duhur financiar investimet e bëra në gur e shkëmb, me mund e përpjekje, milionat e hedhura. Ajo do të nxjerrë pak të ardhura, pak taksa dhe do të ketë vështirë të urbanizohet si duhet.
Vendet turistike i kemi, por industrinë e turizmit ende jo.
Industria e turizmit kërkon mbi të gjitha modelin financiar të funksionimit të vet, përndryshe gjithçka brenda pak vitesh shkon për dreq. Është vlerë tregu shumë delikate turizmi, mund të shkatërohet shpejt e në mënyrë të pakthyeshme. Le t’i leme llogaritë me kaq e aq turistë më shumë sesa vitin e kaluar… Ato janë thjesht për propagandë. Turizmi kërkon vende turistike, infrastrukturë turistike, model financiar dhe kulturor turistik, turistë. Njeri nga këta të katër elemente të mungojë dhe sistemi bllokohet. Dhërmiu ndodhet aktualisht në këtë kapërcyell. Është zbuluar por nuk po menaxhohet. Ai luhatet mes një turizmi ditor dhe një turizmi hotelesh pa i dhënë asnjerit model mundësi që të zhvillohet. Dhërmiu nuk po zhvillon dot as turizmin elitar as turizmin masiv sepse të dyja modelet bashkë nuk mund t’i kombinojë në aq pak vend. Nuk po e bën zhvillmin e turizmit elitar sepse ndërsa bukuritë turistike i ka të rralla, infrastrukturën urbane e ka ende për ibret, e kush turist i huaj elitar, që do të shpenzojë, pranon të vijë aty në ato kushte, kur edhe një parking të mbyllur, a një motorr uji me qira jo me difekt vështirë se e gjen. Kush turist elitar pranon të vijë kur sheh çadra simpatike fjetjeje por që supozojnë jashtqitjet në natyrë !!! Por, që të ikë energjia elektrike, po që të mos ketë një ambulancë, një bibliotekë !!! Masiv jo e jo, sepse një turizëm i tillë aty, në atë rrip toke mes shkëmbit dhe ujit, vështirë se ka të ardhme. Po ashtu është një vend turistik shumë afër qytetit të madh, dhe ndodhet në dilemën midis turizmit nomadik njëditor, dhe atij sedentar.
Të gjitha ato që pashë në Dhërmi, ato që ndjeva si turist për shumë pak kohë, disa dhjetra orë atje, më çojnë te këto dilema. Duhen studjuar ato nga sociologë e ekonomistë, duhet bërë modeli dhe plani i biznesit të zonës, madje edhe përpara planit rregullues urban, sepse përndryshe do të ecin kuturu operatorët lokalë të guximshëm e që kanë investuar shuma të konsiderueshme atje. Kjo është detyra e agjencive publike. Përndryshe do të shohim paradokse. Hotele, por edhe turistë e pushues që vijnë e ikin brenda ditës me vetura sa gjatë bregut, më tutje, ose drejt Vlorës, në kthim. Restorante, por edhe turistë e pushues që ushqehen me kursim buzë ujit duke pjekur mish, apo duke konsumuar ushqimet e bagazheve të veturave apo kruasantet e paketuara të kioskave. Edhe një turist masiv që kërkon të pushojë duke kursyer, por edhe mungesë masiviteti për mungesë vendi.
Duhet ndihmuar Dhërmiu dhe gjithë Bregu jo vetëm me plane rregulluese të territorit, sepse nëse këto nuk funksionojnë sipas një logjike biznesi të logjikosur në mënyrë arsyeshme, shumë shpejt pasuritë turistike të Bregut rrezikojnë të ngurtësohen në investime të gabuara sikurse jo pak tani. Duhen plane zhvillimi sociologjik, kulturor dhe financiar të modelit ekonomik të turizmit. Përndryshe shumë shpejt gjithçka mund të shkojë për dreq. Mund të krijohen zona turistike të prirura për turizëm elitar, por ama të varfëra ekonomikisht, pra që e përjashtojnë turistin elitar. Do të kemi industri turistike por që nuk punëson sepse funksioni ekonomik i infrastrukturave turistike është jo fort në shinat e duhura.
Pasuri turistike kemi, industri të turizmit akoma. Ja çfarë pashë në Dhërmi e gjatë Bregut. Duhet konceptuar industria turistike sepse përndryshe edhe pasuritë turistike ose do të mbeten ende të pazbuluara e shfrytëzuara, ose do të përdoren pa kthim në mënyrën e shkatërrimit dhe nënshfrytëzimit të tyre. Ja çfarë pashë në Dhërmi e gjatë Bregut.

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Opinione

Nga Endira Bushati/ Një popull që sheh shpresë tek një alternativë më e mirë, “e merr Ramën zvarrë” për 24 orë…

Publikuar

-

Nga

Nga Endira Bushati/ Ditë të shëmtuara.....

Mort Sahl, komediani i famshëm amerikan, i njohur për satirën e vet politike, ka një thënie që përmendet shpesh, kur flitet për zgjedhjet….

“Regan fitoi sepse garonte kundër Jimmy Carter. Po të garonte pa kundërshtarë, do të kishte humbur!”

Vetëm amerikanët mund ta thonë nëse kjo është e vërtetë…..

Por, le të gjejmë analogjinë këtu…..

Nga të gjithë numrat, Rama është kryeministër me votat e 25% të zgjedhësve shqiptarë…..është kryeministri i pakicës…..

E megjithatë….ka një dakordësi nga të gjithë….se PS do të dalë parti e parë…..

Edhe demokrati më i flaktë, sot kalkulon në shpresën e vet të zjarrtë, se PD mund të fitojë….por bashkë me LSI….vetëm as nuk bëhet fjalë….

Unë nuk do ta kuptoj kurrë si miqve të mi demokratë, nuk u duket i tmerrshëm ky pohim????!!!!!

