Connect with Us

Ekonomia/ Problemet e pazgjidhura të Spanjës

Ekonomi

Ekonomia/ Problemet e pazgjidhura të Spanjës

Publikuar

-

Pas vitesh recesioni Spanja, ekonomia e katërt më e madhe e eurozonës, mundi së fundi të shënojë shifra pozitive rritjeje. Por problemet e vendit nuk mund të quhen kurrsesi të përfunduara.

Kur Angela Merkel para dy vjetësh vizitoi Spanjën frontet ishin të qarta. Nga njëra anë një vend i cili kishte humbur një të gjashtën e fuqisë së tij ekonomike dhe ku një në katër vetë ishte pa punë. Nga ana tjetër kancelarja gjermane e cila kërkonte përpjekje edhe më të mëdha kursimi dhe reformash. Për mediet dhe për pjesën më të madhe të spanjollëve Merkel ishte “e keqja”, kujton Jürgen Donges. Profesori në pension në Universitetin e Kölnit ishte atëherë në Spanjë ku kalon shumë kohë. Këtu ka lindur, prej këtej vjen gruaja e tij. Vazhdimisht ai ka bërë publikime për ekonominë spanjolle, është anëtar i Akademisë Mbretërore për Ekonomi dhe Financa në Spanjë.

Armiqësia e hapur me të cilën u prit Merkel e pati shokuar, thotë Donges për DW. Jo vetëm sepse tradicionalisht “raporti mes Spanjës dhe Gjermanisë ka qenë në të vërtetë i mirë”, siç thotë ai. Por para së gjithash pasi spanjollët sipas mendimit të tij e fajësojnë pa të drejtë kancelaren. “Kjo fobi ndaj Merkelit dhe Gjermanisë është vetëm për faj të faktit që shumë spanjollëve iu desh të mësonin të përshtateshin pasi për 10 deri 15 vjet kishin jetuar mbi mundësitë e tyre. Ata kërkonin një fajtor dhe e gjetën jashtë shtetit.”

Me vetëbesim apo mendjemëdhenj?

Qysh atëherë kanë ndodhur shumë gjëra. Qeveria e Spanjës ka shkurtuar shpenzimet, shumë punonjës të sektorit publik janë pushuar dhe është reformuar tregu i punës megjithë kundërshtimin e sindikatave. Kursi i tkurrjes të ekonomisë një herë për një herë ka ndalur, mes prillit dhe qershorit Produkti i Brendshëm Brendshëm Bruto i Spanjës u rrit me 0,6 për qind ndërkohë që në eurozonë ka stanjacion dhe madje në Gjermani pati rënie.

Arsye e mjaftueshme për qeverinë e Spanjës për ta pritur me vetëbesim këtë herë kancelaren gjermane. Ekonomisti Donges, i cili aktualisht ndodhet sërish në Madrid, konstaton tashmë një “lloj mendjemadhësie”. “Kjo shihet edhe në medie: tani papritur Spanja është lokomotiva e madhe e eurozonës dhe të tjerët i kanë keq punët. Ka edhe një lloj kënaqësie për këtë: edhe vetë gjermanët kanë problemet e tyre.”

Qeveria spanjolle përpiqet të krijojë atmosferë pozitive para zgjedhjeve në prag, thotë Donges. Megjithatë nuk ka asnjë arsye për të kursyer tani më pak dhe për më pak reforma. Tregu i punës duhet të liberalizohet edhe më tej dhe të rritet produktiviteti, ndryshe Spanja nuk ka asnjë shans në konkurrencën ndërkombëtare. “I them të gjtihëve me të cilët kam të bëj: ruani kursin, kjo është shumë e rëndësishme.”

50 vjet papunësi e lartë?

“Spanja është vendi që i ka shkurtuar më shumë pagat vitet e kaluara”, thotë nga ana tjetër Heiner Flassbeck. Edhe ai është makroekonomist dhe deri në 2012 kryeekonomist i Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Tregti Botërore dhe Zhvillim (UNCTAD). “Ndërkohë niveli i pagave është 15-20 për qind më i ulët se më parë. Në këtë nivel natyrisht nuk ka më kërkesë të brendshme normale.”

Por pa fuqi blerëse ekonomia spanjolle nuk mund të ringjallet, thotë Flassbeck. Njoftimet më të reja për suksese për rritjen ekonomike spanjolle dhe përmirësimin e lehtë në tregun e punës nuk kanë pra asnjë kuptim. “Nëse vazhdohet me këtë ritëm do të duhen rreth 50 vjet derisa Spanja të ketë përsëri një papunësi normale.”

