Connect with Us

BB do të asistojë KLSH-në për rritjen e cilësisë së auditimeve

Ekonomi

BB do të asistojë KLSH-në për rritjen e cilësisë së auditimeve

Publikuar

-

Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit, Bujar Leskaj zhvilloi një takim me një ekip të Bankës Botërore, të kryesuar nga Tahseen Sayed, përfaqësuese e Zyrës së Bankës Botërore në Shqipëri.

Ky takim u organizua në vazhdën e një projekti të Bankës Botërore për përmirësimin e monitorimit të përputhshmërisë dhe rritjen e transparencës së prokurimit publik në Shqipëri, pjesë e të cilit është menduar që të jetë edhe Kontrolli i Lartë i Shtetit.

Ky projekt i Bankës Botërore, i cili parashikohet të zhvillohet në periudhën shtator 2015- nëntor 2016, pritet të ndikojë së tepërmi në cilësinë e auditimeve të KLSH-së duke rritur dhe zhvilluar akoma dhe më tej njohuritë e audituesve në referencë të eksperiencave dhe praktikave më të mira ndërkombëtare, që ekspertët që do kontraktohen nga Banka Botërore për këtë projekt do të ofrojnë në trajnimet e tyre.

Ky projekt i Bankës Botërore, do të konsistojë në tre pika kryesore: trajnimi i audituesve të KSH-së nga ekspertë të huaj ndërkombëtarë, të mirënjohur në fushën e prokurimeve, në lidhje me legjislacionin mbi prokurimet, përqasjen audituese, duke nënvizuar përqasjen më të mirë ndërkombëtare. Gjithashtu synohet kryerja e katër auditimeve të përbashkëta pilot ndaj sistemeve të prokurimit, të cilat do të bashkëdrejtohen nga konsulentët e Bankës Botërore, si dhe hartimi i një Manuali Auditimi mbi Prokurimet, që do t’i shërbejë më pas jo vetëm KLSH-së si institucion i auditimit të jashtëm e të pavarur shtetëror në Republikën e Shqipërisë, por edhe sistemit të auditimit të brendshëm, si hallkë e rëndësishme në procesin e monitorimit të procedurave të prokurimit.

Në fjalën e tij, Kryetari i KLSH-së, Leskaj falënderoi përzemërsisht përfaqësuesit e Bankës Botërore për këtë projekt dhe përfshirjen e KLSH-së si institucion suprem i auditimit të jashtëm në të, duke garantuar njëkohësisht angazhimin maksimal të KLSH-së si institucion në realizimin dhe finalizimin me sukses të këtij projekti.

LEXO EDHE:  Raporti i BB nxjerr zbuluar Ramën/ Reforma e energjisë goditi të varfrit

Gjatë fjalës së tij, Leskaj theksoi rëndësinë e këtij projekti për KLSH-në, në kuadër të trajnimeve të shumta që stafi i KLSH-së sidomos ai auditues, i janë nënshtruar veçanërisht përgjatë këtyre tre viteve të fundit, me qëllim rritjen e vazhdueshme të kapaciteteve dhe performancës tonë audituese, kushteve në të cilat ndodhet aktualisht Shqipëria dhe institucionet shtetërore, të cilat angazhohen në kryerjen e procedurave të prokurimit apo monitorimin e tyre, si dhe rëndësinë që ka aktualisht lufta kundër korrupsionit për ne si vend dhe komunitetin ndërkombëtar në kuadër dhe të anëtarësimit të Shqipërisë në BE.

Ndërsa Sayed, përfaqësuese e Zyrës së Bankës Botërore në Shqipëri, theksoi rëndësinë dhe rolin e Kontrollit të Lartë të Shtetit si një institucion i pavarur kushtetues i auditimit të jashtëm në Republikën e Shqipërisë, përsa i përket auditimeve që ky institucion kryen në fushën e prokurimeve duke nënvizuar faktin që të dyja institucionet tona (Banka Botërore dhe KLSH) kanë interesa të përbashkëta në drejtim të transparencës dhe mirëadministrimit të vlerave monetare.

Në fund të këtij takimi, u ra dakord që puna dhe bisedimet e mëtejshme në lidhje me zhvillimin e këtij projekti të vazhdonin në nivel teknik, duke shprehur vullnetin e përbashkët institucional që tashmë ky takim dhe ky projekt i Bankës Botërore të hapë siparin e një bashkëpunimi akoma dhe më të ngushtë dhe më intensiv ndërmjet institucioneve tona

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania
KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomi

Shumë familje mbahen ende nga emigrantët/ Kush është qarku ku dërgohen më shumë

Publikuar

-

Nga

Emigrantët vijojnë të dërgojnë para për familjarët e tyre në Shqipëri, fenomen ky që duket se është në rritje.

Banka e Shqipërisë ka konfirmuar se dërgesat e emigranteve vitet e fundit kanë kapur nivelet e dhjetë viteve më parë duke patur një trend rritës pas rënies së shkaktuar nga kriza greke dhe ajo italiane.

