29 vjet pas katasfrofës / Jeta vazhdon në Çernobil – CNA
Connect with us

Histori

29 vjet pas katasfrofës / Jeta vazhdon në Çernobil

Publikuar

-

Një tabelë paralajmëron: “Kujdes nga ujqërit. Mos ec përreth zonës së termocentralit, dhe lëviz vetëm me autobusët e linjës!!”. Lajmërimi është vendosur në një gardh, përreth zonës ku pijnë duhan punëtorët, afro 50 metra larg nga ndërtimi i armaturës metalike, që mbuloi reaktorin numër 4 bërthamor të Çernobilit.

Fauna e egër është shumuar në këtë zonë, ndërsa shumica e njerëzve janë evakuuar në vitin 1986, nga ajo që është përcaktuar zyrtarisht si “zona e përjashtimit”. Pavarësisht nga kjo, më shumë se 5000 njerëz aktualisht jetojnë dhe punojnë këtu, një hapësirë që me sa duket është ende e ndotur nga katastrofa më e rëndë bërthamore në botë.

Pasi reaktori i katërt shpërtheu më 26 prill 1986, si rezultat i një testi që shkoi gabim, si pasojë e një defekti, por edhe neglizhimit të rregullave të sigurisë, më shumë se 200 mijë persona u evakuuan nga zona përreth termocentralit të Çernobilit, dhe një strukturë fillestare e kontrollit të ndotjes u ndërtua me ngut rrotull reaktorit të katërt, i njohur gjerësisht si sarkofagu.

Sipas Organizatës Botërore të Shendetësisë, deri 4 mijë njerëz raportohet se kanë vdekur nga sëmundjet e shkaktuara, si pasojë e ekspozimit ndaj rrezatimit nga ai aksident. Puna për 3 reaktorët e tjerë, u ndërpre ditën e aksidentit, por rifilloi sërish në fund të vitit 1987. Procesi i mbylljes së plotë filloi në vitin 1995, dhe përfundoi vetëm në 2000.

Që prej aksidentit, u përcaktua një zonë përjashtimi, në një rreze prej 30 kilometrash në vijë ajrore, e cila është perceptuar kryesisht si një zonë e përhumbur, e jetës së braktisur dhe qytezave fantazëm. Studimet më të fundit, kanë treguar se specie që deri pak kohë më parë ishin pranë zhdukjes, janë rishfaqur në këtë zone, ku njerëzit nuk janë më dominues.

Megjithatë, në qytetin e Çernobilit jetojnë ende 2200 persona, që punojnë në shërbime hotelierie, menaxhimin e mbetjeve radioaktive, pylltarisë dhe menaxhimin e ujit. Vetë termocentrali punëson ende 2600 vetë, të cilët e mbajnë reaktorin në gjendje të ngrirë, duke kontrolluar karburantin bërthamor, mbetjet dhe pajisjet e vjetra.

“Agjencitë shtetërore, po e menaxhojnë të gjithë procesin, shpenzimet paguhen nga buxheti i shtetit, 209 milionë hrivnia për zonën përreth, dhe 750 milionë për centralin bërthamor”-thotë Vitali Maljuk, zëvendëskryetar i qendrës për mbështetjen organizative, teknike dhe menaxhimin e zonës së përjashtimit.

Aty janë angazhuar rreth 1500 punëtorë, të përfshirë në ndërtimin e struktures së re të kontrollit, për të evituar dëmet anësore nga degradimi i sarkofagut, për shkak të viteve të shumta që kanë kaluar. Punëtorët pijnë duhan, dhe disa duket se kujdesen për pluhurin radioaktiv. “Zona e pirjes së duhanit në fillim ka qenë larg prej këtej, pastaj u zhvendos më pranë”- thotë Kalil Kalilov, një inxhinier nga Azerbajxhani. “Është thjesht shumë më e përshtatshme, pasi të gjithë pijnë duhan.

Çdo gjë është në rregull”- shton ai.

Kalilov, është një nga 11 inxhinierë azerë dhe një nga 200 punëtorët e huaj të punësuar këtu. Rekrutimi i të huajve, që të vijnë dhe punojnë në Çernobil, mbetet një sfidë. “Ne përpiqemi të marrim njerëzit më të mirë për çdo detyrë”-thotë Nikolas Keil, drejtor i projektit në “Novarka Consorcium”. “Për momentin, këtu kemi burra nga 23 vende të ndryshme. Është e vështirë për t’i bindur njerëzit të vijnë, por kur ata janë këtu, është mjaft e lehtë për t’i mbajtur”- nënvizon ai.

Tim Rea, kreu i projektit për menaxhimin dhe përmirësimin e sigurisë së Çernobilit, që po punon për ruajtjen e mbetjeve bërthamore, është një nga ata që gëzon mbështetje dhe një shërbim të cilësisë të lartë mjekësore. “Ne po e monitorojmë vazhdimisht situatën, duke kryer kontrolle të përgjithshme dhe specifike shëndetësore. Të punosh këtu, përfiton një shërbim shumë të mirë të huaj mjekësor”-tha ai për “Kyiv Post”. “Nëse unë fluturoj nga Londra për në Shtetet e Bashkuara, do të marr më shumë se rrezatim, sesa po të qëndroj këtu”- thekson ai.

Rea pretendon ai merr 0.01 milisivert rezatim në muaj, ndërsa një orë fluriturim në avion është e barabartë me 0.1 milisivert, ndërsa nga një skaner në gjoks në spital, një person merr 0.5 milisivert rrezatim. Sëmundjet nga rrezatimi, mund të shkaktohen si pasojë e një doze mbi 300 milisivert, ndërsa maksimumi i dozes së lejuar vjetore për punëtorët është 50 milisivert.

Zherar Le Guoks, një inxhinier francez në pension, vendosi t’i japë një ndihmë Çernobilit, dhe po punon prej 2 vjetësh në ndërtimin e strukturës së re. “Unë isha në pension, pasi punova për 40 vjet me rradhë për kompaninë e ndërtimit Eifel. Ky ishte një shans, për të bërë diçka të jashtëzakonshme. Unë e di se rreziku është këtu, por e di gjithashtu se masat e sigurisë po respektohen me rreptësi. Nëse ndodh diçka, (radioaktiviteti) do të mbërrijë gjithësesi në vendin tim brenda 2 orësh. Unë jam i kënaqur që jam këtu. Kjo nuk është një jetë normale, por nuk është edhe aq vështirë”.

Nga totali, 1300 punëtorë janë ukrainas. Ata punojnë me turne 15-ditore, dhe pastaj shkojnë sërish në shtëpitë e tyre, në qytete dhe fshatra të ndryshme në gjithë Ukrainën. Shumica e të huajve, qëndrojnë jashtë zonës së përjashtimit prej 30 kilometrash në qytezën e Slavutiç, dhe koha e kufizuar që kalojnë në vend është 2.000 persona në vit.