Edhe rekomandimet e ekonomistëve liberalë si Donges, të cilët kërkojnë shpëtimin tek eksporti, për Flassbeck nuk janë bindëse. “Të gjitha vendet e kësaj bote duan të eksportojnë. Kjo është një luftë për pjesë tregu ku disa zhvlerësojnë monedhat e tyre kombëtare dhe të tjerë ulin pagat.” Që në vitet 1930 është parë se kjo lloj gare nuk funksionon, thotë Flassbeck.

Të shtohen borxhet?

Ekonomistë të majtë si Flassbeck apo nobelisti për ekonominë amerikani Paul Krugman rekomandojnë që të forcohet kërkesa për t’i dhënë hov përsëri ekonomisë: me paga më të larta apo programe investimesh të qeverisë, në rast nevoje të financuara me borxhe. Kjo është sidoqoftë më mirë se sa t’i merret fryma me kursime një ekonomie të dobët me papunësi të lartë.

Megjithatë borxhet e Spanjës që deri në krizën financiare kanë qenë gjithnjë të ulëta, kanë arritur tashmë gati 100 për qind të Produktit Kombëtar Bruto vjetor për shkak të shpëtimit të bankave. “Dikush duhet të bëjë borxhe. Gjithnjë është fjala për pyetjen kush i bën borxhet dhe jo nëse bëhen borxhet”, thotë Flassbeck. Në fund të fundit për çdo person që kursen është një person që merr borxh. Kur sipërmarrjet marrin borxhe për të investuar dhe buxhetet familjare përpiqen të kursejnë për shkak të krizës, duhet të ndërhyjë shteti. “Për këtë arsye nuk mund të thuhet: shteti ka tashmë 100 për qind borxh dhe nuk mund të bëjë më borxhe.”

Ekonomistët liberalë si Jürgen Donges e konsiderojnë absurde thirrjen për më shumë borxhe pasi sipas tyre kjo dëmton aftësinë konkurruese. Flassbeck e sheh rrezikun e madh përkundrazi në një tjetër aspekt: nëse politika ekonomike në Evropë nuk ndryshon, demokracia është në rrezik. “Demokracia nuk mund të rëndohet pa kufi”, thotë Flassbeck. “Kur njerëzit janë të dëshpëruar ata zgjedhin dikur parti të çmendura. Dhe atëherë Evropa shpërbëhet.”

Në zgjedhjet evropiane në maj partitë e mëdha popullore spanjolle pësuan humbje të forta. Për herë të parë në histori ato morën më pak se gjysmën e votave. Në 9 nëntor mbahen zgjedhje të tjera, ndoshta edhe më të rëndësishme. Atëherë qeveria e Katalonjës, rajonit më të fortë ekonomik të Spanjës, do të ftojë qytetarët e saj të votojnë nëse Katalonja duhet të shkëputet nga Spanja dhe të bëhet e pavarur.

KLIKO PER TE KOMENTUAR

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bota

Çfarë duhet të bëjë Mario Draghi që të përmirësojë ekonominë e Europës

Publikuar

-

Nga

Mario Draghi dhe BQE-ja po përballen me një Eurozonë të ngadalësuar. Teksa rreziku i recesionit në Europë rritet, BQE duhet të veprojë sa më parë
Nëse Mario Draghi kishte shpresuar se muajt e fundit, përpara se të largohej nga BQE, do të ishin të qetë, ai e ka pasur plotësisht gabim, shkruan The Economist.

Ai ka tetë vite në krye të Bankës Qendrore Europiane. Në vitin 2012, Draghi i dha fund panikut në lidhje me ndarjen e Eurozonës, duke u zotuar se do të bënte “gjithçka që duhet” për të mbrojtur monedhën e vetme. Në 2015, ai prezantoi masën e Lehtësimit Sasior (duke krijuar para për të blerë obligacione) përballë kundërshtimit të ashpër të shteteve anëtare të veriut.