Mësohet se gjatë vitit 2018 familjet shqiptare morën nga jashtë gjatë 12 muajve një total prej 1.24 miliard eurosh, me një shpërndarje jo fort propocionale në rrethe, raportn abcnews.al.

Kështu, sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë rezulton që qarku ku emigrantët kanë dërguar më shumë para nga jashtë për familjet e tyre është Elbasani.

LEXO EDHE:  Raporti i BB nxjerr zbuluar Ramën/ Reforma e energjisë goditi të varfrit

LEXO EDHE:  Big Brother/Prova e bretkosave kalohet me sukses

Emigrantët me origjinë nga ky qark kanë sjellë tek familjet e tyre rreth 75.6 milion euro. Sa i përket kryeqytetit, Tirana është e dyta në listë me një shumë prej 72.7 milion eurosh të dërguara për familjet.

Qarku i Durrësit renditet i treti, me rreth 48 milion euro të dërguara nga jashtë, i ndjekur nga Shkodra, Korça dhe Vlora.

Gjirokastra, Kukësi dhe Berati janë qytetet ku janë dërguar më pak para nga emigrantët gjatë vitit 2018.
Përqindja më e lartë e familjeve që mbahen kryesisht me të ardhura nga jashtë janë në Tiranë dhe Elbasan, kurse shumat që dërgohet më tepër varion mes 500-1 200 euro në muaj./CNA.al

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

“Axhenda rajonale qëllim të vetëm ka integrimin në BE”/ Bregu: Lehtësitë tregtare të domosdoshme

Publikuar

-

Nga

Flet Sekretarja e përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, Majlinda Bregu

Sekretarja e përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, Majlinda Bregu tha seBallkani Perëndimor nuk është ai i para 10 apo 20 viteve. Ndaj idetë e reja, inovative, lëvizja e lirë, qasje të reja për fondet strukturore, ambienti, turizmi, lidhja, të rinjtë, etj., janë debati real, që duhet të zhvillohet sot. Në një intervistë të posaçme për Monitor, Bregu tha se, nuk ka proces që zëvendëson qëllimin final, anëtarësimin e Ballkanit Perëndimor në BE. Mungesa e vendimit nga Këshilli i BE-së për të hapur negociatat e pranimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, tronditi qasjen strategjike dhjetëvjeçare të BE-së mbi stabilitetin ndaj rajonit. Bregu tha se Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal (KBR) ka në fokus koordinimin për krijimin e zonës rajonale ekonomike, (REA) e vendosur nga të 6 liderët e rajonit 3 vjet me parë. Lehtësimi i tregtisë është një tjetër çështje e rëndësishme e Zonës Ekonomike Rajonale. Banka Botërore sugjeron se nëse barrierat tregtare do të hiqen, rritja rajonale do të jetë rreth 3.84% në vit nga 2018 deri në vitin 2022, tha zonja Bregu e cila pohoi se frytet e para të bashkëpunimit po ndihet. Në prill të këtij viti, i gjithë Ballkani Perëndimor nënshkroi një Marrëveshje Rajonale të re për Roaming, si pasojë e së cilës të gjashta vendet e Ballkanit Perëndimor po përfitojnë deri në 90% reduktim tarifash, duke i hapur rrugën kështu shfuqizimit të plotë të tyre deri në 2021.

Perspektiva

E ardhmja e Ballkanit është brenda Bashkimit Europian. Mungesa e vendimit nga Këshilli i BE-së për të hapur negociatat e pranimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, tronditi qasjen strategjike dhjetëvjeçare të BE-së mbi stabilitetin ndaj rajonit. Në skenarin më të mirë, rajoni do të humbasë 8 muaj mes pse -së e debatit mbi atë vendim. Energji kjo që mund të ishte përdorur për reformat së brendshmi. E kam thëne dhe e përsëris: Çmimi për stanjacionin dhe shtyrjen e perspektivës së anëtarësimit të Ballkanin Perëndimor është rrezik.

Cili është roli dhe misioni i Këshillit për Bashkëpunim Rajonal?

Atëherë, në një mjedis të vështirë dhe të komplikuar, përgjigja është shumë e thjeshtë.

Për më shumë se 11 vjet, Këshilli për Bashkëpunim Rajonal po e ndihmon rajonin që të drejtojë zhvillimin e axhendave të tij me një ritëm më të shpejtë, në mënyrë të tillë që ekonomitë e tij t’i afrohen sa më shumë BE-së, t’i përgatisë ato për tregun e përbashkët europian dhe integrimin Euro-Atlantik. Sa i takon zhvillimit të axhendave, unë i referohem ekonomisë, burimeve njerëzore, transformimit dixhital, lidhjeve, punësimit, sigurisë, shtetit ligjor, turizmit, integrimit rom, etj. Por asgjë nuk mund të jetë shumë e thjeshtë, sidomos në rajonin tonë. Mosmarrëveshjet bilaterale vënë në rrezik bashkëpunimin rajonal. Po të shtojmë edhe faktin se kemi një situatë të paqartë edhe për procesin e anëtarësimit në Bashkimin Europian, situata bëhet më e komplikuar. Integrimi rajonal merr kuptim prej faktit se qëllimi final i gjithë vendeve tona është anëtarësimi në BE. Prandaj, sfidat që na presin do të jenë ende më të mëdha. Derisa të gjitha vendet e BE-së të bien dakord se ç’do të ndodhë me perspektivën europiane të Rajonit, ne na takon të jemi të besueshëm e të respektojmë detyrimet e angazhimet tona në drejtim të rritjes së bashkëpunimit rajonal, ashtu edhe të zhvillimit të reformave brenda vendit. Nuk ka proces që zëvendëson qëllimin final, anëtarësimin e Ballkanit Perëndimor në BE, por po ashtu nuk ka gjë më të rëndësishme se ta përgatisim veten, duke forcuar bashkëpunimin real me njëri- tjetrin.