Rreth 180 “banorë” të paligjshëm, kryesisht pensionistë, jetojnë të braktisur në Çernobil dhe fshatrat përreth. “Para evakuimit, ata jetonin në shtëpitë prej druri me kopshte të vogla, në afërsi të pyjeve, nëpërmjet peshkimit dhe mbledhjes së kërpudhave. Por pastaj, ata u zhvendosën për të jetuar në “kuti guri”. Thjesht nuk mund të qëndronin më aty”-thotë Maljuk. /Bota.al

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Aktualitet

25 vite burg e internim/ Ylber Merdani: Më spinuan shokët për disa poezi

Publikuar

-

By

 Si e shkatërroi komunizmi familjen e shquar korçare, Merdani, duke i konfiskuar pasurinë, burgosur dhe internuar deri në 1990. Dëshmia e Ylberit për Spaçin: Më vunë dërrasë me gozhdë në kurriz

Ylber Merdani është një nga të mbijetuarit e krimeve komuniste dhe një nga dëshmitarët okularë dhe pjesëmarrës të revoltës në burgun e Spaçit, ku dëshmon se si burgu menjëherë pas revoltës, u vu në gjendje gadishmërie, duke bërë tortura nga më të tmerrshmet, deri në ekzekutim të atyre që ishin organizatorët e revoltës. Origjina e tij është nga një familje e shquar korçare, gati 300-vjeçare, e cila përjetoi një kalvar të gjatë përndjekjesh, duke vuajtur nëpër kampet dhe burgjet e regjimit komunist. Ylberi, i biri i Fuat dhe Fatime Merdanit, ka vuajtur sistemin e përndjekjes, duke u dënuar nga viti 1967 ku u internua sëbashku me të atin, të ëmën, vëllain dhe motrën, në Pulahë të Oparit dhe më pas, u arrestua më 9 qershor 1969 për disa poezi, të cilat i dërguan tek Sigurimi i Shtetit, miqtë e tij të ngushtë Petrika dhe Mihal Bacu, duke u dënuar me 8 vjet burg për agjitacion dhe propagandë (për dorëshkrimet e poezive që cënonin diktaturën). Dënimin e vuajti në burgun e Spaçit. U lirua më 1977 dhe menjëherë pas daljes nga burgu, u internua në Shtyllë të Vithkuqit, atje ku e priste edhe familja e tij. Kalvari i vuajtjeve përfundon në 1990. Sot ai është 80 vjeç dhe ka marrë titullin Kryetar Nderi i Shoqatës së të Përndjekurve në qytetin e Korçës. Z. Ylber Merdani ka kontribuar me shumë botime të tij për zbardhjen e krimeve komuniste jo vetëm për familjen Merdani, por edhe për bashkëvuajtësit e tij.

Intervistoi Najada Pendavinji/Kujto.al

Merdani, mund të na tregoni diçka për familjen Merdani para se të niste persekutimi komunist?

Unë kam lindur në Korçë në vitin 1940. Jam i biri i Fuat dhe Fatime Merdani, pinjoll i fisit të shquar të Merdanëve. Merdanët janë vendosur në Korçë këtu e 300 vjet më parë. Gjyshërit e mi janë marrë me tregëti  dhe tregëtia e ndershme të ngre kur i thonë fjalës, në aspektin moral dhe financiar dhe arritën te jepnin mall me shumicë deri në Rajcë, Ersekë dhe në fshatrat e Devollit. Në vitin 1919, formuan firmën tregëtare “Magazia Drejtësia”, ku ishin bashkëpronarë Fuati babi im, Qemali dhe Reshati, dy xhaxhallarët e mi. Tashmë është dokumentuar se fisi Merdani ishin filantropë, ishin bamirës të njohur.  Familja Merdani, ndihmonin njerëzit në nevojë, ndihmonin vajzat për të bërë pajën, dhuronin herë pas here fonde për familjet e varfëra, për ndërtimin e rrugëve, ndihmonin kolegët e tyre për të hapur dyqane, ndërsa iu jepnin mall pa pagesë dhe kur të krijonin pozitën e tyre ekonomike i sillnin. Deri vonë, unë mbaj mend që mjetet e kuzhinës në spitalin e Korçës, mbanin firmën e Merdanëve të dhuruara nga ata. Fituan respektin e korcarëve. Ishin njerëz që nuk u morën me politikë, por politika u mor me ne. Mirëpo erdhën ato vite të pas luftës dhe u zbatuan ato lista që i kishin bërë që në mal ata komunistët dhe dihet tragjedia që ndodhi, të parët që u sulmuan ishte aristokracia e qytetit, bejlerët, tregëtarët, të etiketuar si kulakë, ajka e këtyre njerëzve filluan që të përballeshin me sistemin komunist. Filloi me rradhë t’i merrnin prindërit tanë  në hetuesi që të nxirrnin floririn që gjoja e kishin fshehur. Mbaj mend kur doli babai mbas 18 muajsh nga hetuesia, doli me një dorë gjysëm të paralizuar.

Kur filloi internimi juaj?

Në vitin 1957, në shtëpinë tonë, erdhën disa njerëz të qeverisë dhe na thanë se duhej të dilnim nga shtëpia. Partia na kishte gjetur një vendstrehim tjetër. Na strehuan nëpër hauret e katavaroshit nëpër shtëpitë e pabanuara që ishin jashtë standardit për të jetuar, ndërsa në shtëpinë tonë do të strehoheshin ata drejtorët, oficerët dhe komandanti i burgut. Përfundimisht që nga 1967 filluan ato çmenduritë e paronajakut, ishte koha e kinezërirave. Ishte koha kur diktatori kishte filluar të jepte sinjalet e traumatizimit mendor. Dhe që atëherë, fillova edhe unë personalisht ta ndjeja atë thundrën e hekurt të diktaturës. Në 1967, fare kot pa asnjë problem, na internojnë në një kooperativë malore në Pulahë të Oparit, së bashku me familjen. Ne ishim thjesht punëtorë kooperative dhe merrnim 5 lek të vjetra për ditë pune që mund të blije vetëm një shkrepse, nuk kishim të drejtën e tokës apo të bagëtive, ishim thjesht punëtorë kooperative që shteti komunist ja kishte marrë pasurinë. Më besoni, aty jam ndeshur ballë për ballë me mjerimin që e kujtoja kushedi sa herë, por deri atë kohë kisha qenë mësues dhe e shikoja mjerimin tek nxënësit e mi në  fshatrat e Librazhdit dhe më kujtohej ai Luli i Vocërr. Por megjithatë aty u pashë sesi dridheshin ato flokët e thinjur të prindërve të mi dhe unë nuk kisha mundësi sesi t’i ndihmoja se i kisha duar e këmbë të lidhur. Përfundimisht aty shpërtheu ai frymëzimi duke i kthyer ato emocione në vargje dhe në poezitë e mija. Në Pulahë kishte dhe të internuar të tjerë dhe poezitë që shkruaja ia tregoja Petrika Bacu dhe vëllait të tij Mihal Bacu, të cilët më denoncuan në sigurimin e shtetit, duke i dorëzuar disa nga dorëshkrimet e mia.

Mbani mend emrat e hetuesve tuaj? Të atyre që ju dënuan?

Unë nuk e dija, por një ditë pranë këmbëve të mia, u ndal gazi i degës. Isha arrestuar në emër të popullit. Ishte 9 qershor i vitit 1969. Poezitë që kisha shkruar i mbaja në vendet më të fshehta që të mos i gjente askush, por kur u gjenda përballë hetuesit ai më vuri përpara një tufë letrash njësoj sikur të ishin granata që do të shpërthenin nga çasti në çast. Atje e kuptova që më kishin denoncuar miqtë e mi të cilët kishin dëgjuar poezitë e mia  si Petrika Bacu dhe bashkëshortja e tij Liljana Bacu dhe Mihal Bacu të cilët kishin firmosur denoncimin në organet e sigurimit në dt. 17 mars 1969 afërsisht tre muaj para arrestimit tim. Kur lexohet “ekspertiza hetimore letrare” e poezive të mia në dorëshkrim, ku ekspertët Vangjush Ziko dhe një farë mësuesi Vangjel  Marko, poezitë i etiketuan si zhgaravina dhe pa vlera letraro-artistike të cilat që të gjitha ishin me përmbajtje armiqësore dhe cënonin pushtetin popullor.