Tani Eurozona po përballet me recesionin dhe qeveritë nuk po i vijnë fare në ndihmë, duke qenë të ngadalta për të lehtësuar politikën fiskale. Frika e investitorëve për një recesion të mundshëm dhe ndikimin e luftës tregtare kanë bërë që interesat e obligacioneve të bien. Jens Weidmann, kreu i Bundesbank dhe Klaas Knot, i Bankës Qendrore Holandeze, shprehen se duhet bërë shumë kujdes dhe se nuk duhet të reagohet ashpër kundër një stimuli të madh.

Por të dhënat ekonomike janë të tmerrshme. Prodhimi në Gjermani u tkurr në tremujorin e dytë dhe disa ekonomistë po mundohen që të pengojnë edhe një tkurrje tjetër në tremujorin e tretë. Italia është në stanjacion. Sipas indeksit të blerjeve të menaxherëve, rënia e prodhimit në Europë nuk tregon asnjë shenjë reduktimi. Sa më i thellë të jetë dhe sa më shumë të zgjasë, aq më të rënda do të jenë problemet edhe për pjesën tjetër të ekonomisë. Në Gjermani, shitjet me pakicë po bien dhe firmat po planifikojnë të punësojnë më pak punonjës.

Inflacioni është në nivele të ulëta. Çmimet e energjisë dhe të ushqimit kanë mbetur në rreth 1%, nën objektivin e Bankës Qendrore, por gjithsesi pranë nivelit prej 2%. Pritshmëritë afatmesme të investitorëve, të matur me normat e shkëmbimit, kanë zbritur në 1.2%, shumë më poshtë nivelit të viteve 2014-‘15, kur banka përgatitej të fillonte Lehtësimin Sasior.

Këndvështrimet e parashikuesve profesionistë të anketuar nga BQE janë edhe të zymta se ato të vitit 1999. Në një përpjekje për të forcuar besueshmërinë e saj, banka ka theksuar se nuk dëshiron të ulë objektivin e saj prej 2% në mënyrë të vazhdueshme. Por fjalët nuk kanë peshë, nëse ajo nuk i shoqëron ato edhe me veprime konkrete. Disa ekonomistë, mes tyre edhe Larry Summers nga Universiteti i Harvardit, argumentojnë se një prej shkaqeve kryesore të kësaj situate të zymtë ekonomike është mungesa e kërkesës.

Kostot e huamarrjes sovrane, në pjesën më të madhe të Eurozonës, janë afër zeros ose poshtë këtij niveli. Në një botë ideale, qeveritë do ta përqafonin menjëherë mundësinë për të marrë hua kaq lirë, në mënyrë që të investojnë. Dhe është gjithashtu e vërtetë që politika monetare ka gjasa të jetë më pak efektive sepse normat janë kaq të ulëta. Norma e depozitave të BQE-së është tashmë në -0.4%. Në një pikë, përfitimet e reduktimeve të mëtejshme do të kompensohen nga kostot e tyre, për shembull nëse klientët fillojnë të marrin hua fonde nga bankat dhe kështu t’i destabilizojnë ato.

Me kushtet financiare aktuale, Lehtësimi Sasior pritet që të mos jetë aq efektiv sa në vitin 2015. Do të ishte shumë e papërgjegjshme nga ana e BQE-së nëse ajo nuk do të ndërmerrte asnjë masë dhe nuk do të reagonte. Në fakt, është detyrë e saj që të arrijë të vendosë stabilitet të çmimeve. Gjasat që qeveria e Gjermanisë të marrë hua për të shpenzuar janë të pakta, edhe nëse e gjithë lakorja e tij e rendimentit të obligacioneve të saj ka rënë nën nivelin zero. Derisa qeveritë të rrisin sasinë e parave për të shpenzuar, BQE-së nuk i mbetet zgjidhje tjetër veçse të veprojë. Kjo është e vetmja gjë me vlerë që i mbetet të bëjë.

Z. Draghi duhet të tregohet i guximshëm gjatë kësaj periudhe që i ka mbetur në krye të BQE-së. Edhe pse qëllimi për ulje të normave të interesit është i kufizuar, ai ende ekziston. Gjëja më e rëndësishme është lehtësimi i ndikimit në stabilitetin financiar, nëpërmjet “rregullimit” të normave të depozitave dhe duke u mundësuar bankave një zbritje për disa nga normat e interesat që ata do të duhet të paguanin për të depozituar paratë e tyre në Bankën Qendrore.