Shumë gjëra janë duke ndjekur rrjedhën e tyre, por gjithçka varet shumë nga situata e përgjithshme politike në rajon dhe ndikimi i efekteve që përmenda pak më sipër. Për të qenë akoma më e qartë, e ardhmja e Ballkanit është brenda Bashkimit Europian. Mungesa e vendimit nga Këshilli i BE-së për të hapur negociatat e pranimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, tronditi qasjen strategjike dhjetëvjeçare të BE-së mbi stabilitetin ndaj rajonit. Në skenarin më të mirë, rajoni do të humbasë 8 muaj mes pse -së e debatit mbi atë vendim. Energji kjo që mund të ishte përdorur për reformat së brendshmi. E kam thëne dhe e përsëris: Çmimi për stanjacionin dhe shtyrjen e perspektivës së anëtarësimit të Ballkanin Perëndimor është rrezik.

Integrimi Europian për ne është shtytje për reforma, ndaj nuk duhet të jetë pikë e fundit e axhendës në debatin për të ardhmen e Europës.

Ballkani Perëndimor nuk është ai i para 10 apo 20 viteve. Ndaj idetë e reja, inovative, lëvizja e lirë, qasje të reja për fondet strukturore, ambienti, turizmi, lidhja, të rinjtë, gratë e nevojën për më shumë gra e vajza në shkencë e teknologji, etj., etj., janë debati real, qe duhet të zhvillohet sot.

Pa qartësi politike mbi këtë proces edhe ambicia për bashkëpunim ne rajon zvogëlohet!

Ballkani Perëndimor nuk mund të qëndrojë përgjithmonë në pritje të anëtarësimit. Nuk është vetëm çështje kohe. As metodologjie. Është çështje strategjike dhe sigurie të ndërsjellë.

Drejtuesit e tre shteteve, Shqipërisë, Serbisë, Maqedonisë së Veriut, kanë intensifikuar përpjekjet e tyre për të liberalizuar lëvizjen e njerëzve dhe mallrave deri në vitin 2021. Cili është përparimi i planit ambicioz të të gjitha vendeve të Ballkanit (BP6) për të qenë pjesë e tregut të përbashkët?

Ka dy pyetje të ndryshme brenda pyetjes tuaj.

E para. Në të ashtuquajturin Mini Shengen ne jemi të ftuar si dhe KE, SHBA, BB, BERZH, BEI. Nuk jemi as koordinatore as facilitatorë të këtyre takimeve.

Por është detyrimi ynë për të dëgjuar e për të diskutuar bashkë me partnerët e tjerë ndërkombëtare çdo propozim që vjen nga rajoni!

E dyta: KBR, që unë drejtoj, ka në fokus koordinimin për krijimin e zonës rajonale ekonomike, (REA) e vendosur nga të 6 liderët e rajonit 3 vjet me parë.

Por siç e thashë më lart ka çështje bilaterale në rajon që e vështirësojnë këtë proces. Një shembull: njohja e ndërsjellët e profesioneve. Që do të thotë një arkitekt nga Prishtina p.sh., nëse gjen punë në Sarajeve mund të shkojë pa qenë nevoja të testohet e të fillojë punë në Sarajeve. Mirëpo një i ri nga Kosova ka nevojë për vizë në Bosnjë. Nëse ai pengohet nga viza për të hyrë në Bosnjë edhe axhenda jonë rajonale e mobilitetit nuk ka vlerë, pavarësisht se është mbështetur nga te 6 vendet. Nisur nga kjo nevojë, ne paraqitëm këtë verë në Samitin e Liderve në Poznan (Procesi i Berlinit) idenë për të udhëtuar në rajon nëpërmjet Kartave të identitetit. Madje edhe duke propozuar të ndiqet e njëjta rrugë si në procesin e liberalizimit të vizave me BE-në. Sigurisht ne ndihmojmë e koordinojmë bashkëpunimin rajonal, por nuk jemi ne që vendosim axhendat. Janë ata që kanë mandat politik, Qeveritë, që janë votuar për të drejtuar vendet e tyre që e bëjnë këtë.

Edhe një herë e theksoj se roli ynë është që të mbështesim të gjitha nismat që kontribuojnë drejt një axhende të ngjashme me atë të BE-së për rajonin tonë, i cili mund të jetë treg interesant vetëm nëse lëviz së bashku.