Si ishte dhoma e hetuesisë, a kishte tortura?

Hetimi ishte një ferr i vërtetë për këdo që e provoi, atje dëgjoja pyetje me britma, me kërcënime, me grushta fytyrës. Torturat ishin nga më të tmerrshmet, nga më çnjerëzoret, të varnin kokë poshtë dhe të ndiznin kashtë që të të bënte tym dhe të tregoje dhe të pranoje dhe ato që nuk i kishe bërë. Këtu në Korçë këto seksione të sigurimit të shtetit  ishin atje ku ka qënë ish-prefektura në kohën e mbretërisë, në shtëpinë e Rakos, të cilat funksiononin si qendra torturimi për këto kategori njerëzish. Mbaj mend që u arrestuan këta dy vëllezërit Ndrekoja dhe Xhuvi Kajno, ku këtij të fundit ia digjnin këmbët në mangall derisa ju gangrenizuan dhe nuk doli i  gjallë nga hetuesia. Por sigurimi i shtetit hapi parullën që gjeti një copë xham dhe preu damarët, mirpo kur doli babai nga hetuesia ma tregoi të vërtetën. Prandaj them që hetuesia e asaj kohe i jepte jetë idesë dhe mendimit që ajo ishte një strukturë që vepronte me dhunë dhe tortura.

Si i kujtoni vitet në burgun e Spaçit?

Më arrestuan në qershor 1969 nga internimi dhe më dënuan me 8 vjet burg me akuzën për agjitacion e propagandë. Të tetë vjetët i vuajta në burgun-minerë të Spaçit. Aty përjetova dhe jam okular dëshmitar dhe pjesëmarrës i Revoltës  famëmadhe të Spaçit. Dua të theksoj që revolta e Spaçit në qershor të vitit 2000, kur u mbajt edhe Kongresi i Viktimave të Komunizmit në Europën Lindore, u quajt si revolta më e madhe në Vilnus të Lituanisë në këto vendet e demokracive ish-popullore dhe jam krenar për këtë. Ishin shokët e mi dhe miqtë e mi ata të katër që u pushkatuan, të katër ata martirë ishin në moshën 30 vjeçare. Kishte  edhe të tjerë që u ridënuan dhe mbaj mend që ishin gati 90 veta. Dhe derisa tha mjaft ai Feçor Shehu që zbatonte urdhrat për të shtypur revoltën. U lirova në 1977 me plotësim dënimi dhe menjëherë më çojnë në internim në geton e shtyllës-Vithkuq si dënim për pjesëmarrjen time në Revoltën e Spaçit.

Cilat ishin torturat fizike që përdoreshin më shpesh ndaj jush?

Norma qe e detyruar, aty në Spaç ishte minierë dhe puna ishte e vështirë dhe të mbanin dy turne nëqoftëse nuk bëje normën. Ushqimi ishte i keq dhe i pamjaftueshëm, por sidomos uji qe me acid dhe të gjithë ne që kemi qenë në Spaç pa mbushur moshën 50 vjeç, na kanë rënë dhëmbët. Brenda në kamp nuk ndodhnin tortura, por jashtë në rrethimin e madh ishin galeritë ku i torturonin. Torturat më të mëdhaja kanë qenë: që t’i shtrëgonin duart dhe arrinte deri në atë pikë sa mishi i mbulonte hekurat e prangave dhe të binte të fikët dhe ti nuk ndjeje gjë veçse kur t’i hiqnin ato ishte një dhimbje e padurueshme që fillonte qarkullimi i gjakut. Por sidomos gjatë asaj periudhe kur burgu gati tre vjet pas revoltës u vu në gjendje gatishmërie dhe që të ishte në gjendje gatishmërie, dihej që për gjënë më të vogël, dënoheshe me torturat nga më të tmerrshmet. Si punë e asaj që ujku i thoshte qengjit pse ma turbullove ujin, dhe qengji i thoshte ujkut po unë jam më poshtë se ty, edhe kjo punë kështu është. Torturat e tjera si ndalim të korrespodencës, ndalim të takimit me familjarët, futjen në birucë, ishin torturat më normale pasi ne ishim mësuar me to. Por më ka ndodhur që policët e kampit pas revoltës, më shtrinë përdhe duke më vënë në kurriz dërrasa me gozhda dhe më shkelnin me këmbë. Gozhdat më hynin në kurriz. Pra njerëz që nuk kishin ndërgjegje, deri këtu arrinte kafshëria komuniste.

Mbani mend ndonjë detaj të jetës së bashkëvuajtsve tuaj?

Po sigurisht. Në burgun e Spaçit në vitin 1973, me erdhi kushëriri Sherif Merdani,  këngëtari i njohur, i cili bëri epokë në vitet 1969-1970 me muzikën e tij. Mbaj mend që atë e thirrën tre herë në hetuesi për ta bërë spiun, nuk pranoi. I bënë presion duke e ridënuar vetëm për këtë pasi iu tha se “në rast se do më thërrisni më, unë do bërtas aq shumë sa të më dëgjojë tërë bota, se ju doni të më bëni spiun, por unë jam soji i Merdanëve dhe nuk kam të drejtë të turpëroj nderin dhe emrin e mirë të prindërve dhe gjyshërve të mi”. Dhe një tjetër që më ka ngelur në memorie ishte Qazim Vula, i cili është ai kosovari që i bëri atentat Miladin Popovicit dhe e gjeta në burgun e Spaçit, i moshuar plak, Zoti i dhashtë prehje atij plaku të mirë, dhe më tha kështu: “Unë kam bërë burg në kohën e Krajlit të mbretit të Serbisë, kam bërë burg në Golojtov në kohën e Titos, ku më pas u arratis dhe erdhi këtu, po bëj burgun në kohën e Enverit, por ato burgje që kam bërë në Jugosllavi janë hotele përpara burgjeve komuniste shqiptare”.

Si ishte jeta në internim?

Unë e theksova pak më parë që menjëherë pas mbarimit të dënimit në burgun e Spaçit në 1977 më internojnë përsëri dhe këtë radhë në Shtyllë të Vithkuqit. Ku atje gjeta dhe familjen time të internuar për të dytën herë. Fillimisht u takova me nënën dhe babanë, pashë se ata ishin plakur shumë. Ishin krejtësisht të drobitur. Kishim 8 vjet pa u takuar dhe gëzimi i prindërve të mi nuk kishte të thënë. Nënës i ra të fikët kur më pa tek dera. Aty e gjeta edhe Shpresën (Bashkëshortja e Ylber Merdanit) së bashku me familjen e saj, e cila ishte internuar në 1975. Po aty finalizuam dashurinë tonë me Shpresën me martesë dhe na lindën edhe dy fëmijë. Po aty i ndjeu Zoti dhe ndruan jetë të dy prindërit e mi, gjithashtu atje ndruan jetë edhe të dy prindërit e Shpresës dhe gjyshja e saj, eshtrat e të cilëve mbetën aty në Shtyllë. Nuk pata fat t’i shoh qoftë edhe një çast të vetëm pa lot në sy. Ajo që do të veçoja ishte se fisi Merdani kishte gati nëntë familje të internuara në Shtyllë të Vithkuqit nga ku lindën edhe dhjetë fëmijë, të cilët përjetuan atë kalvar internimesh. Ishim tamam në kohën e skllavopronarisë, sepse skllevërit shtoheshin nga luftërat të kapur rob dhe fëmijët e skllevërve ishin skllevër; e njëjta gjë ndodhi edhe këtu, pasi këta fëmijë të burgosur dhe të internuar ishin skllevër të këtij sistemi.