Partia e Lirisë garon për të qenë E Dyta!!!!!

Ej, ej, ej….mos guxoni të thoni se ky popull është i majtë! Se ky popull veç 28 % e voton të majtën!

Si nuk dolën gjatë këtyre 4 viteve, mendje të mënçura nga elita intelektuale e djathtë për t’i gjetur zgjidhje kësaj situate????

LEXO EDHE:  Akademia e Shkencave, monedhë shkëmbimi mes politikanëve/ Fuga zbardh skandalin

LEXO EDHE:  Vendosja e memorialit turk në Tiranë/ Reagon ashpër Artan Fuga

Ka shumë arsye…patjetër…kryesorja “ç’na duhet ne”….kur opozita është marrë peng nga një grup që opozitarizmin e ka biznes!

Edi Rama duhet ndëshkuar! Duhet ndëshkuar rreptë!

Arsyeja e ftohtë, elita intelektualo-qytetare nuk e pranon përçmimin që ai na shet përditë, patronazhimin që na kujton Enverin, dhe arrogancën e një regjimi oligarko-kriminal….

Por….nuk mund të pranohet as kurrsesi që rrugëve të vendit….të patrullojnë struktura të armatosura në mbrojtje të votës, që i njohin vetes të drejtën të ndalin këdo…sepse paskan dyshime për blerje vote….dhe kjo pranohet nga një Ministër Drejtësie???!!!!!

Ku jemi këtu???? Në luftë mes fisesh tribale????

Si erdhi dita që “u shplanë trutë” në këtë mënyrë që të justifikohet vrasja ditën për diell se kjo “struktura” po mbronte votën???

Të pranohen “kosoret e sfurqet, e prerjet e duarve”????

Jeni në terezi????

Po kush i mbronte votat në 91’??? Po në 92’???

Kur vidhet vota, vidhet liria…!

Patjetër!

Por…një popull që sheh shpresë tek një alternativë më e mirë, del në shesh, edhe pa parti e kryetarë…. dhe “e merr Ramën zvarrë” për 24 orë….

LEXO TE PLOTE

Opinione

Një portret i paautorizuar i Monika Kryemadhit/ Gruaja që tremb edhe opozitën, edhe Perëndimin

Publikuar

-

Nga

Një portret i paautorizuar i Monika Kryemadhit/ Gruaja që tremb edhe opozitën, edhe Perëndimin

Nga Mero Baze

Monika Kryemadhi është gruaja më jetëgjatë në politikën shqiptare dhe hyn tek lista e politikanëve më të vjetër në vend, së bashku me Sali Berishën dhe Ilir Metën. Ndryshe nga Sali Berisha, ajo dhe burri i saj Ilir Meta, janë ende pretendues për vazhdimin e karrierës politike, e cila ka nisur si studente e “Bio-Kimi”-së në vitin 1991, kur është bërë pjesë e Partisë Socialiste.

Ajo ishte një aktiviste ambicioze dhe luftarake, cilësi që e bënë atë figurë kryesore në formimin e Forumit Rinor Eurosocialist dhe në 15 janar 1992, zgjidhet anëtare e Kryesisë së FRESSH. Në Kongresin e parë të FRESSH që u mbajt në maj 1992, Pandeli Majko e mbështeti atë, të zgjidhet sekretare e Përgjithshme e FRESSH.

Ajo u bë kështu një nga organizatoret më të mira të Forumit Rinor Eurosocialist dhe mbështetëse pa rezerva e kryetarit të këtij forumi, Pandeli Majko.

Kjo harmoni filloi të zbehet, ndërkohë që në Forumin Rinor Eurosocialist, një tjetër figurë që do të dominonte të ardhmen e së majtës shqiptare, po afrohej me të. Ishte Ilir Meta.

Në nëtor të vitit 1994, ata ishin dy të dashuruar të Forumit Rinor, dhe pas kësaj e ardhmja e Majkos në krye të FRESSH, u zbeh.

Në pranverë të vitit 1995, në Kongresin e radhës, ishte Kryemadhi dhe grupi i saj që diktonin kryetarin e ri. Ai ishte i dashuri i saj, Ilir Meta.

Debatet nëse udhëheqja e re, ishte më luajale me udhëqjen e Partisë Socaliste, apo më disidente, ishin një vijë politike që ndau udhëheqjen e re, nga ajo e vjetra.

Arsyetimi i parë mbështetës, ishin lidhjet ndërkombëtare të çiftit Meta- Kryemadhi. Ndërkohë që u zgjodh në krye të FRESSH, Ilir Meta ishte sekretar për Marrëdhëniet me Jashtë në Partinë Soicliste, kurse Kryemadhi ishte zëvendëspresidente e Internacionales së Rinisë Socialiste prej vitit 1994, detyrë ku u rizgjodh dhe në vitin 1996.

Udhëtimet e të rinjve eurososialistë jashtë Shqipërisë, që shpesh përfundonin në emigrim, sidomos drejt vendeve skandinave, ishin dhe një mënyrë financimi dhe mbijetese e kësaj organizate entuziaste, por të varfër.

Me arsyetimin se Perëndimi kërkonte reformim të Partisë Socialiste, të dy u bënë zëra kritikë brenda PS-së edhe në raport me Fatos Nanon, që vuante në burg, dhe tentonin të mbanin monopolin e lidhjeve ndërkombëtare të Partisë Socialiste.

Pas zgjedhjeve të destabilizuara të vitit 1996, kur ish- presidenti Sali Berisha ishte i vendosur të zhvillonte një palë zgjedhje pa opozitë, brenda Partisë Socialiste pati një betejë reale kundër lidershipit të Fatos Nanos nga burgu.

Ilir Meta dhe Monika Kryemadhi ishin në krye të kësaj lëvizje dhe me një bashkëpunim thuajse të hapur me Sali Berishën.