Ne e dimë që do të jetë mjaft e vështirë që lëvizja e lirë e njerëzve të ndodhë ndërmjet Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës, ose Serbisë dhe Kosovës. Por ne mendojmë se nën një axhendë rajonale, që funksionon për të mirën e të gjithë njerëzve në rajon, këto gjëra edhe mund të arrihen.

Në prill të këtij viti, i gjithë Ballkani Perëndimor nënshkroi një Marrëveshje Rajonale të re për Roaming, si pasojë e së cilës të gjashta vendet e Ballkanit Perëndimor po përfitojnë reduktim të tarifave deri në 90%, duke i hapur rrugën kështu shfuqizimit të plotë të tyre deri në 2021. Dhe kjo nuk është vetëm një super-arritje për të cilën jemi krenarë të gjithë në KBR, por është fillimi i procesit të reduktimit të tarifave roaming me BE! . Ashtu siç funksionon edhe në BE, vetëm se kësaj të fundit iu deshën më shumë se 10 vjet për të arritur atje, ndërsa Ballkani Perëndimor do ta realizojë një gjë të tillë në më pak se gjysmën e asaj kohe.

LEXO EDHE:  Raporti i BB nxjerr zbuluar Ramën/ Reforma e energjisë goditi të varfrit

LEXO EDHE:  Sejko në FMN e BB: Rritja ekonomike, në një trajektore pozitive zhvillimi / BSH ndikoi në uljen e çmimit të kredisë

Nëse doni një shembull të qartë të asaj ç’ ka bëjmë ne, ja ku e keni! “ Fol si n’shpi” është historia jonë e suksesit për vitin që po ikën.!

Njerëzit në rajon lëvizin. Mjekët, dentistët, arkitektët dhe inxhinierët tanë shkojnë në Gjermani, ose në ndonjë shtet tjetër të BE-së për të kërkuar një vend pune. Edhe pse ne e dimë fare mirë se rajoni nuk mund të jetë po aq konkurrues sa edhe Gjermania, ne gjithsesi duhet të lejojmë që njerëzit të lëvizin lirshëm, domethënë që kualifikimet e tyre profesionale dhe akademike të njihen në çdo vend tjetër, ku ata mund të shkojnë lirisht.

Lehtësimi i tregtisë është një tjetër çështje e rëndësishme e Zonës Ekonomike Rajonale. 43% e eksportuesve e konsiderojnë administrimin doganor dhe procedurat e tregtisë si një barrierë të moderuar ose të madhe. Shpeshherë kamionët presin midis 7 dhe 48 orë në kufij si pasojë e procedurave doganore. Kostoja administrative për eksportet në BP6 varion nga 65 dollarë amerikanë në Shqipëri deri në 232 dollarë amerikanë në Kosovë. FMN-ja zbuloi se rajoni do të kursejë çdo vit 800 milionë euro ose rreth 1% të PBB-së së vendeve, nëse koordinimi ndërkufitar në Ballkanin Perëndimor arrin mesataren e BE-së. Banka Botërore sugjeron se nëse barrierat tregtare do të hiqen, rritja rajonale do të jetë rreth 3.84% në vit nga 2018 deri në vitin 2022.

Fuqizimi ekonomik i grave ka qenë deri më tani një nga dimensionet sociale, që mungon në masat e Zonës Ekonomike Rajonale dhe ne kemi nevojë për ta korrigjuar sa më parë një gjë të tillë. Edhe pse është i vërtetë fakti se gratë janë më të arsimuara se burrat, ende vetëm 2 në 5 gra në Ballkanin Perëndimor kanë një punë ose madje janë në kërkim të një të vendi pune. Shkalla e punësimit për gratë në të gjithë rajonin është 43.2%. Çdo vit, ekonomitë e Ballkanit Perëndimor humbasin mesatarisht 18 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) të tyre për shkak të mangësive gjinore në tregun e punës, që është më shumë se e gjithë PBB-ja e Serbisë. Investimi në aftësitë drejtuese të grave është shumë i rëndësishëm, jo për shkak të qasjes së gjinisë, por sepse ndryshon situatën ekonomike të vendeve tona.

Gratë janë çelësi për zhbllokimin e potencialit ekonomik në këtë rajon.

Cilat do të jenë kostot dhe përfitimet e krijimit të një zone të tregtisë së lirë në Rajon?

Rajoni ka nevojë të konsiderueshme për të përfituar sa më shumë fonde të jetë e mundur. Korniza aktuale financiare shumëvjeçare për rajonin nga 2014 deri në 2020, për të gjitha vendet, është rreth 12 miliardë euro. Për periudhën tjetër, e cila do të zgjasë nga viti 2020 deri në vitin 2027, ekziston një propozim që të ketë një rritje prej 13 për qind.