Çfarë ndodhi pasi u kthyet nga internimi?

Kalvari i internimeve dhe burgosjeve përfundon në vitin 1990 kur lirohem nga internimi. Shiko pak deri ku arrin kafshëria komuniste?! Unë kam qenë pjesëtar i një familje 400-vjeçare në qytetin e Korçës dhe sëbashku me internimin më hoqën edhe pashaportizimin dhe gjendjen civile dhe nuk mund të kthehesha në vendlindjen time pa bërë kërkesë me shkrim në vitin 1990 nga vendi ku isha i internuar. U nxorr vendimi se problemin e strehimit duhet ta zgjidhnim vetë, paçka se kur u internuam në vitin 1965, ne kishim shtëpinë tonë, pasurinë tonë, por komunizmi na i shembi. Dhe kur erdha këtu, ata më shikonin sikur vija nga shpellat dhe jo sikur isha qytetar prej vitesh./kujto.al

 

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Së shpejti, ligj për të mbrojtur krimet e luftës së Miladin Popoviçit, Dushan Mugoshës dhe Enver Hoxhës

Publikuar

-

By

Nga Kastriot Dervishi

Prej disa javësh Instituti për Studimin për Krimet dhe Pasojat e Komunizmit në Shqipëri (ISKK) u vu nën goditjen e deputetëve të shumicës qeverisëse dhe mjeteve të saj të propagandës. E gjitha kjo për një libër të botuar në vitin 2014 për krimet e komunistëve gjatë kohës së luftës. Nuk komentuan asnjë dokument, por nuk lanë gjë pa shpifur e pa sajuar, me kryegënjeshtrën se ISKK nuk e ka objekt studimi kohën e luftës. Këtij sulmi sa karagjoz, aq edhe injorant, i vuri kapak kryeministri i cili para komunistëve, gjasme “veteranë”, vendosi edhe kohën kur duhej ISKK të zhvillonte studimet e veta. Për të çuar në vend premtimin që iu është dhënë nostalgjikëve të regjimit të tollonit e krimit, disa deputetë sapo kanë paraqitur një projektligj, me anë të të cilit synojnë të vendosin mbrojtjen e krimeve të komunistëve gjatë luftës, si dhe ta konsiderojnë këtë informacion të klasifikuar.

Ligji nr.10 242, datë 25.2.2010 “Për Institutin e Studimit të Krimet dhe Pasojat e Komunizmit në Shqipëri”, ka përkufizuar fare qartë se “periudha e komunizmit” është “nga 29 nëntori 1944 deri më 8 dhjetor 1990, si dhe periudha përpara datës 29 nëntor 1944, gjatë së cilës është zhvilluar veprimtaria, që ka përgatitur ardhjen në pushtet të Partisë Komuniste të Shqipërisë, e cila, më pas, u shndërrua në Partia e Punës e Shqipërisë. Është vendosur ky kufi, përgjithësisht bazuar në ligjin që ka trajtuar statusin e të përndjekurve politikë, pra të atyre që vuajtën drejtpërdrejt krimet e komunistëve.

Në ligjin nr.7748, datë 29.7.1993, “Për statusin e ish të dënuarve dhe të përndjekurve politikë nga sistemi komunist” përndjekje quhet “çdo veprim ose mosveprim i kryer që nga data 8.11.1941, deri më datën 22.3.1992 nga ana e çdo formacioni ose individi të armatosur, e ushtrisë nacionalçlirimtare, e sigurimit të shtetit, e policisë, e ushtrisë”, etj, që kishte çuar në “humbjen e jetës, lirisë, të drejtave qytetare, cilësimin kulak, i deklasuar dhe çdo privim tjetër nga pjesëmarrja në jetën politike, ekonomike dhe shoqërore të individit për hir të bindjeve apo qëndrimeve të tij politik a fetar”. Pra, në këto dy ligje, persekutimi gjatë luftës civile nuk përjashtohet dhe as nuk mund të mos jetë objekt studimi.

Shumica qeverisëse e majtë, pasi përfundoi me sukses përkujtimin e kongresit të Përmetit, datës simbol të vendosjes së pushtetit terrorist komunist, po na thonë që e ashtuquajtura luftë nuk kishte synim pushtetin. Nisma ligjore për të “saktësuar” periudhën e fillimit të krimeve të komunizmit synon mbrojtjen e krimeve gjatë luftës, duke i vendosur këtyre krimeve një vijë ndarëse, duke mbrojtur kështu në mënyrën më amatoreske dhe plotësisht idiote, krimet që PKSH e drejtuar nga emisarët jugosllavë kreu ndaj shqiptarëve jokomunistë. Nëse lexon këtë tekst që këta e quajnë “relacion”, po t’i heqësh datën nuk do kuptosh asnjë dallim nga koha e zezë e diktaturës komuniste. Ata kërkojnë që koha kur PKSH drejtohej nga Miladin Popoviçi, Dushan Mugosha të mos jetë objekt studimi. Pikërisht te kjo kohë janë rrënjët e së keqes, prej nga ku doli pushteti komunist që i solli aq dëme Shqipërisë.

Relatorët e projektligjit e nisin me fjalën “dokumentet historike kanë treguar se PKSH e themeluar në 8 nëntor 1941 fitoi mbështetje popullore”, duke dëshmuar një enverizëm dhe tifozëri të pashoqe e cila nuk i afrohet asnjë realiteti. Askush prej tyre nuk njihet si lexues dokumentesh. Askush nuk është parë ndonjëherë në biblioteka apo arkiva. Ata synojnë që të bëjnë historinë, se gjasme PKSH-ja “nuk shtronte kryerjen e revolucionin socialist, diktaturën e proletariatit dhe as shtetëzimin e mjeteve të prodhimit apo luftën e klasave”, “por çështjen e çlirimit të vendit, rivendosjen e pavarësisë kombëtare dhe ndërtimin e një rendi demokratik”. Nga dokumentet që PPSH na ka lënë, nuk ka pikën e dyshimit se qysh nga sekonda e parë, komunistët kanë luftuar për të shkatërruar çdo gjë që i përkiste shtetit të vjetër dhe për të ndërtuar eksperimentin e tyre sovjetik. Ata nuk kishin as koncepte pavarësie dhe as shtetformimi. Mjafton këtu të kujtosh bashkimet doganore, unifikimin e monedhës, etj, me Jugosllavinë në vitin 1946, për të pasur të qartë se për komunistët atdheu nuk vlen asgjë përpara revolucionit e komunist. Në fjalimin e tij më 15 shtator 1982, Enver Hoxha, ndër të tjera ka thënë:

“Lufta Nacionalçlirimtare dhe revolucioni kishin për qëllim kryesor marrjen e pushtetit. Fati i Shqipërisë varej se kush do ta merrte pushtetin. Pushtetin ishim të bindur se do ta merrte populli, nën udhëheqjen e partisë dhe të askujt tjetër. Ne fituam duke luftuar të vetëm jo vetëm brenda vendit me aleatë të jashtëm, por me vigjilencë të madhe që asnjë këmbë e tyre të mos hynte këtu, në Shqipëri”.