Ata ishin rregullisht të preferuarit e shtypit të tij dhe Berisha ishte i informuar në kohë reale për zhvillimet në Partinë Socialiste, falë raporteve sekrete me çiftin Meta- Kryemadhi.

Por në Kongresin e gushtit 1996, Fatos Nano triumfoi në Kongres nga burgu dhe Ilir Meta e Kryemadhi u spostuan pa perspektivë për karrierë brenda partisë.

Lidershipi i ri i Partisë Socialiste i përkiste mbështetësve të Fatos Nanos dhe i vetmi mekanizëm në duart e Kryemadhit, mbeti FRESSH. Ndërkohë ajo ishte zgjedhur anëtare e Këshillit Bashkiak të Tiranës.

Pas trazirave të vitit 1997 dhe ardhjes në pushtet të socialistëve, Ilir Meta mbijetoi për arsye gjeografike, si deputet i Skraparit, dhe arriti të marrë një post minor në Qeveri, si sekretar shteti në Ministrinë e Jashtme.

Ndërkohë Monika Kryemadhi u përfol në vitin 1998, në një çështje e cila rrezikoi t’i kthehej në vepër penale disa vite më vonë nga kryeprokurori Arben Rakipi. Disa vagonë të falur nga Qeveria austriake kishin përfunduar të shitur në Shqipëri dhe pas këtij skandali shtypi dhe politikanët në pushtet lakuan emrin e saj. Çështja shkoi në Prokurori, por nuk u hap kurrë.

Në vitin 1998, pas trazirave që pasuan vrasjen e Azem Hajdarit, Fatos Nano dha dorëheqjen dhe Ilir Meta u zgjodh zëvendëskryeministër, ndërsa Majko kryeministër.

Në nëtor të vitit 1999, pas të vetmit Kongres me garë të vërtetë të Partisë Socialiste, Monika Kryemadhi lëvizi fijet në prapaskenë, që gara mes Fatos Naos dhe Pandeli Majkos të përfundonte me fitoren e Fatos Nanos dhe Ilir Meta pas kësaj u zgjodh kryeministër.

Ky është momenti ku roli ekzekutiv i Kryemadhit bëhet i dukshëm në publik. Një numër jo i vogël drejtuesish të FRESSH përfunduan drejtora të rëndësishëm në vendet me mundësi për abuzime financiare, si tek Drejtoria e Rrugëve, Drejtoria qeveritare, Drejtoria e targave e patentave, apo në komisione tenderash.

Monika Kryemadhi ishte njeriu që diktonte emërimet dhe karrierën e tyre, por dhe që kishte dëshirë që kjo gjë të dihej nga të gjithë. Disa nga këto fakte ishin lehtësisht të verifikueshme publikisht.

Historia e saj u bë paksa toksike, kur akuzoi kryeredaktorin e gazetës “Rilindja Demokratike” Astrit Patozi, zëvendëkryeredaktorin Shemsi Peposhi dhe gazetarin Redin Hafizi, pasi ata zbuluan se ajo qëndronte pas një guroreje në Dajt, ku humbën jetën dy persona.

Gurorja formalisht ishte regjistruar në emër të biznesmenit Dritan Avllaj (i njohur me nofkën Tan Lepuri), i afërt me Kryemadhin. Një reportazh i botuar në gazetat e opozitës dhe në një televizon afër saj, dëshmonte se punëtorët njihnin Kryemadhin si pronare reale të tyre.

Asnjë çështje nuk u ngrit për dy punëtorët e vrarë, dhe të vetmit që u dënuan ishin gazetarët që shkruajtën. Dy prej gazetarëve që u dënuan me burg, Shemsi Peposhi dhe Redin Hafizi, fituan azil politik në Britani të Madhe dhe SHBA, ndërsa Astrit Patozi, u dënua me gjobë.

Reagimet e forta ndërkombëtare ndaj gjyqit të saj ndaj gazetarëve, nuk është se e tronditën. Ndërkohë drejtorët e rëndësishëm të emëruar prej saj, binin përditë në skandale të rënda, deri dhe në transportues droge me makinat e tyre.

Në zgjedhjet e vitit 2001, ajo kandidoi për deputete në zonën e Kombinatit në Tiranë, dhe siç pritej, fitoi thellë. Zgjedhjet ishin një proces i kontrolluar hapur nga strukturat shtetërore dhe banda afër Qeverisë, dhe Kryemadhi ishte një lloj magneti për këto grupe.

Ajo u zgjodh ndërkohë si drejtuese e delegacionit shqiptarë në Asamblenë parlamentare të Këshillit të Evropës në Starsburg, duke u përpjekur të ringjallë superioritetin që ka pasur qysh në fillim me raportet ndërkombëtare.

Fitorja e zgjedhjeve të vitit 2001 dhe arroganca e çiftit Meta- Kryemadhi në pushtet ngjallën reaksion dhe brenda socialistëve. Kryetari i kësaj partie Fatos Nano, i lënë jashtë pushtetit dhe i papërfillur prej tyre, nisi atë që quhej “Lëvizja për katarsis”, në vjeshtë të vitit 2001, ku Kryemadhi ishte më e stigmatizuara prej tij. Në janar të vitit 2002, Ilir Meta u detyrua të dorëhiqej.

Ndërkohë që po ikte nga pushteti, ai ishte i shqetësuar se prokurori i Përgjithshëm Arben Rakipi do të mund të përdorej nga Fatos Nano kundër tij, sidomos për çështjen e vagonave që ishte depozituar për Monika Kryemadhin.

Përmes lidhjeve të tij okulte me Sali Berishën, para se të ikte, ai vendosi të krijonte një aleancë fluide për shkarkimin e Arben Rakipit përmes rikthimit të Partisë Demokratike në Parlament.