Por edhe rritja prej 13 për qind nuk është shumë e lartë. Sipas Bankës Botërore, vetëm sektori i infrastrukturës ka nevojë për një rritje me 9 për qind të PBB-së mesatare vjetore. Pra do të thotë që për vendet tona, nevoja vjetore për investime në infrastrukturë vlerësohet të jetë midis 8 deri 12 për qind të PBB-së. Duke pasur parasysh investimin aktual të infrastrukturës prej rreth 1% të PBB-së në rajon, ju e shihni se ka një nevojë shumë të lartë për fonde dhe para.

A mund të jepni disa detaje më shumë rreth projekteve të turizmit, në cilat projekte jeni ju më shumë të përqendruar, veçanërisht në drejtim të Shqipërisë?

Turizmi është një nga sektorët me përparësi ekonomike në Ballkanin Perëndimor dhe që ka potenciale të larta për zhvillimin ekonomik dhe konkurrencën e këtij rajoni dhe për t’i bashkuar njerëzit më shumë me njëri-tjetrin. Duke pasur parasysh këtë, Këshilli për Bashkëpunim Rajonal po zbaton Projektin e Zhvillimit dhe Promovimit të Turizmit, i financuar nga BE-ja, dhe që synon të tërheqë sa më shumë njerëz për të vizituar Ballkanin dhe për të zgjatur sa më shumë qëndrimin e tyre, duke krijuar kështu më shumë vende pune.

Turizmi përbën 25% të eksporteve nga Ballkani Perëndimor, dhe 20% e të gjithë të punësuarve në Ballkanin Perëndimor tashmë punojnë në sektorin e turizmit, në mënyrë direkte ose indirekte. Duke pasur parasysh që rajoni ka rreth 12 milionë vizitorë në vit, lehtësisht mund të themi se ekziston një potencial për ne që ta përdorim në avantazhin tonë. Më shumë turistë nënkuptojnë më shumë vende pune. Ne duam ta prezantojmë Ballkanin Perëndimor si një prej destinacioneve më pëlqyera të turizmit, përmes aventurës dhe turizmit kulturor në veçanti, pasi produktet e lidhura me mjedisin natyror, ushqimin dhe kulturën janë identifikuar si të qëndrueshme, si dhe që ofrojnë mundësi të larta në zhvillim. Përveç promovimit, ne punojmë në zhvillimin e ofertës së përbashkët të turizmit, dhe kemi një skemë të vogël të granteve me vlerë 1.2 milionë euro në total, që tashmë ka realizuar 12 projekte, së bashku me 16 të tjera që presin për t’u realizuar, dhe granti i tretë dhe i fundit do të publikohet gjithashtu së shpejti. Në 2018, shumica e destinacioneve të Ballkanit Perëndimor raportuan rritje prej rreth 10% ose edhe më shumë të turistëve. Për shembull, Shqipëria raportoi 14.1% më shumë vizita, Bosnje Hercegovina raportoi një rritje prej 18.7%, duke vazhduar me Kosovën me rreth 2%, Mali i Zi me 12.9%, Maqedonia e Veriut me 23.5% dhe Serbia me 16.8%.

Mbi 12 milionë vizita në Ballkanin Perëndimor në 2018 nuk është një shifër aspak e keqe për një treg, ku turizmi është në zhvillim e sipër dhe që mbi të gjitha ka rreth 18 milionë banorë në total. Dhe ka ende hapësirë ​​për përmirësim. Për shembull, nga këto 12 milionë vizita, gati gjysma e tyre ishin në Shqipëri, kryesisht gjatë gjithë sezonit veror. Oferta e mëtejshme e këtij rajoni për aktivitete që kanë lidhje me aventurën dhe turizmin kulturor, ofron një potencial për të zgjatur më tej këtë sezon dhe për të rritur akoma edhe më shumë numrin e vizitorëve gjatë gjithë vitit.

Sipas Këshillit Botëror të Udhëtimit dhe Turizmit në 2017, turizmi kontribuoi në mënyrë direkte në më shumë se 90.000 vende pune në Shqipëri, ndërsa kontributi i tij i përgjithshëm (përfshirë punësimin indirekt) u vlerësua në 291.000. Kjo përbën gati 25% të punësimit të përgjithshëm. Këshilli Botëror i Udhëtimit dhe Turizmit parashikon se turizmi do të kontribuojë në mënyrë indirekte në 316.000 vende pune në Shqipëri deri në vitin 2029.

Një normë e tillë e ngjashme e punësimit në rritje është regjistruar në pjesën më të madhe të ekonomive të Ballkanit në periudhën 2014-2018. Turizmi përmirëson qartë rritjen e punësimit, pasi shërbimet janë sektori me rritje më të shpejtë në shumicën e ekonomive të Ballkanit Perëndimor dhe që po krijon vende pune në mënyrë direkte dhe indirekte. Për shembull, 11% e të gjitha vendeve të reja të punës të krijuara në Bosnje Hercegovinë në 2018 ishin të lidhura me turizmin. Për të përmbyllur, të gjithë ne mund të pajtohemi me faktin që rajoni ka kaq shumë për të ofruar. Tani varet nga të gjithë ne që ta përdorim këtë potencial dhe t’i bëjmë të tjerët ta shohin atë.