Ky do të ishte një tregues i faktit që BQE mund të ulë normat e mëtejshme të interesit, pa “hedhur në erë” sistemin bankar. Z. Draghi duhet të rifillojë edhe Lehtësimin Sasior dhe të angazhojë bankën për blerjen e obligacioneve derisa inflacioni bazë të shfaqë shenjat e një rikuperimi domethënës. Ai ka thënë edhe më parë se ai i konsideron blerjet e aseteve si veçanërisht të dobishme në ringjalljen e pritshmërive të inflacionit. Një pengesë në këtë drejtim është kufizimi i vetëvendosur nga BQE-ja, sa i takon pjesës së obligacioneve qeveritare të një vendi që banka mund të blejë. Kjo duhet të ndryshojë nga një e treta në gjysmë, duke dërguar një sinjal të fuqishëm se me BQE-në nuk bëhet shaka, por biznes i mirëfilltë.

Ligjshmëria e Lehtësimit Sasior është ende duke u shqyrtuar në Gjykatën Kushtetuese të Gjermanisë, por një vendim i Gjykatës Europiane të Drejtësisë dhënë gjatë vitit të kaluar, u duk sikur i dha BQE-së të gjithë hapësirën e nevojshme për të arritur stabilitetin e çmimeve. Së fundmi, z. Draghi duhet të përpiqet të përdorë të gjithë forcën e pushtetit të tij për t’i nxitur qeveritë që të ushtrojnë fuqitë e tyre fiskale, në mënyrë që të shmangin një recesion të mundshëm.

Z. Draghi është në një pozicion unik. Qëndrimi i tij me investitorët dhe qeveritë është ajo që ia rrisin atij vlerat në krye të BQE-së. Dhe pasi ai largohet nga ky post, vetëm disa javë më pas, ai mund të jetë i paqartë nëse ia ka arritur që ta përcjellë ashtu siç duhet mesazhin se edhe qeveritë dhe jo vetëm Banka Qendrore Europiane, duhet të veprojnë. Nëse ai do ta arrijë një gjë të tillë, do të jetë padyshim njeriu që arriti deri në fund të mbrojë euron./ Monitor

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Skandali me inceneratorët që po “rrjepin” shqiptarët

Publikuar

-

Nga

Gjatë gjithë verës, kryeministri Edi Rama ka propaganduar fort në rrjetet sociale dhe jo vetëm, “luftën anti-informalitet”.

Qeveria është treguar me “dorë të hekurt” ndaj biznesve, në lidhje, në luftën e saj kundër informalitetit. Disa biznese janë mbyllur disa të tjera janë gjobitur, etij.

Por, ndërkohë, vetëm një ditë më parë, revista Monitor publikoi disa shifra, ku flitet për bizneset që nuk paguajnë TVSH-në. Sipas këtij shkrimi Kompani të njohura koncesionare, ose të fushës së ndërtimit, figurojnë në listën e subjekteve që kanë marrë fatura fiktive blerjeje dhe janë përfshirë në hetimin e Prokurorisë për një skemë të mashtrimit me TVSH.

Sipas një liste të prokurorisë, të siguruar nga “Monitor”, janë gjithsej 72 subjekte, që janë të përfshira në një skemë të tillë, të cilat rezultojnë se kanë kryer blerje fiktive nga kompani pa aktivitet, në mënyrë që të rrisin artificialisht shpenzimet, me qëllim pagimin e më pak TVSH-je dhe tatim fitimi.
Të 72 kompanitë së bashku kanë kryer blerje fiktive prej 2 miliardë lekësh, ose rreth 16 milionë eurosh.

Por, ajo që bie në sy është fakti se lista kryesohet nga inceneratorët, të cilët marrin mijëra euro nga taksat e shqiptarëve, por që nuk paguajnë TVSH-në.

Sipas Monitor, listën e kryeson Integrated Technology Services, koncesionari i inceneratorëve, me blerje përmes 164 faturave, që arrijnë në 987 milionë lekë (rreth 8 milionë euro), ose gjysma e shumës totale të identifikuar nga Prokuroria.

Nga ana tjetër, edhe Zëri i Amerikës, ka shkruar në lidhje me inceneratorët, kun ë një artikull të publikuar në 23 maj të vitit 2018, ndër të tjera thuhet “Në Shqipëri, një seri kompanish të vogla në ortakëri me njëra-tjetrën dhe kompani me pronarë të panjohur të rregjistruara në parajsa fiskale janë fituese të tre koncesioneve të inceneratorëve. Kjo dëshmohet nga dokumentat e siguruara nga Zëri i Amerikës lidhur me këto projekte të cilat sipas specialistëve pritet të shumëfishojnë kostot e trajtimit të mbetjeve në kurriz të taksapaguesve.” ( lexo këtu)

Në lidhje me inceneratorët ka pasur edhe mjaft denoncime dhe akuza edhe nga Partia Demokratike, sipas së cilës këto kompani do të zhvasin 178 milionë euro, duke djegur plehra dhe duke helmuar ajrin.