Me një aftësi për t’u pasur zili, Ilir Meta siguroi 45 deputetë të grupit të tij parlamentar dhe duke bashkuar votat me Sali Berishën, shkarkoi Arben Rakipin duke emëruar në vend të tij Dhori Sollakun dhe duke u qetësuar kështu nga ndonjë ndëshkim i mundshëm ligjor.

Pas një “Qeverie dezhurn”nga Pandeli Majko, prej shkurtit të vitit 2002, deri në korrik të vitit 2002, kur u zgjodh dhe presidenti i ri, Ilir Meta u rikthye në qeverinë Nano si zëvendëskryeministër dhe ministër i jashtëm, në shenjë kompromisi për të bashkuar Partinë Socialiste.

Monika Kryemadhi ishte ndërkohë vrojtuesja e vëmendshme e humbjes së peshës së pushtetit të Ilir Metës, për shkak të flirtimit të Sali Berishës direkt me Fatos Nanon. Deri në atë kohë, fuqia e çiftit Meta- Kryemadhi në Partinë Socialiste ishte lidhja me Sali Berishën. Kur Fatos Nano e vendosi direkt lidhjen me Berishën, fuqia e tyre ra dhe u bënë të padobishëm.

Pas disa krizash brenda Qeverisë, Ilir Meta dha dorëheqje nga ministër i jashtëm në vitin 2003 . Në kongresin e vjeshtës të Partisë Socialiste, Fatos Nano e la çiftin Meta- Kryemadhi jashtë forumeve drejtuese të partisë, thuajse si të përjashtuar, bashkë me grupin e tyre.

Në këto kushte, në prill të vitit 2004 ata formuan Lëvizjen Socialiste për Integrim. Këtu nis historia e re politike e çifti Meta- Kryemadhi, të cilët tashmë kishin një parti familjare.

Në zgjedhjet e vitit 2005, Kryemadhi rikandidoi në zonën e Kombinatit. Falë ndryshimit të sistemit, pa balotazh, Monika Kryemadhi u bë fati i Bujar Nishanit, një tjetër rishtari në politik, të cilin PD e kishte vendosur në një zonë ku ishte e sigurtë që humbiste. Por falë 2800 votave të Kryemadhit, dhe mungesës së përvojës politike të kandidatit socialist Igli Toska, i pari në zonë doli Bujar Nishani.

Lëvizja Socialiste për Integrim arriti të marrë 5 deputetë, nga të cilët vetëm Ilir Meta fitoi drejtpërdrejtë në Skrapar, ndërsa katër të jetër hynë nga sistemi propocional. Monika Kryemadhi ngeli jashtë Parlamentit, por në krye të punëve të partisë së re.

LSI filloi të afrohej me socialistët pas zgjedhjes së Edi Ramës në krye të saj më 2005, dhe bashkëpunuan në zgjedhjet lokale të vitit 2007.

Gjithçka u prish në vitin 2008, kur Sali Berisha dhe Edi Rama ranë dakord të ndryshonin Kushtetutën dhe Kodin Elektoral, në favor të një sistemi të ri zgjedhjesh, të cilin Ilir Meta e kundërshtoi thuajse i vetëm dhe i pashpresë, deri me grevë urie në Kuvend.

Përpjekjet e dështuara për t;u ribashkuar me socialistët në zgjdhejt e vitit 2009 dështuan dhe ata hynë me një koalicion të tyre, me parti të vogla.

Pas zgjedhjeve LSI arriti të marrë katër deputetë falë ndihmës së socialistëve në Tiranë dhe më 1 korrik 2009 shpallën aleancën e tyre në qeveri me Sali Berishën.

Monika Kryemadhi garoi në Dibër, në origjinën e vet, por humbi thellë. Pas garës fajësoi kandidatin socialist se i kishte vjedhur votat.

Kjo retorikë e bëri Monka Kryemadhin vendimtare për aleancën me Sali Berishën dhe theu çdo mëdyshje apo zë kritik brenda LSI-së.

Aleanca e LSI-së me Berishën shkaktoi hemoragjinë më të madhe politike brenda LSI-së. Thuajse gjithë figurat tradicionale të socalistëve që i ishin bashkuar LSI-së u larguan, në shenjë proteste, dhe LSI, nga një parti e ish- socialistëve të Ilir Metës, mbeti një parti e njerëzve të Monika Kryemadhit.

Monika Kryemadhi u rikthye në pozicionin e saj të fortë si ajo e vitit 2001, por tashmë jo për gjithë Qeverinë, por për pjesën e LSI-së brenda Qeverisë, që funksiononte si Qeveri më vete.

Jeta e tyre filloi të ndryshojë me shpejtësi. Ata ndërtuan një shtëpi të madhe luksoze në kufijtë e një pallati pritje në Gjirin e Lalzit, të cilën Kryemadhi e prezantoi gjithë pompozitet në një intervistë me gazetaren Sonila Meço, por që ngjalli shumë irritim në publik. Pas kësaj emisoni u fshi nga çdo faqe interneti dhe arkivë televizioni.

Por brenda LSI-së punët nuk po shkonin mirë. Dritan Prifit, ish- ministri i Ekonomisë, i cili i njihte vetes meritën e futjes në koalicion me Partinë Demokratike, po bezdisej gjithnjë e më shumë nga kërkesat e Kryemadhit dhe Metës për favore në Ministrinë e tij, dhe një ditë vendosi t’i rregjistronte.

Rregjistrimi përmban një bisedë konfidenciale të Ilir Metës, i cili i kërkon llogari për çështje të shënuara në një bllok për shumë favore për LSI-në, që Prifti nuk i ka realizuar.

Videokaseta përfundoi në emsionin Fiks Fare disa muaj më vonë dhe në fillim të janarit 2011 u transmetua. Kjo shkaktoi vërshimin e njerëzve në rrugë dhe revoltën e 21 janarit.