Zona Ekonomike Rajonale në Ballkanin Perëndimor

Në korrik të vitit 2017, në samitin e Triestes, liderët e Ballkanit Perëndimor miratuan Planin Shumë vjeçar të Veprimit për Zonën Ekonomike Rajonale në Ballkanin Perëndimor (MAP REA).

Fokusi kryesor i MAP REA, që koordinohet nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal është të ndihmojë sektorin privat të arrijë ekonomitë e shkallës së një tregu prej gati 20 milionë konsumatorësh, dhe të përqendrojë modelin e rritjes drejt një zhvillimi të qëndrueshëm afatgjatë. Katër komponentët e saj janë:

Promovimi i integrimit të mëtejshëm të tregtisë;

Krijimi i një hapësire dinamike investimesh rajonale;

Lehtësimi i lëvizshmërisë rajonale;

Krijimi i një axhende dixhitale të integrimit./ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Në sfond të Mini Shengenit, qumështi serb “përmbyt” Shqipërinë

Publikuar

-

Nga

Ka mjaftuar vetëm klima e pozitive e bashkëpunimit Serbi -Shqipëri që artikujt serb të qumështit, miellit, etj., të “pushtojnë” tregjet shqiptare. Pas importit të miellit me çmim të lirë dy vite më parë, këtë vit kanë vërshuar në tregjet shqiptare 4,6 tonë qumësht bruto nga Serbia për llogari të fabrikave shqiptare. Prodhuesit bëjnë thirrje se qeveria shqiptare paralelisht me bisedimet për lehtësimin e tregtisë duhet të mendojë të bëjë ekonominë e saj më konkurruese.

Blerina Hoxha

Në sfond të bisedimeve për “Minshengin” ballkanik vendi ynë ka nisur të vuajë pasojat në fushën e tregtisë, dhe pse kushtet e lehtësimit tregtar ende nuk kanë ndodhur. Pas vërshimit të miellit serb me çmim të lirë që çoi gati në faliment fabrikat e miellit në Shqipëri më 2017-ën, një kërcënim tjetër ka nisur këtë vit. Tonelata me qumësht të pasterizuar po importohen nga Serbia dhe shtete të tjera fqinjë për llogari të fabrikave të mëdha të përpunimit të qumështit në vend. Arsyeja se pse fabrikat shqiptare po importojnë qumështin e papërpunuar nga Rajoni lidhet me çmimin e lirë, sidomos në Serbi, pasi atje subvencionohet i gjithë procesi i prodhimit blegtoral.

Gjatë nëntëmujorit 2019, importet e qumështit të papërpunuar arritën në 13 mijë tonë sipas të dhënave konfidenciale nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave. Kjo sasi është sa 9 për qind e prodhimit të qumështit, që u grumbullua vitin e kaluar nga fermat shqiptare. Mbi 40 për qind e kësaj sasie u importua nga Serbia.

Më herët, administratorët e fabrikave të përpunimit të qumështit kishin pohuar se, importi i qumështit bruto nga Ballkani është më me leverdi se blerja nga fermerët në tregun vendas. Fabrikat gjithnjë e më shumë po preferojnë të importojnë lëndën e parë, por kjo tendencë do të thotë faliment për blegtorët shqiptarë dhe rënie drastike e fitimeve të tyre.

Ndërsa bizneset prodhuese në vend janë alarmuar nga konkurrenca, që po vjen nga Rajoni, pak ditë më parë në Tiranë u mbajt takimi i tretë i radhës ndërmjet Kryeministrave të Serbisë, Malit të Zi dhe Maqedonisë për krijimin e një zonë “Minishengen” në themel të së cilës do të jetë lehtësimi i tregtisë, duke hequr barrierat doganore për mallrat e shërbime.

Kryeministri i Serbisë Aleksandër Vuçic në konferencën përmbyllëse pas takimit të Tiranës tha se, kishin diskutuar se si të zhvillojmë tregtinë, të lehtësojmë tregtinë e mallrave dhe shërbimeve dhe gjithashtu edhe fluksin e kapitalit të shërbimeve. Gjithashtu Kryeministri Rama tha se vendet janë angazhuar ndër të tjera të lehtësojnë lëvizjen e njerëzve, mallrave dhe shërbimeve.

Takimet e tre kryeministrave nuk po zhvillohen nën koordinimin e axhendës së Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, që është edhe institucioni koordinues i nismës së Berlinit për integrimin e Ballkanit Perëndimor, por zonja Majlinda Bregu, Sekretare e Përgjithshme e këtij institucioni, pohoi se mbështet çdo propozim nga vendet e Ballkanit Perëndimor që është konform axhendës rajonale për integrim në BE.

Nikolin Jaka, Kryetari i Dhomë së Tregtisë dhe Industrisë Tiranë tha se nuk ishte i qartë për qëllimin e takimeve në kuadër të Mini Shengenit. Ai tha se çdo nismë që vjen jashtë kornizës së iniciativës së Berlinit është demagogji dhe nuk i shërben integrimit të vërtetë të Rajonit. Por, para se të negociohet për lehtësim të tregtisë dhe tarifave, qeveria shqiptare duhet të jetë e qartë për të mbrojtur prodhimet e saj sidomos në sektorin e agropërpunimit.