Këta falsifikatorët tanë ia kalojë edhe Enverit për enverizëm.

LEXO TE PLOTE

Aktualitet

Dëshmia e frikshme/ Një fëmijë i lidhur me zinxhirë në mes qytetit

Publikuar

-

By

Sistemi komunist në Shqipëri ishte i pamëshirshëm me këdo që për të ishte një armik politik, madje edhe me fëmijët. Historia e Altin Gjuzit tregon se ky sistem shkelte dhe ligjet e tij. U dënua kur ishte minoren, 15 vjeç. Gjyqtari Urim Bejleri i dha 11 vjet burgim, edhe pse prokuroria kërkoi vetëm 3 vite për tentativë arratisje.

I kapur 200 metra në tokën jugosllave, bashkë me një shokun e tij 18 vjeçar, Altini i shpëtoi për pak pushkatimit. Për ta ishte rezervuar një “vrasje” më e ngadaltë. Të dy u tërhoqën të lidhur me litar në mes të Pogradecit një javë rrjesht që t’u futej frika njerëzve që të mos guxonin të kalonin kufirin.

Më pas, kaloi muaj të gjatë torturash në hetuesi, për të zbuluar “grupin armiqësor” që fshihej pas arratisjes së tyre për të përfunduar si i dënuari më i vogël në kampin e riedukimit më të tmerrshëm të viteve të fundit të diktaturës, Qafë Bari.

Kujto.al sjell dëshminë e Altin Gjuzit. Si u arrestua kur ishte vetëm 15 vjeç dhe si njohu torturat e punën e rëndë në galeritë e Qafë-Barit. Në atë moshë ai pa me sy vdekjen, kur miku i tij, Ndue Deda, vdiq nga puna në minierë pasi shefi i togës së policisë Ludovik Cali e urdhëroi të dilte në punë të sëmurë rëndë. Altini jetoi ferrin në vitet më të bukura të jetës…

Si jeni arrestuar?

Historia ime fillon nga viti 1986. Ishim një grup çunash. Në atë kohë ishte shumë e vështirë të realizohej arratisja, sepse mund të thoshe “do ikim, do ikim”, por atëherë çdo gjë ishte politike. Të gjithë merreshim me sport dhe e shihnim që këtu nuk kishte të ardhme, zgjidhja e vetme ishte të iknim, sepse nuk pajtoheshim me sistemin. Për shumë ditë, ne menduam metodat e ndryshme për të ikur nga liqeni. Grupi përbëhej nga 10 veta. Disa do iknin nga Peshkopia, ne do iknim nga Librazhdi.

Si ishte dita e arratisjes?

Dita e arratisjes ishte 1 gusht 1986. Ishim katër veta që do iknim. Gjatë ecurisë, menduam që na kishin spiunuar. E pritëm deri në 6 të mëngjesit një nga shokët, nuk erdhi dhe menduam që na kishte ndodhur diçka. Mundësia jonë ishte të iknim sa më shpejt nga Tirana. Morëm trenin, ikëm në Durrës. Në Durrës, e kishim lënë me Arbenin. Arbeni, në vend të hipte te treni ynë, hipi në tren tjetër. Ne ikëm për në Elbasan, ai iku për në Fier dhe nuk u puqëm. Nga Elbasani në Librazhd e kemi bërë në këmbë. E pamë që kishte shumë polici në Librazhd, morëm trenin të nesërmen, u nisëm në Pogradec. Në Pogradec takuam dy persona. Njërin e njihnim në Tiranë, tjetri ishte vendali dhe e pyesnim sepse nuk ishim fare të orientuar. Ne e kishim marrë vendimin që do iknim, por nuk dinim si dhe e pyesnim: “Kufiri qenka afër, nga iket?” Donim të merrnim informacion. Ne kishim ardhur nga Tirana, pa rroba banje. I them njërit për provokim: na merr një palë rroba banje, të bëjmë not. Ishte ora 10.00 e mëngjesit. Pastaj i thashë shokut tim, hajde sepse ai na ka spiunuar, ngaqë ne po e ngacmonim shumë dhe ashtu ishte, ai e kishte bërë denoncimin, ishte në akt-akuzë. Ishte pogradecar. Ne u nisëm, në këmbë, në Prrenjas. Gjatë rrugës nuk ishim bashkë dhe shihnim makinat e policisë, xhipat e ushtrisë. Po ne ecnim një para, një prapa, ai me bukë, unë me bukë, sikur ishim fshatarë, që po merrnim bukë, po e çonim në katund. Kemi arritur në 6 pasdite, në fshatin Lin. Ku është rruga që ndahet për në Prrenjas. Pamë Këshillin, ku bëheshin mbledhjet, nuk kishte njeri. Aty pamë luginën poshtë. Ecëm në luginë. Pamë klonin. Pritëm sa të errësohej, dy orë. Pamë që nuk kishte njeri. Pamë dhe një fshatar që mblodhi bagëtitë. Ishte ora 8 e gjysmë, 9 e darkës. U menduam shumë: të bënim gropën, që të kalonim poshtë që mos të na kapnin telat sepse sinjalizonin alarm, apo të kalonim sipër. Por një person sipër klonit nuk kalonte dot, sepse ishte në formë T-je dhe kur kapeshe, binte rrjeta. Ne ishim dy persona të vegjël, me trup mesatar. Dhe e kaluam, kur njëri kalonte, tjetri e mbante sepse ajo duhej të rrinte në pozicion dhe kur hipi tjetri, e mbajti tjetri, por aty dha sinjal. Aty filloi arratisja. Kur po iknim, ushtari i kullës së vrojtimit, kishte zbritur poshtë. Ne dy fëmijë, shoku 18 vjeç, unë 15. Ai nuk na ndaloi, na pa, uli kokën. Ne ikëm, kaluam piramidën, Shqipëri-Jugosllavi, piramida ishte e vogël. Aty u çliruam sepse pamë dritat dhe bëmë një vrap të paparë, por ushtari kishte radio që informonte postën. Ne në të vërtetë kishim bërë sinjalizimin nga kloni, por ata nuk e dinin ku ndodheshim. Territori i pritës ishte brenda tokës jugosllave. Filluan të gjuanin nga krahu i Shqipërisë. Ishin 4-5 veta. Por nuk ishte errësirë e plotë, kishte hënë, ishte verë. Ne u shtrimë, sepse ata gjuanin kot dhe u ndamë në dy drejtime të ndryshme, aty pamë që ishin bërë gardh.

Aty kam parë që ushtarët, oficerët, pasi na kapën, grumbulluan gëzhojat në batanije që mos të linin gjurmë në shtetin jugosllav. Këtu fillon poshtërsia e shtetit shqiptar. Në tokën jugosllave, ata mund të bënin çfarë të donin sepse jugosllavia kishte vetëm një postë, nuk i interesonte të ruante kufirin. Aty filloi masakrimi. Më ka rënë të fikët. Jemi lidhur me tela me gjemba, na lëshuan qentë dhe na morën zvarrë rrugës, që të dilnim sa më shpejt nga toka jugosllave. Nga aty deri te posta, nuk e di sa minuta apo sa orë zgjati. Në postë, filloi një masakrim, një rrahje, sepse kishin kapur armiqtë e popullit. Mund të më ketë rënë të fikët mbi 5 herë. Nga posta e Pogradecit ishim direkt për pushkatim. Erdhi toga e pushkatimit, ishin 6 ushtarë, na futën në makinë, na çuan para fshatit Lin dhe prisnin urdhër nga Pogradeci sepse shumica e byrosë bënin pushime në Drilon. Plus asaj na kanë mbajtur 3-4 orë aty, na gjuante populli me gur, me domate, na shanin. Ne ishim kriminela.