PD ka denoncuar prej kohësh kontratat koncesionare të inceneratorëve të Fierit dhe të Tiranës, për të cilat ka deklaruar se janë kryer në shkelje të ligjit.

Pra, një firmë e cila po merret me incenartorët dhe mer miliona euro nuk paguan TVSH, ndërkohë që biznese të thjeshta mbyllen gjobiten dhe “masakrohen”.  Kërcënohen e sulmohen lokale që mbajne dy familje me bukë, kurse inceneratorët që marrion miliona euro nuk paguajnë TVSH./ CNA.al

Abuzimi me TVSH/ Zbulohet lista e kompanive, kryeson inceneratori

LEXO TE PLOTE

Ekonomi

Kasa fiskale dhe “fiskalizimi”/ Luftë me evazionin apo me mullinjtë e erës!

Publikuar

-

Nga

Nga Redi Ametllari
Auditues KLSH

Kontrolli i Lartë i Shtetit ka filluar një auditim performance me temë “Efektiviteti i kasave fiskale”. Koha e zhvillimit të auditimit përkoi me fillimin e një reforme të re, e njohur tanimë si “fiskalizimi”, përmes së cilës synohet krijimi i faturës elektronike dhe raportimi në kohë reale të çdo transaksioni.

Kasa fiskale është shpikur nga vëllezërit James dhe John Ritty fill pas mbarimit të Luftës Civile Amerikane. Si pronar i një bari-salloni në Dejton të Ohajos, James Ritty krijoi këtë pajisje për të parandaluar vjedhjet që punonjësit i bënin biznesit të tij. Modeli i parë u krijua në 1879 dhe u shndërrua në një patentë tregtare. Në rajon, Greqia e ka zbatuar e para në vitin 1988 dhe më pas është përhapur në Rumani e Bullgari.

Implementimi i kasave fiskale ka qenë një përpjekje e hershme e shtetit shqiptar pas viteve ’90. Hapat e para u bënë në vitin 1994 por dështuan. Në vitin 2007, administrata tatimore vendosi të krijojë një sistem të kontrollit të pagesave me para në dorë, në të cilin të dhënat nga arkëtimet transferohen në sistemin qendror në fund të ditës së punës.

Aktualisht, sistemi “Nexus” i kasave fiskale nuk ofron një gjurmim në kohë reale të transaksioneve, përkundrazi rezulton se ky sistem është mjaft i ngathët dhe kryen transmetime të raporteve ditore, pra bën mbylljen në fund të ditës, por nuk ka zhdërvjelltësinë për të gjeneruar informacione mbi atë se çfarë mallrash janë shitur apo nëse të dhënat e raportuara pasqyrojnë realisht xhiron e subjektit.

Përpos problemeve të raportimi, sistemi “Nexus” paraqitet i mjegullt sa i përket të drejtave të aksesit që kanë shoqëritë e autorizuara që shesin kasat, veprimet e cilës nuk janë të identifikueshme nga administrata tatimore kur këto kompani regjistrojnë të dhënat për kasa te reja. P.sh, teknikët e autorizuar fiskalizojnë të dhëna të pasakta të subjekteve tek kasa fiskale, jo sipas ekstraktit të QKB. Ndryshimet e adresave të kasave fiskale nuk përputhen sipas të dhënave të sistemit E-Tax

Sistemi “Nexus” i kasave fiskale ka një kapicë me probleme saqë edhe sikur të gjithë bizneset të raportonin drejt xhiron, kjo “sjellje shembullore” e bizneseve s’do të reflektohej deri në fund të zinxhirit të raportimit. Tashmë prerja e kuponit tatimor është kthyer në “gogolin” e bizneseve dhe në “mëkatin” kryesor fiskal që ndëshkohet nga tatimet.