Jaka tha se aktualisht Serbia e subvencionin tërësisht ciklin e prodhimit në bujqësi dhe agropërpunim, teksa kujtoi se qeveria ka akorduar vetëm 4 milionë euro subvencione në bujqësi këtë vit. Të njëjtin shqetësim ka edhe Arben Shkodra, sekretar i Shoqatës Shqiptare të Prodhuesve, i cili thotë se Serbia i nxit bizneset e veta në strukturën e kostove dhe kjo është një arsye se pse qumështi serb, p.sh është më i liri në rajon. Ai shton se aktualisht qeveria serbe po harton një dokument për politikat industriale, që synon t’i bëjë industritë e saj më konkurruese. Shkodra thotë se ekonomia shqiptare dhe bizneset janë shumë të pastrukturara nga brenda, ndërsa ata janë shumë më përpara dhe kjo na bën ne humbës, në rast të një hapjeje të mëtejshme të tregtisë.

Zonja Bregu thotë se lehtësimi i tregtisë është një tjetër çështje e rëndësishme e Zonës Ekonomike Rajonale. 43% e eksportuesve e konsiderojnë administrimin doganor dhe procedurat e tregtisë si një barrierë të moderuar ose të madhe. Shpeshherë kamionët presin midis 7 dhe 48 orë në kufij si pasojë e procedurave doganore. Kostoja administrative për eksportet në 6 vendet e Ballkanit perëndimor varion nga 65 dollarë amerikanë në Shqipëri deri në 232 dollarë amerikanë në Kosovë

Pas miellit vërshon qumështi më çmim të lirë nga Serbia

Nga janari në shtator u importuan nga Serbia për llogari të fabrikave shqiptare 4,6 tonë qumësht i pasterizuar, duke zënë 38 për qind të totalit të importeve të qumështit me një vlerë mbi 2 milionë euro. Importues ishin fabrikat më të mëdha në vend, që e përdorën këtë produkt si lëndë të parë.

Produktet e Qumështit përbëjnë edhe kategorinë më sasinë më të lartë të importit në grupin e produkteve bulmetore, me një vlerë totale prej 6.1 milionë eurosh. Peshën kryesore e zë importi i nga Serbia me 38%, nga Italia me 30%, nga Bosnja 11% dhe Maqedonia e Veriut 9.7%.

Çmimet e Qumështit nga vendet e Rajonit Janë shumë më të ulëta krahasimisht me koston e përpunimit të qumështit në vend, duke bërë që industria e përpunimit të qumështit të kërkojë lëndën e parë nga Rajoni, duke ushtruar një konkurrence të fortë për fermerët vendas.

Në vitin 2018 prodhimi i qumështit arriti në 138 mijë tonë, ndërsa këtë vit importet e qumështit ishin 13 mijë tonë deri në shtator ose mbi 8 për qind e totalit.

LEXO EDHE:  Raporti i BB nxjerr zbuluar Ramën/ Reforma e energjisë goditi të varfrit

LEXO EDHE:  Ylli Rakipi: Dhëndri i një autoriteti të lartë në PS ka marrë lekët e Bankës Botërore/ Lubonja: Është i Gramoz Ruçit

Sipas të dhënave nga doganat, të përpunuara nga Monitor, qumështi nga Serbia kishte vlerën më të lirë në raport me 15 vende të tjera, nga ku importohet ky produkt. Një kilogram qumësht u faturua me 47 lekë për kilogram, e ndjekur nga Kosova me 57,6 lekë për kilogram, Bosnja me 61 lekë për kilogram, Maqedonia me 62 lekë për kilogram.

Çmimin më të lartë e kishte qumështi i importuar nga Belgjika me 291 lekë për kilogram, Britania me 203 lekë për kilogram, Bullgaria me 178 lekë për kilogram. Importet më çmim ë lartë ishin në sasi të vogla.

Burimet nga tregu pohuan se importet e qumështit nga Serbia kanë pësuar rritje të ndjeshme këtë vit.

Shqipëria inferiore në sasi dhe cilësi të eksporteve

Eksportet në Ballkanin Perëndimor po zhvendosen nga produktet kryesisht themelore në ato të teknologjisë së mesme. Ndërsa eksportet e rajonit u rriten nga 8.0 miliardë dollarë në vitin 2000

në mbi 50 miliardë dollarë në 2017-en, përbërja e shportave të eksportit ndryshoi gjithashtu. Sipas të dhënave nga CEFTA (marrëveshja e tregtisë së lirë e Europës Qendrore, tre kategoritë kryesore të produkteve të eksportuara nga rajoni në 2006 ishin hekuri, produkte çeliku, alumini dhe tekstili. Një dekadë më vonë, janë pajisjet elektrike, makineri dhe automjete, të cilat kryesisht janë produkte të drejtuara nga investime të Huaja Direkte që kërkojnë një shkallë më të madhe teknologjike dhe dijesh.