Vjen aty Hekuran Isai, ministri i Brendshëm, unë nuk e njihja. Vjen kur ne do ekzekutoheshim. Më ka pyetur: “Kishit njeri?” “Jo”, i thashë. “Sa vjeç je?”, më tha. “15 vjeç”. “Mos më gënje!”. i thashë pastaj 18. Nuk dija çfarë t’i thosha, t’i thosha 15, thashë po më heqin qafe, sepse nuk donin ata 15-vjeçarë, 18 isha krah pune. Në çast të fundit, nuk e di si e dha Zoti, na çuan në Degën e Pogradecit. Sa hipëm në makinë, filloi rrahja. Unë isha i çarë nga qentë. Në Pogradec nuk na kapën me dorë, sepse po të na rrihnin, unë isha i mbaruar. Në Pogradec, ka qenë ditë jave, na nxorën në mes të qytetit, të lidhur me litar. Mendova, të keqen më të madhe të pushkatimit e kalova. Tani të shkojë ku të shkojë. Na mbajtën deri ditën e diel sepse të dielën popullohej qyteti, vinin nga Tirana dhe duhet të tregonin që kishin kapur kriminelat. Na shanin, “kriminel”, “armik i popullit”. Kishte qytetarë që u vinte keq, kishte maskarenj, që na shanin. Mua nuk më interesonte. Doja të mbaronim, të më çonin në birucë të shtrihesha. Pas dy ditësh, na morën, ishin policë të mirë, na çuan në Tiranë.

Altin, gjatë hetuesisë, ju kanë torturuar?

Në Tiranë kisha dy hetues, më maskarenjtë: Maks Ostreni, Fatos Trebeshina, që i mbaj mend. Mendoja: pse unë dy hetues? Çfarë  kam bërë? Këto nuk ishin ligjet, ishin ligje personale, që i bënin vetë për të ngritur vlerat e tyre, të thoshin që ne luftojmë armiqtë e popullit. Më thanë që do bësh një autokritikë në lagje. Si të thoshe po, si jo, ata e kishin marrë vendimin. Ka qenë data rreth 15 gusht. Më nxorën te Ali Demi. Kishin mbledhur gjithë spiunët dhe gjithë shoqërinë time që më shihnin me keqardhje dhe me frikë mos na nxjerr Altini, por ata kishin jetën e vet, unë timen.

Që aty pastaj filloi hetuesia, ku më futën dhe provokatorë. Kisha gati 4 muaj e gjysmë provokator në birucë sepse ata mendonin që këta dy fëmijë, me siguri kanë folur me të tjerë. Dy hetuesit, që nuk e di sot ku ndodhen, kanë bërë çfarë kanë mundur që të fusin njerëz të tjerë në burg. Masakrim total, dru një herë në tri ditë. Edhe vetë ata gjuanin në zyrë. Hetuesit ishin ordinerë. Ata ishin nga 50 vjeç. Si mund t’ia bëje këtë fëmijës tënd? Unë e mora vesh që ky tjetri ishte spiun sepse kur më merrnin mua, merrnin dhe atë. Pastaj, erdhi dita e gjyqit. Pashë një femër aty, më thanë që kishte ardhur nga ambasada, për mua ishte pa interes sepse më kishin thënë që në hetuesi, do flasësh kështu, kështu, nuk do tregosh që je kapur në tokë jugosllave, kjo ishte baza.

Si u zhvillua gjyqi?

U bë dita e parë e gjyqit. Gjyqtar Urim Bejleri, kryekrimineli. Në bazë të asaj, prokurori, Sokoli, tha: Unë e shoh të arsyeshme të jap një dënim minimal 3 vjet për tentativë arratisjeje. Për këtë gjest e respektoj. Të nesërmen, Urim Bejleri, nga 3 vjet, 11 vjet për mua dhe 12 vjet për shokun tim. Unë pashë sytë e  prokurorit u mbushën me lot. Urim Bejleri e kishte vendosur. Shpirt krimineli!

Ku u dënuat?

Pasi mbaruam këtë, nuk na i hoqën spiunët, sepse o do dënonin të tjerë, o s’ka. Nuk na mbajtën shumë, 15 ditë. Na çuan në kaush, as një javë, pastaj na çuan në Qafë-Bari. Aty filloi terrori i paparë. Ne ishim të rraskapitur, ishim nja 20 veta, çuna të rinj të gjithë, kishim dalë nga hetuesia, njëri kishte bërë 8 muaj, njëri 1 vit. Sa zbritëm, terror i paparë, ishin 15 policë. Mua nuk më prekën, por për të tjerët dhunë e paparë. Më çuan në karantinë. Aty më ra të fikët, sepse as 30 kile nuk isha. Filloi prapë dhuna. Ne nuk na dhunonin sepse ishim armiq të popullit, por na konsideronin skllevër.

Keni punuar në minierë?

Unë isha 16 vjeç kur u futa në burg. Në atë kohë nuk më futën në punë, më lanë në prapavijë dhe në momentin që mbusha 17 vjeç, më futën në galeri, e panë që isha krah pune dhe më erdhi shefi i policisë, Ludovik Cali me gjithë shefin e zyrës teknike dhe më tha: “Altin Gjuzi, këto ditë, kemi ditën e Enverit.” Ç’punë kisha unë? Unë isha armik i popullit për ata, ai më thoshte mua ditën e Enverit. “Do punosh në galeri sepse e kërkon partia”. Po të thosha jo, do më thyenin në mes. Thashë po. Me ligj është 18. Unë pa mbushur 17, në galeri. Një presion i paparë, një dhunë e paparë, një spiunllik i paparë, brenda për brenda nga të burgosurit një maskarallëk, nuk e imagjion dot. Ne e kishim të keqen brenda, kishte njerëz, edhe nga të burgosurit që e dashuronin sistemin. Ne hanim dru për një fjalë goje. Vetëm dhunë, nga Edmond Caja, nga kryekrimineli.

Na tregoni një ngjarje të veçantë që ju ka mbetur në mendje?

Unë punoja në prapavijë. Merrja bukën, u çoja ushqimin të burgosurve. Ne në burg kishim ish-ministrin e Jashtëm Vasil Kati dhe Hamdi Gurabardhin. Ata ishin moshë e madhe, intelektualë, kishim respekt gjithë të burgosurve dhe unë u çoja ushqimin sepse ishin pleqëri. Edhe i ndihmoja, duke qenë që ata nuk punonin, u jepja ndonjë konservë një herë në tre-katër ditë. Vasili e kishte familjen e internuar, nuk kishte kush e shihte, unë isha në një dhomë me të, ai ishte i nderuar. Hambiu kishte ardhur nga Australia, e kishin futur në burg, vetëm që t’i merrnin pasurinë. Edhe për atë të vinte keq dhe i çoja ushqim. Të burgosurit e tjerë më spinuan dhe dru një javë rresht: “kujt i ke dhënë? pse i ke dhënë? ku i more?” Aty filloi druri dhe nuk pushoi më deri sa më thanë që do punoja në galeri.

Kishit menduar për arratisje?