Ilir Meta ishte në ditët e tij më të këqija.

Ai kërcënohej nga burgu dhe nga zemërimi popullor, ndërsa LSI po bëhej një forcë politike që ishte sinomim i korrupsionit. Monika Kryemadhi nuk dorëzohej. Ajo nxorri të rinjtë në rrugë me parrullën “Ilir Meta, e vërteta” dhe përbetohej për një rikthim të fuqishëm.

E vendosur të shkatëronte armikun e burrit të saj, ajo siguroi përgjime intime të Dritan Priftit, me të cilat e detyroi atë të tërhiqej nga akuzat publike dhe të krijonte një paqe, që gjyqi ndaj të dyve të mbyllej pa dënime.

Dhe kështu përfundoi. Gjykata vendosi njësoj si për Ilir Metën, ashtu dhe Dritan Priftin, që “fakti nuk ekzistonte”, edhe pse publiku e kishte parë me zë dhe figurë.

Një natë para gjyqit, Monika Krymadhi thirri në shtëpinë e saj në Bllok, Sali Berishën dhe i tregoi faktet ku e kishin sigurinë për të fituar të nesërmen gjyqin. Por mes fakteve kishte dhe një shantazh për djalin e tij. Mes tyre ishte dhe video-ja intime e Dritan Priftit dhe disa deklarata të tij për djalin e Berishës, thënë nëpër tavolina, të cilat Meta ja rikujtoi Berishës në vitin 2015 në Parlament, gjatë një polemike, ku i “kujtoi” se “për ty bëj çdo sakrificë, por për Shkëlzen Berishën nuk e bëj, e kam dhënë njëherë dorheqjen për të”. Dhe të gjitha këto filmoheshin dhe ruheshin ne valixhen e zeze te “Baba Takut”.

LEXO EDHE:  Fuga thirrje intelektualeve/ Po dëmtohet statusi jonë pas ligjit të ri për Akademinë

LEXO EDHE:  “25 fakte nga qindra”/ Artan Fuga demaskon pr.ligjin për Akademinë e Shkencave

Kjo ja zuri darkën në fyt Berishës, por e bëri të ishte më i vendosur në mbështetjen e tij për Ilir Metën. Pasi gyqi mbaroi, çifti Meta- Kryemadhi u relaksuan dhe filluan të mendojnë për të ardhmen e tyre politike jashtë Partisë Demokratike.

Formalisht Kryemadhi mori detyrën e sekretarit të Përgjithsëm të LSI, ndërsa po përgatiste partinë për t’u zgjeruar në adiministratë në pika kyçe dhe të ishte gati për zgjedhjet e vitit 2013 .Duke kontrolluar Ministrinë e Ekonomisë dhe industrinë e karburanteve, ata siguruan mbështetje të mire financiare për zgjedhjet që po vinin, ndërkohë që kishin filluar negociatat me Edi Ramën për t’u shkëputur nga qeveria. Ata kishin një prezencë të mire në Këshillin Bashkiak të Tiranës, ku kishin mbështetur Bashën në zgjedhjet e kontestuara të vitit 2011, duke marrë dhe një prej nënkryetarëve të saj.

Ata bënë publike marrëveshjen me Edi Rmanë dhe në prill të vitit 2013 u larguan nga qeveria.

Në vitin 2013, Kryemadhi garoi për LSI në Qarkun e Lezhës dhe u zgjodh deputete për herë të dytë në Kuvendin e Shqipërisë.

LSI arriti të marrë 19 mandate falë formulës së koalicionit me lista të përbëra, dhe sigurisë se pushteti do ishte në anën e aleancës PS- LSI.

Ilir Meta u zgjdh kryetar Parlamenti, ndërsa Kryemadhi u kthye realisht në administratore të pushtetit të LSI-së.

Falë qetësisë që fitoi nga pushteti dhe siguria e mos ndëshkimit, ajo organizoi një ditëlindje jubilare të Ilir Metës në Lalëz, në një çadër të improvizuar ku ishin rreth 600 të ftuar. Gjithçka ishte ndërtuar vetëm për një natë, përfshi 12 tualete, çadra e madhe, pista, palma dhe gjithçka tjetër.

Zhurma në shtyp e bëri sërish të kujtojë ditët e saj të këqija dhe pamjet u zhdukën përsëri.

Turbulencat brenda koalicionit ishin tashmë gjë e zakonshme. Një komision i ngritur nga PD për çështjen CEZ /DIA, e tronditi thellë Ilir Metën, i cili dyshonte se pas saj qëndronte një aleancë e Edi Ramës me Lulzim Bashën, kundër tij dhe Berishës.

Monika Kryemadhi ishte nxitëse e kësaj paranoje, e cila desh çoi në rrëzimin e qeverisë. Ndërkohë që Kastriot Ismaili, një biznesmen i afërt me Kryemadhin dhe Metën ishte në burg për këtë çështje, gruaja e tij denonconte në shtyp shifra lekësh që i kishte dhënë Ilir Metës.

Kjo rikthente sërisht paranojat e çifit Meta- Kryemadhi ndaj Ramës dhe shkonin sërish drejt prishjes së qeverisë.

Kjo situatë u bë dhe më e lodhshme kur filluan paranojat nga reforma në drejtësi. Në vitin 2016, pasi reforma në drejtësi u miratua, Ilir Meta bëri përpjekjet e fundit ta rrëzonte qeverinë në vjeshtë, duke tentuar të krijojë një aleancë me deputetë të partive të vogla, por nuk ja arriti.