Mirëpo analizat e zhvillimit të tregtisë nga CEFTA tregojnë se ndryshimet në përbërjen e shportës së eksportit nuk kishin një ecuri të njëjtë për të gjithë Rajonin. Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi kanë shporta relativisht më pak komplekse eksporti, me produkte kryesisht gjysme të përpunuara dhe lëndë të para nga burimet natyrore si naftë bruto, minerale dhe ushqime të papërpunuara. Në krahun tjetër Bosnje dhe Hercegovina, Maqedonia e Veriut dhe Serbia kanë shporta më të përparuara eksporti që përfshijnë një gamë të gjerë makinerish dhe pajisjesh, të cilat kanë bazat për përparim të mëtejshëm industrial në të ardhmen.

Rezultatet e ndryshme për eksportet e vendeve e Ballkanit janë rrjedhojë e politikave të ndryshme që vendet kanë ndjekur. Teksa Serbia dhe Maqedonia u përqendruan në hartimin e politikave agresive për tërheqjen e investitorëve në industrinë e automobilave me subvencione direkte, tre vende të tjera si Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi nuk ishin pjesë e këtyre përpjekjeve.

Me të njëjtën agresivitet, Serbia subvencionon bujqësinë. Ndryshe nga vendet e tjera të Rajonit, që kanë fonde buxhetore limit për subvencionin e bujqësisë, qeveria Serbe e subvencionin të gjithë kërkesën e fermerëve. Për pasojë prodhimet bujqësore janë më të lirat në Rajon. Edhe pa u lehtësuar barrierat dhe tarifat tregtare, disa produkte Serbe si Mielli dhe Qumështi kanë vënë në vështirësi qindra biznese që operojnë në sektorët e përpunimit të këtyre artikujve.

Shqipëria deficitare në tregti me Serbinë 120 mln euro në vit

Teksa tre shtete të Ballkanit, Shqipëria, Maqedonia dhe Serbia po shkojnë drejt krijimit të një Mini-Shengeni ballkanik, vendi ynë në fakt ka lidhje më të forta tregtare me Kosovën, e vetmja me të cilën ka një bilanc tregtar pozitiv, çka nënkupton se eksportojmë më shumë sesa importojmë. Në të kundërt, me Serbinë, Shqipëria ka një deficiti të thelluar tregtar, për shkak se jemi shumë më pak konkurrues në pothuajse të gjitha produktet.

Sipas të dhënave të INSTAT, të përpunuara nga Monitor, në Kosovë shkojnë 50% e eksporteve të Shqipërisë drejt vendeve të Ballkanit Perëndimor. Kosova është shteti i vetëm me të cilin ne kemi një suficit të lartë tregtar prej rreth 150 milionë eurosh për 10 mujorin 2019. Produktet më të eksportuara drejt Kosovës, sipas INSTAT janë nafta e mineralet dhe çeliku.

Në të kundërt, me Serbinë kemi një deficitit të fortë tregtar. Nga Serbia importojmë 49% të produkteve që marrim nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Për 10 mujorin, deficiti me Serbinë ishte rreth 100 milionë euro. Në bazë të kësaj tendence, për gjithë vitin 2019, drejt Serbisë vlerësohet se do të shkojnë neto rreth 120 milionë euro.

Sipas të dhënave të INSTAT, për vitin 2018, nga Serbia, produkti më i importuar ishin lëndët djegëse, me rreth 30% të totalit, e ndjekur nga drithërat, me rreth 19%. Hyrja e grurit e miellit të lirë nga Serbia vitet e fundit, jo vetëm që pothuajse çoi drejt falimentimit prodhuesit vendas të miellit, por ngriti shumë pikëpyetje edhe për cilësinë e drithërave që hynin. Serbia është një ekonomi më konkurruese (renditet e para në rajon në indeksin e Konkurrueshmërisë globale), ndërsa dhe shteti është i prirur për të ndihmuar industrinë vendase, përmes subvencioneve indirekte. Arben Shkodra, sekretar i Shoqatës Shqiptare të prodhuesve thotë se, qeveria serbe po harton një dokument për politikat industriale, që synon t’i bëjë industritë e saj më konkurruese. Tre produktet më të eksportuara në Serbi në 2018-n, sipas INSTAT janë lëndët djegëse, zarzavatet dhe veshjet e këmbëve.

Serbia ka të zhvilluar dhe eksportet e shërbimeve dhe sidomos të teknologjisë së informacionit.

Ndërsa me Maqedoninë, për 10 mujorin, importet ishin pothuajse të barabarta me eksportet, ndërsa vitet e mëparshme, Shqipëria ka rezultuar me deficit tregtar.

“Mini Shengeni Ballkanik”, është një nismë e prezantuar së fundmi nga tre shtete të Ballkanit Perëndimor, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia. Kjo marrëveshje, sipas palëve do të lehtësojë lëvizjen e lirë të njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitaleve në Ballkanin Perëndimor./ Monitor

LEXO TE PLOTE