Unë e mendoja përditë. Po thosha “Nga do iki? Me kë do flas?” sepse ishte diçka e tmerrshme, por çdo i burgosur me karakter të fuqishëm, e ka pasur mendjen të iki. Ne mendonim më mirë vdekjen sesa këtu, sepse ishte ferr i vërtetë. Më kujtohet një rast tjetër. Një bashkëvuajtësi im ishte i sëmurë me grip, nxorri gjak. Ishte nga Lezha, Ndue Deda. Ne punonim në një brigadë, por na kishin ndërruar, ai ishte turn i dytë, unë i treti dhe u ndodhëm në mensë. Ai nuk hante dot. E çova në infermieri. Doktori, Hasani, i dha ilaçe, çfarë ilaçesh, një aspirinë. Në moment vjen Ludovik Cali, ishte oficer roje. I tha doktorit: “Nduen, në punë”. Mua më tha largohu. Dhe u puqën të dy, 10 cm, haheshin të dy dhëmbë më dhëmbë, nuk mundja t’i dëgjoja dhe aty mendova “çfarë guximi të flasësh me Ludovik Calën” dhe ai e mori guximin, foli. Vetëm kaq dëgjova: “Me vrap në punë!”. Nuk është se e vdiq ai, por e çoi në punë, në galeri. Në ora 9, 10 të darkës, e sollën pa jetë.

Kur jeni liruar?

Unë jam liruar në 15 dhjetor të 1990.

Nuk kishit përfituar nga asnjë amnisti si minoren?

Nuk ishte amnisti, ishte një dekret nga Presidiumi. Lirohej çdo person 18 vjeç e poshtë, që është dënuar 5 vjet, për herë të parë. Unë normalisht duhet të lirohesha. Kam bërë protestë. Familja më priste përjashta. Jo vetëm nuk më liruan, por kam ngrënë një dru që nuk e harroj, vetë kryekrimineli, Ludovik Cali më ka dhënë një shkop në këmbë që ma dha në tru. Unë nuk pranova të dal në punë. Atyre nuk u interesonte çfarë flisje, u interesonte puna. 25 ditë, dru, në birucë, me një batanije, një bluzë, në temperaturë minus 25 gradë. Kur me ligj isha i lirë. Familjes i thanë “ikni sepse është në birucë” dhe më mbajtën pa ligj. Ata i bënin vetë ligjet: “Duam ne, të mbajmë!”. Unë u mbajta si skllav, sepse thoshin do punosh për shtetin shqiptar.

Edhe kur dola, ku ta kërkoja të drejtën? Edhe gjatë këtyre 30 vjetëve, si PD-ja, si PS-ja, njëlloj janë.

Si ndiheni kur shihni që personat që ju kanë keqtrajtuar në burg sot nuk janë dënuar dhe bëjnë një jetë normale?

Mua nuk më vjen mirë, për sa i përket përkrahjes nga shteti, që është zero, në çdo lloj sistemi, sidomos tani. Ne prisnim shumë nga PD-ja, që të hapeshin dosjet, të dilnin kriminelët që i njihnin të gjithë të burgosurit dhe përkundrazi, shteti i ka mbrojtur prapë. Dhe kur unë përmend Ludovik Calin dhe Edmond Cajën, nuk di çfarë të them, më rrënqethet mishi, nuk flas dot.

Si e kujtoni lirimin? Çfarë ndodhi me ju më pas?

Nga Qafë-Bari, në fund gushti, fillim shtatori, ne u transferuam të gjithë si kamp në Burrel, komplet. Transferimi u bë si bagëti. Unë isha 19 vjeç.  Me ligjin e 9 maj 1990, ne ishim thjesht shkelës kufiri, u hoq ligji i propagandës. Në momentin që na çuan në Burrel, filloi dhuna sërish. Aty kam parë një kriminel, një Labo Çapoi, që filloi vuri dorë te të burgosurit. Vuri dorë te një vlonjat, Bashkim Haruni. Aty filloi terrori. Unë aty kam bërë birucë. Nuk pajtohesha unë me sistemin e tyre. Nuk isha vetëm unë. Ishim 15-20 veta. Ne bëmë revoltën. Nuk e pranonim izolimin që donin të bënin këta. Ne e morëm vesh që kishin plasur ambasadat, nuk rrinim dot më.  Mosha ime, të rinj,  nuk përmbaheshim dot. Ludovik Cali, komandant, nuk është futur një herë në Burrel, por aty kishte qenin e tij besnik, nga Tepelena. Unë punë dy-tre muajsh do lirohesha. Në dhjetor, para se të dilja, shteti kishte gënjyer, kishte thënë që kemi liruar gjithë të burgosurit. Dhe aty ka qenë një bashkëvuajtës, Gaspër Gaspri. Më tha “ti do dalësh, unë nuk i besoj njeriu tjetër”. Në fshehtësi bëri një peticion dhe mori firmat e gjithë të burgosurve. Unë e kisha me frikë, sepse më kapnin dhe më eleminonin, kështu ishte sistemi. Megjithatë i thashë “unë do bëj të pamundurën”. Unë do lirohesha në 17 dhjetor, por kartelisti që kishim në Qafë Bari dhe erdhi në Burrel, më informoi “do dalësh në 15, bëhu gati”.

Unë aty, fsheha peticionin, e mora, por një muaj nuk ma merrte njëri përsipër, shkova te zyrat e PD-së që ishin në Qytet Studenti. Këta kishin frikë që të gjithë, me Sali Berishën, me të gjithë, sot janë trima. Asnjë nuk e mori përsipër. Kapa Gramoz Pashkon. Më shihnin mua, nuk më flisnin. Shkova prapë te Sali Berisha, i thashë “doktor kam peticion nga burgu i Burrelit, do lexohet, sepse janë në burg të gjithë”, ishin 500 veta. Më tha mua: “shko te ajo zyrë”. i rashë derës, më doli Azem Hajdari. Folëm, i thashë kam këtë peticion. Prisja të bëhej mitingu sepse do bëhej mitingu ato ditë në Qytetin Studenti. Më tha “pa problem fare”. Vetëm ai e mori përsipër. Të gjithë kishin frikë sepse sot thonë të gjithë morëm pishtarin e demokracisë, por nuk e morën. Edhe kur dola, kisha shumë pakënaqësi, ika, nuk shikoja dot. Për mua ishte një komunizëm i dytë.

Intervistoi: Blerina Gjoka/kujto.al

LEXO TE PLOTE
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

LAJMET E FUNDIT

Aktualitet15:14 - 24 Qershor, 2019

Kukësi lë me gisht në gojë Partizanin, i “rrëmben” nga duart Azdren Llullakun

Kukësi nuk ia doli dot që ta mundë Partizanin në kampionat, por shpreson ta bëjë një gjë të tillë në…...

Aktualitet20:54 - 23 Qershor, 2019

Zaev vulos zvendësimet/ Tre shqiptarë, ministra në qeverinë e “re”

 Kryeministri Zoran Zaev, sot vulosi përbërjen e re Qeveritare, ku  gjashtë ministri do të pësojnë ndryshime. Kështu, sikurse raportojnë mediat vendore:...

Aktualitet20:10 - 23 Qershor, 2019

Gara për Bashkinë e Stambollit/ Humb për të dytë herë i preferuari i Erdogan

Kandidati i partisë në pushtet në zgjedhjet e përsëritura për Kryetar Bashkie në Stamboll, Binali Yildirim, pranoi humbjen ndaj kandidatit...