Kryemadhi vazhdonte qeveriste pushtetin e tij. Ata ndërruan shtëpinë në Bllok, një apartament shumë i shtrenjtë, që si zakonisht gjendet një biznesmen afër pushtetit që e blen, dhe bashkuan dy vila tek “Kodra e Diellit”, falë një kontrate të vjetër bashkëpunimi me ndërtuesin, në një pallat tek ish- prona e Kryemadhit, afër Unazës së Re

Prej kësaj kohe nisi beteja për të dalë në opozitë me Edi Ramën dhe për t’u afruar me Lulzim Bashën. Kryemadhi si një tip më e drejtëpërdrejtë, ishte e vendosur dhe e hapur për aleancën me Bashën, ndërsa Ilir Meta bëri piruetat e zakonshme, që paradite ishte në Kuvend dhe pas darke tek Çadra në Bulevard. Pasi u zgjodh president duke e lënë Bashën vetëm, ai u përball me hakmarrjen e Bashës, i cili u bë aleat me Edi Ramën në një marrëveshje që synonte zhdukjen e LSI-së në zgjedhje.

Në fakt, Ilir Meta i mbijetoi zgjedhjeve, ndërsa Basha doli më keq se ai. Ai tashmë ishte zgjedhur president, por Monika Kryemadhi nuk kishte pranuar të ishte zyrtarisht Zonja e Parë. Një nga vajzat e saj, të cilat së bashku me djalin, jetojnë të tre në Angli, vendosi të quhej “Zonja e Parë”, edhe pse është adoleshente. Ky është dhe një lloj poshtërimi që i bënë institucionit të presidentit, edhe pse vajza rezulton me e zgjuar se i jati.

Më 5 korrik 2017, Kryemadhi zgjidhet kryetare e Lëvizjes Socialiste për Integrim nga Konventa Kombëtare, duke zëvendësuar Z. Petrit Vasili, i cili dha dorëheqjen pas zgjedhjeve. Ajo tashmë ishte dhe formalisht në krye të partisë dhe vendimarrëse në shumë nga aksionet politike të LSI-së.

Me fillimin e sezonit të ri parlamentar, tashmë Kryemadhi si një nga bashkëdrejtueset e opozitës, kishte marrë më shumë peshë në aksionet konkrete  Për shkak të ngadalësisë me të cilën nisi të implementohej reforma në drejtësi, lindi nevoja për zgjedhjen e një kryeprokurori të përkohshëm, pas ikjes së Adriatik Llallës.

SHBA dhe Bashkimi Evropian, sugjeruan zgjidhjen dhe mbështetën një proces që zgjidhte një kryeprokuror të Përgjithshëm të Përkohshëm. Monika Kryemadhi vendosi të shquante në agresivitetin e saj, duke e lënë Lulzim Bashën në hije.

Ndërsa Parlamenti po zgjidhte kryeprokuroren e Përgjithshme të Përkoshme, Arta Marku, Monika Kryemadhi u bë e famshme për shkak të çizmes me të cilën tentoi të qëllojë kryeministrin në Kuvend, ndërsa salla u mbush me fishekzjarrë, duke imituar Albin Kurtin në Kosovë, që hidhte gaz lotsëjellës. Pas kësaj, ajo tentoi të mbledhë kartat e deputetëve socialistë, që të mos mund të votonin kryeprokuroren.

Gjestet e saj shqetësuan faktorin ndërkombëtar dhe krijuan një hendek mes saj dhe diplomatëve kryesorë perëndimor në Tiranë. Ambasadori Donald Lu dhe ambasadorja Vlahutin, ishin armiqtë e rinj të familjes Meta.

Por Kryemadhi nuk u step.

Në një përpjekje të sforcuar për të prodhuar skandale mediatike, Kryemadhi dhe Basha ishin bashkë në çështjen “Babale”, një skandal i sajuar kundër ministrit të Brendshëm Fatmir Xhafaj, pas të cilit përfunduan në Prokurori vetë sajuesit.

E njëjta gjë ndodhi dhe me dosjen “Toyota Yaris”, ku u provua se një nga personat në kërkim ishte në zyrën e Lulzim Bashës dhe kishte lidhje të forta me LSI. E konsumuar në beteja të vogla, që më parë shuheshin se sa ngjisnin në publik, opozita u përqëndrua tek beteja për ligjin e dekriminalizimit, pas incidenteve që ndodhën në Kuvend, ku deputeti Strazimiri u rrah nga një deputet socialist i Lezhës.

Në qershor opozita vendosi të bojkotojë Kuvendin, për shkak të kësaj historie. Ata qëndruan larg Kuvendit dhe me fillimin e sezonit të ri parlamentar në shtator. Në fund të vitit 2018 pasoi një protestë studentësh, nga më të mëdhatë në Shqipëri, paralel me një skandal të Qeverisë, lidhur me prokurimin e një segmenti në Unazën e Tiranës për llogari të një kompanie fantazëm.

Të frikësuar se studentët po u merrnin monopolin e opozitës, Kryemadhi dhe Basha tentuan të fusin forumet e tyre rinore brenda protestës, duke shkatërruar gjithçka dhe duke lejuar Edi Ramën të bëhet palë me studentët në përpjekje për një “Pakt për Universitetin”.

Ndryshimet drastike në qeveri e eklipsuan opozitën dhe 2019 ishte një start i ri për ta  Kjo e rriti dhe më tej agresivitetin e opozitës, duke e dëshpëruar atë. Në shkurt 2019 ata vendosën të nisin atë që quhet “Revolucioni i molotovëve”, duke shpallur se nuk do të hynin në zgjedhje lokale me Edi Ramën kryeministër.

Ndërkohë që deputetët po plotësonin afatin gjashtë mujor të mos shkuarjes në Kuvend, më 19 shkurt 2019, Lulzim Basha dhe Monika Kryemadhi vendosën të djegin mandatet e deputetëve të opozitës.