Pyetja që shtrohet është: A ka realisht një lidhje mes kuponit tatimor dhe evazionit fiskal?! Thënë më shqeto, a disponon administrata tatimore një të dhënë mbi humbjet që i vijnë buxhetit nga mosprerja e kuponit. Nga të dhënat e deritanishme, Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve nuk kryen asnjë analizë të impaktit të kasës fiskale. Duke qenë se një pjesë e biznesit nuk është treguar shumë bashkëpunues dhe përpiqet me lloj-lloj artificash për të mos prerë kupon tatimor apo prerë një kupon “gjysmak” (me vlerë më të ulët se transaksion), administrata tatimore i ka përshkallëzuar masat inspektuese.

Në njëfarë mënyre, vet sjellja evazive e biznesit e ka justifikuar disi “egërsinë” e administratës tatimore. Nga ana tjetër, kjo e fundit, e shtyrë nga pandehma se veprimet e saj do të ulnin evazionin, ka arritur të kundërtën, duke e trembur biznesin dhe duke e çuar drejt evazionit. Përnjëmend, të dy palët kanë harruar thelbin e ekzistencës së tyre: se administrata tatimore dhe biznesi janë në lidhje simbiotike, pasi nga prerja e kuponit, biznesi fiton nga konkurrenca e lirë ndërsa tatimet vjelin të ardhura për buxhetin e shtetit, që përkthehen në investime publike.

Kështu “kuajt e luftës” të tatimeve janë ndërsyer në vënien e gjobave. Në vitin 2018, masa e gjobave shkon në vlerën 166,956,308 lekë, ku janë konstatuar 476 raste të mospajisjes me kasë fiskale dhe 2,948 raste të mosprerjes së kuponit tatimor. Në vitin 2015 u ndërmorën ndryshime ligjore për të rritur masën e gjobës për mosprerje kuponi që parashikohej të bëhej 500,000 lek për biznesin e vogël dhe 10,000,000 lek për biznesin e madh, të cilat u konsideruan nga Gjykata Kushtetuese me Vendim Nr.33, datë 08.06.2016 si joproporcionale, të natyrës penale dhe që nuk i shërbenin efektivitetit të luftës kundër informalitetit.

Në këtë kontekst, administrata tatimore nuk ka bërë asnjë analizë se çfarë ndikimi ka mosprerja e kuponit tatimor tek të ardhurat tatimore. Por, nga një gjykim apriori, nëse do të shqyrtojmë të dhënat mbi përhapjen e kasave fiskale sipas kategorive të bizneseve do të vërejmë se në vitin 2018, nga 155,060 kasa fiskale(një biznes mund të ketë dy kasa ose më shumë), 81,086 ose 52.2% janë në biznesin e vogël pa TVSH, 33,681 ose 22% në biznesin e vogël me TVSH dhe 40,298 ose 26% në biznesin e madh.

Pra, 75% e kasave shtrihen tek biznesi i vogël dhe 26% tek biznesi i madh. Sikurse rezulton, kasa dominon tek biznesi i vogël, me xhiro vjetore deri në 2 mln lek, i cili u paguan organeve qendrore tatimore vetëm siguracione shoqërore. Për rrjedhojë, lufta ndaj evazionit fiskal me këtë “gjeografi” të shtrirjes së kasës fiskale duket si një luftë me “mullinjtë e erës”.

Problemi që është konstatuar në këtë drejtim janë pagesat e që kryen biznesi tek shoqëritë e autorizuara (4 shoqëri). Këto shoqëri veprojnë në formën e një “koncesionari të fshehtë” dhe ndonëse legjislacioni u kërkon bizneseve që të kolaudojnë kasën fiskale njëherë në 2 vjet, kundrejt vlerës 4,000 lek (vlerë tavan), shoqëritë e autorizuara ua bllokojnë bizneseve në mënyrë automatike kasën fiskale, përmes sistemit “Nexus” dhe u kërkojnë që të paraqitet tek qendrat e tyre për të kryer pagesën e kolaudimit, me shuma që shkojnë mbi 6,000 lekë.

Po ashtu, kontrata që lidhet mes biznesit dhe subjekteve parashikon pagesa të tjera dhe nuk bazohet në një kontratë tip të miratuar nga Ministria e Financës dhe Ekonomisë, që në mendimin tonë duhet ishte e tillë. Nga ana tjetër, Ministria e Financave dhe Ekonomisë dhe Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve nuk i kanë monitoruar shoqëritë e autorizuara dhe marrëdhëniet dhe pagesat që biznesi kryen tek to.