Aktualitet17:01 - 23 Qershor, 2019

Zgjedhjet për kryebashkiakun e Stambollit

Pas një ankese të kreut të shtetit turk, Erdogan, zgjedhjet për postin e bashkisë së Stambollit u anuluan. Kandidati AKP,...

Aktualitet16:48 - 23 Qershor, 2019

Dështimi i takimit në Paris/ Kosova dhe Serbia në kërkim të “fajtorit”

Nisma e kancelares gjermane Angela Merkel dhe presidentit francez Emanuel Macron, për një takim në Paris në përpjekje për të zhbllokuar bisedimet...

Aktualitet10:19 - 22 Qershor, 2019

Zjarr në Paris/ Tre të vdekur, 28 të plagosur

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në Paris, ku tre persona kanë vdekur, ndërsa 28 të tjerë janë plagosur si...

Aktualitet13:13 - 21 Qershor, 2019

Tërmeti shkund Francën/ Dëmtohen ndërtesat

Franca është tronditur nga një tërmet i fuqishëm me magnitudë 5.1 ballë të shkallës Rihter mëngjesin e sotëm. Tërmeti ka...

Aktualitet11:20 - 21 Qershor, 2019

Protesta e opozitës/ Blindohet Kryeministria e Parlamenti

Opozita do të zhvillojë sonte në orën 20:00 protestën e nëntë kombëtare e përpara Kryeministrisë kundër qeverisë Rama. Për mbarëvjatjen...

Aktualitet20:28 - 20 Qershor, 2019

Turqi, 151 të dënuar me burgim përjetshëm

Një gjykatë turke në Ankara dënoi të enjten 151 persona me burgim të përjetshëm nën akuzat për grusht shteti në...

Aktualitet18:34 - 20 Qershor, 2019

Rrugët e ndikimit rus në Ballkanin Perëndimor përmes medias satelite

Një studim i Fondit Marshall Gjerman në Shtetet e Bashkuara, vë në pah se zhgënjimi i përgjithshëm me Perëndimin në...

Aktualitet18:26 - 20 Qershor, 2019

Viktimë e përgjimeve/ Jep dorëheqje ministri i Inovacionit

Ministri i Inovacionit dhe Ndërmarrësisë në qeverinë e Kosovës, Besim Beqaj, dha sot dorëheqje nga posti i tij. Dorëheqja e...

Aktualitet20:48 - 19 Qershor, 2019

Trump premton dëbime masive të imigrantëve të paligjshëm

Presidenti Donald Trump, i cili nisi zyrtarisht fushatën për rizgjedhje, thotë se autoritetet amerikane të emigracionit do të fillojnë deportimin...

Aktualitet20:38 - 19 Qershor, 2019

Kapet sasia më e madhe e drogës në historinë e SHBA

Autoritetet federale njoftuan të martën se kanë sekuestruar sasinë më të madhe të drogës në historinë e SHBA. Bëhet fjalë...

Aktualitet19:08 - 18 Qershor, 2019

A i ka mbajtur Presidenti Trump premtimet e bëra?

Ndërsa demokratët vazhdojnë përplasjen njëvjeçare për të parë se kush do të sfidojë Presidentin Donald Trump në zgjedhjet 2020, presidenti...

Aktualitet18:47 - 18 Qershor, 2019

Erdogan e quan “martir”/ Funerali i ish presidentit egjiptian, Mohamed Morsi

Ish presidenti egjiptian Mohamed Morsi, udhëheqësi i parë i zgjedhur në mënyrë demokratike në vend, i cili u detyrua më...

Aktualitet18:39 - 18 Qershor, 2019

Shtetet e Bashkuara ratifikojnë marrëveshjen e ekstradimit me Kosovën

Ministri i Drejtësisë në Kosovë, Abelard Tahiri, tha të martën se ka marrë një letër të nënshkruar presidenti i Shteteve...

Aktualitet18:26 - 18 Qershor, 2019

Gjoka bën deklaratën që nuk pritej: Më mirë që na ra Debreceni

Kukësi do të përballet me Debrecenin në turin e parë të Europa League dhe në kampin verilindor e kanë pritur...

Aktualitet19:48 - 17 Qershor, 2019

Ndërron jetë në sallën e gjyqit ish Presidenti i “Pranverës Arabe”

Mohamed Morsi, ish presidenti i  Egjiptit, i dalë pas lëvizjes së njohur si “Pranvera Arabe”, që rrëzoi nga froni presidencial...

Aktualitet19:04 - 17 Qershor, 2019

Vizitë në Sarajevë/ Palmer: Rusia po bllokon Ballkanin Perëndimor

Zëvendësi i ndihmësit të Sekretarit amerikan të Shtetit për Evropën, Matthew Palmer ka deklaruar se SHBA angazhohet për një raport...

Aktualitet18:37 - 17 Qershor, 2019

Vendimi pritet të shtyhet/ Mogherini: Çelja e negociatave të bëhet sa më shpejt

Federica Mogherini, përfaqësuesja e lartë e BE-së për Politikën e Jashtme edhe njëherë ka kërkuar nga vendet anëtare të BE...

Aktualitet18:31 - 17 Qershor, 2019

Maqedoni e Veriut, hidhet poshtë varianti i zgjedhjeve të parakohëshme

Kryeministri maqedonas Zoran Zaev bëri të ditur të dielën në mbrëmje se nuk do të ketë zgjedhje të parakohëshme parlamentare...

Aktualitet18:18 - 17 Qershor, 2019

“I ke dhënë ndonjë gjë a si ke dhënë”/ Qytetari i ankohet drejtorit të Ramës se nuk ka marrë lekët e votave

Në audiopërgjimin nr.5, publikuar nga gazetari i “Bild”, zbulohet biseda mes drejtorit në ministrinë e Brendshme Arben Keshi me dy persona...

Aktualitet14:13 - 17 Qershor, 2019

Lëvizja pa viza/ Avramopoulos: Kujdes, BE do të marrë masa

Numri i hyrjeve legale të azilkërkuesve në BE po rritet. Veçanërisht persona nga Amerika Latine dhe Ballkani Perëndimor e kanë...

Aktualitet12:00 - 17 Qershor, 2019

Presionet dhe sinjalet/ Grindje serioze mes Iranit dhe Britanisë së Madhe

Edhe Britania e Madhe beson se Irani qëndron pas sulmeve ndaj dy anijeve. Kjo ka shkaktuar pakënaqësi në Teheran, i...

Aktualitet09:04 - 17 Qershor, 2019

Humb jetën një pushuese në Vlorë

Një trup i pajetë është gjetur mëngjesin e sotëm në plazhin e vjetër të Vlorës. Viktima është identifikuar si Shoha...

Aktualitet19:36 - 16 Qershor, 2019

BE damkos Rusinë për dezinformim

Gënjeshtra, teori komplotiste, #hashtag-e me urrejtje. Në zgjedhjet europiane të majit janë përdorur instrumenta dezinformimi me origjinë në Rusi, shprehet...

Aktualitet18:11 - 16 Qershor, 2019

Operacioni “Krasta”/ Jepet vendimi për Suela Mustën

Gjykata e Elbasanit ka vendosur sot masën “Arrest shtëpie” për gazetaren Suela Musta e arrestuar nga policia gjatë operacionit të...

Aktualitet10:33 - 16 Qershor, 2019

Thaçi për L’Express/ Në Hagë shkoj vetëm si dëshmitar

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi ka folur  për 20-vjetorin e çlirimit të Kosovës në të përjavshmen francese “L’Express”. Ndër të...

Trending