Vendimi duket se kishte në distancë mbështetjen e Sali Berishës, i cili priste një rezultat nga radikalizimi, por nuk donte të merrte përgjegjësi, duke paralajmëruar në mbledhjen e grupit parlamentar se ky vendim “ose na sjell në pushtet, ose e shkrin Partinë Demokratike”.

Ilir Meta nga ana e vet bënte sikur ishte befasuar nga vendimi.

Monika Kryemadhi, e cila mbështeti vendimin, shpresonte se socialistët do të trembeshin dhe do të dorëzoheshin. Kjo dukej se qe i vetmi objektiv i tyre. Por veprimi i shpejtë i socialistëve dhe çuarja e mandateve në KQZ për t’u zëvendësuar, tregoi të kundërtën dhe zbuloi dobësinë e opozitës.

Rimbushja e Parlamentit me listën rezervë të PD e LSI ishte një dramë më vete për opozitën, pasi i krijoi Edi Ramas lehtësinë për të ndryshuar Kodin Elektoral dhe për të vazhduar i qetë qeverisjen.

Për gati tre muaj në Bulevard opozita provokonte çdo javë me moltov ndërtesat qeveritare dhe Kuvendin, duke paralajmëruar dhe mos hyrjen në zgjedhjet lokale. Tensioni arriti kulmin kur Ilir Meta ç’dekretoi 30 qershorin dhe shpalli një date të re zgjedhjesh, më 13 tetor.

Falë reagimit të ashpër ndërkombëtar dhe vendosmërisë së Qeverisë, zgjedhjet e 30 qershorit u mbajtën pa opozitën, e cila humbi brenda tre muajsh kauzën e dy aksioneve të saj, atë të djegies së mandateve, të cilat u zëvendësuan, dhe atë të braktisjes së zgjedhjeve lokale.

Tërmeti shkatërrimtar i 26 nëntorit i dha Edi Ramës lirinë të merrej me një krizë që ai diti ta menaxhojë shumë mirë, sidomos duke siguruar mbi 1 miliardë euro ndihma ndërkombëtare. Në këto kushte, aksioni i përbashkët politik opozitar ishte një dështim i madh. Monika Kryemadhi dhe burri i saj president, filluan secili të mendonte për zgjedhjet e vitit 2021. Ilir Meta filloi të përhapë fjalë për një parti të tij të re, që nuk kishte më lidhje me LSI.

Në një përpjekje për të krijuar idenë e mbështetjes popullore, ai thirri më 2 mars një miting gjoja në mbrojtje të Kushtetutës, ku PD dhe LSI risollën protestuesit e molotovëve në Tiranë.

Por një javë më vonë Shqipëria u mbyll për shkak të pandemisë dhe e vetmja mënyrë për të bërë opozitë gjatë vitit 2020 ishte të përqafoje teoritë konspirative që virusi nuk ekziston, të dilje në rrugë pa maska dhe të sfidoje masat e qeverisë. Monika Kryemadhi i bëri të gjitha këto, por as ajo, e as burri i saj, nuk i shpëtuan COVID, duke u kuruar në spitale të shtrenjta private në Tiranë dhe Itali, ilegalisht.

Tashmë kur Shqipëria është ende nën pushtetin e frikës dhe pasigurisë së COVID 19, Kryemadhi po tenton sfidën e saj politike të parë në jetë, duke garuar e vetme me LSI në zgjedhje, pasi Lulzim Basha nuk pranoi ofertën e saj për të qenë në një listë, ku Kryemadhi kërkonte gati 40 për qind të saj.

Duke rënë dakord bashkë se do të bëjnë aleancë pas zgjedhjeve, në fakt të dy po shkojnë drejt zgjedhjeve duke luftuar secili për vete, me shumë pak besim tek njëri- tjetri. Është e qartë se PD po rritet në kurriz të LSI-së, duke i rimarrë gjithë të lëkundurit e saj.

Nga ana tjetër, Ilir Meta po zhvillon një fushatë personale elektorale me kërcënime të papërgjegjshme për 25 prillin, të cilin e konsideron festë, nëse fiton ai, dhe tragjedi që do t’i vërë zjarrin vendit, nëse fiton Edi Rama.

Shpesh herë me lëkundjet e tij psiqike, ai eshtë bërë problem dhe për LSI-në. Rasti i fundit ishte Vlora, kur ai befas i vuri syrin të dytës së listës dhe nxorri tradhtar Luan Ramën. U desh përleshja e tij me Kryemadhin që kriza (jo vetëm politike), të maskohej dhe tani të gjithë të bëjnë sikur janë edhe me Luanin, edhe me atë të numrit 2, por që në fund rrezikon të mos fitojë asnjë.

Askush nuk është i bindur se fushata e Ilir Metës e ndihmon opozitën apo LSI-në, por është e sigurt se ai dhe Kryemadhi nuk do ta njohin humbjen. Siç nuk njohën 30 qershorin, apo dështimin me djegien e mandatave.

Për ironi të fatit, çifti Meta- Kryemadhi ju imponuan politikës shqiptare në fillim të viteve ‘90, si njerëzit e Perëndimit në të majtën e pareformuar shqiptare dhe sot janë problem real i Perëndimit në politikën shqiptare, falë bilancit të tyre politik 30- vjeçar. Dhe ky problem tani është taksë për të djathtën shqiptare, e cila nuk bën dot as pa Kryemadhin, as pa Perëndimin.

LEXO TE PLOTE

Opinione

Cila është e reja në zgjedhjet e 25 prillit?

Publikuar

-

Nga

Nga: Arta Feta

Përveç dëshirës për të kontribuar në stabilitetin e vendit, shmangien e incidenteve zgjedhore, ambasadorët perëndimorë janë përfshirë në nxitjen dhe promovimin e figurave apo partive të reja në gjithë Shqipërinë, me fokus Shkodrën dhe Elbasanin, ku Nisma Thurrje e Rudina Hajdarit, Lëvizja për Ndryshim e Jozefina Topallit, apo dhe PSD e Tom Doshit janë mbi ujin e sondazheve. Dmth pluskojnë. Janë mbi 1% e votave në nivel kombëtar sipas sondazheve. Por mbi të gjitha, ato përfaqësojnë risi, dukuri të re, figura të reja në raport me politikën dominante PS-PD-LSI.