Njohja me këtë panoramë të veprimit të kasave fiskale na shërben për të kuptuar edhe sistemin e ri të fiskalizimit, i cili si koncept është tepër ‘revolucionar”. Pikërisht, kjo natyrë “reformuese’ e bën dhe më kompleks zbatimin e saj, veçanërisht në relievin e biznesit shqiptar, ku kultura elektronike nuk është mjaft e harlisur. Në fakt, fatura elektronike është një risi për vet Bashkimin Europian dhe ka filluar të aplikohet në mënyrë graduale nëpër vendet e BE-së, të cilat e kanë aplikuar falë asistencës financiare të Bashkimit Europian.

Një nga pionierët e këtij sistemi është Italia, shembull ky që nuk po ndiqet në implementimin tonë të fiskalizimit. Në vitin 2013, Italia bëri të detyrueshëm faturën elektronike B2G (biznes-qeveri) për administratën qendrore dhe në vitin 2014 për të gjithë administratën. Në vitin 2017, fatura elektronike u bë e detyrueshme për të gjithë bizneset me TVSH që të raportonin elektronikisht tek administrata tatimore, njëherë në katër muaj.

Përdorimi i faturës elektronike në B2B (biznes me biznes) ishte jo e detyrueshme deri në vitin 2019, kohë kur u bë e detyrueshme si për B2B ashtu edhe për B2C. Sistemi italian i faturës elektronike quhet “Sistemi i Shkëmbimit”. Kostoja e saj ka qenë 2.5 milionë euro investim fillestar dhe 0.5 mln euro shërbim operimi në vit. Me aplikimin e detyrueshëm B2B dhe B2C, kostoja e sistemit të shkëmbimit shkon në 10 milionë euro në vit.

Fiskalizimi shqiptar ka kushtuar rreth 15 milionë euro vetëm investimi. Se çfarë synohet të arrihet në objektiva afatgjatë apo afatshkurtër, ende nuk është e qartë, ose më saktë s’ka objektiva të qartë për shkak se nuk ka një studim fizibiliteti. Në raportin e vlerësimit të ndikimit të botuar nga DPT, thuhet qartë se “sa i përket përfitimeve, është e pamundur materializimi i tyre”.

Nëse do ta krahasojmë me gurët kilometrik të zbatimit në Itali, fiskalizimi në Shqipëri po bëhet në një kohë rekord dhe në drejtime plotësisht të kundërta me praktika te mira. Kështu, është planifikuar nxitimthi që me 1 janar 2020 të aplikohet fatura elektronike B2C, çka nënkupton fshirjen e një dekade të aplikimit të kasës fiskale, pa vlerësuar paraprakisht nëse kasat fiskale aktuale e përballojnë programin e ri të faturimit. Së dyti, ende nuk ka qartësi për kostot e operimit që ka për administratën, të cilat sipas prirjeve të deri tanishme, priten të shkojnë në miliona euro (referojuni Italisë).

Nga ana tjetër, edhe kostot për biznesin priten të jetë të larta. Deri më tani, bizneset do të detyrohen të blejnë firmën elektronike, për të cilën është miratuar tarifa fikse prej 6,400 lek për pajisjen usb token, 7,300 lek për asistencën teknike 12 mujore dhe tarifën për shërbimin e internetit, që u duhet të instalojnë në bizneset e tyre. Por, kosto të tjera ende nuk janë bërë të qarta. P.sh në Itali, bizneset paguajnë edhe tarifa që shkojnë deri në 100 euro për hapësirën e ruajtjes elektronike të faturave që lëshojnë.

Të gjitha këto paqartësi dhe zbatimi “invers” i sistemit të fiskalizimit, afati i së cilës, në gjykimin tonë, duhet shtyrë në gurë kilometrike për një periudhë disa vjeçare, duke filluar me B2G për të përfunduar tek B2C, sjellin risqe të larta për një zbatim efektiv të sistemit të ri të fiskalizimit.

Imbarkimi në një projekt të tillë, pa një busull fizibiliteti mbi atë nëse sistemi i ri do të sjellë më shumë të ardhura sesa vet kostoja e investimit apo operimit, rrezikon ta çojë biznesin dhe vet administrata tatimore në qorrsokakë përplasjesh dhe të krijojë rrethana të moszbatimit efektiv të projektit, qysh në gjenezën e saj./Monitor

LEXO TE PLOTE