Në secilën prej këtyre partive ka figura mjaft interesante dhe moderne:

Bindja, ka plot demokratë të rinj që kanë studiuar jashtë; të pakënaqur me prirjen përjashtuese të Bashës.

Nisma Thurrje, bijën e tribunit të demokracisë, Rudina Hajdari dhe një aktivist social si Endri Shabani.

Lëvizja për Ndryshim, përveç zonjës Topalli që nuk ka patur pushtet ekzekutiv gjatë PD-së, ka plot figura të reja, ndonëse disa prej tyre muzikantë shkodranë me prestigj të lartë.

PSD-ja e zotit Doshi, ka mjekë, estetistë, manaxherë shëndetësorë gjithashtu me një lloj rrjeti të ndikimit të tyre jo thjesht tek pacientët.

Perëndimi, për skrupujt e vet, për përkatësinë e vet ideologjike, duhet të mbështesë të renë. Deri këtu gjithçka është legjitime. Ne duhet të duartrokasim për çdo “cënim të sovranitetit”, prej tyre, që e forcon Shqipërinë, që e modernizon atë.

Mirëpo si e tregojnë sondazhet, edhe më pesimistët, të kontraktuara nga e majta, apo nga e djathta, partia që ngjan në sondazhe se mund të arrijë një deputet në një qark të caktuar është PSD-ja, e zotit Tom Doshi. PSD-ja pretendon madje se do të arrijë dy deputetë në Shkodër dhe më shumë se një deputet në Tiranë. Si shpjegohet kjo? Cfarë e veçon PSD-në nga këto parti të reja?

Me siguri fakti që kësaj partie me figura tërësisht të reja i prin një figurë e vjetër, e sulmuar rregullisht, që zhvillon një industri farmaceutike që bën armiq, lobet e përfaqsuesve të kompanive të huaja në një treg prej 500 milionë eurosh.

Fakti që Doshi është figurë me peshë të madhe financiare, dikur aktiv në parlament, me ndikim lokal në Shkodër ku ka bërë ndere të mëdha, me numër të madh të punësuarish në Tiranë, i sulmuar ndonëse jo gjithmonë nominalisht nga ambasadorja amerikane, apo nga PD-ja, është diferenciali i kësaj partie. Pra aliazhi i figurave të reja, me një figurë me fuqi të madhe financiare si Doshi mund të ketë krijuar rrjetën e klientëve elektoralë që dalin nëpër sondazhe.

LEXO EDHE:  “25 fakte nga qindra”/ Artan Fuga demaskon pr.ligjin për Akademinë e Shkencave

LEXO EDHE:  Menaxhimi i situatës nga koronavirusi/ Artan Fuga leksion Ramës

Mirpo mbështetja e kësaj partie nuk ngjan se është objektiv i miqve perëndimorë. Përkundrazi. Ambasadorja amerikane e ka zgjedhur si shembull të kritikave për korrupsion madhor, zotin Doshi që është non grata pikërisht për këtë. Ai kritikohet për shitblerje të votave, ndonëse jo drejtpërdrejt. Një fuqi e madhe si SHBA-ja, shpesh e vendos autoritetin nëpërmjet shembullit. Duket se ambasadorja i tregon votuesve: mos votoni partinë e Doshit, por votoni partitë e tjera të reja. Ato janë ndryshimi!

Idealisht, ne do donim që të fitonin partitë e reja. Kështu do t’i jepej fund dominimit të partive dhe liderëve të vjetër. Mirëpo si do afirmoheshin figurat e reja, partitë e reja në një treg mediatik të kontrolluar nga të ashtuquajturit oligarkë, pa patur fuqi financiare, apo barazi në kushtet e hyrjes në tregun politik?

Ambasadorët janë dëshmi e integrimit të Shqipërisë, e ritmeve të këtij integrimi. Mirëpo ata janë me mandate të shkurtra. Kësisoj ata nuk arrijnë dot të imponojnë ndryshimin e ligjit elektoral. As në miratimin e ndonjë ligji që imponon konkurencën e lirë në industrinë farmaceutike, ku duhet të jesh i fuqishëm si Doshi, që të mbijetosh, me çmime të lira ilaçesh për spitalet tona. Po ashtu, ndonëse Doshi etiketohet si i lidhur me raste të korrupsionit madhor, kjo akuzë nuk duket se ka ngjitur në opinion. Korrupsioni ka dy anë. Toma ka qenë njera anë, po ata që kanë patur apo kanë pushtet publik për të bërë korrupsion, a nuk mund të ishin pjesë e kësaj liste të zezë?

Me pak fjalë, mbështetja perëndimore për të renë është jetike. Mirëpo duhet të luhet krahas angazhimit në objektiva afatshkurtër edhe në ato afatgjatë, prej ambasadorëve që rrinë maksimumi 4 vjet. Përndryshe, nga fokusimi i mbështetjes perëndimore për të renë nuk fitojnë domosdoshmërisht të rinjtë në gjithçka. Pa fuqi financiare, apo barazi kushtesh, e reja ka vështirësi të afirmohet, si në biznes ashtu dhe në politikë. Dhe në shndërrimin e Doshit si shembull i së keqes, kemi një paradoks absurd: dënohet korruptuesi, ndonëse i padënuar nga gjykata dhe falet apo përjashtohet politikani i korruptuar jo vetëm prej tij, por në qindra e mijëra tendera ( jo thjesht ilaçesh).

LEXO TE PLOTE